Edycja genów. Władza nad ewolucją

Witam, Astronomię miałem ponad 30 lat temu i w zasadzie zapamiętałem tylko wiek wszechświata (6 mld) i gwiazd (8 mld - jak się domyślacie ciężko to było logicznie wytłumaczyć że dzieci są starsze od ojca ale widać da się). Od tego czasu b. wiele się zmieniło i pewnie wiele razy zmieni. Jeżeli pierwsze cywilizacje powstały kilka tysięcy lat temu, obserwacje naukowe trwają trochę krócej to ciężko ogarnąć byt który trwa, wg obecnych hipotez, kilkanaście mld lat. Przyznaję że zazdroszczę wiary kosmologom twierdzącym że materia w kosmosie nie ma początku, trochę się to kłóci z chłopskim rozumem ale jak to kiedyś zakończył wywód śp. prof. Oleś "Nieprawdaż panowie studenci?" I po chwili namysłu dodał "nie widzę błysku inteligencji na Waszych twarzach". Ciężko było się nie zgodzić i tak samo czuję się po tej lekturze, niestety. Pozdr.

10! Tak powinny wyglądać pozycje popularnonaukowe. Autorka kiedy już bierze na tapet dane zagadnienie, wchodzi w nie na tyle głęboko, że warto czytać nieco wolniej, lub nawet dwukrotnie. Tego właśnie oczekuję od książki tego typu - nie tylko pogłaskania, ale głębszego, można by powiedzieć, przedakademickiego przeanalizowania tematu. Biorąc to pod uwagę, język oceniam jako naprawdę przystępny, a sposób podawania wiedzy czasem zaskakujący. Zdarzało się, że po omówieniu jakiejś kwestii, autorka nagle dodaje coś całkiem nowego, co zmusza ją i czytelnika do ponownej analizy. Myślę, że tym zabiegiem chciała nam pokazać jak naprawdę działa nauka. Cieszę się, że posiadam tą książkę i na pewno będę do niej czasem wracać. Oznaczyłem sobie kilka stron gdzie autorka bardzo zrozumiale opisuje np. migracje w dysku protoplanetarnym, cykl węglanowo-krzemianowy, czy też absorpcję i odbijanie światła przez rośliny. Nie potrafię znaleźć minusów. Brawo.

Dobrze się czytało, bo są przyziemne przykłady z Alicja i Bobem, którzy widzą się przez witrynę i część fotonow przechodzi a część się odbija 😀 Pominęłam kilka rozdziałów, bo mnie nie interesowały albo byłam na świeżo po nich w "Kwanty zrobiły mi dzień". Splątanie tu jest dość dobrze wytłumaczone. Pojawia się dekoherencja, o której jeszcze nie słyszałam.

"Mózg. Władca czasu" to książka dobra ale tytuł jest mylący. Wskazuje on na relacje "człowiek-czas" tj. jak to się dzieje, że jako dzieci czujemy upływ czasu inaczej niż dorośli, że czas biegnie szybciej im się jest starszym itp. Tytuł wskazuje, że możemy spodziewać się rozważań filozoficznych a podtytuł "Dlaczego dzień może być krótszy niż godzina a minuta dłuższa od dnia" nas w tym utwierdza. Tak niestety nie jest. Co zatem opisuje ta książka? Taki "naukowy miks" na temat czasu, począwszy od neuronauki, biologii, historii, antropologii po fizykę. Mamy tutaj opisaną historię zegara, kalendarzy, trochę informacji o mózgu i synapsach, jest trochę o tym co filozofowie mówili na temat czasu a także opis wielu zjawisk fizycznych dotyczących wydarzeń w czasie. Trudno mi ocenić tę książkę bo liczyłem na treści z filozofii na temat czasu a znalazłem coś innego - tj. wiedzę z wielu nauk. W sumie nie zawiodłem się, choć miejscami książka nudziła i była wyraźnie poprawna politycznie, o czym świadczą liczne feminatywy jak "psycholożka" czy w rozdziale o wybieganiu do przodu w czasie czyli projektowaniu przyszłości przez umysł gdzie podano przykład, że dziś podejmujemy decyzje co będzie jutro np. "w sprawie klimatu" - uważam to za niepotrzebną praktykę bo wyznaje zasadę, że nauka musi być wolna od ideologii a to kolejny dowód na to, że nauki humanistyczne są wykorzystywane do przemycania pewnych idei. Ogólnie książka ok, choć jednak czegoś brak. Odczuwa się niedosyt. Jakby nie poruszono istoty sprawy a zaledwie zasygnalizowano pewne sprawy w sposób ogólny. Czy to wina Autora czy raczej kwestia poruszanego zagadnienia czasu, czasu o którym w sumie nic pewnego nie można powiedzieć? To pytanie zostawiam Czytelnikom aby sami znaleźli odpowiedź po lekturze tej książki.

Trochę już nieaktualna książka, jednak czyta się dobrze, trochę wiedzy z ubiegłego wieku jest cenne. Dywagacje na temat przyszłości badań w kosmosie poparte filozoficznym spojrzeniem przez politykę międzynarodową i wielkie finanse - raczej trafione, a szkoda. Czasem myślę, że wielkim decydentom tego świata absolutnie brakuje wyobraźni i niestety wiedzy.

Nieco zbyt powierzchowna, często powtarzane są te same informacje. Ale duży plus za opisanie szerszego tła, umieszczenie głowonogów w ewolucyjnym kontekście. Kolejny plus za wywołanie refleksji o sensie życia, przemijania i zwrócenie uwagi na wartość ochrony oceanicznych i morskich ekosystemów.

Co tu dużo mówić, po prostu mistrzostwo! Ogrom wiedzy autora jest porażający, na szczęście ma on też niezwykły dar przekazywania tejże wiedzy w sposób bardzo przystępny, zrozumiały dla chyba każdego. Jeśli masz wątpliwości co do ewolucji, jeśli uważasz, że brakuje ogniw pośrednich (co jest nieprawdą) itd. itp., koniecznie przeczytaj - wszystko jest w tej książce NAUKOWO wyjaśnione.

Początkowe rozdziały są świetne. Autor w niesamowity sposób tłumaczy teorię względności i mechanikę kwantową. Czytało się to lekko i z dużym zaciekawieniem – naprawdę miałem poczucie, że ta lektura otwiera mi umysł na to, jak działa świat. Za tę część dałbym najwyższą notę. Niestety, im dalej w las, tym trudniej. Kiedy zaczęła się teoria strun, poczułem, że autor trochę mnie „zgubił”. Dla kogoś, kto nie siedzi głęboko w fizyce, te koncepcje to na razie czysta abstrakcja, którą trudno sobie wyobrazić. Przez to końcówka książki była dla mnie sporym wyzwaniem i nie wciągnęła mnie już tak bardzo. Podsumowanie: Daję 7/10. Warto przeczytać choćby dla samej pierwszej połowy.

Bardzo dobra publikacja - można się z niej mnóstwo nauczyć - ale mocno nierówna pod względem stylu. Najlepsze części (od których na szczęście zaczyna się książka) są fascynujące i wciągają na całego, ale te gorsze są z kolei dość nużące. Jednak tak jak już wspomniałam, to nie treść staje się nagle nudniejsza, w żadnym wypadku! Po prostu w części, która przechodzi do opisu mięsożerców (gdzieś za 150 stroną, czyli prawie w połowie) z niezrozumiałych dla mnie powodów autor zaczyna nieustannie powtarzać te same krótkie opisy, tzn. nigdy niemal nie znajdziecie samego słowa "teropody", ale "teropody o ostrych zębach w typie tyranozaura", nie zwyczajnie "zauropody", ale "długoszyje zauropody takie jak diplodok". Co nie drażniłoby, gdyby to były rzadko używane pojęcia, ale oba padają w książce non stop. Zatem ma się nieładne wrażenie, że albo autor ma czytelników za idiotów z pamięcią złotej rybki, albo uległ pragnieniu lania wody dla zwiększenia liczby stron - albo i to, i to. W rozdziałach wcześniejszych, gdzie opisywane są grupy prehistorycznych zwierząt faktycznie kompletnie nieznane laikom (rynchozaury, rauizuchy, itd.), takie wizualne dopiski miały przynajmniej logiczny sens, a i tak nie zdawały mi się tak nagminne. Później zabrakło mi również polotu w dygresjach o tym, jak paleontolodzy działają w różnych krajach. Na początku opowiastki autora o kolegach po fachu były naprawdę bardzo barwne i nie mniej ciekawe niż same dinozaury, ale potem spadek literackiej formy zdawał się dotknąć i je. Szkoda, że autor stracił tę wcześniejszą lotność pióra, bo pomijając zniżkę formy, to sama treść jest cały czas wspaniała. Na kartach książki pełno jest niesamowitych odkryć, o których nie miało się pojęcia, a sposób dojścia do takich a nie innych wniosków w ich badaniach jest sprawnie wytłmaczony. Jest nawet dogłębnie opisana bibliografia, nie będąca tyko suchą listą pozycji. Bardzo się cieszę, że sięgnęłam po tę pozycję, rozpaliła we mnie chęć dalszego zgłębiania paleontologii. Z samych wątków książki, to osobiście byłam tylko zawiedziona brakiem opisu spinozaura i jego kuzynów, przecież to taka unikalna grupa dinozaurów. O tyranozaurze mamy cały rozdział, inne duże teropody też są długo opisywane, a spinozaur leży i kwiczy. :( Co jest tym bardziej dziwne, biorąc pod uwagę fakt, że historia badań nad nim jest niesamowita i świetnie pasowałaby do reszty opisów przygód naukowców. W ogóle zaskakuje praktycznie brak opisu kredowych gatunków z Afryki, i to, że z kredowej Europy mamy tylko Węgry (tak, Europa była wtedy zalana, ale można byłoby chociaż wspomnieć inne jej wyspowe części). Rozczarował mnie też brak zagłębienia się w temat dinozaurów, których ubarwienie znamy - został tylko zasygnalizowany, a jest to przecież coś fascynującego. Za to wszystko niestety musi być minus. A, i jeszcze ważna uwaga co do polskiego wydania: niestety TRAGICZNA KOREKTA. Nie tyle literówki (choć też często się zdarzają), ale wręcz zła odmiana wyrazów w zdaniach (!!) oraz wiele błędnych zapisów nazwisk badaczy i nazw gatunkowych. Szczególnie dobiło mnie to, że za KAŻDYM razem imię Othniela Marsha, naprawdę bardzo znanego dawnego badacza, w głównym tekście widniało jako OthAniel. Tylko jeden podpis pod fotografią był prawidłowy. Wiele, wiele razy podawano też angielskie nazwy dinozaurów zamiast polskich (nie mogło chodzić o międzynarodowe nazwy naukowe, bo te są zapisywane w książce kursywą). Naprawdę duży wstyd na tym polu.

Jak zgubić czas z Carlo Rovellim? Tajemnica Czasu. Zawsze interesowałem się kosmosem, dosłownie od dziecka. Kilka razy zostałem nazwany kosmitą – to fakt, ale przecież jesteśmy dziećmi gwiazd. Dlaczego? Jesteśmy dziećmi gwiazd, bo pierwiastki takie jak węgiel, z których między innymi jesteśmy zbudowani, powstały w wybuchach supernowych. Tadam! No dobrze, do rzeczy – kolejna polecajka. Dlaczego akurat ta książka? Powody są proste. Zauważyłem, że coraz mniej mam czasu, albo inaczej – coraz trudniej mi go wygospodarować. Więc co zrobiłem? Postanowiłem przeczytać książkę o czasie! Proste, prawda? Carlo Rovelli to bardzo ważna postać w dziedzinie fizyki kwantowej i – co mnie cieszy – aktywnie popularyzuje tę dziedzinę. Słynie z tego (ponoć obok Rogera Penrose’a), że w klarowny sposób wyjaśnia trudne pojęcia związane z fizyką i czasem. Czy faktycznie? Myślę, że tak. Kolejna ważna myśl, która mnie nachodzi, to to, że tematyka fizyki czasu, a zwłaszcza teorii kwantowych, jest wyjątkowo trudna. Tutaj nawet Feynman musiałby się napocić, żeby pisać o tym w sposób przyjemny, mile odbierany i w pełni zrozumiały. Może się mylę, ale szczerze chciałbym, żeby tak było. Zresztą sam Rovelli kilka razy podkreśla w Tajemnicy czasu, że zaczynają się mniej przyjemne dla naszych neuronów tematy. Ba, nawet poleca pominąć dwa rozdziały z końcówki książki i od razu przejść do podsumowania. Doceniajmy naukowców, popularyzatorów nauki, którzy są tak świadomi! Książkę można podzielić na dwie części: naukową i filozoficzną, z lekką domieszką wspomnień. Nie ma wyraźnej linii podziału – te części przenikają się nawzajem. Jako wielki entuzjasta astronomii i fizyki, na tyle na ile moje szare komórki były w stanie pojąć to, co zostało napisane, byłem zafascynowany! Na przykład, z fizycznego punktu widzenia różnica między przyszłością a przeszłością się zaciera. Albo to, jak Einstein zrozumiał, że nie da się ściśle zsynchronizować czasu. A także, jakie rozważania miały starożytne, greckie umysły na temat czasu i jak dawno ten termin się ukształtował. Byłem w swoim żywiole, lecz nie będę udawał, że wszystko rozumiałem i że cała książka była fascynująca – bo tak nie było. Zdarzały się strony, przez które ciężko było przebrnąć. Patrząc jednak na całokształt, świetnie się bawiłem. Nie mogę nie wspomnieć o teorii, która w zaskakujący sposób opisuje życie codzienne mojej rodziny. Otóż zasada nieoznaczoności mówi, że nie można jednocześnie z dowolną dokładnością określić położenia i pędu cząstki. Czyż to nie idealny opis chaosu, jaki tworzą moje dwa ukochane „szoguny”? Raz wydają się być w jednym miejscu, za chwilę w zupełnie innym, a ich działania trudno zrozumieć, nie mówiąc już o przewidzeniu ich trajektorii. Zasada nieoznaczoności w praktyce, w najlepszym wydaniu! Podsumowując: Tajemnica czasu to fascynująca książka, która pozwala spojrzeć na czas z zupełnie innej perspektywy. Ostrzegam jednak: nie znajdziecie w niej sposobu na znalezienie dodatkowego czasu w ciągu dnia, więc nie dajcie się nabrać! Ale jeśli szukacie czegoś, co jednocześnie pobudzi Wasze szare komórki i pozwoli lepiej zrozumieć wszechświat – zdecydowanie polecam. Bob Krzyzansky

Warto tej książce poświecić nieco uwagi. Autor - oprócz samego sedna, czyli przedstawienia założeń pętlowej grawitacji kwantowej godzącej mechanikę kwantową z ogólną teorią względności, przeprowadza Czytelnika przez kawał czasu, tj. od greckich atomistów, przez Kopernika i Galileusza, dalej Newtona, Faradaya, Maxwella, Einsteina, po fizyków współcześnie nam żyjących. W dość syntetyczny i zwięzły sposób przedstawia rozwój myśli naukowej i sposób, w jaki zmieniały się teorie mające na celu wyjaśnienie, z czego tak naprawdę zbudowany jest wszechświat. Ponieważ wciąż jesteśmy na etapie zdobywania wiedzy w tym zakresie, niczego nie możemy być pewni, a jedynie wskazujemy możliwie prawdopodobne rozwiązania. I słusznie.

Sięgnąłem z rozpędu i nostalgii do P. Daviesa (dobrze wspominam jego “Boga i nową fizykę”), nagle zorientowałem się że czytam utwór z pierwszej połowy lat 90. W każdym innym gatunku literatury to nic, ale tutaj… większość czasu musiałem porównywać od razu informacje z Wikipedią (nota bene powstała w 2001). To, co było ciekawe, to jak niektóre pomysły czy nadzieje się zestarzały, a inne funkcjonują sobie nadal. Wydanie z komentarzem współczesnym - to byłoby coś! Bo sam esej dość fascynujący.

Przede wszystkim jest to polemika z koncepcją universal grammar Chomskiego - dość popularnym podejściem w lingwistyce, jakoby struktury gramatyczne zbliżone w wielu językach wynikały z jakiejś wrodzonej "metagramatyki"; co jest dość błędnym kołem, bo wynika raczej z samej struktury rzeczywistości - są rzeczy, są czynności, są osoby oraz relacje między nimi - doszukiwanie się w tym struktury w mózgu, nie w fakcie możliwości procesowania tego i wyrażania, ale w fakcie, że istnieją rzeczy, czynności i relacje, to ślepy zaułek. Choć Chomsky zrobił wiele dla lingwistyki formalnej, tak UG prawdopodobnie okaże się błędnym podejściem. I głównie te tematy Autor porusza, przeciwstawiając jej koncepcję języka jako koncepcji kulturowej, zahaczając o łagodną interpretację hipotezy Sapira-Whorfa.

Daniel C. Dennett w „Od bakterii do Bacha” proponuje szeroką, darwinowską opowieść o tym, jak z „kompetencji bez rozumienia” rodzi się umysł – od bakterii po kulturę, język i Bacha. To suma 50 lat myśli: memy, teoria informacji, spór z Chomskim, korekta Pinkera, triada Turing–Hume–Darwin. Najmocniejsze w tej pozycji są partie o płynnym przejściu od doboru naturalnego do „pół-darwinowskich” procesów kulturowych oraz trzeźwe uwagi o AI. Gorzej wypadają powtórzenia znanych tez, skłonność do definicyjnych wynalazków (pompki intuicyjne) i zbyt pobieżne potraktowanie alternatyw (np. epigenetyki czy termodynamiki złożoności). Narracja bywa rozwlekła – dla laików to męcząca wspinaczka. Mimo tego to erudycyjna, przekonująca synteza: więcej narzędzi do myślenia niż gotowych odpowiedzi. Polecam ambitnym czytelnikom. Przyjemność 4/5 Styl: 3,5/5 Historia: 4,8/5 Ocena: 4,05/5 goodreads - 4/5 thestorygraph - 4/5 lubimyczytac - 8/10

Czasem chaotycznie, czasem bełkotliwie, ale w sumie warto! Choćby dla próby wyjaśnienia pojawienia się liczb Fibonacciego w przyrodzie czy też możliwego powodu "zwycięstwa" lewoskrętnych aminokwasów nad prawoskrętnymi. Aha, owa wspomniana bełkotliwość może być winą tłumacza i/lub redakcji. O pojedynczych babolkach nie wspomnę, ale tłumaczenie ciągu słów prowadzącego od słowa "SHIP" (statek) do słowa "DOCK" (dok) jest, delikatnie mówiąc, zaskakujące. Bo chyba moje tłumaczenie jest dosyć logiczne?. Bo dla tłumacza ów DOCK to... (nikt nie zgadnie) szczaw! Gwiazdka odjęta jak nic.

Książka, która znaczaco poszerza horyzonty poznania i wyobraźni. Wyjatkowo dobrze pasuje do niej cytat z Norwida : "Odpowiednie dać rzeczy słowo ". A zatem lecimy w dół (?) "na złamanie karku" z krańców Wszechświata, aby ostatecznie "zderzyć się" z kwarkiem. Po tym bujaniu w chmurach galaktycznych i elektronowych, aż kręci sie w głowie i z trudem wraca do rzeczywistości jednego metra ;) Warto jednak wyruszyć w tę podróż.

Kosmos to jedna z tych książek popularnonaukowych, które mimo upływu dekad nie tracą swojej siły oddziaływania. Carl Sagan stworzył dzieło niezwykle treściwe i fascynujące – opowieść o Wszechświecie, nauce i miejscu człowieka w kosmicznej perspektywie. Autor zachwyca nie tylko ogromem wiedzy, lecz także sposobem jej przekazywania. Potrafi pisać o skomplikowanych zagadnieniach w sposób przystępny, a zarazem poetycki. Jest wizjonerem, który patrzy daleko w przyszłość, a chwilami wręcz marzycielem – snując refleksje o losach cywilizacji, odpowiedzialności nauki i potrzebie pielęgnowania ciekawości świata. Jego entuzjazm wobec odkrywania nieznanego jest zaraźliwy, a humanistyczne podejście do nauki nadaje książce ponadczasowy wymiar. Choć Kosmos został wydany kilkadziesiąt lat temu, zdecydowana większość treści pozostaje aktualna. Fundamenty astronomii, fizyki czy biologii ewolucyjnej, o których pisze Sagan, nie straciły na znaczeniu. Co więcej, wiele z jego refleksji dotyczących kondycji ludzkości czy zagrożeń cywilizacyjnych wydaje się dziś równie trafnych jak w momencie publikacji. Z perspektywy współczesnego czytelnika można jednak odczuć pewien niedosyt edytorski. Wydanie mogłoby zostać wzbogacone o przypisy lub komentarze redakcyjne wskazujące, które fragmenty wymagają aktualizacji w świetle najnowszych odkryć. Interesującym dodatkiem byłoby również zestawienie przewidywań Sagana dotyczących przyszłości z tym, jak rzeczywiście potoczył się rozwój nauki i technologii. Taki kontekst nie umniejszyłby wartości dzieła, lecz przeciwnie – jeszcze wyraźniej ukazałby skalę jego przenikliwości. Kosmos to książka, którą warto przeczytać niezależnie od wieku czy poziomu wiedzy naukowej. To nie tylko wprowadzenie do astronomii, ale przede wszystkim inspirująca opowieść o ludzkiej ciekawości i odwadze poznawania. Sagan przypomina nam, że jesteśmy częścią ogromnego Wszechświata – i że samo to czyni nasze istnienie czymś niezwykłym.

Naprawdę lektura warta polecenia. Zgrabne pióro autora i sprawnie wpleciony humor niezwykle łączył się w opowieść o historii odkrywania świata przez człowieka. Wszystko połączone było w osobistą opowieść o ojcu i relacji syn-ojciec, co stanowiło ciekawą, ale i momentami wzruszającą narrację.

Trochę się obawiałam tej książki, ale bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła! Niezwykle trudne zagadnienia opisane w bardzo przystępny sposób, żeby każdy mógł je zrozumieć. Z chęcią teraz bym przeczytała pozostałe pozycje tego autora. Bardzo podobała mi się narracja, która została napisana lekko i nawet ciut żartobliwie. Może i momentami robiła się ona trochę chaotyczna, a autor odrobinkę zbaczał z obranego tematu, ale i tak uważam, że miała ona idealny wydźwięk do książki z gatunku popularnonaukowej. Gdyby nie ta lekkość, to nie wiem czy dałabym radę przebrnąć przez te wszystkie zagadnienia fizyczne. To jest chyba moje jedyne, osobiste, zażalenie - za dużo fizyki. Rozumiem, że jest ona bliższa autorowi, ze względu na kierunek studiów, oraz ściśle powiązana z chemią, jednak nie trzeba było wchodzić w aż takie szczegóły. Bardziej mnie zainteresowały historie odkryć i wszystkie ciekawostki związane z pierwiastkami. Niemniej, pomimo mojej wewnętrznej niechęci do fizyki, dużo się dowiedziałam z tej książki i to uważam za najważniejsze.

W wieku 50+ trudno jest brnąć przez dżunglę fizyki, biochemii czy astronomii. Mimo to co jakiś czas biorę do ręki maczetę i próbuję w tej dżunglii wyciąć ścieżkę dla siebie. Po lekturze tej książki pojawiły się w mojej ścieżce prześwity;dżungla ma jednak to do siebie, że bardzo łatwo zabłądzić. Mimo to było warto przeczytać, choć zgadzam się z opiniami o niesolidnym tłumaczeniu - czasmi miałam wrażenie, że sens zdania jest odwrócony. Ale może to tylko zmęczenie dżunglą 😉.