Tu jesteś! Najkrótszy przewodnik po wszechświecie

Cudowna, wciągająca opowieść o sporze pomiędzy dwoma wybitnymi fizykami, dotyczącym fundamentalnej kwestii: czy we wnętrzu czarnych dziur obowiązują odrębne prawa fizyki niż w reszcie wszechświata? Profesor Susskind umiejętnie wprowadza czytelnika w świat pojęć i teorii fizycznych. Opowieść o rozstrzygnięciu spornej kwestii intryguje, zmusza o myślenia oraz wciąga jak dobry... kryminał!

Świetna wycieczka poprzez ówczesne teorie czasu, tak jak odnoszą się do faktycznej fizyki, czyli głównie mówiąc o entropii, jej następstwach i początkach. Bardzo dobra lektura dla niezaznajomionych, lecz raczej nie najłatwiejsza, może wymagać nieco czasu, żeby się zatrzymać, i przemyśleć dogłębniej, przed rozpoczęciem następnego rozdziału. Dobre ćwiczenie myślenia abstrakcyjnego, i platforma do dalszego rozumienia świata fizycznego :)

No cóż, ciekawe, oryginalne spojrzenie na nasze miejsce we wszechświecie, wieloświecie, krajobrazie. Z pewnością dające do myślenia choć powodujące spory dyskomfort z powodu bezustannego przekonywania do zasady antropicznej, która u wielu osób, u mnie również, budzi podświadomy i wręcz odruchowy sprzeciw. To mnie uwierało najbardziej w tej naprawdę ciężkiej do ogarnięcia teorii. Trochę zszokował mnie również fakt, że ta podobno zdobywa kolejnej przyczółki w świecie fizyki i zdaje się być obecnie dominującą co biorąc pod uwagę fakt jak ciężko ją zweryfikować budzi szczere zdziwienie, żył człowiek bowiem raczej w przeświadczeniu o "końcu nauki" albo takim jej zaawansowaniu, że strach. A tutaj tyle niewiadomych i to w tak kluczowych dla naszego istnienia kwestiach. Ogólnie lektura to ciekawa i raczej z rodzaju bezcennych ale też ciężka, co sprawia że polecić ją się najzwyczajniej w świecie boję.

Wspaniała pozycja wyjaśniająca po kolei wszystkie odkrycia w dziedzinie fizyki i astronomii oraz kosmologi prowadzące do dzisiejszego widzenia wszechświata. Polecam wszystkim, którzy zechcą zagłębić się potem w bardziej szczegółowe i dogłębniejsze dywagacje, na początek jako podstawę. Niestety pewną wiedzę musimy już posiadać. Umiejętnie i ciekawie napisana.

Im dalej jestem od szkoły, tym częściej łapię się na tym, że przychodzą mi do głowy "wielkie" pytania, takie, które teoretycznie powinny zaświtać już w głowie dziecka. Ale nie świtają, bo głowa ta jest zawalona podstawą programową. W każdym razie, jednym z takich pytań jest to o pochodzeniu masy. Jest tak wielkie, że aż banalne - kto by się nad tym zastanawiał? Przecież to oczywiste... na tyle, że Wilczek poświęcił na to zagadnienie całą książkę, która w części części jest listą pytań... na które wciąż nie mamy odpowiedzi. Natomiast odpowiedź Wilczka na pytanie o pochodzenie masy czy też, jak sam zaznacza, na pochodzenie 95% masy (zwykłej, starej, dobrej, znanej masy, która stanowi podobno raptem 5% masy wszechświata - za resztę odpowiadają czarna materia i czarna energia, które w rzeczywistości nie są czarne, tylko przezroczyste...),otóż odpowiedź ta, podobnie jak wszystkie rozważania tłumaczące kwestie "poboczne", a pomagające zrozumieć samą odpowiedź, jest, cóż, tak szalona, że aż ciężko w nią uwierzyć. A jednocześnie tak pociągająca i - tu brawa dla autora - z małymi wyjątkami tak przystępnie opisana, że ciężko w nią nie uwierzyć. Fakt, że całą istotę elektrodynamiki kwantowej da się wyrazić na paru rysunkach stworzonych, zdawałoby się, ręką dziecka (nie dziwi teraz, że Feynman, poza tymi diagramiami, odpowiada również za "metodę Feynmana" do uczenia się). Fakt, że masa powstaje z bezmasowych gluonów i kwarków o bardzo niewielkiej masie. Fakt, że powstajemy z niczego i w dużej mierze jesteśmy wypełnieni niczym (na co wskazuje stosunek wielkości atomu do wielkości jego jądra). Wszystko to sprawia wrażenie, że świat jest znacznie mniej realny, niż nam się wydaje. Kto wie, może kiedy naukowcom uda się odpowiedzieć na pytania stawiane przez Wilczka (i pewnie jeszcze parę innych),świat, jaki znamy, zniknie, a grający w grę zwaną Życiem gracz przejdzie do kolejnego poziomu. Fizyka zdaje się właśnie tym - grą typu escape room, w której z pomocą poszlak naukowcy starają się odtworzyć reguły rządzące światem.

Czytając opinie o tej książce widać dużo rozczarowań, szczególnie adresowanych do tego, że książka jest pisana przez dziennikarza, a nie naukowca, czy popularyzatora nauki. Nie widziałem większej bzdury. Książka może nie jest stricte popularnonaukowa, nie opisuje konkretnego odkrycia, czy dziedziny nauki, opisuje za to historię odkryć prowadzących do odkrycia (o ile można tak to nazwać) ciemnej energii i materii. Nie wiem, jakie wydania czytali poprzednicy, ale na moim jasno na okładce pisze "historia odkrycia". A teraz odnośnie samej książki. Oczywiście widać, że jest to utwór pisany przez dziennikarza. Książka ma strukturę bardziej reportażu, czy relacji, gdzie poza samym przedmiotem w postaci poszczególnych odkryć i doświadczeń dużą wagę przywiązuje się do tego kto, gdzie, w jakich warunkach i dlaczego coś zrobił. I jeżeli patrzeć na nią przez pryzmat tego, książka spełnia wszystkie warunki, żeby nazwać ją książką popularnonaukową. Jeżeli chodzi o sam przedmiot, czyli prace prowadzące do samego odkrycia ciemnej energii i materii, to dla mnie, jako osoby interesującej się fizyką cząstek... było dosyć nudnawo. Większa część książki opowiada o mozolnych obserwacjach supernowych, co doświadczalnie jest może ciekawe, ale wg mnie nie jest to wdzięczny temat do opisywania. Niemniej książka warta polecenia, a dla ludzi interesujących się astronomią czy astrofizyką tym bardziej.

Przystępnie napisana książka o teorii kwantowej, bardzo dobrze dobrane "analogie" ze świata makroskopowego. Jedna z łatwiejszych do zrozumienia w tej tematyce. Książka nie mówi wyłącznie o teorii kwantowej, bo wiele rozdziałów jest m.in. o szczególnej i ogólnej teorii względności.

W tej książce jest wszystko i nic. Gribbin to jeden z najlepszych popularyzatorów fizyki, więc sięgając po "W poszukiwaniu multiświata" liczyłam na rozwinięcie interpretacji Everetta, od której Gribbin wyszedł, ale po której skierował się w stronę kosmologii. I to wszystko byłoby nawet w porządku, gdyby narracja była spójna. Niestety opisywane problemy są prezentowane w sposób chaotyczny, tak jakby autor chciał wyjaśnić wszystko, ale niczemu nie poświęcał zbyt wiele uwagi. Znajdziemy więc w pozycji o multiświecie kubity, inflację Wszechświata, rozebraną na czynniki pierwsze zasadę antropiczną, teorię strun (!). Pojedynczo wszystkie te zagadnienia są niezmiernie ciekawe i jestem pewna, że Gribbin zrobiłby lepiej, gdyby skupił się na konkretnym zagadnieniu. Zbyt wiele dygresji zaciemnia obraz, a pewne kwestie są raptem zarysowane, więc pozostajemy bez satysfakcjonującego wyjaśnienia. Dziwi to, bo w innych miejscach Gribbin wyjaśnia rzeczy oczywiste dla każdego, kto przełknął już przynajmniej kilka lektur z mechaniki kwantowej czy kosmologii. Dotąd najsłabsza książka tego autora, ale potknięcia zdarzają się najlepszym.

Książka jest fuzją opowiadanie o fizyce cząstek elementarnych i opisu działania Wielkiego Przyśpieszacza Cząstek (LHC). Cele popularyzacji wiedzy w obu zakresach dla mnie zostały osiągnięte. Po lekturze tej pozycji po raz pierwszy w życiu dość dobrze utrwaliłem sobie przegląd gatunków wszystkich najmniejszych drobin, z których składa się świat. Mija miesiąc, po tym gdy odłożyłem tomik na przysłowiową półkę, a ciągle z łatwością mogę rozmawiać o każdej z cząstek elementarnych czy wymienić je wszystkie po kolei – efekt osiągnięty. W zakresie chrom dynamiki wiedzę uzupełniłem bardzo dobrym artykułem na Wikipedii. Co do opisu maszynerii laboratorium LHC, jest on dobrze wyważony: liczba detali i parametrów jest na tyle dobrze określona, że nie doznałem zanudzania, jak i nie zawiozłem się pomijaniem interesujących danych. Porównania konkretnych wielkości parametrów akceleratora (np. energii) do typowych życiowych scenariusz (np. zasilenia miasteczka prądem elektrycznym) sprawia, że nabywa się świetnej intuicji co do wielkości i mocy poszczególnych urządzeń. Całość została zadowalająco dobrze zilustrowana szkicami i rysunkami poglądowymi. Pomimo tego, że książka została napisana dość dawno, bo przed uruchomieniem LHC, polecam ją ze względu na ciągłą aktualność większości informacji. (Do wydania: niestety, bardzo drobny druk. Czytanie jest trochę męczące.)

Jedna z moich ulubionych książek dotyczących mechaniki kwantowej. Właściwie jest to bardziej książka historyczna niż popularnonaukowa, ale może być świetnym uzupełnieniem "twardej" wiedzy, jeśli kogoś interesują życiorysy twórców współczesnej fizyki.

Na samym początku nie polubiłam sposobu w jaki autor pisze i porównanie Chandry do Einsteina nieco wyprowadziło mnie z równowagi. Później okazało się jednak, że książkę bardzo dobrze się czyta i nawet potrafi wciągnąć. Domyślam się, że dla osób nie znających fizyki to może nie być najłatwiejsza pozycja ale dla mnie jako osoby z wykształceniem w tej dziedzinie książka była przyjemna i pełna ciekawostek. To taka historia fizyki z dużą ilością znanych fizyków przewijających się co chwilę. Polecam zainteresowanym tematyką.

Nie trzeba się specjalnie interesować matematyką, fizyką czy chemią żeby sięgnąć po te wydanie. Moim zdaniem jest to świetnie napisana książka (po części biograficzna) z wieloma przypisami o odkryciach naukowców. Najprościej ujmując. Ciekawie opisane relacje między naukowcami, ich spory, walka o nowe odkrycie i wyścig szczurów poniekąd. Nie jest to typowa jałowa biografia od A do Z ale ciekawe opowiadanie o ważnych odkryciach naukowych które pozwoliły na kolejne, życiu naukowców i ich osobowościach. Przyjemna lektura z której można wiele wynieść, nie tylko na zajęcia fizyki ale też może dać wiele inspiracji do realizacji własnych planów :)

Od zawsze ciekawiła mnie budowa naszego Świata, zarówno w skali makro jak i mikro. Zgłębiałem tajemnice astronomii, jednak nie obyło się bez konieczności poznania podstaw mechaniki kwantowej. W mojej podróży brnąc coraz głębiej dotarłem w końcu do teorii strun. Książka to dość krótkie, ale wyczerpujące kompendium wiedzy o tych potencjalnie najmniejszych klockach w całej kosmicznej układance.

Pan Marcus ma talent. Talent do przekazywania wiedzy o bardzo trudnych tematach w sposób bardzo zrozumiały. Źródłem takiej właśnie wiedzy okazała się dla mnie ta książka. Piękna podróż poprzez ciekawe opowieści kosmologiczne od zarania dziejów sprzed wielkiego wybuchu (tak przed),aż po śmierć wszechświata, uwzględnijąc czasy obecne z całym ogromem nowinek i ciekawostek dla mnie była strzałem w dziesiątkę jako jedna z pierwszych astronomicznych pozycji.

Fizyka i matematyka w jednej książce - sam rarytas. Książka napisana jest ciekawie, przystępnym językiem. I choć nauka od czasu napisania książki poszła do przodu, to czyta się pasjonująco. Chciałabym doczekać rozstrzygnięć w dziedzinie hiperprzestrzeni i choć wiem że mnie to nie będzie dane, to tli się we mnie iskierka nadziei, że ludzkość zmądrzeje na tyle, aby przetrwać i pójść dalej drogą nauki, a nie samozagłady.

Spośród wszystkich osiągnięć Cywilizacji to nauka jest najważniejszym z nich, ma ona bowiem największy wpływ na otaczający nas świat. Narodziny nowożytnej nauki były zwieńczeniem dążenia długoletnich wręcz wielopokoleniowych i epokowych starań ludzkości do wyzwolenia myśli spod tyranii apodyktycznego dogmatu, na mocy którego za wszystkim co istnieje i nas otacza, stała siła sprawcza – Bóg, demiurg ostateczny. Niezmienności świata, który stworzył nie da się więc podważyć; w ,,najwygodniejszy” sposób trzeba zaakceptować to, jakim jest ,,Wszechświat absolutny”, stateczny i wieczny, ,,Wszechświat Stwórcy”, pełny harmonii i równowagi boskiego porządku. Dopiero wydarzenia na styku religii i nauki, jakim była m.in. Reformacja - ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, spowodowały nagłą zmianę skostniałego, kleptokratycznego poglądu, idei i całej gnuśnej filozofii traktowania macierzy rzeczywistości – wszystkiego czym raczy nas będące wszędzie i wszystkim zjawisko Wszechrzeczy, w której boski i niezmienny stan Wszechświata odszedł do lamusa na korzyść znaczenia jednostki. Zamiast ,,boskiej Ziemi” – teorii geocentrycznej, w której istotę ludzką zredukowano do roli chowającego się po kątach robactwa, stopniowo wprowadzono humanizm i egocentryzm, które można podsumować krótko: człowiek i myśl ludzka, i jego wytwory, jak rozmaite nauki, czyli dziedziny poznania stoją w centrum Wszechświata, stanowiąc jego oś. I tak, od czasów szesnastowiecznej reformacji, członek adamowego plemienia, czyli zwykły ,,maluczki” w stosunku do majestatu boskiego idealizmu, porządku i równowagi, człowiek, przestał być postrzegany jako szary, jałowy i niewyróżniający się. Dzięki przemianom religijno-społecznym wyszliśmy z cienia; człowiek zaczął żyć w zgodzie z naturą, zadając pytania o jej stan rzeczy. W związku z tym sama ,,idea nauk zakazanych burzących harmonię boskiego aktu stworzenia i wspaniałości Stwórcy” została poddana skrzętnemu procesowi naukowo-filozoficznemu, czemuś na miarę społecznego ostracyzmu. I dziękujmy takim oto reformacjom, przemianom i rewolucjom, które rozegrały się na tkance kultury ludzi setki lat temu, i których to ślad pozostaje do dziś. W wyniku tego powstała wciąż ewoluująca i adaptująca się do potrzeb człowieka i potrzeb Wszechświata nauka. Jednak nauka, jak napomknąłem, nie narodziła się sama, ot tak w samotni przepastnego Wszechświata. Wyrosła z działań i starań ludzi, na których zwykliśmy mówić ,,naukowcy”. Oni również propagują ideę nauki, wpływają na rozwój techniki i kultury, na postrzeganie ludzi, jako miejsca jednostki i zbiorowości w rzeczywistości. Naukowcy są dla nas wspaniałymi wytworami nie tylko samej nauki, ale i skondensowanej mocy ludzkiego umysłu, jego wyobraźni, inteligencji i zdolności zadawania pytania i wyciągania wniosków. Są wręcz ,,kwiatami”, które powinniśmy nieustannie pielęgnować i wzmacniać, z których to wyrosną owoce, a my nauczymy się z nich korzystać. Na przestrzeni stuleci - od czasów nowożytnych aż do realiów świata dzisiejszego – w historii poznania ludzkiej myśli pojawiło się wiele znakomitych, ważnych dla nauki, pojęcia jej sensu także jej rozwoju, jednych z najinteligentniejszych z wykraczającymi poza jakąkolwiek skalę ocen, osiągnięciami, myślicieli i naukowców, którzy niezaprzeczalnie na zawsze w dziedzinie, którą się zajmowali, zmienili obraz i pogląd przeciętnego człowieka o otaczającym go zewsząd świecie. Do tych osobistości i zarazem z racji potęgi ich umysłów ,,osobliwości”, należeli m.in. Isaac Newton, Galileusz, Mikołaj Kopernik, Giordano Bruno, Johannes Kepler, Antoine Lavoisier, Carol Darwin, Max Planck, Niels Bohr, czy w końcu niezrównany Albert Einstein. Tak naprawdę jest to lista, która nie podaje wszystkich najznamienitszych, najpotężniejszych naukowych umysłów, których osiągnięcia nigdy nie wygasną, które to zrodziły odpowiednie okoliczności i równie odpowiednia doza prawdopodobieństwa. Dzięki tym oto, i innym niewymienionym w niniejszym zestawieniu, geniuszom, z wieku na wiek, z dekady na dekadę, z roku na rok, zaczęliśmy odsłaniać coraz większą część głębokiej struktury materii, części kodu, którym opisany jest Wszechświat. Z czasem rozwoju nauki poszukiwania na nurtujące nas pytania, na tajniki, fizyki, biologii, chemii, astronomii itp., zdaje się, stopniowo zaczynają sięgać głębiej i głębiej, jakby poza percepcję i ograniczenia ludzkiego umysłu. Bo nauka to pytania, odpowiedzi, pasja i rywalizacja; nauk to pokonywanie limitów, multum ograniczeń. Bez tego nie osiągniemy osobniczej i cywilizacyjnej satysfakcji z nauki, nie wyrwiemy się z kajdan przeciętności, nie pogramy choćby na chwilę z Bogiem w kości. Dlatego na przykład tego, jak potężny, zdolny, wręcz przesycony ambicją potrafi być ludzki umysł, jak mimo fizycznych ludzkich słabości i ograniczeń potrafi on rozwiązywać całe spektrum problemów tworzących sedno nauki, techniki i kultury, niech poświadczy postać wielkiego uczonego, a także wielkiego i skromnego człowieka zarazem, Stephena Hawkinga, przykutego do wózka inwalidzkiego przez nieuleczalną chorobę genialnego współczesnego myśliciela, którego kalectwo nie przeszkodziło mu w osiągnięciu tego, o czym większość zdrowych i sprawnych ludzi mogłaby tylko pomarzyć. W poznaniu kolorytu jego życia i naukowej pasji tudzież osiągnięć, pomoże świetnie napisana, z nutą popularnonaukowej treści, biografia Stephena Hawkinga, autorstwa Michaela White’a i Johnna Gribbina. "Stephen Hawking. Życie i pasja", nie tylko przybliża postać jednego z najznakomitszych wśród wielkich uczonych XX wieku. Mimo iż ma ona swoje lata – w Polsce ukazała się w 1994 roku nakładem "Wydawnictwa Naukowo-Technicznego" – w równoważny, rozsądny i harmonijny sposób przeprowadza nas dość, powiedziałbym, dość rytmicznie i sensownie przez warstwy i rozdziały: nauki - rozwój, pasję, rywalizację i dociekanie prawd, kryjących się pod warstwą przeciętności rzeczywistości, w co byli zaangażowani Hawking i inni uczeni, oraz życia: narodziny, dorastanie, cechy rozwijającego się geniuszu, cele, które chce się zrealizować w przyszłości, edukacja i kariera naukowa – wszystko to, czego wielki uczony, uznawany za ,,spadkobiercę Einsteina”, za ,,największego geniusza schyłku XX i pierwszych dwóch dekad XXI wieku”, Stephen Hawking przeszedł przez swoje niełatwe niczym pieprz i sól, ,,egzystencjalne krwawienie’’, ból i gorycz. Bo wyniósł ze swego życia tak wiele, i zdaje się jeszcze więcej i więcej, tak mnóstwo dorodnych owoców. Warto zaznaczyć, iż "Życie i Pasja" to książka, której nie powinno traktować się jako coś nieaktualnego, nie aż tak ważnego, niby niemówiącego o Stephenie Hawkingu tyle ile byśmy oczekiwali, skoro od daty wydania oryginalnego jej druku, naukowiec, któremu została ona poświęcona żył jeszcze około 26 lat. Publikację White’a i Gribbina należy odebrać jako nie dosłowna biografia, studium całego życia Hawkinga i jego dokonań na polu astrofizyki, fizyki teoretycznej i kosmologii, ale przede wszystkim jako złożenie mu hołdu, jako nieżyjącemu już geniuszowi, skromnego ciałem i przykutego do wózka, ale silnego duchem i umysłem, przezwyciężającego kalectwo ciężką pracą i determinacją. Mało tego żadna książka popularnonaukowa, w której zaznacza się odkrycia Stephena Hawkinga, przytaczając jego teorie, zdania, opinie etc., z wyjątkiem niniejszym omawianej pozycji – mimo jej nie aż tak solidnej aktualności – nie uwydatni tej olbrzymiej jego tułaczki w roli niestrudzonego wędrowca poprzez czas, niedogodności związane z chorobą, życie prywatne, poprzez edukację i karierę naukową i wizerunek celebryty, czyli przez wyznaczoną linię życia. Bardzo ciekawą cechą tudzież zjawiskiem, jak na styl biografii wielkiej osobistości przystało, jest to, że jej autorzy mimo destynacji, do której dąży ta książka, od pierwszych do ostatnich stron: ukazanie typowo ludzkiej, naukowej strony osobowości Stephena Hawkinga, jak i historii jego życia do 1992 roku (do momentu wysłania gotowego, sprawdzonego tekstu do druku tej, przyszłej, publikacji),dają nam możliwość zagłębić, pragnące poznać naukę, swe czytelnicze umysły w realia podstawowych praw fizyki, zjawisk kosmicznych, świat licznych teorii z zakresu fizyki, astrofizyki, kosmologii, dodatkowo wszystko to tłumacząc i opisując przystępnym językiem pronaukowym, wyjaśniającym istotę prawideł matematyczno-fizycznych, wpisanych niczym kod tworzący rusztowanie na którym pisze się jestestwo Wszechświata. Przedstawiane zostaje tego tutaj tak dużo, w tak wspaniały sposób, że ich obecności w dziele będącym miarę studium życia wielkiego uczonego Stephena Hawkinga, nie można było się spodziewać. Szczególnie interesujące – choć dzisiaj o tym fenomenie kosmicznym wiadomo o wiele więcej niż pisze ów tytuł – zdają się być nakreślane teorie i wyniki naukowych obserwacji i empirii odnośnie Czarnych Dziur; w końcu pan Hawking najbardziej jest z tego znany, cóż, ,,promieniowanie Hawkinga Czarny Dziur” mówi samo za siebie, czyż nie? Taka właśnie forma przekazywania treści – jedna z jej cech - stanowi coś na miarę perfekcyjnie wtłoczonego kontrapunktu do anegdot z życia ,,typowego fizyka i astronoma”, do wnikliwego przytoczenia tego, jak żyje Stephen Hawking, jak potrafi być sobą, jak ów naukowiec rozumie swoją pracę i stanowisko konfliktowe w stosunku do tematu swojej pracy i analizy naukowej jaką jest religia, wiara w istnienie Boga, jego wkład w stworzenie Czasu, Przestrzeni, w ogóle w stworzenie Wszechświata. Jak mówi Szekspir ,,słodko jest obracać na swą korzyść przeciwności losu”, i chyba to powiedzenie sprawdza się w tym, jak wielkim Stephen Hawking był człowiekiem, nigdy nie pozwalającym na to, aby jego choroba załamała go psychicznie, zniszczyła jego pracę i pasję jako naukowca, a także więzi z rodziną i innymi specjalistami po fachu tudzież przyjaciółmi. W ,,grze z Wszechświatem” wygrał Hawking, zawsze pogodny, z potężną umiejętnością – czego nie potrafiłby każdy dotknięty ułomnością fizyczną tego i podobnego co on stopnia – lekkiego traktowania swego kalectwa; mający optymistyczny stosunek do otaczającego go świata. Ten wielki uczony, także równie wielki człowiek, przyjaciel i kolega, umiera 14 marca 2018 roku. Niech każdy z Was przeczyta "Życie i naukę", przede wszystkim dla uczczenia jego pamięci.

Książka dogłębnie opisuje czasoprzestrzeń. Co prawda bez wzorów i matematyki, jednak dzięki szczegółowym opisom dowiadujemy się o co chodzi w nowoczesnych teoriach fizycznych dotyczących przestrzeni i czasu. Minusy książki: Informacje zawarte w tej książce są aktualne na rok 2004. Wiele ważnych odkryć dokonano od tego czasu (chociażby fale grawitacyjne czy cząstka Higgsa). Ilustracje są słabą stroną tej książki. Jakość, wielkość i sposób przedstawienia idei jest po prostu marna. Bardzo mała czcionka tekstu. A czcionka przypisów jest mikroskopijna. Sądzę ponadto, że obecność jakichkolwiek przypisów nie jest wygodna dla czytelnika.

W tej serii Wyd. Lit. znalazło się kilka pozycji o dosyć wątpliwej wartości merytorycznej. Z tego też powodu do lektury podchodziłem z lekkim sceptycyzmem i dość pozytywnie się zaskoczyłem. Książka dotyczy pewnych zagadnień związanych z nauką współczesną (po roku 2000),które mogą być początkiem nowych teorii (np. modyfikacja prawa powszechnego ciążenia). Daję wysoką ocenę ze względu na ambitne podejście autora do zagadnień, które mógł potraktować po prostu jak zbiór ciekawostek.

Wzmianka o tunelowaniu kwantowym i św. Augustynie na plus. Ten drugi filozof jest standardowym przykładem znajdującym się w kanonie historii filozofii wykładanej od zawsze. Nie sądziłem, że przeczytam o tym w ten sposób. Sama przestrzeń czasu zerowego to moment, w którym ta przestrzeń wynosi zero. Czas jest moim zdaniem przestrzenią liniową, tak jak wysokość, długość oraz szerokość. Carl Sagan, sir Roger Penrose a nawet Platon opisywali te przestrzeń w sposób inny niż autorzy książki. Jednak ten czas tłumaczy całość zjawisk, związanych z parapsychologią oraz paranormalych zjawisk nie będących UFO. Ten czas, jako liczba, jako strumień świadomości, jako anamneza, a nawet jako koncepcja czterowymiarowego Wszechświata. Tajemnica, zagadka, to o co w tym chodzi. O tym pisał Platon w "Timajosie". Jako metempsychoza a nawet opisywane przez Jezusa "Królestwo Niebieskie", czy res cogitans Kartezjusza. Jednak nie nazwane, bo to mój światopogląd. Wnioski? Psychologia to placebo, zostaw te psychologię. Sięgnij do katechizmu, jest tam napisane o "chęci panowania nad czasem", o "opętaniach", o rzeczach związanych z zagrożeniem duchowym: czasem. Jak ja to rozumiem? Czas to przestrzeń, to liczba, może ona być równa 0. A te przestrzeń wypełniamy i w tej przestrzeni można dokonywać zmian. Stąd wyższość katolicyzmu nad resztą, bo Jezus już przewiduje te problematykę. Charakteryzuje osobiście sam, za Jezuzem, te wyższość jako "dobrą wolę" a więc "bona fide". Dodatkowo ku przestrodze: Cyceron już pisał, że ciekawe jest to co ludzie z przeszłości myślą o ludziach w przyszłości. Stachura: w rzeczywistości wszystko jest jawne. Jezus zaś o tym, jak został przeniesiony na dach świątyni przez złego ducha. To wszystko czas, ot cała magia. Tak, jasne to dla mnie dosyć, że się chce prawdę zagłuszyć.