Krótka historia literatury przenośnej

Lektura tej małej książeczki to prawdziwa uczta. Dla ducha - pieszczonego inteligentnymi i zabawnymi pastiszami stylu i języka kilkanaściorga z wielkich twórców literatury; dla umysłu - rozpoznającego owo naśladownictwo i udawanie; a wreszcie dla samego ciała, które, stymulowane smakowitymi opisami kulinarnymi, tu i ówdzie dokręca śrubkę, przyśpiesza wytwarzanie enzymów trawiennych i już gotowe zasiąść przy stole z widelcem w jednej, a nożem w drugiej ręce, domagając się praktycznego kontaktu z opisywanymi daniami. Dla mnie już początek książeczki był mocnym uderzeniem - przepis na uwielbianą przeze mnie jagnięcinę, którą na swój męski, cyniczny i idealistyczny sposób serwuje sam Raymond Chandler. Potem było zabawnie i sympatycznie, ale prawdziwą namiętność i płomień rozbudziła we mnie str. 34. Proszę państwa, receptura na coq au vin! I pierwsze jej zdanie: "Ojciec Antonio del Sacrament del Altar Castaneda siedział w ogrodzie i obserwował gasnący dzień". Zatem nie dość, że takie wspaniałości, to jeszcze jeden z moich ukochanych pisarzy, Gabriel García Márquez! Jestem miłośniczką i dobrej literatury, i dobrego jedzenia, więc autor, Mark Crick, kupił mnie w całości. Dodatkową atrakcją są ilustracje autora, każda w innej stylistyce, dopasowanej do imitowanego twórcy. I tak np. J.L. Borges dostał obraz surrealistyczny, Steinbeck - ilustrację naturalistyczną ale nie pozbawioną poezji, a Chaucer - średniowieczny witraż (z przezabawnym i odbierającym mu nieco dostojeństwa motywem kuchennym). "Zupa Franza Kafki" chce być czytana. "Zupa Franza Kafki" chce być wypróbowana i zjedzona. W dodatku wszystkie potrawy z tego literackiego menu można pochłonąć bez przerwy, jedną po drugiej, i nie grozi to ani przejedzeniem, ani nadwagą. A po lekturze... Fartuszki na brzuszki, noże w dłoń, marsz do kuchni i do dzieła!

Takie te opowiadania dziwne, a takie jakby... piękne? W pewien sposób magiczne, inne, trudne. Po pierwszym można poczuć żar wirujących, spoconych ciał, drugie zostawia czytelnika przemoczonego i zatopionego (słowo-klucz) falą specyficznego absurdu, a trzecie... a trzeciego do tej pory nie jestem w stanie w pełni pojąć ani zaszufladkować. Pierwsze wrażenie jak najbardziej pozytywne, ciekawa jestem, co też jeszcze autor ukrywa w rękawie.

Ta urocza książeczka trafi przede wszystkim do zawołanych bibliofilów, takich, którzy mają - skromnie mówiąc: niczym ja - całe ściany w książkach, a ich treści w sercu. Analogie do Borgesa - jak najbardziej zasadne. Ktoś tu przyjechał do Urugwaju, żeby zwrócić książkę komuś, kto wysłał ją do koleżanki z Cambridge, ale ta umarła, zanim ją otrzymała. Nie bez znaczenia jest, że zginęła ona pod kołami samochodu, zaczytana w poezjach Emily Dickinson… A sprawa wiąże się z pewnym, dość oryginalnym, miłośnikiem książek z Ameryki Płd. i - krótko - samej wykładowczyni. Ten przelotny romans miał nie byle jakie skutki - książkowe. Potem ten ktoś uciekł od życia w ustronne miejsce, gdzie warunki życia kompletnie prymitywne a swój dom… Ale nie, to trzeba doczytać, wraz z buzującymi emocjami. Fabuła jest nieco banalna - ukazana tu miłość do książek z pewnością taką nie jest. Rzadko można spotkać się z tak oryginalnym podejściem do zadrukowanych stronic, razem sklejonych bądź zszytych - tych przedmiotów fascynacji nas wszystkich na LC. Niemniej jednak z bólem, jakiego tu zaznają książki - a my razem z nimi - trzeba się pogodzić, bo on niejako egzystencjalny… Idealna lektura na lato; lekka a inteligentna, kulturowo głęboka. Książkożercy - do lektury! Nieco cytatów - a wszystkie o książkach..! “Odkąd sięgam pamięcią, kupowałem książkę za książką. Założyć bibliotekę to jak stworzyć życie. Nigdy nie jest to suma poszczególnych książek”. “Nie potrafię zasiąść do czytania książki, nie mając jednocześnie 20 innych, aby uzupełnić na przykład interpretację jednego rozdziału. Nie znam większego szczęścia niż pogrążyć się na kilka godzin dziennie w ludzkim czasie, który inaczej byłby dla mnie obcy”. “Książka, której nie można znaleźć, to książka, która nie istnieje”. “Wyjaśnił mi, ile pracy wkłada w to, żeby nie zestawiać na tej samej półce dwóch autorów skłóconych ze sobą. Na przykład nie ośmielał się umieścić książki Borgesa obok książki Garcii Lorki”. “Zobaczył na łóżku około 20 książek skrupulatnie ułożonych w taki sposób, że odtwarzały wraz z wypukłościami ludzką sylwetkę. Zapewnia, że można było wyróżnić głowę otoczoną małymi książeczkami w czerwonych okładkach, tors, kształt rąk i nóg. Kobieta? Mężczyzna? Sobowtór?”. “Zadawałem sobie wielokrotnie pytanie, po co trzymam książki, które tylko w jakiejś dalekiej przyszłości mogą mi się przydać, tytuły odległe od moich zwykłych zainteresowań, takie, które kiedyś przeczytałem i które przez wiele lat nie otworzą ponownie swoich stron może nawet nigdy! Ale jak pozbyć się na przykład +Zewu krwi+, nie niszcząc jednocześnie jednej z cegieł dzieciństwa czy +Greka Zorby+, który pieczęcią płaczu położył kres mojej młodości”. “Myślę, że nie weźmie mi za złe, jeżeli powtórzę jedno z jego wyrażeń, nieco wulgarnych: +Ja się pieprzę z każdą książką, a jeżeli nie zostawiam na niej śladu, to znaczy że nie mam orgazmu+. Mnie natomiast gryzmolenie zawsze wydawało się barbarzyństwem”. “Zła proza, gdy towarzyszy jej dobry koncert, może wydawać się znacznie lepsza, niż jest. (...) Lubię, jak podczas lektury Goethego rozbrzmiewa w tle któraś z oper Wagnera lub powiedzmy kiedy Baudelaire'owi towarzyszy Debussy. To część podróży i mogę pana zapewnić, że przyjemność jest wówczas większa, pod każdym względem. Może pan wie, że kiedy czytamy po cichu, emitujemy dźwięk liter na nieuchwytnej częstotliwości”. “Żartowaliśmy, mówiąc, żeby dodawać świece tylko do dzieł poprzedzających wynalazek światła elektrycznego. (...) Nigdy w odniesieniu do autorów z 20. wieku, bo w takim wypadku zapalał światło elektryczne i, oczywiście, zmieniał też muzykę”. “Dla bibliofila każda myśl o ogniu jest jak marzenie, który obraca się w popiół. To coś, o czym wiemy, że się czai, jest realne i może nas na zawsze zniszczyć. Unikamy nawet wzmianki o nim, mając nadzieję, że w ten sposób nie wywołamy wilka z lasu”. “Pozostawiamy kolegę siedzącego w salonie, a kiedy wracamy, znajdujemy go niezmiennie stojącego i węszącego wśród naszych książek”. “Ale nadchodzi chwila, w której tomy przekraczają niewidzialną granicę, jaką im się wyznacza, i dawna duma przeradza się w uciążliwe brzemię, gdyż odtąd przestrzeń zawsze będzie stanowiła problem. – Ile ma pan tu książek? – spytałem. –Prawdę mówiąc, straciłem rachubę. Ale przypuszczam, że około 18 tysięcy”. “Widziałem książki podłożone pod zbyt krótką nogę stołu, przekształcone w stolik nocny, spiętrzone w kształcie wieży i przykryte serwetką; wiele słowników prasowało i przyciskało przedmioty znacznie częściej, niż były otwierane, i niemało książek przechowywało listy, pieniądze i sekrety ukryte na regałach. Ludzie też mogą zmieniać przeznaczenie książek”. “Tłucze się wazon, psuje ekspres do kawy czy telewizor. Tymczasem książka nie niszczy się tak szybko, chyba że przyczynia się do tego właściciel, wyrywając z niej kartki czy ją paląc”. “Za czasów ostatniej argentyńskiej dyktatury wojskowej ludzie nierzadko palili swoje książki w toaletach i wannach czy zakopywali je w ogródkach. Mając do wyboru książki lub własne życie, stawali się katami”. “Książki (...) szły do nieba zamienione w popiół, który rozwiewał się w powietrzu. Stosunki ludzkości z tymi trwałymi przedmiotami, zdolnymi przekroczyć jeden wiek, dwa, dwadzieścia, pokonać, że tak powiem, piasek czasu, nigdy nie były niewinne”. “Kiedy babcia widziała jak czytam w łóżku, za każdym razem powtarzała mi: +Zostaw to, książki są niebezpieczne+. Przez wiele lat uważałem ją za ignorantkę, ale czas dowiódł rozsądku mojej niemieckiej babki”. “Książka zaczynała rozmiękać w deszczu, rozpłaszczać się na płycie z czarnego marmuru, zsuwać ku powolnej, lecz pogodnej śmierci, jak statek cicho zawijający do portu”. “Często jest mi trudniej pozbyć się jakiejś książki niż zdobyć nową. Nikt nie chce stracić książki. Wolimy zgubić pierścionek, zegarek czy parasol niż książkę, której już nie będziemy czytali, ale która zachowuje, w samym brzmieniu tytułu, jakąś dawną i być może utraconą emocję”. “Nadchodzi chwila, w której tomy przekraczają niewidzialną granicę, jaką się im wyznacza, i dawna duma przeradza się w uciążliwe brzemię, gdyż odtąd przestrzeń zawsze będzie stanowiła problem”. “Nie będzie mógł znów powiedzieć jakiemuś zachwyconemu gościowi: +Nie, nie przeczytałem ich wszystkich. Towarzyszą mi od wielu lat. Mam coś, co na pewno się panu spodoba+. Ale może powiedzieć: +Są nadal moimi przyjaciółmi. Dają mi schronienie. Cień latem. Osłaniają mnie od wiatrów. Książki są moim domem+”.

„Krótko mówiąc, właśnie dlatego pański przypadek zaczyna być niezwykle interesujący; nie jest pan kimś, kto „zmarł i ożył”, ale czymś zupełnie innym… czym właściwie – jeszcze dobrze nie wiemy…” (s. 37.) Mircea Eliade, Młodość stulatka. Przekład i Posłowie I. Kania, Wyd. W.A.B. Warszawa 2008. Jak stać się młodym? Przepis rumuńskiego indologa, filozofa kultury, eseisty i pisarza, czołowego religioznawcy XX w. - zaskakuje (jeśli coś może zaskoczyć Czytelnika w XXI w.). Już tytuł, na miarę oksymoronu, powinien przemówić do czytelniczej wyobraźni. Stuletnia młodość- niemożliwe staje się możliwe. Surrealizm w pełnej krasie. na podobieństwo rumuńskiej baśni, z 1862 r.. której tytuł brzmi: „ Młodość bez starości i życie bez śmierci”. (z przypisów w Posłowiu I. Kani). Tłumaczowi należą się słowa uznania za polski przekład i przywołanie treści baśniowej opowieści (szkoda, że nie została dołączona w formie Aneksu do powieści Eliadego). Uroda baśni ponad czasem. Nieprzypadkowo też F. F. Coppola przeniósł powieść na duży ekran. Dramat fantasy z 2007 r. (ang. Youth Without Youth) – amerykańsko- niemiecko- francusko- włosko – rumuński, w roli głównej Tim Roth, grający profesora Dominika Mateia, warto obejrzeć. Powieść opatrzona czarno- białymi fotosami filmowymi z przejrzystą narracją i jasnością literackiego wywodu, z przypadkiem profesora wymyka się jakimkolwiek racjonalnym wyjaśnieniom. Jeśli jednak spojrzy się na życiorys samego autora to tropy prowadzą do jego zainteresowań naukowych. Problem nieśmiertelności, zaprzątający uwagę, ale i historia własnego życia sprzyja interpretacji. Tytuł Posłowia wyjaśnia wszystko: „Kryptoautobigrafia fantastyczna Mircei Eliadego”. Nic tylko sięgnąć po obiecującą powieść, nawiązującą do niepowtarzalnej urody rumuńskiego folkloru. WARTO! 10/10

Obejrzyjcie film Volkera Schlondorffa z 1991 roku pod tym samym tytulem, w nim zjawiskowa Julie Dephy, zanim przeczytacie ksiazke. Dostaniecie dwie uczty, zamiast jednej. Wazna jest kolejnosc. Najpierw film, potem ksiazka. To bardzo rzadki przypadek. Wspaniale kino na podstawie jeszcze lepszej powiesci

Arthur Miller w każdym opowiadaniu prezentuje innego bohatera i inną historię. We wszystkich jednak przedstawia bohatera w taki sposob, że nie budzi on sympatii. Trudno tu o utożsamienie czytelnika z bohaterami. Doceniam taki styl, ale osobiście go nie kupuję.

Powieść „Powracający głód” wydał Jean-Marie Gustave Le Clézio J.-M.G Le Clézio (ze względu na trzy imiona pisarza – taki skrót) w 2008 roku, czyli w tym samym, w którym otrzymał literacką Nagrodę Nobla. To uwaga porządkująca bowiem w jakiejś polskiej krytyce wyczytałem, że „Powracający głów” jest słabą powieścią, co dowodzi, że wszystkie książki noblistów, które piszą zaraz po otrzymaniu najważniejszego wyróżnienia literackiego, są słabe. Zdaję sobie sprawę, że portal lubimyczytac.pl, gdzie najwyższe oceny zdobywają nędznej jakości kryminały, może nie jest najlepszym miejscem, aby zachwalać wysoką literaturę, lecz nie rezygnuję z żadnej szansy, aby pokazać, że poza romansidłami i kryminało-horrorkami istnieje także prawdziwa Literatura, prawdziwa Proza. I taką prozę J.-M.G Le Clézio (ze względu na trzy imiona pisarza – taki skrót) pisze. „Powracający głód” to historia w Historii, historia kilkunastoletniej dziewczynki Ethel w latach tuż poprzedzających II wojnę światową, która zmieniła świat. Jest wiele elementów osobistych, intymnych w tej opowieści. Historia Ethel pokrywa się z historią matki autora, pochodzącej – jak bohaterka jego powieści – z Mauritiusu. W „Powracającym głodzie” czytamy o ojcu Ethel, który przenosi się do Paryża, gdzie liczy na karierę i rozwój biznesu. Po początkowych sukcesach, doznaje dotkliwej porażki. Ale nie jest to saga rodzinna, chociaż wykreowana przez Le Clézio postać Ethel jest jednym z najpiękniejszych portretów literackich, jakie noblista stworzył – krucha, ulotna, niczym wrażenie z wystawy obrazów wielkich mistrzów. A scena, w której dziesięcioletnia Ethel wchodzi na wystawę w Bois de Vincennes, trzymając swoją dłon w reku pradziadka, jest przepyszna. Jest rok 1931. Trzy lata później pradziadek umiera. Świat bankrutujących rodziców wywraca się do góry nogami. Podczas jednej z rozmów w salonie Ethel po raz pierwszy słyszy nazwisko Hitler. Le Clézio pisze o człowieku w żarnach Historii, lecz nie w tonach tragicznych, a bardziej nostalgicznych. Portretuje świat (druga część powieści, o życiu w Nicei – nędza, głód, rozpad więzi społecznych),bolejąc nad przemijaniem, utratą przyjaciół, młodości i nadziei. To naprawdę piękna powieść. Wprawdzie nieco statyczna, ale czuje się w niej, że ma się do czynienia z klasyką, która powstaje na naszych oczach.

To nie jest leksykon ukochanych produkcji autora. Filmy mojego życia prędzej mogłaby uchodzić za półautobiograficzą powieść niezbyt dobrze znanego w Polsce chilijskiego pisarza, Alberto Fugueta. Książka została na świecie bardzo dobrze przyjęta i rzeczywiście czyta się ją fajnie. To opowieść o życiu młodego chłopaka, urodzonego w Chile i spędzającego dzieciństwo w Stanach Zjednoczonych, jednak dorastającego w ojczyźnie. Dziś jako szanowany sejsmolog zajmuje się trzęsieniami ziemi… Poznajemy go jako oschłego naukowca, którego kontakt z bliskimi ogranicza się do kilku telefonów rocznie. Właśnie wyrusza z Chile na sympozjum naukowe w Japonii i międzylądowanie wypada mu w Los Angeles, gdzie spędził część swojej młodości. Siłą rzeczy powracają wspomnienia. Ich katalizatorem jest również kobieta, obok której Soler siada w samolocie. To właśnie ona zachęca go do sporządzenia listy najważniejszych filmów. Każdy rozdział to konkretny film, z reguły przebój lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Bohater wspomina, gdzie i w jakich okolicznościach go obejrzał, czasami dołącza jakieś przemyślenia dotyczące fabuły. Oczywiście stanowią one pretekst do rozważań o dojrzewaniu, opowieści o rodzinie, o odejściu ojca, o przeprowadzce z LA do Chile, o kumplach i pierwszej miłości. Autor nie zalewa swojej opowieści tonami sentymentalizmu. Pokazuje emigrantów chilijskich, burzliwą sytuację w tym kraju (prawicowa dyktatura Pinocheta),ale i zwykłe życie klasy średniej. Filmy mojego życia są lekturą dla osób, które cenią powieści obyczajowe, historie rodzinne, ale i filmy. Bo te filmy przez całą książkę się przewijają i bohater często do nich wraca. Ciekaw jestem, jak ten zabieg odbierze ktoś, kto nie lubi kina albo po prostu się nim nie interesuje. Czy lektura okaże się męcząca? Być może. Ja jako miłośnik filmów wcale się nie nudziłem. Więcej recenzji: https://zdalaodpolityki.pl/category/ksiazka/

Młodziutka Essentielle, dziecko niemal, bierze ustawiony przez rodziców ślub z zakochanym jedynie w swojej pracy, wyposażonym w mechaniczny mózg uczonym. Nieszczęśliwa pośród tomiszczy i nabożnej ciszy dziewczyna już ma uciec, gdy małżonek zapada na ciężką chorobę. Trybiki jego umysłu coraz wyraźniej szwankują, a on zaczyna zatracać się w swoich przeszłych tożsamościach – niszczycielskiego górnika i pasjonata tańców ludowych. Żona, zdeterminowana, by naprawić mechanizm, zgłębia tajniki zegarmistrzostwa, a wreszcie wybiera się w podróż, spotykając przy tym grono ekscentryków – żebraczkę-arystokratkę czy szemraną trupę cyrkową, i przeżywając całe mnóstwo przygód. Początkowo Essentielle zdaje się utrwalać mit kobiety-dziecka, tak popularny wśród surrealistów, jednak ta konwencja prędko ulega odwróceniu. Z pozoru głupiutka, pełna naiwnych pragnień bohaterka decyduje się poświęcić życie nauce, by ratować męża – tę ukochaną twarz muśniętą smutkiem. Kolejne etapy podróży odzwierciedlają jej własne doroślenie, ale i dojrzewanie jej miłości do naukowca, by dotrzeć, co zwiastować może jej imię – do własnej esencji, źródła. Jednocześnie bohaterka zwodzi nas, podając coraz to nowe wersje własnej przeszłości. Nie można jej ufać, nie da się jednak jej nie polubić, da się nawet podziwiać. Prassinos swobodnie miesza elementy baśni, powieść łotrzykowskiej i pseudorozprawy naukowej ze składnikiem X – nieokiełznaną wyobraźnią. Trochę zabrakło mi w jej książce suspensu, bo zagadka mechanicznego mózgu odsłania się przed nami o wiele szybciej niż przed samą bohaterką, a zakończeniu brakuje polotu wcześniejszych stron. Mimo to całość składa się na przeuroczą, pełną ironicznego humoru i mądrą powiastkę.

Niewielka powieść napisana w formie dziennika, w której tytułowa łazienka jest tylko punktem wyjścia, pretekstem do snucia surrealistycznej opowieści. Zblazowany narrator opisuje następujące po sobie wydarzenia, sennie, prawie w bezruchu, punkt po punkcie, zapętlając w końcu opowieść, ale kto by to zauważył...

Nie jestem bardzo oczytany w materii Le Clezio - raptem trzecia pozycja.Nieźle napisane, osadzone w brutalnych realiach Meksyku, próba nakreślenia utopii - wszytko rozumiem jednak jedno zastrzeżenie- zbyt to bliskie "Wyspie" Huxley'a - przypadek czy nadmiernie eksploatowana inspiracja? Wołałbym pierwszy scenariusz.

Sięgnąłem po tę lekturę przez przypadek, ze względu na osobę Michaela Palina. Nie nastawiałem się na szaleństwa w konwencji Monty Phytona, choć troszkę liczyłem na absurdalne poczucie humoru autora. Powieść jednak jest zupełnie inna, opowiada o trudnościach z zaakceptowaniem zmian, które wywracają do góry nogami dotychczasowy porządek mikroświata. Jeżeli decydujesz się zostać autsajderem, który nie chce pogodzić się z tym, co nieuchronne (niekoniecznie dobre),to pozostają ci tylko marzenia. Jest to również opowieść o pasji, mitologizowaniu niedoskonałego idola i pragnieniu podążania jego śladem.

"dzięki bogu, że siedziałam, kiedy nadeszła katastrofa. proszę bardzo, oto komentarz na temat egzystencji. oto rzut oka w otchłanie, w jakie pogrążyć się jest zdolna istota ludzka. wszystko, za co mogę być wdzięczna na tym świecie, to to, że siedziałam, kiedy pękła mi podwiązka" - dorothy parker "podwiązka" lata dwudzieste. ameryka. fokstrot. alkohol w czasach prohibicji. drink popijany drinkiem. inteligenci, którzy nurzają się w świecie dekadenckich melin. w tym wszystkim chodzi o miłość. taką prawdziwą. namacalną. chodzi też o dobry seks. o dobry romans. o dobrego kochanka. chodzi też o relacje damsko-męskie. o trudności w komunikacji. o trajkotanie przeplatane przeprosinami kobiet. o gburowatość mieszaną z nachalnymi zalotami mężczyzn. "gra" to także historia pierwszych wyemancypowanych kobiet. kobiety mogą już na siebie same zarabiać, ale widać, że mentalnie nadal są uzależnione. w ich świecie nadal króluje skrzywienie androcentryczne (androcentric bias). podporządkowywanie życia męskiemu spojrzeniu, pożądanie męskiej akceptacji. brak wiary w siebie. nadskakiwanie mężczyznom. zbyt chętne przyznawanie się do głupocinek, słabości... kobiety zmierzające do wolności, ale jeszcze zniewolone. te wszystkie niuanse zręcznie wyłapuje i wyśmiewa dorothy parker. i za to lubię jej twórczość.

Książka zaczyna się od opowiadania głównego bohatera o kontrabasie, jego zaletach i wadach i tak też się kończy ale pomiędzy jest parę ważnych i ciekawych przemyśleń. Mamy tu trochę miłości a może dużo, trochę zagubienia w życiu codziennym. Chyba każdy z nas ma coś z kontrabasisty.

"Patrzcie, oto Belacqua, przekarmione dziecko, pedałuje, szybciej, coraz szybciej, z otwartą gębą i rozdętymi nozdrzami pędzi wzdłuż fryzów głogu za furmanką Findlatera, szybciej, coraz szybciej, aż wreszcie zwalnia przy koniu, przy czarnym tłustym zadzie konia." Tak właśnie, od fascynacji końskim zadem, zaczyna się króciutki - ćwierć-stronicowy, pierwszy rozdział powieści, by dopiero w drugim, zgodnie z zaleceniem Hitchcocka, zacząć od...nie, nie od trzęsienia ziemi, ale w każdym razie od erupcji. Nawet jeśli tylko w spodniach i w wyniku publicznego trzepania kapucyna na plaży. Cóż, miłość i tęsknota mają swoje wymagania, nawet jeśli strażnicy miejscy nie wykazują w tej kwestii krzty zrozumienia. Mimo tak erotycznego początku Belacqua zdołał osiągnąć w powieści zaledwie 2‰ upadków, jakich doświadczył Bungo...I nie dziwota, bo bohater jest rozdarty pomiędzy dwoma popędami/uczuciami: uganianiem się za samicami (Apollo) i ucieczką przed nimi (Narcyz). (...) Cała opinia na stronie: https://nakanapie.pl/recenzje/622-upadki-bunga-po-irlandzku-sen-o-kobietach-pieknych-i-takich-sobie

Z książką tą miałam trochę problemów odnośnie tego, jak ją ocenić. Z jednej strony historia, która wywołuje wiele sprzecznych emocji. Tragedia ludzkiego życia, nieszczęśliwa miłość. Z drugiej strona techniczna, która do końca mi nie odpowiadała. Narracja czasami męcząca i chaotyczna. Lubię książki pisane w pierwszej osobie, ale w przypadku tej zabrakło autorowi pomysłu na porządek. Chyba, że to taki celowy zabieg, chaos wojny i rewolucji podkreślony dodatkowo chaosem narracyjnym. Tak czy siak warto przeczytać, ocenę ogólną wystawiałam - dobra.

Moravia jak zwykle w nietuzinkowy, dosadny i prawdziwy sposób ukazuje pogubienie człowieka. To kolejna powieść tego autora, która dla mnie jest takim lustrem: Co mogłoby się ze mną stać, gdyby w moim życiu zabrakło Boga. Dla mnie wszystkie, jak dotąd przeczytane historie Moravii są takim dysktrentym apelem, żeby poszukiwać w życiu głębi. Pokładanie szczęścia wyłącznie w tym co zewnętrzne doprowadza człowieka do zguby. W różnych wymiarach i w różnych aspektach.

Przeczytawszy negatywne opinie o tej książce, raczej nie nastawiałam się na coś specjalnego, ale jako pasjonatka języków obcych i Ameryki Łacińskiej, chciałam zajrzeć do pozycji napisanej przez człowieka uznanego za wszechstronnego i popularnego twórcę brazylijskiego. Głównie znany jako muzyk, jest też dramaturgiem i pisarzem. O zjawisku ghostwritingu też już wiele słyszałam i w sieci można spotkać się z ofertami napisania książki za kogoś innego, ciekawi mnie, co powoduje ludźmi, by oddawali swoją twórczość komuś innemu. Z tej pozycji można poznać nieco takie osoby. Jeśli chodzi o fabułę - trochę namieszana, czasami gubiłam się, czy jestem w teraźniejszości czy w przeszłości, a może w przyszłości? Chwilami trzeba się wysilić, by zrozumieć, co się dzieje. Jednak dzięki tej rozsypance jakoś całość się składa w jedną historię i po przeczytaniu ostatnich stron mamy wrażenie, że wiemy wszystko. A właściwie... czy na pewno? Ostatnie strony wygenerowały u mnie pewnego rodzaju efekt "WOW", więc nie poddajcie się w połowie - pozycja cieniutka, godna dokończenia :) Chciałabym dać tak 6,5/10.

Interesujący, miejscami mocno liryczny, acz dla mnie mocno niepełny - nawet w ówczesnych realiach - obraz Irlandii. No bo czy ten wyraźnie fascynujący Autora, pełen życzliwych ludzi kraj, to ta sama Irlandia, z której uciekli dwaj najwięksi jego 20-wieczni giganci - James Joyce i Samuel Beckett? Nie za chlebem, bynajmniej nie jak miliony ich rodaków, nie za chlebem…. Jak na mój gust zbyt pięknie w tej książce, zbyt łagodnie melancholijnie. Nie ma terrorystów, nie ma tej atmosfery grajdołu, wszechwładzy Kościoła z jej wszystkimi znanymi, straszliwymi konsekwencjami, zwłaszcza dla kobiet sprowadzonych do roli maszyn rozpłodowych w kraju faktycznie wewnętrznie okupowanym przez siłę, która – jak to mówi Poeta – „jest jak ogromna depresja rozciągnięta nad krajem”. Albo Heinrich Böll nie był przesadnie bystrym obserwatorem (ale to noblista - więc wykluczam),albo raczej – skoro jeździł do tego ewidentnie egzotycznego dla niego kraju, gdzie kupił domek, na wakacje– może chciał mieć po prostu tzw. święty spokój? Jego wrażliwa lewicowość niczego mu nie podpowiedziała? Nie chciał, nie mógł, nie pozwolono mu, zajrzeć pod tę pozornie przeczyście wykrochmaloną podszewkę życia społecznego? Jedyne kraje, do których porównania się nasuwają z tamtych czasów (koniec lat 50.) to Hiszpania Franco i Portugalia Salazara. Pozostaje tylko zazdrościć Irlandczykom, jak ostatnio nieco zmienili swój kraj na lepsze…. Owszem, w jednym jedynym miejscu pojawił się jakiś przebłysk co do nadmiarowej władzy Kościoła, ale w żart obrócony: „W Irlandii kler ma decydujący głos także przy udzielaniu licencji na szynki, ustalaniu godziny policyjnej i urządzaniu potańcówek”. Albo było jeszcze inaczej: to była wiedza niedostępna nikomu z zewnątrz, swoista omerta, której złamanie było wtedy po prostu niemożliwe, także ze strony ofiar, a może zwłaszcza ich, a już szczególnie nie wobec cudzoziemca, cóż że z przyjaznego im kraju, który w dwóch wojnach łoił Anglikom skórę …. Wtedy to ich filozoficzne nastawienie do życia, którym się tak zachwyca Böll, byłoby jedynie pełnym rezygnacji poddaniem się czemuś, czego zmienić się nie da – tak jak się godzili z ciągłym deszczem, notabene pięknie opisanym („Deszcz jest tu absolutny, wspaniały i przerażający. Nazywanie go niepogodą jest równie niestosowne, jak nazywanie palących promieni słońca ładną pogodą”). Nie przypadkiem Autor odnotowuje powszechną a przecież dość fatalistyczną postawę ludzi doprowadzonych na tzw. skraj - „It could be worse („Mogłoby być gorzej”) – BTW: równie popularną w Sowietach – gdy „czasem bywa bardzo źle, a coś jeszcze gorszego daje pociechę i stwarza właściwą proporcję”. Typowy to mechanizm obronny w totalitaryzmach, nieważne jakiej barwy. I w tym kontekście nie dziwią sympatie miejscowych…. „ - Powiedz no - odezwał się cicho - Hitler… był… myślę… nie takim złym człowiekiem… tylko poszedł za daleko? (…) - Posłuchaj no, Padraic – powiedziałem spokojnie – dobrze wiemy, jak daleko zaszedł Hitler, a szedł po trupach milionów Żydów, dzieci… - Twarz Padraica drgnęła boleśnie. Zamówił siódme piwo i powiedział ze smutkiem: - Szkoda że i ty dałeś się uwieść angielskiej propagandzie. Wielka szkoda. Nie tknąłem stojącego przede mną piwa”. Owszem. Autor umie pięknie opisywać egzotyczny dla siebie świat i nawet nie za bardzo mu się można dziwić, np. „Kiedy pędzi bydło z pastwiska, wygląda na szesnaście lat, kiedy później, za rogiem domu, skręca na drogę prowadzącą przez wieś, wydaje się, że ma chyba już trzydzieści parę lat, a kiedy przechodzi koło domu i nieśmiało uśmiecha się przez okno, wtedy widać, że dobiega już pięćdziesiątki”. „Odchodzi jako mężczyzna pięćdziesięcioletni, przy rogu domu zmienia się w trzydziestoletniego, wyżej na stoku, gdzie idzie, drapiąc osła po grzbiecie, staje się szesnastolatkiem, a kiedy na górze zatrzymuje się na chwilę przy żywopłocie z fuksji, tylko na tę chwilę, zanim zniknie za żywopłotem, wygląda jak chłopiec, którym niegdyś był”. „Butelki po mleku, pozbawione dziewictwa, obrabowane ze swych pieczęci, puste i brudne, stały pod drzwiami i na parapetach okiennych, smutnie czekały na poranek, kiedy zastąpią je ich świeże, promienne siostry, a mewy były nie dość białe, aby zastąpić anielską promienność niewinnych butelek z mlekiem”. „Kamienie z irlandzkich murów wystarczyłyby na budowę wieży Babel, ale irlandzkie ruiny dowodzą, że podejmowanie tej budowy byłoby bezcelowe”. „Mury z 20. wieku niemal nie różniły się od tych z 8. – i one były porośnięte mchem, i one wyglądały jak ruiny”. „Tu – jakież to dobrodziejstwo! – wolno palić w kinach. Gdyby tego zabroniono, wybuchłoby zapewne powstanie, bo u Irlandczyków namiętność do kina łączy się z namiętnością palaczy”. „Torf, jedyne bogactwo kraju, który już od stuleci jest obrabowany z lasów, któremu nie zawsze starczało i nie starcza chleba, ale zawsze starcza codziennego deszczu”. Poprzednie dwie moje książki noblisty jednak oceniam wyżej – to „Utracona cześć Katarzyny Blum albo: Jak powstaje przemoc i do czego może doprowadzić” i „Anioł milczał”.