Na oczach wszystkich

Podczas remontu w mojej bibliotece, w najdalszym zakamarku najstarszej szafy znalazłam kilka skarbów - książek dla dorosłych, które trafiły tam jako dary lub w zamian za zagubione książki. Większość tytułów i autorów zupełnie mi nieznana. Zabrałam się więc do nadrabiania zaległości. I od razu trafiłam na zupełnie nieoczekiwaną perełkę. Książka Heleny Sekuły po raz pierwszy została wydana w 1984 roku. Napisana z rozmachem "Barakuda" zaskakuje nowoczesną narracją, pięknym językiem i barwnością opisów. Cały pomysł opiera się na ciągłej mistyfikacji, płynnym przechodzeniu z jednego przebrania w kolejne, z jednego miejsca w kolejne (akcja rozgrywa się w Polsce, Francji, Austrii, USA) i na przeskakiwaniu w czasie, czego odbiciem w formie jest prowadzenie narracji z kilku punktów widzenia - każdy rozdział opowiada inny bohater, znający tylko wycinek rzeczywistości, która dopiero na końcu łączy się w całość. Myślałam, że przeczytam przeciętny kryminał, a znalazłam polifoniczną powieść awanturniczą. Niesłychane! W "Barakudzie" nie ma detektywa, nie ma typowej zagadki, choć książka zaczyna się od morderstwa. Książka, co nie znaczy akcja, bo jak napisałam wyżej, przeskakujemy w czasie i przestrzeni. Nietypowa, nowoczesna forma podkreśla ten kalejdoskop czasu, miejsc i postaci. Dawno nie czytałam czegoś tak ściśle tworzącego całość formy i treści. Kapitalne, bo polifoniczność zwykle kojarzyłam z powieścią psychologiczną, a okazuje się, że w powieści sensacyjnej ta forma sprawdza się fantastycznie. Fabuła "Barakudy" opowiada o losach rodziny Stunningtonów, bogatych Amerykanach, mających polskie korzenie, a właściwie jej najmłodszego członka, szukającego prawdy o swoim pochodzeniu. W te poszukiwania wplątuje się kilka przypadkowych i kilka nieprzypadkowych postaci, niektóre pomagają, inne przeszkadzają w odkryciu prawdy. A jaką rolę w tym zamieszaniu odegra tytułowa Barakuda? I kim jest? Pojawia się na samym początku i znika, żeby odnaleźć się w zupełnie innym miejscu i czasie. Zagadkowa postać o wielu twarzach. I tej jednej prawdziwej. Ciekawą formę, ciekawą treść na szczęście podkreśla bardzo dobry styl i bogaty, barwny język Heleny Sekuły, dzięki czemu całość jest naprawdę wyjątkową literacką przygodą. Jak to się stało, że dotychczas nie trafiłam na tę autorkę? Nie wiem. Ale warto było!

Bardzo dobry PRL-owski kryminał ze wszystkimi zaletami tego gatunku i, co jest dla mnie zawsze dodatkową atrakcją, z nawiązaniem do mrocznych zagadek czasu niemieckiej okupacji. Polecam wszystkim miłośnikom "tamtych" kryminałów, o ile jeszcze tacy są...

Międzynarodowa siatka przemytnicza, obrotny badylarz i warszawski półświatek kryminalny, a do tego odrobina oryginalnego love story pomiędzy milicjantem a jedną z podejrzanych. + Napad na goszczącego w Polsce Holendra - wśród zagrabionych przedmiotów było 80 (!) kilo kakao (!) - podobno na prezenty dla „polskich hodowców rzadkich odmian orchidei”. Wkrótce w okolicznych sklepach mają miejsce dwie kradzieże - trzeba trafu, tego samego rodzaju holenderskiego kakao. Kiedy dodatkowo do jednego ze szpitali trafia kobieta z zatruciem po spożyciu babki upieczonej na takimże samym kakao - major Korosz rozpoczyna intensywne śledztwo. Obejmuje ono osobę i interesy ogrodnika, na którego zaproszenie Holender przebywał w Polsce. Badylarz wyjaśniał, że używają oni kakao jako szczególnego nawozu mającego pomóc w hodowli rzadkich odmian orchidei. Parę miesięcy dochodzenia nie przynosi żadnego rezultatu, ale w święta Bożego Narodzenia w willi badylarza brutalnie zamordowana zostaje jego żona. Wkrótce „służba X” (czyli przykrywkowcy) wkracza do akcji, u ogrodnika zatrudniony zostaje porucznik Cieślik… + Twórczość Heleny Sekuły, „drugiej” (jeżeli za tę „pierwszą” uznać Annę Kłodzińską) damy polskiego kryminału milicyjnego, ma parę charakterystycznych cech. Przede wszystkim - spiętrzenie przestępstw. Osią fabuły jest działalność zorganizowanej międzynarodowej szajki przemytniczej, ale na tle tej afery pojawią się napad rabunkowy, włamania do sklepów, handel fałszywymi dolarami, paserstwo, w końcu zaś - creme de la creme - morderstwo. Druga cecha obecna u Sekuły to zauroczenie klimatem warszawskiego półświatka, językiem, zachowaniem warszawskiej ulicy. Zasadnicza fabuła powieści jest taka „według przepisu”. Sam główny pomysł na aferę przemytniczą jest zdrowo przestrzelony i mało prawdopodobny, ale pozostałe zdarzenia opisane są z czuciem i całkiem przekonująco. Śledztwo prowadzi major MO Andrzej Korosz (rzadko sprawę prowadzi tak wysoki rangą oficer),jego głównym pomocnikiem jest „przykrywkowy” porucznik Cieślik (działanie pod przykryciem to częsty modus operandi służb PRL),ich szefem jest zaś płk Lis. Ciekawym wątkiem jest romans porucznika z podejrzaną dziewczyną - nawet jeśli mało wiarygodny, to uroczo i ciepło opisany. To trochę ożywia śledczych, Korosz bowiem i Lis to, jak zwykle, kartonowe wycinanki bez śladu prywatnego życia, a nie pełnokrwiste postaci. W odróżnieniu do kryminałów „zachodnich” to nie nadzwyczajne przymioty detektywów, a siła i ogrom organizacji prowadzą do wyjaśnienia sprawy. To tabuny zaangażowanych w sprawę milicjantów, totalna wielomiesięczna inwigilacja, kontrola korespondencji itp. na koniec przyniosą efekt. Przyzwoite milicyjne czytadło.

Jako że moja Ola szpera w literaturze francuskiej, i to z różnych półek, czasem i na mój pulpit coś spadnie, co z tego gmerania się wyłania. Spadł Japrisot, niegdyś ponoć bardzo poczytny, dziś raczej zapominany, bo autorzy literatury rozrywkowej rzadko okupują komórki czytelniczej pamięci długo po premierze ostatniej książki. Zapominamy o nich, tak to już jest i nie ma co płakać, bo i nad czym... No ale czasem się wraca, i to jest przyjemne, jeśli tylko czasem. Bo Japrisot pisarz to ciekawy, a jego klasyczny (pociągowy, jak u Agathy, jak u wielu innych "kryminalistów") thriller oferuje czytelnikowi o wiele więcej niż zagadkę policyjną (na zagadkach jakoś nie potrafię się skupić, nudzą mnie, widocznie brak mi ścisłego umysłu dążącego do precyzji i dopasowania wszystkich(!) elementów układanki). Układanka układanką, a wypowiadane w pierwszej osobie spowiedzi kilku osób dramatu, spowiedzi dotyczące ich kolei losu, ich małych sukcesów i dużych klęsk, ich nadzieje i rozczarowania, ich na zmianę szarpania się i godzenia z losem budują mądrą i satysfakcjonującą powieść, nieco popsutą klasycznym policyjnym śledztwem na koniec, ale co tam, że deser niesmaczny, ważne, że główne dania - pierwszorzędne.

A może tym razem wakacyjna podróż do świata czarnego kryminału? Bardzo proszę. Dashiell Hammett to twórca i pierwszy mistrz czarnego kryminału, ojciec stylu noir. Jego najbardziej znana powieść "Sokół maltański" została sfilmowana i miłośnikom filmów z Humpreyem Bogartem nie trzeba już nic więcej wyjaśniać ;). Stworzona przez Hammetta postać prywatnego detektywa Sama Spade’a, stała się inspiracją dla Raymonda Chandlera do wykreowania wizerunku Philipa Marlowe. Książeczka "Dwaj detektywi" zawiera dwa opowiadania Dashiella Hammetta napisane w latach dwudziestych ubiegłego wieku, to jedne z jego pierwszych utworów. Ich fabuła rozgrywa się oczywiście w wielkomiejskiej dżungli przedwojennej Ameryki w świecie bogaczy i w półświatku oszustów, stręczycieli, pijaków, narkomanów oraz panienek o podejrzanej reputacji. Tutaj mamy wszystko w pigułce, bez zbędnych niuansów. Dziś tak się już nie pisze kryminałów. Proza to twarda, ascetyczna, bez dopowiedzeń, wyjaśnień czy zbędnych dywagacji. W pierwszym opowiadaniu "Tom, Dick albo Harry" Hammett wymyślił nieźle pokręconą intrygę, uwikłał w nią sporą liczbę postaci, ale wszystko ładnie zagrało i na koniec sprawa kradzieży cennej biżuterii zostaje wyjaśniona. Podobnie w drugim utworze "Sam Spade, detektyw prywatny", gdzie detektyw Spade ma wykryć sprawcę brutalnego uduszenia swego niedoszłego klienta. Miłośnicy dedukcji poczują tu zapewne zawrót głowy, gdyż pisarz wymyślił taką intrygę i tak pokierował śledztwem, że czytelnik nie ma bladego pojęcia, co się będzie działo za najbliższym zakrętem fabuły. Jedno jest pewne: wszystkie przypuszczenia i próby typowania mordercy legną w gruzach. Proza Dashiella Hammetta w dzisiejszych czasach będzie gratką - czymś w rodzaju podróży sentymentalnej - głównie dla zapalonych miłośników czarnego kryminału m. in. Raymonda Chandlera czy Rossa McDonalda. Powieści tego pierwszego kiedyś, dawno czytywałam zapamiętale ;) ..... . WYZWANIE CZYTELNICZE - SIERPIEŃ 2025 - PRZECZYTAM KSIĄŻKĘ Z LICZBĄ W TYTULE (2)

Kolejny łup antykwariatowy. Minizbiorek pięciu miniopowiadań kryminalnych, wybranych z dwóch zbiorów angielskich. Wbrew adnotacji na LC żadne nie ma nic wspólnego z Peterem Wimsey, w dwóch za to bohaterem/detektywem-amatorem jest poczciwy komiwojażer Montague Egg. Z tych dwóch "Fałszywy ciężarek" jest chyba najsłabszy, z dosyć miałką intrygą opartą na technikaliach słabo zrozumiałych dla kogoś, kto nie miał dużo do czynienia z nakręcanymi zegarami. "Maher Szalal Chaszbaz" całkiem udatnie łączy za to dosyć swojską, przytulną atmosferę z grozą rozwiązania zagadki, bardzo przypominając niektóre opowiadania o Sherlocku Holmesie. "Cypryjska kocica" to właściwie klasyczne opowiadanie niesamowite, pozostawiające czytelnika w zawieszeniu między różnymi interpretacjami historii narratora nienawidzącego kotów. Początek i koniec zbiorku też są zupełnie solidne, z kontrastem między swojską scenografią a kryjącą się w ludziach podłością oraz przepysznie przewrotnymi puentami. Tłumaczył Robert Stiller, więc zdarzają się językowe dziwnostki, ale w granicach poprawności i dobrego smaku. Wydanie za to robi wrażenie iście kuriozalne, bo jest to naprawdę kryzysowy zeszycik, 50 stron spiętych zszywaczem. Z drugiej strony, to też ma swój urok.

Andrzej Kakiet w Tory donikąd serwuje czytelnikom mroczny, realistyczny kryminał milicyjny z lat 80., osadzony w klaustrofobicznej scenerii nocnych pociągów. Autor buduje atmosferę paranoi i zagrożenia, tworząc opowieść, w której podróż koleją staje się śmiertelną pułapką. Historia zaczyna się od dramatycznej sceny pościgu w pędzącym pociągu. Tajemniczy mężczyzna ucieka przez przedziały, zostawiając za sobą chaos i strach. Wkrótce potem, w okolicach Drawskiego Młyna, odnalezione zostają zwłoki kobiety, wyrzucone z jadącego składu. To już czwarta ofiara brutalnego sprawcy, który atakuje samotne kobiety w nocnych pociągach, gwałci je, a następnie dusi i wyrzuca z wagonu. Do akcji wkraczają major Ostrowski i porucznik Jastrzębski, którzy próbują znaleźć jakikolwiek trop prowadzący do seryjnego mordercy. Śledztwo ujawnia, że zbrodniarz działa metodycznie i bez pośpiechu – wybiera puste przedziały, zaczepia swoje ofiary, buduje fałszywe poczucie bezpieczeństwa, a potem uderza. Jedynym śladem są rozrzucone wzdłuż torów rzeczy osobiste ofiar oraz kilka mglistych zeznań pasażerów. Sprawa staje się coraz bardziej paląca, gdy prasa zaczyna nagłaśniać temat. W artykułach pojawiają się nagłówki: „Strach jeździć PKP” i „Tory donikąd”. Milicja jest pod presją – jeśli nie złapią sprawcy, kolejna kobieta może zginąć. Ostrowski i Jastrzębski próbują wytypować potencjalnych podejrzanych, ale tropy są niejednoznaczne. Czy morderca pochodzi z Warszawy lub Łodzi, skąd wyruszają nocne pociągi? Czy wybiera ofiary przypadkowo, czy kieruje nim ukryty motyw? W tle pojawia się także postać Katarzyny Wardas, artystki i graficzki, która podróżuje nocnym pociągiem, nieświadoma, że trafiła na śmiertelnie niebezpiecznego towarzysza podróży. Czy uda jej się ujść z życiem, czy też stanie się kolejną ofiarą?

Lekki kryminał gdzie mordercy nie są psychopatami, policja jest przyjazna , prowadzący śledztwo lord robi to z wdziękiem i bez pośpiechu, intryga jest zakręcona a tropy mylące. Nie znajdziemy tu pogłębionych sylwetek bohaterów i nie trzeba też mocno skupiać się nad treścią. To po prostu bardzo przyjemna, relaksująca lektura a infantylne zakończenie tylko potwierdza ,że mamy czytać te książkę z lekkim uśmiechem

Kryminał do przeczytania w jeden wieczór. Nie jest to tradycyjny przedstawiciel gatunku, w którym trup ściele się gęsto, a krew leje się strumieniami, raczej opowieść z pogranicza kryminału i komedii. Mamy oczywiście zwłoki młodej kobiety, szereg postaci podejrzanych o dokonanie zbrodni i milicjantów, którzy próbują rozwiązać zagadkę w mniej lub bardziej konwencjonalny sposób. W powieści odnajdziemy humor słowny, sytuacyjny i postaci, który niejednokrotnie wywołuje uśmiech na twarzy czytelnika. Nie jest to może wybitne dzieło, ale nie zaliczyłabym go też do tzw. "całkowitych ogłupiaczy".

Niedaleko pętli autobusowej, patrol policji odnajduje zwłoki zasztyletowanego młodego mężczyzny. Podjęte czynności pozwalają na ustalenie, że jest to syn znanego profesora, który jest współtwórcą istotnego dla obronności wynalazku. A skoro profesor to znany, a wynalazek tajny naturalnym jest, że w całym resorcie oczekuje się wykrycia sprawcy na „przedwczoraj”. Sprawa prowadzona jest dwutorowo przez milicję i kontrwywiad. Dwutorowo nie znaczy, że osobno. Współdziałanie jest niezbędne, bo środowisko w jakim obracał się denat do kwiatu społeczeństwa nie należy. To grupa złodziei, waluciarzy, paserów i kobiet, których inteligencja rośnie wprost proporcjonalnie do wypitego alkoholu. Śledztwo wydaje się ślimaczyć niezwykle jednak w miarę drobnych postępów, grupa potencjalnych podejrzanych zaczyna rozstawać się z życiem. Nie ulega wątpliwości, że ktoś postanowił komórkę szpiegowską zneutralizować dla zatarcia śladów. Mogłoby się wydawać, że na 34 miliony mieszkańców Polski, 30 milionów to szpiedzy, nie dziwi więc obfitość powieści z tym wątkiem. Gdzie obfitość nadmiarowa tam i powtarzalność i monotonia. Autorowi jednak udało się utrzymać bardzo wysoki poziom w „Przystanku...”. Umiejętnie komponuje dość gęstą atmosferę, wprowadzając mnogość postaci, ze skomplikowanymi relacjami i powiązaniami. Śledczy też nie są typowi, nie są – jak często – uładzeni, są wręcz chropowaci. Warczą wzajemnie na siebie, wydaje się, że koordynacja działań to nie jest ich konik, popełniają błędy i dają się podejść. Ostatecznie całość prowadzi do zgrabnego finału, który ujawnia wszystkie tajemnice.

Żałuję, że nie dowiedziałam się przed czytaniem, że nie będzie to kryminał, ale komedia z wątkiem kryminalnym, Zaoszczędziłoby mi to zdziwienia z powodu zupełnie nierealnych sytuacji i infantylnych zachowań postaci. Trzymał mnie przy lekturze lekki, żartobliwy humor słowny i pocieszne granie przez pisarza kryminałów roli prywatnego detektywa na tropach gangsterów w pięknej Italii. Dla tych, którym nie przeszkadza PRL-owski sznyt może to być świetna rozrywka

Mój pierwszy przeczytany kryminał w życiu, to była piąta albo szósta klasa szkoły podstawowej bardzo mi się wtedy podobał. Pamiętałem po tylu latach kto był mordercą, w sumie to chciałem sobie przypomnieć. Taki kryminał retro bez pościgów i lejącej się strumieniami krwi. Bermudy, polecam.

Początkowo myślałam, że "organizacja" to żołnierze wyklęci ale to UB też nie takie UB. Koniec końców książka trzyma w napięciu do ostatniej strony nie wiemy co to za "organizacja" i nie dowiedzieliśmy się. Jeżeli drodzy czytelnicy darzycie sympatią "07 zgłoś się" to dla tych starszych to polecam książki T. Kosteckiego na mojej półce jest już parę przeczytanych i będę kontynuować innych autorów też nie dlatego, że należę do grona "komuno wróć" ale dlatego, że cenię sobie polskich autorów. Polecam.

Całkiem porządny kryminał w stylu tak starym, że czytając, ma się przed oczami czołówkę "Kobry". Angielska powojenna klasa średnia, humor, mało postaci, dość irracjonalna zagadka, dużo dialogów. Dziś już lekko trąci kurzem, ale czyta się przyjemnie.

Ktoś tu napisał, że jest to przeciętny polski kryminał i widem tym co najmniej mnie zaciekawił. Bo cóż to jest przeciętny polski kryminał. Znaczy dobry, czy zły, czy statystycznie średni jak na warunki polskie, czy taki sobie, ale o Polsce… Pewnie zbyt dużo ostatnio czytam Bralczyka, stąd moje dywagacje. Tym niemniej Ukradzione twarze jak na kryminał z myszką jest całkiem przyjemna lekturą i dziś.

Kryminał z czasów późnego Peerelu (wydany w 1988 roku),w stylu biurowych historii Joanny Chmielewskiej (gdzie biurem była pracownia projektowa) czy – współcześnie – Marty Kisiel (wydawnictwo książkowe). U Bożkowskiego (a faktycznie u Bożeny Ciecierskiej-Więcko, która przybrała taki pseudonim literacki) akcja rozgrywa się w redakcji dwóch gazet: „Zewu Nauki” i „Czynów Stal”, dzielących tak piętro pewnego budynku, jak i mieszczącą się tamże toaletę. W gabinecie jednego z dwóch naczelnych dochodzi do morderstwa, którego sprawcę próbują odnaleźć działający równolegle, jednak niekoniecznie wspólnie i w porozumieniu, porucznik Karbolek oraz sierżant Fidybus, obaj na milicyjnych etatach. Z założenia miała to być, jak się wydaje, historia śmieszna, co sugerują choćby nazwiska poszczególnych bohaterów. Pojawiają się tu bowiem Maciej Świerzop (z zamiłowania poeta),Napoleon Gnyś, Bolo Cynk, Gloria Przeciek czy wreszcie ksiądz Stanisław Przeogromny (postury raczej mikrej). Są też młodzi bohaterowie, którzy wprowadzają sporo zamieszania (wspomniany Bolo, który mimo 15 lat ma już na swoim koncie pobyt w poprawczaku, a obecnie pracuje jako redakcyjny goniec, tudzież – doraźnie – sprzątacz oraz dwunastoletnia Felicja Gwizdek – córka jednego z redaktorów – rezolutna i samodzielna w stopniu, którego dzisiejsze dwunastolatki mogłyby jej tylko pozazdrościć) oraz wrogie elementy, ostatecznie zaskakująco jednak niegroźne. Z punktu widzenia literackiego „Msza za mordercę” jest udana w stopniu raczej niewielkim. Za dużo tu chaosu, wątków, to co miało być śmieszne, śmieszy umiarkowanie a zagadka morderstwa nie jest specjalnie frapująca. Współcześnie czyta się to jednak znakomicie jako świadectwo epoki, czasów, których wielu nie tylko nie pamięta, ale nie miało szans doświadczyć (akcja, jak sądzę, dzieje się w drugiej połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku). Pal sześć archaiczny styl pracy redaktorów gazet, jak również jeszcze bardziej archaiczny proces druku (choć sama pracowałam w mediach doby przedcyfrowej, montując materiały radiowe przy pomocy żyletki, musiałam sprawdzić w słowniku kim, do diabła, był metrampaż?!),ale te składkowe pół literka, obalane w godzinach pracy tak przez pracowników umysłowych, jak i fizycznych! Te dzieci puszczane samopas i odszczekujące się dorosłym, jak również wprowadzające z premedytacją w błąd organy ścigania! Te liczne i niedziwiące nikogo romanse, w godzinach pracy i poza nimi, będące czymś tak naturalnym jak to, że w segregatorze w gabinecie naczelnego przechowuje się kaszankę! Wyraźnie widać też w książce oznaki zbliżającego się przełomu, choć raczej przeczuwanego niż pewnego. Autorka zmarła na początku lutego 1986 roku, być może dlatego nie bała się wprowadzić do „Mszy…” szeregu odważnych, jak na owe czasy, wątków. Jednym z bohaterów jest tu robotnik skazany po poznańskich protestach w 1956 roku, który wyrasta na postać tragiczną. Wspomniany wcześniej ksiądz (a była to grupa zawodowa mocno w tamtych czasach inwigilowana i nielubiana przez władzę) jest bohaterem zdecydowanie pozytywnym, podczas gdy w szeregach milicji roi się (choć zdecydowanie w tle) od czarnych charakterów. I tylko żal, że wypowiedziane przez jednego z bohaterów zdanie: „Każdy fach, gdzie łatwo pokazać siłę, szybko może świnię zrobić z człowieka”, jest nadal, mimo zmiany ustroju i upływu czasu, tak boleśnie aktualne.

Bardzo przyjemny kryminał w starym stylu. Jest zagadka, całkiem satysfakcjonujące rozwiązanie, nawet sporo wątków, a inspektor Scotland Yardu jeździ pociągiem po kraju. Takie to były czasy. Bardzo dobrze się czytało, choć niektóre działania służb i wnioski były może nie tyle niespodziewane, co czasem następowała Deus Ex Machina - pomoc znikąd. Tym niemniej, bardzo dobrze się bawiłem.