Puste naczynia. Studia z filozofii współczesnej

Dla takich postaci, jak Descartes, Leibniz czy Hume, prawdopodobnie nie byłoby miejsca we współczesnej filozofii, zarówno dlatego, że nie zostaliby zauważeni, nawet gdyby tworzyli genialne dzieła (jako ludzie bez tytułów naukowych),ale również dlatego, że zapewne filozofia, w której biurokratyczne normy poprawności oraz wymogi kariery naukowej w mniejszej bądź większej mierze określają ramy poruszanej problematyki, nie wzbudziłaby ich zainteresowania i szacunku. Ludzie ci zbyt poważnie traktowali pewne pytania i idee, aby tracić czas na karierę „pracowników naukowych”.

Dla takich postaci, jak Descartes, Leibniz czy Hume, prawdopodobnie nie byłoby miejsca we współczesnej filozofii, zarówno dlatego, że nie zo...

Filozofia klasy B cechuje się tym, że jest nastawiona głównie polemicznie, jest odzewem na myśl już istniejącą i żeruje na niej, korzystając z jej schematów i pojęć. Drugoligowa filozofia zazwyczaj charakteryzuje się brakami warsztatowymi i niedostatkiem kunsztu intelektualnego, który nadrabia retorycznymi efektami specjalnymi, zazwyczaj dość tanimi, uciekając się do języka profetycznych kaznodziei, obwieszczając radykalne prawdy bądź atakując przeciwników inwektywami. Podobnie jak autorzy filmów klasy B, którzy są w stanie produkować nawet kilka obrazów rocznie, filozofowie klasy B piszą zazwyczaj niezwykle dużo, co czasem przechodzi w chorobliwą manię.

Filozofia klasy B cechuje się tym, że jest nastawiona głównie polemicznie, jest odzewem na myśl już istniejącą i żeruje na niej, korzystając...

Skąd same nauki czerpią kryteria pozwalające im ustalać kwestie metodologiczne i egzystencjalne? Tradycyjna naiwna odpowiedź brzmiała, że zmusza je do tego sama natura rzeczy, jednak badania z zakresu historii nauki pokazały, że tego rodzaju kryteria stanowią część tzw. wiedzy milczącej przyjmowanej przez naukę i konstytuowane są w ramach naukowych paradygmatów czy raczej szerszych ideałów nauki, te zaś stanowią wypadkową idei filozoficznych, teologicznych i światopoglądowych, które w odniesieniu do nowożytnego ideału nauki wnikliwie zrekonstruował między innymi uczeń Husserla – Alexandre Koyré (a jego idee wpłynęły potem silnie na koncepcję Thomasa Kuhna). Nowożytny ideał nauki ukształtował się, co prawda, pod wpływem platonizmu i pitagoreizmu, którego dziedzicem był jeszcze Newton, ale jego współczesna, znana nam postać stanowi raczej pochodną idei francuskiego oświecenia oraz brytyjskiego sensualizmu, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucjonizmu Darwina, który – jak przekonująco pokazuje między innymi Kazimierz Jodkowski – jest źródłem współczesnego naturalizmu metodologicznego. Uważa się czasem, że istotą tych poglądów jest głoszony przez nie materializm oraz determinizm, wydaje się jednak, że są to raczej pochodne innego poglądu, obecnego zarówno w filozofii, jak i w światopoglądzie kształtującym współczesny ideał nauki – a zatem i formę naturalizmu, którą proponuje się filozofii – a mianowicie antyteizmu. Istotą współczesnej nauki jest bowiem przekonanie – obce jeszcze Newtonowi – że „hipoteza Boga” jest zbędna. Wszystko inne, łącznie z materialistycznym redukcjonizmem, jest w dużej mierze pochodną tego założenia.

Skąd same nauki czerpią kryteria pozwalające im ustalać kwestie metodologiczne i egzystencjalne? Tradycyjna naiwna odpowiedź brzmiała, że zm...