Mała Konstruktorka

"Samotny banan" to książka o niemarnowaniu jedzenia. Szczególnie na czasie teraz, w okresie świątecznym, kiedy kupujemy na zapas na święta, biegamy, gotujemy, pieczemy, smażymy.... a potem się okazuje, że tego nie da się przejeść i ostatecznie jedzenie ląduje w koszu. Na skalę kraju są to pewnie setki ton jedzenia, oraz wyrzucone w błoto nasze pieniądze. Wracając do banana - nikt go nie chce, bo ma brązowe plamki na skórce. Są one oznaką tego, że jest dojrzały, bogaty w antyoksydanty i fitozwiązki. Podczas dojrzewania zmagazynowana w nim skrobia przekształca się w sacharozę, co sprawia, że banany są bardziej słodkie - przez to też są łatwiej trawione. Niech żyje banan!

Genialna :) razem z Dzidziusiem zaśmiewaliśmy się z tego co te myszy wyrabiają :) Świetne ilustracje, wspaniałe rymowanki i rewelacyjne, pełne humoru przygody małych gryzoni :) Duży format i twarde kartki są idealne dla małych rączek :) Na prezent to strzał w 10 ;)

To nonsens ;) Festiwal nonsensów – tak w największym skrócie można podsumować tę małą książeczkę ;) Są to jednak nonsensy w pozytywnym i humorystycznym rozumieniu tego słowa. Ich autorem (i zarazem głównym bohaterem książeczki) jest tytułowy Pan Nonsensek. Pan Nonsensek pełen jest sprzeczności. Sensu w jego poczynaniach ciężko jest się dopatrzeć, ale jest za to śmiesznie – Pan Nonsensek przyjaźni się bowiem z Panem Chichotkiem, co skutkuje wymyślaniem przez tę dwójkę coraz większej ilości psot i figlów :) Jakich? Przekonajcie się. Seria Mr Men jest szalenie pozytywna, budzi uśmiech i nie da się powiedzieć o tych króciutkich książeczkach ani jednego złego słowa :) Przeciwnie - i autorowi i jego dziełom z tej serii należą się (nie tylko słowne i recenzenckie) same superlatywy :) Polecam! Dziękuję Egmont Polska za egzemplarz recenzencki. Więcej o książeczce: https://egmont.pl/Pan-Nonsensek,24352803,p.html https://cosnapolce.blogspot.com/2020/04/pan-nonsensek-roger-hargreaves.html

Dzień Małej Czarodziejki wygląda inaczej niż nasz dzień. Nie gotuje herbaty w czajniku, nie piecze tosta w tosterze, nie smaruje tosta masłem, nie nalewa herbaty z dzbanka. Wystarczy jedno polecenie - "Zagotuj się." "Nalej się." "Posmaruj". - i wszystko magicznie się dzieje. Pewnego dnia w jej chatce odwiedza ją Pan Radosny z bardzo smutną miną. Okazuje się, że jest problem z Panem Łaskotkiewiczem, który bez umiaru wszystkich łaskocze jak popadnie. Jak rozwiąże ten problem Mała Czarodziejka? I czy Pan Łaskotkiewicz będzie zadowolony z takiego rozwiązania? Tego dowiecie się, czytając tę mini-książeczkę.

Poznajemy Romka, który jest przeziębiony, a w jego nosie namnażają się zarazki. Chłopiec przy kichaniu zapomniał użyć chusteczki i teraz jego zarazki szybują wszędzie z ogromną prędkością.... Niektóre lądują na koledze, inne na cukierkach koleżanki, jeszcze inne na klawiaturze... Bardzo pouczająca książeczka o higienie i o tym, dlaczego warto myć ręce. Zarazki w żartobliwy sposób mówią, że "znalazły sobie nowe miejsce na imprezę", trochę jak w komiksie. Wszystko jest prosto wytłumaczone w baaardzo obrazowy i przystępny sposób. Polecajka.

Gdy dzieci poznają pierwsze litery, składają pierwsze głoski, otwiera się przed nimi nowy świat samodzielnego czytania. Jednak to nie jest łatwe zadanie, gdyż wymaga od dziecka połączenia wielu umiejętności i nieustannej praktyki. Pomocny w tym względzie jest trzypoziomowy program wspierający naukę czytania dla dzieci w wieku 5-7 lat. Wydawnictwo Egmont przygotowało dla młodych czytelników program “Czytam sobie” składający się z trzech poziomów. Poziom pierwszy to maksymalnie 150-200 wyrazów w tekście, krótkie zdania, 23 podstawowe głoski w tekście czytanym. Poziom drugi, to etap składania pierwszych zdań, gdzie znajdziemy już 800-900 wyrazów, dłuższe, złożone zdania, elementy dialogu. Natomiast poziom trzeci to już 2500-2800 wyrazów w tekście, dłuższe i bardziej złożone zdania oraz alfabetyczny słownik trudnych wyrazów. Na pewnej wyspie mieszka Inspektor Maskonur, który ma wielkie zadanie, cel uratowania wyspy od plastiku. Ratuje mieszkańców wyspy i okolic od plastikowych słomek, toreb, butelek i innych śmieci. Dzięki niemu wyspa nie jest zanieczyszczona i pełna plastiku. Mam nadzieję, że po takiej lekturze, że każdy zastanowi się nad wyrzuceniem gdzieś plastikowej słomki, czy siatki. https://wrolimamy.pl/recenzja/czytam-sobie-poziom-2/

Książkę "Hej, żabo!" jeszcze jakoś dało się czytać, tłumacz miał trudno, ale jakoś wybrnął. W tej części już nie było tak łatwo, więc polski tekst wyszedł niezręczny, czasami wręcz jakiś bezsensowny. Zgadzam się z inną opinią o tej książce, że książka w oryginale jest śmieszna, bo bazuje na prostych rymach. Polskie "Hej kocie" nie ma lekkości i nie ma tego humoru, bo ginie on w natłoku tekstu, który usilnie stara się być rymowany.

Nauka czytania to dość długi proces wymagający dużego zaangażowania dziecka, opiekunów, rodziców i nauczycieli. Od atrakcyjności pierwszych tekstów zależy dużo więcej niż zdajemy sobie sprawę. Przede wszystkim czytanie otwiera drzwi do wiedzy, pozwala wejść w świat analizy i lepszej świadomości świata, rozwijania rozpoznawania związków przyczynowo-skutkowych. Można, co prawda uczyć się obrazami, ale zapamiętywanie większych treści, możliwość dotarcia do nich jednak związane są z pismem. Jak widać oswajanie dzieci z książkami jest ważne bez względu na to, jakie zdolności posiada dziecko, ponieważ umiejętność czytania pozwala na samodzielne docieranie do wiedzy. Jak skutecznie rozmiłować dziecko w samodzielnym czytaniu, odkrywaniu świata oraz lepszego kształtowania swoich talentów? Jak nauczyć dziecko czytania i nie zniechęcić do książek? Przede wszystkim dawać wzorce, sporo czytać pociesze od pierwszych chwil życia, pokazywać, że świat słowa pisanego może zaczarować, a później podsuwać odpowiednie teksty przyciągające uwagę młodego czytelnika. Nauka czytania nie musi wiązać się z brnięciem przez długie nudne teksty lub czytaniem zdań, które dzieci nudzą brakiem akcji. Pierwsze książki do samodzielnego czytania mogą być pełne przygód lub codziennych spraw czy łączyć w sobie rzeczy znane z życia z baśniowymi. I tu z pomocą przychodzą nam pisarze, których publikacje wydano w ramach serii „Czytam sobie”, którą zapewne kojarzycie z Wydawnictwem Egmont. Obecnie nowe książki i wznowienia wcześniejszych ukazują się w Wydawnictwie Haperkids. „Czytam sobie” to seria książek dostosowana do potrzeb, możliwości i zainteresowań młodych czytelników. Rozbudowana i wielotematyczna seria ma trzy poziomy trudności. W pierwszym do każdego zdania mamy ilustrację. Młodzi czytelnicy uczą się składać słowa, czytać podstawowe głoski. Książki zawierają niedługie, proste i jednocześnie bardzo interesujące historie, które możemy zaliczyć do różnych gatunków. „Składam słowa” – to temat przewodni tego poziomu. Niedługie teksty zawierają od 150-200 wyrazów, 23 podstawowe głoski i ćwiczenia głoskowania. W drugim poziomie zobrazowano nieco dłuższy tekst. Młodzi czytelnicy znajdą nieco bardziej rozbudowane opowieści zachęcające do czytania większej liczny słów. „Składam zdania” – to podtytuł tego poziomu. Znajdziemy w nim od 800 do 900 wyrazów w tekście (czyli ciągle niedługie historie),dłuższe zdania oraz dialogi w fabule. Do tego nadal ćwiczymy 23 podstawowe głoski, sylabizujemy trudniejsze wyrazy i powoli wchodzimy w świat ortografii. Trzeci poziom, czyli „Połykam strony” to już dłuższe opowieści liczące od 2500 do 2800 słów w tekście. Książki te cechuje prostota, rozwijanie dziecięcej wyobraźni, przemycanie wiedzy o świecie, wprowadzanie w świat nauki, bo na nią człowiek nigdy nie jest za młody tylko musi być odpowiednio zaprezentowana. A na końcu całość dopełnia alfabetyczny słownik trudniejszych wyrazów, aby rozwijać w czytelnikach potrzebę szukania wyjaśnienia znaczenia wyrazów. Na każdym poziomie na końcu każdej książki znajdziemy naklejki. Duża czcionka, wyróżnienie trudniejszych wyrazów, a do tego proste, interesujące historie sprawiają, że dzieci chętnie sięgają po te lektury. Po opanowaniu czytania mały odkrywca może sobie zrobić dyplom zakończenia kolejnego etapu nauki czytania. My wprowadziłyśmy zasadę, że córka stara się zrobić ilustrację tematyczną do książki, przyklejamy w rogu naklejkę-odznakę i przyklejamy taki dyplom na ścianie, aby dziecko mogło pochwalić się przeczytaną książką, przypomnieć sobie przeczytaną historię. Wybór książek z każdego etapu jest bardzo bogaty, dzięki czemu każdy znajdzie coś interesującego dla siebie. Warto u młodszych dzieci potraktować te opowieści jako czytanki do poduszki. Dzięki temu młody czytelnik oswojony z formą opowieści chętnie będzie sięgał po kolejne. Do tego rozwijanie umiejętności czytelniczych to też uważne śledzenie postępów dziecka. Nie należy przeskakiwać z poziomu pierwszego na trzeci, bo nam wydaje się, że to już czas. Warto dać dziecku czas, rozwijać pozytywne skojarzenia. Czasami nawet lepiej poczytać sobie więcej książek z niższego poziomu i dopilnować płynnego czytania ze zrozumieniem niż za wcześnie przejść na wyższy i odkryć, że nasza pociecha ma deficyty, ponieważ każde niepowodzenie może wiązać się z negatywnymi emocjami, a te mają bardzo duży wpływ na naukę. Zapewniam Was, że książek jest w tej serii w każdym poziomie bardzo dużo, więc będziecie mieli, z czym ćwiczyć. Przy zamawianiu dużych pakietów często można dostać różnorodne zniżki. My po książki z tej serii z różnych poziomów sięgamy z wielu powodów. Pomagają nam w nauce mówienia, czytania, pisania (odwzorowanie wyrazów),a wyższe poziomy traktuję jako lektury do czytania przeze mnie. Plusem wszystkich opowieści jest to, że napisane są prostym językiem, a trudniejsze czy mniej używane słowa wyjaśniono w słowniku. Wszystkie książeczki z serii „Czytam sobie” są niewielkie dzięki czemu dziecko może zabierać je w podróż, na spacery i codziennie ćwiczyć nową umiejętność, a niedługie teksty doskonale sprawdzą się również jako opowieści do czytania przedszkolakom. Kolejna bardzo duża zaleta książek: cena jest naprawdę bardzo przystępna. Dziś zabieram Was w świat trzech niezwykłych historii: „Pudel na dyskotece” Sylwii Chutnik, „Chrapka na apkę” Jarosława Kamińskiego oraz „Letni koncert” Karoliny Grabarczyk. Każda z tych opowieści niesie mądre przesłanie. „Pudel na dyskotece” Sylwii Chutnik z ilustracjami Magdy Kozieł-Nowak to opowieść o rozrywkowym i bardzo przyjaznym pudlu chętnie nawiązującym nowe znajomości. Niestety nie każdy pozytywnie reaguje na jego życzliwość. Kot atakuje go pazurem, przez co zostaje ukarany przez policjanta. Taki początek znajomości jednak nie staje na drodze do dobrej zabawy obu bohaterów. Po czasie refleksji okazuje się, że i kot może bawić się z pudlem. Wystarczy, że w tle gra miła muzyka. Tekst pokazuje młodym czytelnikom, że nie trzeba pielęgnować uraz, kierować się uprzedzeniami i pozwolić innym na poprawę oraz dobrą znajomość. „Chrapka na apkę” Jarosława Kamińskiego z ilustracjami Tomka Kozłowskiego zabiera nas w świat wirtualnych rozrywek. Wszystko zaczyna się od zwyczajnych zabaw Mai, które lubi wcielać się w różne role: bywa piratką, muzyczką, a innym razem detektywką, poszukującą zagubionego telefonu mamy. A kiedy już udaje jej się rozwiązać zagadkę tylko na chwilę włącza sobie Internet i daje się wessać przez różnorodne aplikacje podpowiadające jej, w jaki sposób może zagospodarować sobie czas. To jednak nie wiąże się z bliskością z krewnymi i Maja zaczyna odczuwać samotność. Dostrzega, że Internet jest pożyteczny, ale bezpieczny jest tylko pod okiem mamy i taty. Jedyne, co mogę zarzucić tej opowieści to brak feminatywów, które przecież istnieją w naszych słownikach już ponad wiek. „Letni koncert” Karoliny Grabarczyk z ilustracjami Niki Jaworskiej-Duchlińskiej to opowieść o pracy zespołowej i pokonywaniu przeciwności losu. Grupka owadów przygotowuje koncert. Niestety pogoda bywa kapryśna i niszczy dekoracje. To jednak nie zniechęca małych artystów. Zabierają się do pracy i wykorzystują to, w jaki sposób deszcz i wiatr zniszczyły wcześniejszą scenografię. Wieczór kończy wspaniały koncert. Zespół jest dumny ze swojego całodniowego wysiłku. Każda z tych książek ma wspaniałe przesłanie. Autorzy kładą w nich nacisk na pracę zespołową, dobre relacje bohaterów, wybaczanie, umiejętność podejmowania trudu pomimo przeszkód, jakie niesie życie. Można te lektury z powodzeniem wykorzystać na lekcjach etyki w nauczaniu początkowym.

W książeczce z serii Kicia Kocia i Nunuś pt.„Jaki to zawód” poprzez odkrywanie kolejnych okienek poznajemy zawody. Kicia Kocia z Nunusiem są kolejno: krawcami, kucharzami, pielęgniarzami, malarzami, tancerzami i kosmonautami. Podczas oglądania i otwierania okienek poznajemy różne atrybuty, niezwykle przydatne w danym zawodzie- u krawca będą to igły i nitki, u malarza pędzle, płotno itd. Książeczka wspiera interaktywne czytanie, pozwala na wspólne z dzieckiem układanie historyjek, pobudza ciekawość, rozwijają wyobraźnię i dociekliwość. Wielki plus za duży format i kartonowe mocne kartki, różne rozmiary okienek i wyraźne w nich ilustracje. My uwielbiamy Kicię Kocie, a ta seria to strzał w 10! (córka ma 1,5 roku i radzi sobie doskonale)

Jako fanka pisania listów i korespondencji w tradycyjnej formie, nie mogę nie polecić tej świetnej książeczki:) Janek wysyła swoim kuzynkom z Wrocławia listy z niespodzianką. w tym celu udaje się na pocztę, staje w kolejce. Kiedy nadchodzi jego kolej, pojawia się małe nieporozumienie, które za chwilę zostaje zażegnane. Listy udaje się nadać:) Ilustracje są przecudne! Polecam z serca! 🩷🧡💛

Cud nad Wisłą. Bitwa Warszawska została już opowiedziana i udokumentowana na wiele sposobów. Czy jednak są wśród nich wersje dla najmłodszych? Nie jestem pewien… W każdym razie teraz takowa odsłona już istnieje – dzięki serii „Czytam sobie” :) Opowieść o wojnie polsko-bolszewickiej opowiedziana jest w książeczce z perspektywy rodzeństwa, Zosi i Antka. Świat widziany dziecięcymi oczami zawsze różni się od tego, który widzą dorośli… W tym jednak przypadku może to i dobrze; mała liczba drastycznych szczegółów (przy zachowaniu rzecz jasna prawdy historycznej) to szansa na nie zrażenie młodych czytelników oraz na ich zainteresowanie historyczną treścią tej książeczki. Trzeci poziom serii "Czytam sobie" to już naprawdę wyższa szkoła jazdy. Poprzednie poziomy pozwoliły dzieciakom posiąść umiejętność głoskowania, sylabizowania oraz czytania zdań, poziom trzeci natomiast to już nauka płynnego czytania dłuższych partii tekstu oraz czytania ze zrozumieniem dłuższych, złożonych zdań. Całość uzupełnia zamieszczony na końcu książeczki słownik objaśniający znaczenie trudniejszych wyrazów oraz - a jakże :) - naklejki w nagrodę za przeczytanie całej książki :) Polecam! Dziękuję Egmont Polska za egzemplarz recenzencki. Więcej o książce: https://egmont.pl/Czytam-sobie.-Bitwa-Warszawska-1920-czyli-Cud-nad-Wisla.-Poziom-3,24352811,p.html https://cosnapolce.blogspot.com/2020/04/bitwa-warszawska-1920-czyli-cud-nad.html

Umiejętność czytania to jedna z ważniejszych umiejętności jakie posiada człowiek. Kilkadziesiąt lat temu jedynie najzamożniejsi ludzie i ci pochodzący ze szlacheckich rodów posyłali swoje dzieci (lub raczej swoich synów, gdyż dziewczynki, jak wiadomo, były przyuczane do bardziej trywialnych obowiązków) do szkoły, aby tam nauczyły się czytać. Dzisiaj nikt nie wyobraża sobie, aby któreś dziecko miało pozostać analfabetą. Dzięki umiejętności czytania świat staje się otwartą księgą i od tego momentu człowiek, jeśli tylko będzie chciał, może zdobyć całą zapisaną wiedzę. Bardzo często zdarza się, że małe dzieci, 4 – 5 - latki, dzięki zabawie z rodzicami, dziadkami, czy starszym rodzeństwem nabywają umiejętność czytania mimochodem, nawet nie wiedząc, kiedy i w dodatku zupełnie bez wysiłku! Kiedy robimy coś dla przyjemności, ot po prostu bawiąc się tym, bez przymusu i obowiązku, to efekty takiej „nauki” są dużo większe! I oto właśnie w nauce chodzi ;-) Od jakiegoś czasu na polskim rynku wydawniczym pojawiają się, chciałoby się rzec, jak grzyby po deszczu, kolejne książki do wczesnej nauki czytania. Większość z nich to naprawdę świetne propozycje. Jedne kładą nacisk na literowanie, inne na sylabizowanie, a jeszcze inne na czytanie globalne. Nakładem Wydawnictwa Debit ukazała się seria do nauki czytania: „Czytamy bez mamy”. Seria składa się z trzech poziomów: I Pierwsze kroki – dla dzieci, które zaczynają czytać, II Krok po kroku – dla dzieci, które już samodzielnie czytają oraz III Wielkie kroki – dla pożeraczy książek. Zadaniem pierwszego poziomu jest wspierać dzieci przy pierwszych próbach samodzielnego czytania. Do tej pory na tym poziomie ukazało się sześć pozycji. Dwie książki z tego poziomu „Wizyta w bibliotece” oraz „Wycieczka do zoo” autorstwa Clemence Masteau opowiadają o przygodach klasy pierwszej, a szczególnie dwojga uczniów tej klasy: Oli i Leona. Zarówno wizyta w bibliotece, jak i zoo jest ciekawa, barwna i zainteresuje każdego przedszkolaka. Dzieci będą chciały same zacząć czytać :-) Myślę, że seria „Czytam bez mamy” będzie dobrą propozycją dla 5 – 6 – latków. Historyjki o pierwszoklasistach są napisane prostym językiem, na każdej stronie znajduje się duża kolorowa ilustracja oraz 3 – 4 zdania opowiadające o przedstawionej sytuacji. Świetną pomocą na tym poziomie jest wykorzystanie metody sylabowej, gdyż każdy wyraz jest podzielony na sylaby za pomocą kolorów. Takie zabieg ułatwia czytanie i sprawia, że mały Czytelnik może w czasie fantastycznej zabawy nauczyć się czytać! Na końcu książki znajduje się kilka zadań dotyczących treści przeczytanego opowiadania. Dzięki zadaniom dziecko przy pomocy dorosłego może sprawdzić czy dobrze zapamiętało treść, ale przede wszystkim jest to niezwykle ważna wiadomość dla dorosłego o tym, czy dziecko posiadło umiejętność czytania ze zrozumieniem, co jest przecież istotą czytania. Serdecznie polecam! www.ksiazkowelove.wordpress.com

Absurdalna do imentu, zabawna historyjka, której bohaterką jest niezawodna Baba Jaga 💚💛🧡❤ Seria "Czytam sobie" jest bardzo pomocna. To trzypoziomowy program wspierający w nauce czytania dla dzieci w wieku 5-7 lat. Poziom 1 obejmuje krótkie zdania, 150-200 słów w tekście, 23 podstawowe głoski języka oraz ćwiczenia sylabizowania. To właśnie głoskowanie jest najbardziej użyteczne dla mojej 6-letniej córki 💛 Poziom 2. zawiera 800-900 wyrazów w tekście, dłuższe zdania, także złożone. Są elementy dialogu, 23 podstawowych głosek oraz "h", ćwiczenia sylabizowania. Opowiadanie całkiem ciekawe i zabawne. !! ❤💜💙

Jest lato. Mama, tata, Stefek i Nelka i pies Fafik wybierają się z miasta na wakacje do lasu, pod Suwałki. Lato jest idealne - obfituje w zbieranie malin i jagód, zabawy w strumyku, długie rozmowy na ganku, smaczne letnie owoce, wycieczki rowerowe do lasu oraz wygłupy koguta z Fafikiem. Ciekawa lektura dla dzieci rozpoczynających przygodę z czytaniem na poziomie 2, polecam:)

nasz-zaczytany-swiat.blogspot.com Dzisiaj przedstawię Wam kolejną książkę z serii „Czytam sobie”, która z założenia przeznaczona jest dla dzieci, uczących się czytać. Krótka opowieść, z pięknymi ilustracjami i dużymi literami ma ułatwić zapoznawanie się z literaturą. Jest to bardzo przydatna książeczka dla rodziców kilkulatków, którzy wprowadzają dziecko w naukę samodzielnego czytania. Jednak jak się okazuję bajka ta może zainteresować i młodsze dzieci... Kiedy wspólnie czytałam tę opowieść z moim 6-latkiem, mój młodszy syn przysłuchiwał się temu i z ciekawością zaglądał do czytanki. Foczki od razu mu się spodobały i później kilkakrotnie podsuwał mi tę książeczkę, żebym mu czytała. Od tamtej pory nie ma w ogóle mowy o tym, żeby nasz wieczorny rytuał czytania obył się bez „Figli w fokarium”. Adaś po prostu pokochał foczki Bubasa i Undę tak bardzo, że każdego dnia muszą mu towarzyszyć. I co najdziwniejsze i najbardziej urocze to to, że on za każdym razem przegląda tę bajkę z wielkim zaangażowaniem i na swój sposób opowiada, co widzi na ilustracjach. Lubi także Zuzię i Wiktora, którzy są bohaterami tej opowieści i którzy odwiedzają fokarium na Helu. Nie wiem ile jeszcze potrwa szał na te sympatyczne zwierzątka, ale bardzo cieszy mnie fakt, że mój syn ma już swoje ulubione pozycje literackie :-) Jak widać każda książka może znaleźć swojego odbiorcę, nieważne w jakim jest wieku :-) Na koniec dodam tylko, że to nie wszystkie zalety tej niepozornej bajki. Na końcu dzieci znajdą także bardzo ładne naklejki, które mogą wykorzystać do zabawy. Myślę, że fenomenem tej książki są bardzo fajne ilustracje i ciekawa opowieść o helskich foczkach.

Goryl Mietek budzi się z kudłami na głowie. Dzwoni więc do fryzjera i umawia się na wizytę. Na skuterze gna przed siebie, slalomem wymija samochody i już jest! Fryzjer chwali go za punktualność. Fryzura "na pawiana" wnet zrobiona! Dla Mietka to rewelacja! Teraz wskakuje w eleganckie ubrania, chwyta za kwiaty, na motorek i do kawiarni! Do kogo? Przekonacie się sami:)