Nowohucka telenowela

Powrót do czasów, których może nie pamiętam ale jakoś żywo były obecne w naszej rodzinie. Aleksandra Boćkowska wróciła do tamtych czasów w dość zaskakujący sposób, a mianowicie wybrała się na prowincję by spojrzeć na jeden z najbardziej przełomowych momentów naszej historii z tej właśnie strony. Głos mają więc ci, którzy zwykle w debacie nie słychać ani nie widać. Małe miasta i miasteczka, wsie i przysiółki; robotnicy i inteligenci, chłopi i bezrobotni, a także wszelkiej maści lokalni urzędnicy i politycy oraz przedsiębiorcy. Każdy zachował własną perspektywę, ale nie jednolitą. Obserwując to samo widzieli różne rzeczy, i do nich wracają. Książka nie jest może rewelacyjna, ale całkiem fajnie przybliża ówczesne emocje.

Wspaniałe reportaże – czyta się je jednym tchem. Choć akcja toczy się tuż po transformacji, wiele poruszanych kwestii wcale nie straciło na aktualności. Niektóre historie bawią, inne wzruszają, a jeszcze inne potrafią zszokować (jak choćby opis budowy Lichenia).

Podtytuł "reportaże" trochę na wyrost ponieważ spora część tekstów to felietony. Całościowo mocno nierówny zbiór ale niektóre czyta się z uśmiechem pod nosem, na przykład ten dotyczący odkurzaczy Rainbow. Tak czy owak rzecz tylko i wyłącznie dla tych którzy lata dziewięćdziesiąte przeżyli osobiście.

Ojczyzna dobrej jakości brzmi jak slogan z propagandowego plakatu. Jednak tytuł ten dobrze oddaje atmosferę uchwyconą przez jedenaście reportaży o współczesnej Białorusi. Autorzy pokazują kraj, w którym rządzi prosta zasada: “nie wychylaj się, a będziesz mieć spokój.” Na kartach książki widzimy młodzież skazaną na absurdalnie wysokie wyroki za działalność w bliżej nieokreślonej grupie przestępczej. Inni młodzi ludzie automatycznie wpisywani są do organizacji prorządowych przez swoich nauczycieli. Władza nie potrzebuje brutalnych pokazowych metod. Wystarczy cień Wielkiego Brata i powszechne przekonanie, że są niewidoczne granice, których się nie przekracza. Kolejną grupę bohaterów stanowią emigranci z Afryki, Ameryki Południowej czy z Europy zachodniej, którzy chwalą sobie spokój, bezpieczeństwo, czystość na ulicach. Są wreszcie potomkowie przesiedleńców z Białostocczyzny, którzy do dziś ukrywają swoje pochodzenie. W tle przewija się obraz stalinowskich czystek, rusyfikacji dawnej i obecnej, Kuropaty… Wszystkie wydarzenia i postacie spaja jedno doświadczenie: normalność można wytresować. Pełne półki i minimum dostatku, przewidywalność i bezpieczeństwo dają poczucie zadowolenia obywatelom. Reszta - język ojczysty, prawda historyczna, poszanowanie prawa jest bez znaczenia. Trudno nie mieć skojarzeń z Orwellowskim światem. Jednak zamiast brutalnej opresji jest coś subtelniejszego: kariera i rozwój możliwe są tylko pod warunkiem idealnego dostosowania się do reguł. One nie są podane wprost, ich trzeba się domyśleć, rozpoznać między wierszami, trochę jak bohaterowie jednego z reportaży - dziennikarze niezależnego pisma, którzy swoją sytuację porównują do sytuacji dziecka siedzącego przed zamkniętymi drzwiami i zastanawiającego się czy rodzice: wpuszczą je, będą na nie źli, pochwalą. Sami do tego muszą dojść. To również książka, w której podobnie jak w “Mojej podróży po Rosji” Słonimskiego wiele można odkryć pod tym, co mówią bohaterowie. To książka, która uczy patrzeć na świat i odkrywać co jest opresją a co iluzją wolności.

Autorka potrafi w sposob skrotowy i przejrzysty nakreslic tlo historyczne ,by potem przejsc do zasadniczego tematu . Opisuje relacje polskich Zydow w Izraelu,antagonizmy miedzy nimi, zapoznaje z popularnymi osobami, duzo tez wskazowek co do ksiazek,ktore poszerza horyzonty. Ja z trudem robilam przerwy,by wziac szklanke herbaty.

Co to właściwie jest? Ni warszawski pies, ni podlaska wydra... Wolę nie patrzeć na tę książkę jak na reportaż, bo w tej kategorii wypada tak sobie. Broni się jako pamiętnik z podróży, który dobrze się czyta, i którego wartością dodaną są opowiedziane przez napotkanych ludzi historie ze światów odległych w czasie, a często i przestrzeni. Ze światów, których już nie ma albo powoli, ale nieuchronnie wymierająch, jak wsie przy granicy, w których umierają nie tylko starzy ludzie, ale i stare domy. Ba! - nawet cmentarze umierają... Ale są i wątki bardziej współczesne. Autorka odnotowuje nawet niekiedy, że i na przygraniczne wsie dociera czasem XXI wiek... Część poświęconą Wschodowi uważam generalnie za ciekawszą. Zachód jest tu trochę jakby na przyczepkę. Szkoda, że fotografii jest niewiele i nie pozwalają one zidentyfikować ani osób, ani miejsc. Taka anonimowość może i jest wygodna dla autorki i wydawcy (przy symbolicznych kadrach typu zbliżenie na spracowane dłonie zgoda na publikację wizerunku, nazwiska czy nazwy wsi nie jest potrzebna),ale moim zdaniem książka traci przez to na wartości dokumentalnej. Pomysł na podróż z fotografią był ciekawy, acz Autorka chyba tej książki nie planowała, stawiając na osobiste doświadczanie świata Człowieka Pogranicza. Mimo pewnych mankamentów uważam, że warto przeczytać. Gdyby nie brak podsumowania / syntezy czy jakiejś zauważalnej pracy badawczo-analitycznej, ocena by była wyższa. I gdyby nie to, że właśnie kończę czytać po raz drugi książkę "Wieczny początek. Warmia i Mazury", z której też poznaję losy ludzi, którymi targała historia, ale jednak to już wyższa liga, niż prosta strategia "opiszę, co mi się przydarzyło, i co usłyszałam od ludzi".

Gdy pracownicy huty za swoją pracę otrzymają pieniądze to wydają je na miejscu, w swoim mieście. To tworzy dodatkowe miejsca pracy. Duży zakład pracy znaczy dla miasta wiele a gdy się zamyka z miasta ucieka życie, które do tej pory toczyło się wokół huty, przędzalni, odlewni czy kopalni. Wie o tym dobrze Zawiercie i wiele innych podobnych miast. O tym jest ta książka. O transformacji, która skrzywdziła miasta takie jak moje rodzinne Zawiercie. Z Warszawy takich małych i średnich miast nie było widać. Wiele rządów miało takie małe miasta gdzieś. Siedząc w dużym mieście nie widać jak mniejsze miasto niszczeje. Ile zakładów pracy zostało bezsensownie zamkniętych bo akurat w danym momencie przynosiły stratę?!! Ile mogło zostać uratowanych gdyby trochę lepiej nimi zarządzić a nie sprzedawać za grosze? Nie mogę pozytywnie się wypowiadać o takim planie Balcerowicza. Wzięliśmy z kapitalizmu to co najgorsze w latach 90 tych a raczej zostaliśmy oszukani. Dziś Polacy kupują niemieckie produkty w niemieckich sklepach, jeżdżą niemieckimi autami i pracują w niemieckich firmach. Diora, Unitra, FSO, Star, Jelcz, Ursus, Elwro - gdzie to wszystko dziś jest? 19 s

Coraz bardziej lubię reportaże. Zastanawiam się czy mam takie szczęście i trafiam na same dobre? Bo ten jest świetny! Bardzo dobry język i ciekawa koncepcja na skonstruowanie opowieści o kawałku historii architektury, który niemal zupełnie zniknął. Książka o tym czym jest dom i jak ważna jest przestrzeń, która nas otacza, jaki ma wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie i co tracimy, kiedy odchodzimy od tego, co piękne i przemyślane. Jest tu cała filozofia zgodnie z którą dawniej budowano, zwracając uwagę na usytuowanie budynku w przestrzeni i zwróceniu go w odpowiednią stronę, żeby jak najlepiej wykorzystać światło dzienne. Jest i o tym, co bezpowrotnie zniknęło w czasach powojennych, kiedy tępiono oryginalność i jakość, promując budowanie od jednej sztancy z byle jakich materiałów. Niezwykła książka, która wzbudza tęsknotę za tym, co przeminęło.

O tym jak uczą się wolności: ludzie z byłych krajów komunistycznych oraz tresowane niedźwiedzie zabrane właścicielom. Książka bardzo wyraźnie dzieli się na dwie części. Pierwsza pokazuje jak likwidowano w Europie proceder tresowania niedźwiedzi do tańca, jakich podstępów używano, żeby je od właścicieli wykupić i jak potem próbowano przywrócić im choćby namiastkę życia na wolności, często przy tym spotykając się z niezrozumieniem lokalnego społeczeństwa. Zastanawiające (i dla mnie nieco niepokojące) jest przy tym to, że ludzie, którzy bardzo troszczą się o los zwierząt (co samo w sobie jest jak najbardziej chwalebne),nie mają nawet strzępów tego zrozumienia w stosunku do ludzi. Druga część książki skupia się już wyłącznie na ludziach i na tym jak wyglądało życie w krajach komunistycznych (oraz w Grecji) po zmianie ustroju. Pokazana jest tu perspektywa przeciętnych ludzi, którzy często zostali bez środków do życia, perspektyw zawodowych i kwalifikacji, nie umieją odnaleźć się w "wolnym" kraju, muszą się borykać z konfliktami na tle narodowościowym (np. w Estonii czy Kosowie),a nawet tęsknią za czasami komunizmu i wciąż obdarzają ciepłymi uczuciami dyktatorów. Obie części książki są świetne, aczkolwiek korelacja między nimi jest bardzo luźna i, gdyby nie wstęp, byłaby dla mnie całkiem nieczytelna.

Rewelacja! Niby reportaż, niby literatura faktu - a po lekturze czuję ukontentowana również literacko. I to tak, że mimo wrodzonego skąpstwa "Bukareszt..." w końcu kupiłam, po tym, jak dwa razy wypożyczyłam z biblioteki. To jedna z książek, do których będę wracać. Już sam język jest dużym plusem. Rejmer pisze tak plastycznie, że oddycha się tym samym powietrzem, co ona sama i bohaterowie jej opowieści, które są raz tragiczne, raz komiczne, a często i takie, i takie jednocześnie - jak to w Rumunii. W głowie na wieki pozostanie mi "Siekiera i postęp" (ot, sielska scenka z życia komisji kolektywizacyjnej) i cierpienia więźniów poddanych w Pitești eksperymentowi pozbawiającemu ludzi człowieczeństwa. Niektóre teksty są moim zdaniem nieco słabsze, ale, na brodę Decebala, one też trzymają fason. A te najlepsze postawiły poprzeczkę bardzo wysoko. Każdy rozdział to zamknięta całość, jak fragment szkła w przykurzonym witrażu, otoczony ołowianą ramką. Te odpryski tworzą jednak razem fascynujący obraz Bukaresztu i Rumunów. Nie mogę się doczekać, by pojechać do Rumunii i stworzyć w głowie własny "witraż", już z własnych doświadczeń.

Poznajcie inny dekalog, zasady, przywary – innego kraju, innego plemienia. Swoje już znamy tak dobrze, że warto dla odmiany przyjrzeć się ludziom z północy. Z klasą i wrażliwością zrobił to Filip Springer, którego reporterskie treści bardzo polubiłem dzięki "Miedziance". Gdzie jest Jante? Gdzie go szukać? Czy to punkt na mapie, utopia, a może wewnętrzny stan jednostki i społeczeństwa? Książka trochę naprowadzi na odpowiedź, zabierze w podróż, pokaże wiele mostów. Chociaż bardzo lubię Skandynawię, raczej nie chcę na stałe przejść na drugą stronę. Wolę nasz dekalog i nasze słabości. Książka Springera pięknie wydana. Dołączone fotografie wzmacniają przekaz, ciekawie ułożoną treść. Trochę tam mroku, niepokoju, pojawi się nawet... 13. Nie oderwiesz się od lektury.

Klasyka reportażu sądowego, który niestety na moich oczach umarł śmiercią - chciałem napisać - naturalną, ale raczej nie przypadkiem gazety same zrezygnowały z tego gatunku. To także te czasy, kiedy głośne w danym środowisku czy też powszechnie, procesy przyciągały dziesiątki czy nawet widzów wysiadujących na rozprawach. Tego też już nie ma - telenowele ciekawsze… Tym samym ta książka jawi mi się jako dokument historii. Dziś już nie ma dziennikarstwa sądowego w takim mistrzowskim wydaniu. Jeśli nawet coś bywa w mediach, to zazwyczaj nieosadzone w żadnym kontekście szybkie relacje, krótkie wypowiedzi oskarżonego, ciach, adwokata, ciach, prokuratora, a najlepiej pokrzywdzonych - koniecznie jak najbardziej emocjonalne. I sam wyrok, jak najbardziej skrótowo. Koniec. A przecież przez lata, co sam świetnie pamiętam, obszerne relacje z ważnych procesów wypełniały całe łamy najważniejszych gazet i czasopism. Dziennikarze sądowi reprezentowali niebotyczny poziom wobec dzisiejszych "media workerów". A jedną z najlepszych była, a przecież jest, 96-letnia Barbara Seidler. Odpowiada mi jej styl narracji. Z reguły jest ona relacyjna, zewnętrzna wobec opisywanych zdarzeń. Czasem Autorka pozwala sobie na własne komentarze, czy nawet odczucia. Ale nawet wtedy jest obiektywna. W tym zbiorku zwraca uwagę nie tylko wybitny profesjonalizm Autorki. Inną jej cechą jest niebywała empatia - jakkolwiek to by brzmiało - nie tylko wobec ofiar, jak np. w przypadku zakatowanego chłopczyka - ale także, a może i głównie: dla podsądnych, którzy w pewnym sensie też są “ofiarami”, choćby samych siebie, a często: najbliższych, otoczenia społecznego, własnych nałogów i charakterów. Dobrym przykładem jest właśnie sprawa z lat 80. śmierci 6-letniego pasierba z rąk kobiety, która, jak kilkanaście lat temu ujawnił Mariusz Szczygieł, po odbyciu 10 lat więzienia (wyrok opiewał na 15),była ekspertką MEN. Ta sprawa poraża ładunkiem zła, jakie może władać człowiekiem - bynajmniej nie z marginesu. Cytaty tylko te łagodniejsze: “– Czy tym pasem oskarżona biła Daniela? – Różne pasy wpadały mi w rękę. – A ranę zabliźnioną na głowie od czego miał? – Rozbiłam mu talerz na głowie, bo źle go umył. Tylko podstawił pod kran i chciał odstawić”. “Danielowi krzyczeć i płakać nie było wolno, bo wówczas razy liczono od nowa, za najmniejszy krzyk bicie zaczynało się od początku”. “– Czasem bił Daniela Janek, mały wolał być bity przez ojca, bo Janek trzymał się regulaminu. Ja biłam najpierw lżej, potem coraz mocniej, traciłam panowanie. Czasem biliśmy razem. Tak, czasem robiliśmy to razem”. “– Renata biła tylko Daniela; psa, którego mieliśmy na Żoliborzu, nie biła. Ona go mocno biła, zawsze kazała mu się rozebrać, położyć. Bo, Wysoki Sądzie, przecież nie można bić inaczej. Trzeba, aby się dziecko rozebrało i położyło”. A mimo wszystko, Autorka nie podkręca naszych emocji, bo wie, że opisane fakty, bez komentarza, same w sobie wystarczą. To znaczy: wystarczały, wtedy… Dziś media mają raczej odwrotną “misję”.... Ale od tamtej sprawy jest - kto wie, czy nawet nie mocniejsza - i inna: skazania na karę śmierci w tzw. aferze mięsnej w latach 60. (przez osławionego stalinowskiego sędziego Romana Kryże, który ma swój cmentarzyk z lat 50. ludzi potem “zrehabilitowanych”). Empatia bowiem milion razy trudniejsza wobec skazanych w aferze mięsnej, bo rzeczywiście przywłaszczali sobie ówczesne (!) miliony. I pisze Autorka: “W zdrętwiałą ciszę sali padają słowa prokuratorskiego wnioskowania: – dla Wawrzeckiego, Witowskiego i Fabisiaka żąda kary śmierci, dla Gradowskiego, i Skowrońskiego – dożywotniego więzienia, dla Woźnicy, Balczarka i Zawadzkiego - 15 lat, dla Walendziuka -14 lat, dla Stokłosińskiego – 13 lat. Potem starałam się nie widzieć i nie słyszeć już nic”. “– Panowie sędziowie, jeśli po wszystkim co zostało tu powiedziane, z ust waszych padło by słowo +śmierć+– tu [adwokat] wyciągnął przed siebie rękę, rozcapierzył palce i trwając w tym geście obrony i sprzeciwu, schrypniętym głosem wykrzyczał: – to pamiętajcie, że byłem przeciw! przeciw! przeciw!”. “Na ławie oskarżonych siedzieli dziś, z głowami wciśniętymi w ramiona, Wawrzecki i Witowski, siedział kredowobiały, z pustymi oczami, kamienny Fabisiak. Ludzkie strzępy i kamień z oszalałym, tłukącym sercem. Wewnątrz tych strzępów, wewnątrz tego kamienia – coś o niewymiernej, nieprzeliczalnej wartości: życie ludzkie. Złamani, skończeni ludzie. W obliczu grożących im kar – najsurowszych – nie mogli zebrać myśli, nie potrafili się opanować. Strzępy”. “Jestem gorącą przeciwniczką kary śmierci. Szczególnie drastyczne wydaje mi się kojarzenie tej kary z przestępstwem złodziejstwa”. “Nie wydaje mi się, aby potrzeba nam było szubienic jako gwarancji ładu i przestrzegania norm prawnych”. “Jakie mamy wreszcie prawo skazywać na śmierć jednych, aby nastraszyć lub poprawić drugich? I czy szalę ludzkiego życia mogą przechylić najcięższe nawet miliony”. “Potępienie społeczne przestępców w rodzaju mięsnych aferzystów jest ogromne.(...) Tylko czy to potępienie nie wykracza poza bariery humanizmu?”. “Spróbujmy zadać sobie pytanie: czy wyrok śmierci powstrzyma innych, następnych? Bo jeśli tak, to afera mięsna powinna być ostatnią aferą gospodarczą, która trafia na salę sądową”. “Z rozmów z innymi ludźmi: – To potworne. To chyba niemożliwe, żeby ich powiesili. – Dobrze im tak, najpierw kradli, a teraz płaczą. – Trzeba wieszać, bo jak sobie dać radę z tym złodziejstwem? – Za pieniądze - kara śmierci? – Dokąd będziemy pozwalać się okradać? – Pani, to kozły ofiarne. Ileż to ludzi kradnie... – W cywilizowanym państwie za przestępstwa przeciw własności?”. I jeszcze coś, co wydaje się wręcz niewiarygodne: adwokat zwraca się do dziennikarki z czymś takim! “Mecenas Bieńkowski pytał, jak mu radzę, czy ma iść na egzekucję swojego klienta, bo właśnie dostał zawiadomienie, że Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski i +to+ odbędzie się jutro. Nie umiem sobie przypomnieć, co mu odpowiedziałam”. “Przyszedł klawisz i powiedział +Wawrzecki, zbieraj się+. Wawrzecki wstał z pryczy, to było wielkie, silne chłopisko, wyciągnął do mnie rękę i wychrypiał "Daj się sztachnąć+. On nie palił. Ale wiedziałem że jest w potrzebie. Odwróciłem się na chwilę, żeby znaleźć paczkę, a gdy znów spojrzałem na Wawrzeckiego, miał siwe włosy. (...) W sekundę osiwiał”. Albo sprawa zabicia młodego chłopaka w dawnym “E. Wedel, ZPC im. 22 lipca” przez starszego mistrza, który w nim się zadurzył. “Gdy wyprowadzano go z sali rozpraw, tłum rzucił się na niego. Szarpali go i lżyli, ciągnęli za włosy i nawet dwóch milicjantów nie mogło dać sobie rady z rozwydrzonym tłumem, który nie chciał spokojnie poczekać na wyrok. Homoseksualizm jest dla niego większą zbrodnią niż zamordowanie człowieka”. “W fabryce Wedla, w Karczewie i w Halinowie te rzeczy uważa się widać za większe zło niż chwytanie za młotek i zadawanie ciosów bez opamiętania. (...) Bo sędzia, tak jak i ja, wie doskonale, że żądali jego śmierci nie dlatego, że zamordował człowieka, a dlatego, że był inny, że faworyzował młodych chłopców, nie zachowywał się tak jak oni wszyscy”. “Publiczność, która tu przyszła - z Pragi, Skarszewa i z Halinowa – już wydała wyrok. Ale do tej sali nie przeniknie żadna opinia. Tu sąd sprawiedliwie, w majestacie prawa dochodzić będzie prawdy materialnej (..). Tu się nie zakłada nawet tego, że jest winny, i dlatego później, w czasie pytań świadków, sędzia upomni młodego człowieka: – Dlaczego świadek mówi, że oskarżony zamordował, czy świadek to widział?” Kolejny wybitny tekst to "Mrok" - o tzw. "sprawie Orzechowskiej". Chodzi o słynne zabójstwo matki z lat 70. w Warszawie przez nastolatkę. Po wszystkim ją pokroiła w kawałki, które umieściła w torbach przechowalni bagażu na Dworcu Centralnym - sam pamiętam, jak mówiła o tym "cala Warszawa", jak i ogłoszenie w prasie z fotografiami tych walizek. Matka, niestety była potworem, która od dawna psychicznie "zabijała" córkę. Dlatego otrzymała ona najniższy możliwy wyrok - 8 lat... Albo “piekielne” mieszkanie, gdzie żyją trzy rodziny ze wspólną ubikacją i zlewem oraz przechodnim, zamieszkanym pokojem. “Wspólna gehenna” dodaje Autorka. “Zaciekłość, zacietrzewienie, wszystkie złe ludzkie instynkty i moce bielmem położyły się tym ludziom na oczy”. Wytaczają oni sobie wzajemnie sprawy sądowe o wszystko. Właśnie trwa 27. proces między pięcioma osobami….. Niesamowita historia próby ucieczki z szpitala więzienia na Rakowieckiej grupy kryminalistów, którzy wielokrotnie dokonywali samookaleczeń. “Przeciął sobie wyostrzonym żelaznym guzikiem powłoki brzuszne, poplątał kiszki i tylko dlatego że współpacjent prosił: +Nie wieszaj flaków na klamce, bo mi się robi niedobrze+, udało się Miroszewskiego uratować po operacji trwającej ponad 10 godzin”. Inny przypadek samookaleczenia– wbicia gwoździa w serce. “Gwóźdź przewędrował przez tętnicę aż do tętnicy piszczelowej, gdzie spowodował zatkanie tętnicy, niedokrwienie goleni lewej, zakażenie tkanek. Otwierają w tym miejscu ognisko ropne, napotkano gwóźdź i usunięto go. Nie udało się jednak opanować zakażenia ogólnego, posocznicy i ropowicy i mimo intensywnego leczenia pacjent zmarł”. Inne cytaty: “Przyjaźnił się z utalentowanym młodym prozaikiem. Tamten też pił. Nie znalazł dla siebie miejsca w dalekim świecie. Był na wskroś Polski. Tylko tu, nad Wisłą, mógł przeżywać ósme dni tygodnia. Znaleziono go w brudnym hotelu hotelowym pokoju, w dalekim, obcym mieście”. “Nie miał woli. Toczył się. Przez życie, przez czas obojętny, który mijał obok niego. Dlaczego? Dlaczego się poddawał?”. “Tylko jeden podsądny sprawia wrażenie absolutnie obojętnego, nie reaguje na to, o czym mówi się na tej sali, a zapytany przez sędziego, co mu jest, odpowiada: – Bo to jest przykre. – Co jest przykre? – No ten proces”. “Doktor Kaczanowski musi tłumaczyć wysokiemu sądowi, że dokonywane przez psychopatów akty samoagresji świadczą, że jest to jedyna forma protestu w stosunku do sytuacji, z którą nie mogą się uporać. Zdają sobie sprawę, że igrają ze swoim zdrowiem i życiem, a jednak uszkadzają się w sposób okrutny. Mogą łykać metalowe pręty i zgięte pałąki od wiader, bo zniesiony mają odruch bólu.(...) Już dzisiaj nie mogę dłużej siedzieć na tej sali. Muszę wyjść na ulicę, wmieszać się w tłum”. “Przyznaję, że polubiłam już tych podsądnych psychopatów. Nie kłamią przed sądem, nie wykręcają się głupio, odpowiadają chętnie na pytania, Potem wszystko potwierdza się w zadaniach świadków(a na sąsiedniej sali, do której raz po raz muszę wracać, młot młody człowiek, student, któremu akt oskarżenia zarzuca czy ohydny, nie przyznaje się do winy. Zwyczajnie kłamie. Zimny i obojętny na wszystko, co nie dotyczy jego przyszłej życiowej kariery. Powinnam zachować maksimum obiektywizmu. To jest mój obowiązek. Obowiązek reportera sali sądowej. Ale przecież nie mogę. Wiem że nie potrafię. Z jakąż ulgą wracam do tych recydywistów, samouszkodzeniowców!” “Samouszkodzeniowcy, którzy połykają pałąki od kubłów, gdy im +szok+, nie są w stanie połknąć cieniutkiej rurki do sondowania żołądka”. PS I coś jeszcze, co się zmieniło, akurat na korzyść prawa i sprawiedliwości. Dziś podawanie nazwisk podsądnych bez ich zgody skończyłoby się wyrokami w procesach cywilnych. A już za ujawnienie szczegółów z opinii sądowo-lekarskiej o tym, kto z nich na jaką chorobę ciała i duszy cierpi - jak i u Seidler - zasądzano by niemałe pieniądze…

Mają w sobie Czesi coś swoistego co ich wyróżnia, jakiś stoicyzm godzenia się z otaczającą ich rzeczywistością. Buntowania się tylko do pewnego stopnia, tylko poprzez jednostki, nigdy w wielkim kolektywie (oczywiście poza wyjątkami). Mariusz Surosz opowiada ich historię przez pryzmat kilkunastu postaci – pisarzy, poetów, polityków, myślicieli i intelektualistów. Tylko niektóre postaci były mi znane, większość chyba nie spotkałem nigdy, a przynajmniej tego nie pamiętam. Biogramy nie są długie, po kilkanaście stron na postać; skupione na XX w. Opowiadają historię mniej znaną ale równie wciągającą i fascynującą. Pokazują historię Czech (Czechosłowacji) okraszoną ich swoistym podejściem do życia, umiłowaniem wolności i niezależności, ale równie mocno godzeniem się z klęskami które co jakiś czas spadały na ich kraj.

Zbiór ciekawych opowieści o życiu na polsko-niemieckim pograniczu. Przejmujące opowieści z czasów wojny, gdy na te tereny wkraczali sowieci, ciekawe historie z okresu powojennego - gdy naturalne granice niejedno miasto oddały w ręce dwóch różnych państw. Opowieści o trudnym sąsiedztwie, na którym cieniem położyły się wojenne wspomnienia. A równocześnie - opowieści o zwykłym codziennym życiu, interesach, próbach odbudowania wspólnoty, drodze do europejskiego zjednoczenia. Zdecydowanie warte przeczytania.

Bardzo dobra pozycja, merytoryczna. Osią książki są lata komunistycznej Bułgarii z odniesieniami do współczesności. Każdy rozdział z odrębna historia ale całość mocno spójna. Całość mocne 9, polecam każdemu, kto lubi tematykę polityczno - kulturową Europy Środkowo-Wschodniej.

Dobry reportaż o druzgocącym problemie komunikacyjnym w Polsce. Wydany 7 lat temu, nie jestem pewna, czy do końca aktualny (mogę mieć zaburzone postrzeganie przez zmianę lokalizacji życia na bardziej miejskie obszary). Od połowy książki bardzo dużo o samym PKP, momentami tak wnikliwie, że troszkę się gubiłam i przeskakiwałam dalej. :) Duży plus za język, świetnie się to czytało.

Niesamowita historia. Byłam w Miedziance kilka lat temu i wtedy nie byłam świadoma tego,co tam się wydarzyło. Jest to historia niesamowicie bogata i ciekawa,ale na koniec jest po prostu bardzo smutna. Niesamowite,że miejscowość może dosłownie zapaść się pod ziemię i zniknąć. Chciałabym pojechać tam raz jeszcze żeby spojrzeć na miedziankę innym już okiem. Niesamowicie polecam.

Bardzo ciekawa książka, pod względem poruszanego tematu, polskiej obecności na ziemiach odzyskanych po 2 wojnie światowej. Autorka włożyła ogromną ilość pracy, przestudiowała liczne archiwa, rozmawiała z ludźmi, można dowiedzieć się wiele na temat współżycia dawnych mieszkańców i ich własności z nowymi właścicielami, często przypadkowymi. Jednak momentami książka się wlecze, zapętla w mało istotne meandry, gdzieś gubi temat rozdrabniając się na błahe drobnostki. Ujmuje to całości odbioru lektury, który z przyjemnej wędrówki po terenach zmienia się momentami w gehennę. I zdecydowanie jak pisali inni, na mniejszej ilości papieru byłaby bardziej przystępna.

Wybieram się za jakiś czas do Mołdawii. W styczniu. A co. Na ten czas w Mołdawii mówi się o czasie błota. Niech będzie i błoto. Mam kalosze. O Mołdawii do tej pory wiedziałam niewiele, a po zakończeniu tej książki uznaję, że właściwie nie wiedziałam nic. Teraz już wiem. Lektura obowiązkowa dla miłośnika demoludów, zafascynowanego tym bliższym wschodem, pograniczem i... ludźmi. Pięknie opowiedziane. Włos zjeżony na głowie.

Gdyby sugerować się tytułem, temat książki można by porównać do góry lodowej. Patrzysz na to co wystaje nad taflę wody i myślisz: wiadomo o czym to będzie. Tymczasem dostajesz wszystko to, co kryje się pod lustrem oceanu. Jest to książka nasycona treścią, pozbawiona narracji (w kontekście narzucania interpretacji). Olbrzymie uznanie należy się za oddanie głosu świadkom i uczestnikom wydarzeń. Dlatego naprawdę warto zajrzeć pod lustro wody.