Cudne manowce. Wiersze, piosenki, poematy, proza poetycka

Warto zapoznać się z tymi trzema twórcami poezji. Mnie osobiście najbardziej ujęła twórczość Włodzimierza Wysockiego. Ma świetne spojrzenie na otaczającą człowieka rzeczywistość i w mistrzowski sposób udaje mu się to zawrzeć w bardzo wymyślnych wierszach. Wysocki - Mistrz ! !

Pozostawione przez Poetkę utwory do dziś urzekają niepowtarzalnym klimatem.❤ Ukazują wrażliwość, kruchość, ale i siłę Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskamiej. 💛 Czytane po latach nabierają nowych znaczeń. 💜 Któraż Poetka potrafi tak subtelnie opowiadać o Miłości duchowej, erotycznej, o tym jak piękna może być cisza w objęciach dwojga kochanków jak Ona? Maria Pawlikowska-Jasnorzewska jest jedną z tych nielicznych poetek, które pisząc o miłości naprawdę o niej piszą. W jej interpretacji słowa "kocham cię", "pocałunek", "tęsknota" nie są pustymi, banalnymi frazesami. 💗🩷💙🩵🩶🤎💜❤️🧡💛💚

Choć Kaskaderzy literatury zostali wydani jeszcze w II obiegu, w latach osiemdziesiątych nadal zachwyca jak ta antologia polskich pisarzy "wyklętych" jest napisana, jak świeżym spojrzeniem (na na przykład Marka Hłasko, który był wręcz bożyszczem literatury tamtego okresu) się charakteryzuje. To zbiór esejów i wyboru twórczości "kaskaderów" - Bursy, Wojaczka, Hłaski, Poświatowskiej, Stachury i Ryszarda Milczewskiego-Bruna, który czyta się świetnie, obojętnie czy jest się wyposażonym w aparat pojęciowy literaturoznawcy, czy nie.

Dzis skonczylam czytac Wiersze Stachury. Spojrzalam na jego biografie i co mnie uderzylo,to,ze dzis to jest 24 lipca 2024 roku przypada 45 rocznica smierci poety. Taki zbieg okolicznosci. W mlodosci zaczytywalam sie w jego poezji. Po latach wrocilam. Mam ulubione. Za kazdym razem odkrywam na nowo.

Przeczytałam ten tomik w deszczową noc przy otwartym oknie. Niesamowite wrażenia. Tomik jest podzielony na dwie części: 𝘳𝘢𝘻𝘦𝘮 i 𝘰𝘴𝘰𝘣𝘯𝘰. Pierwsza jest o miłości radosnej, namiętnej, a druga o rozstaniu i nieszczęściu. Jako że jestem w szczęśliwym związku, bardziej przypadła mi do gustu część pierwsza. Poetka tak perfekcyjnie opisała uczucia, że na myśl ciągle przychodził mi mój partner; własna miłość. Polecam osobom początkującym z poezją. W każdym z tych wierszy od razu wiadomo, a przynajmniej nietrudno domyślić się, co autorka miała na myśli. Na pewno powrócę jeszcze do niektórych wierszy z tego tomiku. 10/10 „Kto liczy nasze pocałunki, kto na nie zważa? Ludzie mają troski i sprawunki, Bóg światy stwarza… Zapomniane przez nas dwoje ich różowe mnóstwo spada na dno naszych dusz jak płatki miękkich, najpiękniejszych róż… Tam leżą i ciasno zduszone na sobie słodkim olejkiem się pocą, który rozpachnia się w nas każdą nocą i każdym ranem, i życia zwykłego jesienne ubóstwo czyni róż krajem, perskim Gulistanem. Kto nasze pocałunki liczy? Kto na nie zważa? Bóg światy stwarza, nie zapisuje w księgach słodyczy…”

Jak już wspomniano dopełniło się to Się, które się przeczuwało wcześniej, ale to tylko etap przejściowy na drodze do enigmatycznego Fabula Rasa. Niektórzy pytają, czy "Guru Stachuru''zesłał nam już poradnik kulinarny z zaświatów, inni narzekają, że za bardzo hipisowskie; są i tacy co zachwycają się podróżą przez życie i życiem w podróży. I ja się nie dziwię się. Ale widać i czuć tu już symptomy niebezpiecznej i zbyt ekstremalnej jazdy - snu na jawie zbyt dosłownego. Ostatnia książka Stachury gdzie wyczuwalny jest jeszcze ten stary, dobry, młody duchem Sted.

Halina Poświatowska to poetka, której twórczość wymyka się prostym klasyfikacjom. Choć często zestawiano ją z poetami egzystencjalnymi, jej głos pozostaje przede wszystkim osobny. Nie buduje wielkich systemów ani filozoficznych traktatów; mówi językiem jednostki, kobiety, osoby bardzo wrażliwej i zakochanej w świecie, nawet gdy ten świat ją rani. Dzięki temu jej poezja jest bliska czytelnikowi: nie musimy mieć doświadczenia choroby, by odnaleźć w niej odłamki siebie. Wystarczy, że znamy smak miłości i chronicznego lęku przed stratą. To właśnie sprawia, że jej wiersze tak dobrze rezonują z dzisiejszym odbiorcą. W epoce przyspieszenia, przesytu informacji i pozornej obojętności jej głos przypomina, że człowiek wciąż tęskni za tym, co autentyczne – dotykiem, czułym spojrzeniem, dobrym słowem. Poświatowska mówi o tym bez upiększeń, ale i bez patosu: prosto, a jednocześnie z niezwykłą siłą. Nowe wydanie jej wszystkich wierszy jest czymś więcej niż literackim wydarzeniem; to zaproszenie do intymnego spotkania, które odbywa się ponad czasem i przestrzenią. Czytelnik, sięgając po ten zbiór, staje się rozmówcą poetki. Choć wie, że ona już dawno odeszła, słyszy jej głos żywy, czuły i nieustannie obecny.Poświatowska to jedna z tych poetek, których głos pozostaje niezmiennie aktualny, niezależnie od upływu rzeki czasu. Jej twórczość wyrasta z doświadczenia choroby serca i świadomości przedwczesnej, nieuchronnej śmierci, ale nade wszystko z niezwykłej umiejętności trwania w życiu i czerpania z niego tego, co fundamentalne. Wydawnictwo Literackie, podejmując się zadania zebrania wszystkich jej wierszy w jednym, pięknie wydanym tomie, ofiarowało czytelnikom nie tylko literacką całość, ale również zwierciadło, w którym można przejrzeć własne jestestwo, miłość i trudy codzienności. W poezji Poświatowskiej nieustannie powracają trzy motywy: bezdenny ból, piękno istnienia i utrata. Obok tego wszystkiego rozbrzmiewa zachwyt – nad efemeryczną chwilą, urodą ciała, ciepłem rąk, nad samym faktem bycia. Miłość w tych wierszach nie jest dodatkiem do ziemskiej drogi, lecz jej istotą. To ona nadaje sens, wypełnia czas, łagodzi cierpienie, staje się koniecznością. Poświatowska pisze o miłości zmysłowej i duchowej, pełnej radości, ale i bólu. Jej słowa nie boją się czułości, ale też nie uciekają od egzystencjalnej samotności. Wśród najsilniejszych tekstów znajdziemy „Jestem Julią” – jedno z najbardziej przejmujących połączeń afirmacji życia z jego nieuchronnym końcem. „Jeszcze zdążę” to krzyk i modlitwa zarazem, wyznanie sięgające do rdzenia ludzkiej wrażliwości. „Oda do rąk” to hymn na cześć cielesności, dotyku, bliskości, ale też świadomości ich przemijalności. Takich momentów refleksji jest niezliczenie wiele. Poświatowska potrafiła uchwycić człowieka w całej jego złożoności: jako istotę zmysłową, namiętną, ustawicznie tęskniącą, bojącą się i pragnącą zarazem. Jej poezja jest poruszająca i wzruszająca, bo nie pozwala na obojętność. Zmusza do konfrontacji z tym, co w nas najprawdziwsze. Dzięki temu nowemu wydaniu można w pełni wejść w ten świat i odkryć, że Halina Poświatowska nie jest jedynie poetką choroby czy śmierci, jak często próbowano ją wielokrotnie postrzegać. Jest poetką życia, które ma smak miłości, bliskości, zachwytu i bólu. Polecam każdą komórką mojego ciała.

na "Legendarnych i tragicznych" trafiłam podczas przygotowywania prezentacji maturalnej, dotyczącej twórczości Edwarda Stachury. książka Marxa jest niezwykle pomocna i ciekawa dla każdego miłośnika literatury i poezji. ;) zawiera wiele informacji nt. życia autorów, ich twórczości, powiązań z innymi artystami; a także fragmenty utworów. nie jest napisana 'encyklopedycznie', potrafi zaciekawić. dla mnie najbardziej interesujące były rozdziały o Stachurze, Wojaczku i Poświatowskiej, gdyż ich twórczość znałam i ceniłam wcześniej, ale dzięki Marxowi miałam okazję poznać inne ciekawe nazwiska. :) polecam - to świetne źródło wiedzy o polskich poetach przeklętych.

Szczerze przyznam, że przeczytałam tylko wiersze - w ramach mojego postanowienia "czytać więcej poezji". Ale na pewno do twórczości Bursy jeszcze wrócę, bo wywołała we mnie dużo emocji. Nie wszystkie wiersze do mnie trafiły, ale w wielu znalazłam choćby fragmenty, które zrobiły na mnie ogromne wrażenie. I które o wiele bardziej nadają się na warte zapamiętania cytaty i maksymy niż te tekściki kopiowane i masowo udostępniane teraz w social media. Książkę miałam z biblioteki, ale chciałabym ją kupić i trzymać w domu, żeby móc do niej wracać i dalej odkrywać.

K.K. Baczyński był poetą zbyt młodym, aby jego warsztat można było nazwać dojrzałym i ukształtowanym, ale w tej poezji czuć ziarno geniuszu, który mógłby z latami wyrosnąć i dojrzeć. Twórczość ta jest jednocześnie dość trudna, dlatego nie każdemu może przypaść do gustu.

Leśmian jest poetą bardzo nierównym- ma w swoim dorobku zarówno wiersze przepiękne i genialne zarazem, jak i niezbyt ciekawe, żeby nie napisać: nudne. W swojej twórczości jest jednak konsekwentny i specyficzny na swój leśmianowski sposób, choć na przestrzeni lat wyraźnie widać zmianę tak w światopoglądzie poety, jak i jego charakterze. Choć wielu woli czytać ten zbiór losowo, ja polecam jednak chronologicznie- zauważanie stopniowych zmian (czy też rozwoju) jest bardzo ciekawym doświadczeniem. Leśmian był jednym z wybitniejszych poetów XX-lecia Międzywojennego i warto go znać; myślę, że każdy wrażliwy na poezję doceni jego poziom i zaintryguje go specyfika autora.

Nie czytam poezji, ale chcąc sprostać WyzwaniuLC na marzec 2023 podjęłam próbę. I akurat wybrałam ten tomik. Pomimo świadomości, że nie wszystko rozumiem, nie odbieram w pełni piękna wierszy (bo kiepskie u mnie doświadczenie),tomik ten mnie urzekł. I z przyjemnością powtórzę takie doświadczenie częściej.

Miły czytelniku, upraszam cię wielce, Nie pij fraszek haustem – sącz je po kropelce. Wbrew prośbie autora połknąłem jego fraszki na raz, ekspresowo i trochę nieuważnie. Nie przeszkodziło mi to w docenieniu ich uroku. Te literackie drobiazgi wpisały się już na stałe w krajobraz polskiej literatury. Pierwsze nasze skojarzenie z fraszkami to oczywiście Jan Kochanowski, ale już drugie to właśnie Sztaudynger (notabene też Jan). Poeta, satyryk i tłumacz (urodzony i zmarły w Krakowie, ale związany również z Łodzią czy Zakopanem) zasłynął oczywiście z wydanych w 1954 r. "Piórek". Niniejszy wybór (dokonany przez córkę autora Annę) został poszerzony o teksty z późniejszych lat (pochodzące m.in. z "Kropel lirycznych", "Krakowskich piórek", "Piórek z gór"). Co wyróżnia epigramaty Sztaudyngera? Błyskotliwość, lekki dowcip i przenikliwa znajomość natury ludzkiej. Mają one wymiar uniwersalny, ale stanowią też trafny komentarz do polskiej rzeczywistości z pierwszych dekad po wojnie (zwłaszcza w aspekcie obyczajowym). Z obszernego zbioru wypisałem 40 fraszek, które szczególnie chciałbym zapamiętać. Część dotyczy stosunków damsko-męskich (w tych autor celował),inne mają charakter bardziej refleksyjny i dotykają tematu przemijania. Zabawne, oryginalne, mądre. Oparte na grze słów i pomysłowych skojarzeniach. Wciąż aktualne i warte cytowania – Fraszki Jana Sztaudyngera Piekło Piekło na człowieka W jego sercu czeka. Złe słowo Zastąpić umie bombę atomową. Rześki staruszek Na stare lata – Na młode lata… Bajka o cyniku Mistyk wystygł. Wynik: cynik! Rzadko Rzadko pełnia Marzenia spełnia. Marzenie i zdarzenie Kiedyż was pożenię?! Dojrzewanie i dojrzałość Trzeba dojrzeć Aby dojrzeć… Poezja Łapanie tęczy Do sieci pajęczej. Natura ludzka Więcej się stłucze niż sklei Za pomocą idei. Memento mori Memento mori między osłami Brzmi: Salami! Pierwsze pytanie Kiedy stworzył Bóg Adama, On zapytał się – A dama? Po zjedzeniu jabłka Adam ujrzawszy, że Ewa jest naga, Innego raju już się nie domaga. Rajska depesza Jabłek nie jadam. Zmądrzałem. Adam. Trudności z ocaleniem Jak ocalić takie jagnię, Które samo wilka pragnie? Męska stałość On był stały – Tylko one się zmieniały. Obwieszczenie Na buzi plakat – Że w sercu vacat. Plażowa rewelacja Najlepiej to widać na plaży, Że kobieta nie ma twarzy. Zmajoryzowany Gdzie rządzą żądze, Tam ja nie rządzę. O czterech szczeblach Jej drabina do kariery Ma cztery litery. Agnes Twoim imieniem się pieszczę, Gdyby tak tobą jeszcze? Nie z tobą Nie z tobą się żenię, Poślubiam me marzenie... Alea iacta est Rzekł ktoś rzucając chudą żonę: – Kości zostały rzucone! Dobra żona Żona mi odpowiada, Bo mi nie odpowiada. Sukcesy Nigdy mi nie odmówiły Te, które mi się śniły. Oda o młodości Młodość jest wyborną rzeczą, Tylko młodzi temu przeczą. Granice świata Zakreślany własnym nosem Mikrokosmos jest kosmosem. Rada Nie narzucaj światu Swojego formatu. Niczym Niczym się ludzie tak nie nudzą Jak szczęściem własnym i niedolą cudzą. Wynalazek Bóg mowę nam wymyślił Dla ukrywania myśli. Pozwól Pozwól nie tęsknić mi, Boże, Do tego, co być nie może. Dni Dni mnie oszukały, Znienacka w lata się zmieniały. Obliczanie lat Źle się oblicza wiek człowieka, Człowiek ma tyle lat, wiele go jeszcze czeka. Wzajemność My zabijamy czas, A on zabija nas. Czas Czas krok po kroku nam zmienia Gorycz pamięci – w słodycz zapomnienia. Spodziewana niespodzianka Nie zbudzę się pewnego ranka, Ot, spodziewana niespodzianka. Tranzyt Nie boję się nie niebytu, Boję się chwili tranzytu. Każdy ma Każdy ma całą śmierć, Choćby miał życia tylko ćwierć. Wieczność Wieczność przed nami i wieczność za nami, A dla nas chwila między wiecznościami. Trema Śmierci nie ma – Jest tylko przed nią trema. Testament mój Żyłem z wami, kochałem i cierpiałem z wami, Teraz żyjcie, kochajcie, cierpcie sobie sami.

Tom dostałam w podstawówce, w roku 2003, widnieje jeszcze na nim podpis mojego wychowawcy i dyrektora szkoły (niestety już nie żyją). Dobrze, że go wtedy nie przeczytałam, bo standardowo nic bym z tego nie zrozumiała. Poezji nie powinno się czytać zbyt wcześnie. Nawet teraz wydaje mi się, że nie jestem jeszcze na tyle dojrzała, żeby zrozumieć naszego narodowego poetę tragicznego. To oksymoroniczne, bo sam Baczyński umarł młodo, bardzo młodo, przeżyłam go więc już o kilka lat. Niesamowity talent, umiejętność przelewania swojego wielkiego strachu, ale i odwagi, która ten strach pokonuje, na papier. Targały nim namiętności, smutek, żal, ale i chęć doświadczenia tego, co nieuniknione. Bardzo podobają mi się żołnierskie motywy tej poezji, patriotyzm, tak różny od tego, co tu się z nim wyprawia teraz. Piękne wiersze, nie wszystkie równie dobre, ale większość jednak wybitnych. Nie przepadam za rymami w poezji, ale te są wyjątkowe, dojrzałe i doskonale skomponowane, zarówno technicznie, jak i merytorycznie.

Jan Twardowski to ksiądz znany ze zdania „Śpieszmy się kochać ludzi – tak szybko odchodzą”. Tworzył bardzo różnorodne teksty: od wierszy po prozę, od tekstów dla dzieci po tę dla dorosłych. Wszystkie cechuje wielka prostota i to, co do polskiej filozofii wniósł Józef Tischner (też ksiądz): szeroko pojęte spotkanie, obcowanie z drugim, wychodzenie naprzeciw ludziom, zwierzętom, światu i Bogu. Są to jednak treści dużo prostsze niż te filozofa, utwory, po które można sięgnąć z dzieckiem i potraktować jako pretekst do rozmowy o świecie, relacjach, wierze. Ten ostatni element jest w twórczości Jana Twardowskiego zawsze najważniejszy. Relacje z ludźmi i światem zawsze są ukazywane w kontekście kontaktu z Bogiem.

"Wysoko sobie cenię dwa małe słowa 'nie wiem'. Małe, ale mocno uskrzydlone. Rozszerzające nam życie na obszary, które mieszczą się w nas samych, i obszary, w których zawieszona jest nasza nikła Ziemia". Tak mówiła poetka, gdy odbierała Literacką Nagrodę Nobla w 1996r. Jej poezja jest właśnie taka, nieustannie zadziwiona światem. Podmiot liryczny zadaje z pozoru naiwne pytania, aby poruszyć sprawy, które wydają się już dawno zbadane i wyjaśnione. Czy na pewno wszystko już na ten temat wiemy? Poetka reinterpretuje od nowa elementy otaczającego nas świata. W jej wierszach ten świat zaczyna być tajemniczy, ciekawy, nigdy do końca nie zgłębiony. Podziwiam w utworach Szymborskiej ironię, sceptycyzm, szacunek wobec przyrody, poczucie humoru i dystans jaki miała wobec siebie samej. Zawsze też imponowała mi jako osoba, ceniłam jej skromność, zwyczajność, niechęć do bycia na świeczniku i to, że przyznanie jej najważniejszej nagrody literackiej nazywała z humorem"tragedią sztokholmską", która ją dotknęła. Ta mistrzyni poetyckiego paradoksu i lapidarności doprowadziła do perfekcji umiejętność zawarcia w kilku słowach treści, o których można by było pisać elaboraty. Szymborska tworzyła wiersze zdyscyplinowane, powściągliwe emocjonalnie, ale nie wyzute z emocji. Każde słowo w jej utworach jest na swoim miejscu, każde jest odpowiednie, nigdy nie uprawiała poetyckiego gadulstwa (co zdarzało się w późnych wierszach innych poetów np. u Różewicza, Miłosza, Herberta). Nigdy nie pisała z rozpędu, unikała jak ognia patosu. Udowodniła, że poezja tworzona przez kobietę, nie musi być "omdlewająca", czym dokonała przełomu we współczesnej polskiej poezji "kobiecej", która od czasów Haliny Poświatowskiej była zaetykietowana właśnie jako "omdlewająca"(termin pożyczony od Agaty Puwalskiej). Kiedyś Wisława Szymborska powiedziała tak o swojej poezji: "Zawsze, kiedy piszę, mam uczucie, jakby ktoś za mną stał i stroił błazeńskie miny. Dlatego bardzo się pilnuję i unikam, jak mogę wielkich słów." I taka jest właśnie jej poezja opisująca zwyczajnymi słowami rzeczywistość, która pozostaje nieoczywista i zawsze coś nieoczekiwanego można w niej dostrzec. Przyznaję, że straciłam kontakt z twórczością poetki powstałą po "tragedii sztokholmskiej", ale z pewnością to nadrobię. Mam wiele ulubionych wierszy Wisławy Szymborskiej i często do nich powracam, ale chyba najbardziej przenikliwym i przerażającym jest utwór "Nienawiść". Zawiera on uniwersalne memento szczególnie ważne dla nas, żyjących obecnie w tak "ciekawych czasach". Jest w tym wierszu ostrzeżenie, które budzi grozę i którego nie można zbagatelizować. NIGDY. ( 12)

Jeden z moich ulubionych poetów polskich obok Staffa, Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Asnyka czy Gałczyńskiego. W tomie jest jeden z najpiękniejszych liryków jaki kiedykolwiek czytałam " W malinowym chruśniaku". Tego poety chyba więc nie muszę rekomendować. Często sięgam po ten wybór poezji.

Konstanty Ildefons Gałczyński to człowiek, który ma zdolności do pisania poezji i sztuk scenicznych. Wiersze są wesołe i sprośne, a czytelnik, jeżeli odbiera je bardzo poważnie, ma słuszność do podjęcia obrazy na autora. Konstanty Ildefons Gałczyński lubuje się w absurdzie i tworzeniu innowacyjnych strof – robi to umiejętnie. Jeden z tytułów brzmi "Strasna zaba", a podtytuł "wiersz dla sepleniących". Pierwsze utwory są z 1926 roku, a ostatnie z 1953 roku (wtedy śmierć zabiera autora). Według mnie, po części ta twórczość stanowi odzwierciedlenie proletariatyzacji poezji – to cecha czasu (przełom wieków XIX i XX) w którym wyrasta Konstanty Ildefons Gałczyński. Wyraźną zmianę w tematyce widać we wrześniu 1939 roku, gdy wybucha druga wojna światowa, kiedy niemieckie wojska siłą zajmują tereny polskie.