Zapiski oficera Armii Czerwonej

Na postać Rafała Gan-Ganowicza natrafiłem zupełnie przypadkiem, zainteresowałem się nim na tyle, iż po obejrzeniu filmu "Pistolet do wynajęcia [...]", zapragnąłem więcej i książka ulżyła mój głód. Wewnątrz zawierają się w głównej mierze dwa rozdziały: Kongo i Jemen. Autor nie tylko opisał tu swoje przygody w owych miejscach, ale i również zarysował obecną tam sytuację polityczną oraz kulturę lokalnych ludów, przez książkę przewija się wiele innych, równie ciekawych person, dzielących zawód z Rafałem. Wszystko to opisane jest w przyjemny i przejrzysty sposób, ma się czasem wrażenie jakby siedziało się przy ognisku i słuchało opowieści o "Polskim Rambo". Jedyne do czego mogę się przyczepić, to brak jednolitej ciągłości, niektóre historie i wątki urywają się lub zaczynają już w trakcie akcji, po prostu ma się pewien niedosyt "Co było dalej?".

Jeśli myślicie, że nie mamy polskiego odpowiednika James’a Bonda to z chęcią przytoczę wam postać Jana Nowaka-Jeziorańskiego słynnego Kuriera z Warszawy. Książka jest fenomenalną formą wspomnień Kuriera z jego najsłynniejszych wykonanych akcji w czasach uczestnictwa w AK. Serdecznie polecam osobom, które interesują się historią II Wojny Światowej, gdyż takich książek jak wyżej oceniania jest bardzo mało. Książka jest ciekawa, interesująca i intrygująca, a historia w niej zawarta jest wyśmienitą lekcją naszej historii . Cześć i chwała bohaterom !🫡😁

URKA BURKA KRÓL PODWÓRKA Bardzo prosta i w tym tkwi jej urkowska siła. Trochę jakbym czytał Sergiusza Piaseckiego, ale to tylko pozory, Sergiusz jednak nie był tak prosty, co absolutnie nie jest wadą Nachalnika. Ale zanim sięgnąłem po Życiorys własny, przeczytałem o tragicznym końcu naszego autora w "Spowiedzi" Caleka Perechodnika. I fakt jak i dlaczego zginął mocno wpłynął na odbiór całej powieści mając z tyłu głowy jak się skończył ten życiorys własny wówczas już tylko człowieka z przestępczą przeszłością. Warto odwiedzić Otwock i przejść się śladami getta ze względu na tych dwóch pisarzy, Urke i Caleka.

widać że pisana w PRL: komunistyczne bandy rabusiów określane jako "oddziały partyzanckie", przyjmowanie optyki wrogiej polskiemu państwu i jego wojsku partyzantki radzieckiej na naszych ziemiach itp, rozumiem że wtedy nie dało się inaczej pisać, ale dziś to jednak bardzo razi, poza tym świetnie poprowadzona narracja, wątek Motora czyta się niemal jak powieść szpiegowską, a przy pacyfikacji Michniowa uroniłem łzę

Grzesiuk mnie porywa, to jedna z tych książek, od których nie można się oderwać. Znalazłem tu to czego szukałem - klimat prawdziwej przedwojennej Warszawy, podziału na charakternych i frajerów. Ujęła mnie zasada pierwsza. Ludzie klepali biedę, ale potrafili się ze sobą obchodzić z jajami, a nie jak z jajkami. To mnie bierze. Ale znalzłem też to czego się nie spodziewałem, a było dla mnie baardzo ciekawe, opisów jak wyglądał świat we wrześniu '39. No i też opisy figli na obozach wojskowych. Tak, Stasiek mnie ujął i porwał. Dziękuję za tę perspektywę. Polecam każdemu charakternemu chłopakowi, no i fanom piosenek Grzesiuka, które teraz łatwiej mi pojąć.

BOLSZEWICY JADĄ ZMIEŚĆ DWORKI_CZYLI (PRZED)OSTATNIA OBRONA PRZEDMURZA CHRZEŚCIJAŃSTWA PRZED HIPERBOREJCZYKAMI Słowa są dla niekomunistów. A dla komunistów liczą się tylko czyny. _ Lance do boju, szable w dłoń, bolszewika goń, goń, goń! ZAPOMNIANE WOJNY… Polska dworkowo-folwarczno-katolicka to właśnie ta Polska, którą mamy na myśli, gdy myślimy o Polsce. Choćby nie wiem jak starali się pomorzanie, poznaniacy, ślązacy, nawet krakusy i warszawiacy to myśląc o Polaku literackim(Panu Tadeuszu, Kmicicu, Witoldo, Cezarym Baryce, mój Boże, u nas nawet „czerwony” był szlachcicem),myślisz o „synu właściciela niewielkiego folwarku” prawdopodobnie z Wołynia, Podlasia, Nowogrodczyzny, Wileńszczyzny czy Bóg wie z jakich „obwarzanków”. W 1920 roku starcie z imperium ocaliło polską obecność na Kresach (częściowo, tragedie „zostałych” opowiadają dzieje „Nadberezyńców”). Wojna 1920 była dalszą częścią ustalenia porządków w tej gorszej Europie (dlatego Borodziej i Górny napisali „Naszą Wojnę. 1912-1923”). Było to starcie ideologii nowoczesnych: „białych” nacjonalistów polskich, ukraińskich (Petlura),litewskich, fińskich, kozackich(„Cichy Don” opowiada historię państwa, które nie powstało),a przede wszystkim rosyjskich(Denikin, Judenicz, Kołczak etc.) i „czerwonych” komunistów w tle zaś walczyli „zieloni”(lokalni watażkowie tacy jak słynny Machno czy obecny na kartach powieści Bułak-Bułatowicz, w którego szeregi zaciągnie się jeden z bohaterów). Idea rewolucji starła się z ideą państwa narodowego. Starcie odbywało się na gruzach imperiów rosyjskiego i niemieckiego ( choć duża część tych starć nosi nazwę „wojny domowej w Rosji 1917-1923). Biali byli „reakcją” na rewolucję, pełni dawnych przesądów wobec Żydów i małych państw narodowych (od Gruzji po Estonię). Doskonale w wersji faktograficznej wykorzystanie tej przewagi przez komunistów pokazuje książka „Ósmy kontynent” Wojciecha Zajączkowskiego. Po stronie „białych” polskich (komuniści nazywali ich białopolakami) istnieli jednak i ludowcy, i socjaliści, i nacjonaliści. Po stronie „czerwonych” byli komuniści, mniejszości narodowe i wszelkiej maści biedota, proletariat wielkich zakładów oraz ci inteligencji, którzy uwierzyli w socjalizm itp. Mackiewicz pokazuje jak „czerwona” Warszawa czekała na bolszewików, pokazuje też jak biedota folwarczna tylko czekała na łupy z opuszczonych folwarków. Dlatego ruch „czerwonych” jako ruch ponadnarodowy mógł wnikać i włączać narody (dlatego też pewnie część Żydów jako naród niepaństwowy widziała w „czerwonych” swoich bohaterów, takim niewątpliwym bohaterem był Lew Trocki, czy Karol Radek, dla polskiej biedoty i tej części inteligencji „lewicującej” byli też bohaterowie komunistyczni jak Dzierżyński, czy Marchlewski). Wszystko zaczyna się w jednym gimnazjum, z którego los, historia, natura lub Bóg wie, co rzuca „młodych” na każdą stronę. Jedni idą w sowiety, a inni w husarzy, a jeszcze inni do „zielonego” Bułaka… a jeszcze inni robią interesy na czarnym rynku, handlując kokainą i k….w burdelach. Mackiewicz jest antykomunistą, ale „Lewa wolna” to nie jest kolejny panegiryk na „Wodzu, prowadź na Wilno”. W pokoleniu wychowanym w II RP nie wszyscy byli wyznawcami marszałka Piłsudzkiego. Na kartach powieści Piłsudzki to bezwzględny mruk, który wierzy tylko w swoją intuicję (kto nie jest bezwzględny ten ginie w czasie wojny, na wojnie slow thinking is bad idea). Grabski i endecy podpisują haniebny traktat ryski, w momencie kiedy można było zlikwidować komunizm, tę hydrę XX wieku. „Lewa wolna” to nie jest laurka dla II RP, a raczej opis „mądrego po szkodzie” (autor pisał niemal pół wieku po wydarzeniach). Nowoczesną wojnę ciężko było przeżyć „normalnie”. Większość żołnierzy w jakiś sposób się odurzała. Wysoki stres potyczek rekompensowano sobie kokainą, wódką i seksem. Tę atmosferę poluzowania obyczajów, oddaje Mackiewicz znakomicie (Na pytanie co robi Karol z Zosią, ich pokojówka odpowiada: śpią ze sobą. Oto duch nowych czasów, koniec pruderii doby ancien regime’ów). Najlepiej jednak oddaje Mackiewicz śmierć żołnierzy na wojnie. Nie wywyższa jej tylko werystycznie pokazuje jako część całego spektaklu, ciach, po człowieku, opis ran, krew, jedziemy dalej. Cywile, jak to się mówiło w prozie Tomasza Manna o osobach nie-wojennych, nie są przyzwyczajeni do śmierci bez uroczystości, bez splendoru. Wojna odbywa się wulgarnie, nikt nie śpiewa raczej „O mój rozmarynie”. ” - A jaka ona, z wyglądu, ta rewolucja? - Taka sobie pinda, jeszcze ładniejsza od ciebie. - Młody ty cham, jeszcze. - To po co pytasz młodego. Pytaj starego.” WINTOWT CZYLI INNE UKĄSZENIE PRZEZ KOMUNIZM Najpierw postać diabła. Wintowta werbuje osoba opisana tak: Przyjął go młody brunet ubrany w modną kurtkę skórzaną, rozparty za stołem, na którym były tylko plamy atramentu i nadtłuczony spodek służący za popielniczkę. Papierosy i czarna skóra, inteligent. Diabeł zapisuje, ale dlaczego Janek Wintownt przyjmuje zaproszenie? Ten „łagodny, zawsze grzeczny, raczej uśmiechnięty” chłopak z sąsiedztwa? W rozmowie z innym tłumaczy to sentymentem do ludu i solidarnością z nim. - Co mnie pociągnęło? Bo ja wiem... Trudno zdefiniować. Jakaś wspólnota z czasów poprzedniej służby, z żołnierzem. Sentyment do rosyjskiego ludu. Nie wiem dlaczego, ale poczułem się z nim, z jego losem związany. Zachciało mi się go dzielić, nie? - Ty rzuć to - mówił Amoriakin. - Przede wszystkim wszelki sentyment. To nie na miejscu. Obrałeś fałszywe podejście. I w ogóle, i w szczególe. Nasza dziś główna podpora to "strzelcy łotewscy", to "międzynarodowa brygada". Węgrzy, o! Żydzi. To prawdziwa gwardia rewolucji. A naród rosyjski gówno psie. Nie zawracaj nim sobie głowy. Nawóz, na którym dopiero sadzić będziemy. - Na gównie psim niczego się nie sadzi - uśmiechnął się dobrodusznie Wintowt. - Ja rolnik z urodzenia. - A ty mnie za słowa nie łap. - A słowa twojej propagandy, jak tłumaczyć w takim razie? - Jak?! Słowa są dla niekomunistów. A dla komunistów liczą się tylko czyny. Ot jak. Tak i trzeba. Inaczej nas powyrzynają i o zdrowie nie zapytają. Amoriakin pokazuje siłę komunistów, wyjaśnia dlaczego wygrali. Czyny, czyny, czyny. Słowa są dla niekomunistów. Liczy się skutek. Na kartach „Lewej wolnej” nie znajdujemy za dużo liberałów, owych chwalców procedur („środków”). Liczy się albo Polska, albo Rewolucja. A rewolucja w swojej bezwzględności łamie każde procedury. System zakładników, przykładowo, przeczy zasadzie odpowiedzialności indywidualnej za czyn. Rewolucja tłamsi podstawowe zasady „cywilizacji”. Logika wojny jest nieubłaganna, bezwględna: Żydzi trafiają na stronę komunizmu ( a raczej trafią do mitu „żydokumuny”),Polacy na stronę reakcji ( a raczej na usługi „kapitalistów i faszystów”). Nieważne, że mamy paletę postaci żydowskich różnego rodzaju, Żydzi stają się komunistami, bo komunistami są Radek, Trocki i Kamieniew. Takim komunistą jest powieściowy Wolsof, przyjaciel Wintowta (zauważyć należy, że polscy ułani nie „kolegują” się z Żydami, co jest równie wymowne). Efektem stereotypów jest pogrom piński, który krwawo zaznacza przyjście Polaków na Polesie. NIEPODLEGOŚĆ BIAŁORUSI Na kartach powieści pojawia się często „zielony” oddział Bułak-Bałachowicza, który po pokoju ryskim próbował walczyć jeszcze o pierwszą niepodległość Białorusi, jednak został opuszczony i musiał wrócić na polską łaskę. Bolszewicy próbowali go potajemnie zabić, jednak przez przypadek kula dosięgła brata. Wojna polsko-bolszewicka toczyła się o tereny dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, tworu który panował na tych ziemiach od późnego średniowiecza do końca XVIIII wieku (pół tysiąclecia). Wojna polsko-bolszewicka na gruzach imperium carów była wiosną narodów, ale nie wszystkie narody wyszły z niej z swoją państwowością pod swoim liderem, jak Polska Piłsudzkiego, nie było Białorusi Bułaka, Ukrainy Petlury, ani Donu Krasnowa. Rosja sowiecka zgniotła ich zarzewie „czerwonym terrorem”. Z drugiej strony konfliktu, Izaak Babel, widząc morderstwa na jeńcach, nie miał wątpliwości pisząc: „jąkąż to wolność przynosimy, okropieństwo”. Zabijanie jeńców wojennych było znane po obu stronach (vide: polskie relacje Świtalskiego i Kukiela, zob. Chwalba, s.311),jednak to, co po polskie stronie było zbrodnią, po drugiej stronie stawało się zasadą działań. Skuteczną, i mroczną zarazem. LEKTURKI: Nasza wojna: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4988138/nasza-wojna Ósmy kontynent: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4897520/rosja-i-narody-osmy-kontynent-szkic-dziejow-eurazji Chwalba: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4931290/przegrane-zwyciestwo-wojna-polsko-bolszewicka-1918-1920 Ostatnie rozmyślania o „Zniewolonym umyśle”: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/zniewolony-umysl-przedmowa-timothy-snyder/opinia/88699797 Z perspektywy Armii Czerwonej (Izaaka Babla): https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4986756/konarmia Z perspektywy Mazowsza: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4975949/mazowsze-polnocne-podczas-najazdu-bolszewickiego-1920-roku Z perspektywy Rembeka: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4971475/w-polu Z perspektywy Berezyny: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/86536/nadberezyncy Z perspektywy Kozaków: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/52865/cichy-don-tom-1

Są dwie prawdy, mówi Mackiewicz we wstępie do Kontry: obiektywna i propagandowa. Obie istnieją równolegle, płyną jakby dwiema nurtami w jednej rzece. Ale tylko ta pierwsza, zdaje się mówić Mackiewicz, jest naprawdę ciekawa, tylko nią warto się zajmować. Bo tylko ona daje pełny obraz. I tylko ona jest niewygodna dla każdego. Kontra, jedna z najlepszych powieści Mackiewicza, rozpoczyna się niemal mistycznie: od burzy śnieżnej, z której stopniowo zacznie wyłaniać się wspomniana wcześniej prawda, oraz przepowiedni. Aleksander Kolcow urodził się w naddońskim chutorze Jaglickim, w wyjątkowo burzliwą noc zimową roku 1860. Opowiadano, że śnieżna zawieja zlała się z niebem tak dokładnie, że człowiek, który wychodził z chaty, widział przed sobą tylko drgającą w szaleństwie ścianę śniegu i nie mógł dojrzeć niczego więcej nawet na odległość zgiętej ręki. Było wiele kłopotu z przeprowadzeniem z trzeciego po sąsiedztwie domu baby znającej się na akuszerstwie. W stepie zasypało kompletnie ciągnący tabor kupiecki, i ponoć trupy ludzi i koni znaleziono dopiero na wiosnę. Czy była to legenda, czy prawda, trudno było ustalić, gdyż dokładnego miejsca katastrofy nikt nie umiał wskazać. Faktem jest jednak, że burza śnieżna trwała trzy dni i trzy noce, a człowiek biegły w odczytywaniu znaków na niebie i ziemi, sąsiad Tymoteusz Osmuchin, już wtedy przepowiadał nowonarodzonemu Aleksandrowi burzliwe życie i burzliwy koniec. (s. 13) Parafrazując Mackiewicza: gdyby Aleksander Kolcow żył do dzisiaj, miałby, wzorem biblijnych patriarchów, 164 lata. Ale nie żyje od 1 czerwca 1945, “na skutek wypadków zaszłych w austriackim miasteczku Lienz, w dolinie rzeki Drawy” (s. 10). A skąd to Kozak, rodem znad Donu, wziął się u licha w 1945 roku w Austrii, zamiast spokojnie żyć w swoim chutorze? Odpowiedź jest krótka, może dla niektórych dziwna – otóż zagnał go tam wiek XX. Razem z około trzydziestoma tysiącami innych Kozaków – wojskowych, cywilów. Bardziej precyzyjnie: w Rosji wybuchła rewolucja. A Kozacy, jako ludzie ceniący sobie wolność i niezależność, o czym mogli się przekonać polscy panowie już w wieku XVII, niezbyt polubili się z bolszewikami. Zniechęceni (łagodne określenie) życiem w czerwonym ustroju, czekali tylko okazji na kontrrewolucję. Okazja nadarzyła się dość szybko, bo już w 1941. Wtedy zdecydowali, że najlepiej będzie stanąć po stronie III Rzeszy i w ten sposób rozprawić się z bolszewizmem. Moglibyśmy dzisiaj powiedzieć, że dopuścili się kolaboracji, więc z jakiego powodu mamy ich szanować, a tym bardziej o nich czytać? Twierdzenie o kolaboracji jest jednak zwyczajnym nadużyciem. Prawda nie jest tak prosta, mówi Mackiewicz, jak mogłoby się wydawać. Otóż Kozacy nie byli ślepi, widzieli działania Niemców, znali ich stosunek do samych siebie, wiedzieli, że są używani w sposób instrumentalny, że są potrzebni jako chwilowy sojusznik, ale niepotrzebni jako wolni ludzie. Ich postawę można określić krótko: przeciwko bolszewikom i bolszewizmowi to sprzymierzymy się choćby i z samym diabłem (co nadal nie zmienia faktu, że Mackiewicz jest mistrzem ukazywania różnic w ludzkich postawach, dlatego daleko mu do tępego propagandzisty, którego stać tylko na oczywiste “Bolszewika goń, goń, goń!”; owa wielość postaw oraz niuansowania sprawiają, że Mackiewiczowi blisko do chociażby Dostojewskiego). Mackiewicz chyba trafnie oddaje klimat tamtych czasów: — Wojna! Słyszeliście: wojna! Co za szczęście nie do wiary! Nie tylko w turniach, więzieniach, łagrach, izolatorach, katorgach i kazamatach. W miastach i kołchozach ludzie stawali z twarzą zwróconą na Zachód wpatrzeni w nadchodzącą wojnę, jakby oczekiwali od niej cudu. Po dwudziestu czterech latach niewoli – czekali wyzwolenia. Po dwudziestu czterech latach bolszewizmu – czekali jego końca. Wszystko jedno kto: zły, czy dobry, lewy czy prawy, Hitler czy Churchill, byle każdy kto pierwszy wypowie słowo: „wojna”. Byli tacy co budowali bramy triumfalne. Zrywali na łąkach kwiaty. Przyjmowali zwycięzców chlebem i solą. Nie Niemców, nie Anglików, nie Francuzów. Japończyków, czy Murzynów… Oni witali: wojnę! (s. 55) W ten sposób Kozacy, przydzieleni do armii niemieckiej, zaczynają walczyć tam, gdzie są akurat potrzebni. Dodam jeszcze, na co wskazuje także Mackiewicz, że prawda nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. A swoją epopeję wojenną kończą w północnych Włoszech, skąd już tylko mały krok do Austrii i ich ponurego końca. Żeby już nie przedłużać: na mocy ugody zawartej między Brytyjczykami stacjonującymi w południowej Austrii a Związkiem Radzieckim, około 30 tysięcy Kozaków walczących po stronie niemieckiej, w nomenklaturze radzieckiej: kontrrewolucjonistów, zostało deportowanym z powrotem do Rosji. Nieliczni, którym udało się pozostać na Zachodzie, to tzw. biali emigranci, którzy nigdy nie byli obywatelami ZSRR. Albo ci, którzy jak Mitia Kolcow, syn Aleksandra Kolcowa, mieli po prostu szczęście i na przykład zajmowali się pozostałymi po Kozakach końmi. Co się stało z rodziną Kolcowych, której dzieje, splecione z losem Kozaków, obserwujemy przez całą powieść? Najkrócej, żeby nie ujawnić za dużo: ich życie wlało się w nurt XX wieku i prawie żadne z nich, rozrzuconych po całej Europie jak liście na wietrze, nie umarło śmiercią naturalną. Co się stało z kozackimi oficerami? Powieszeni. Wyłącznie za to, że nie chcieli uznać nowej władzy. I o ile na powieściową wywózkę oficerów do ZSRR (a także ich późniejsze losy) składają się obrazy przejmujące do głębi, tragiczne wręcz, tak apogeum Mackiewicz osiąga obrazując dramat cywilów. Nagle, na dany rozkaz, żołnierze rzucili się w tłum, rozrywając łańcuch rąk i bijąc kolbami i pałkami po obnażonych do modlitwy głowach, po plecach, ramionach, po twarzach. Od razu zrobiło się zamieszanie, powstała panika. Wśród krzyków i lamentu deptano i zadeptywano się wzajemnie. Tłum cofając się zaczął napierać na parkan odgraniczający obóz od pola. Parkan runął pod naciskiem. Ale na polu też stały czołgi. Żołnierze strzelali na postrach nie w górę, a pod nogi. Zbitych i okrwawionych chwytano i wleczono do ciężarówek. Jednocześnie w innych obozowiskach również rozległy się strzały. Ludzie rzucali się na oślep, uciekali w lasy. skakali do rzeki. A rzeka była wezbrana. W powszechnym tumulcie rozbiegły się po dolinie tabuny koni. Miejscowi mieszkańcy żegnali się początkowo nabożnie, gdy jednak ktoś zrobił początek, wielu rzuciło się grabić opustoszałe namioty, łapać konie, zabierać bydło. Wzburzenie doszło do punktu kulminacyjnego. Księża katoliccy kazali bić w dzwony po kościołach i nawoływali ludność do zaprzestania hańbiącej grabieży. Na wieży kościelnej w pobliskim Dolsach pojawiła się czarna chorągiew. Anglicy kazali ją zerwać. Główna masa Kozaków zgrupowana w Peggetz, cofając się przed zbrojnymi żołnierzami, usiłowała jeszcze wyrywać Z ich rąk tych, których już schwytali. Wtedy to padł pierwszy Kozak doński przebity bagnetem. Tłum odpłynął na chwilę i odsłonił ołtarze. Duchowny odwrócił się i wyciągnął ku żołnierzom Ewangelię, ale piechur 8-go batalionu wytrącił mu ją bagnetem z ręki. Jeden z Kubańców zasłonił się ikoną Matki Boskiej, otrzymał jednak cios w skroń i skóra wraz z włosami zwisła mu na ucho. Trzeci próbował parować cios chorągwią św. Mikołaja Cudotwórcy. Istotnie, uderzenie pałki zerwało tylko materiał, i wdeptało Mikołaja Cudotwórcę w błoto, ale Kozak uszedł cało. (ss. 191-192) Te obrazy są szokujące i chyba na zawsze pozostaną w czytelniczej pamięci. Bo chociaż wszystkie są do siebie podobne – dla mnie, w miarę obeznanego z historią – to każdy z nich jest straszny i przypomina o prostej prawdzie wojny: najbardziej zawsze cierpią ci, którzy się bronić nie mogą. Tym bardziej szokuje jeszcze co innego. Tuż po wojnie i dużo później, nawet do dzisiaj, sympatie radzieckie i komunistyczne były (i są) silne w Europie. Entuzjazm udzielił się wszystkim demokracjom zachodnim, z których rekrutowało się mnóstwo pożytecznych idiotów, co to nie dowierzali chociażby w istnienie systemu Gułagu. Niemniej i tak ten fragment z końcowych stron brzmi jak ponury żart – zwłaszcza, że następuje zaraz po informacji o rozstrzelanych “kolaboranckich” przywódcach kozackich: “W tym samym czasie na listę komunistyczną podczas wyborów 1946 we Francji, głosowało 30,5% całej ludności. We Włoszech podczas wyborów 1948 głosowało na listę komunistów 31% całej ludności”. (s. 259) — Demokracja?!!! — Pułkownik gwałtownie zatoczył wokół ręką. — Ma pan tę swoją „demokrację”! Pilnuje w tej chwili drutów kolczastych. Ja pytam: czy za czasów tak zwanej ,,najczarniejszej reakcji” można by było postąpić w ten sposób z tysiącami oficerów, politycznych bojowników jakiejś idei, którzy proszą o azyl! Jak z nami postąpiono? I to postąpiła „najdoskonalsza demokracja w Europie” ta właśnie, wychwalana angielska?! (s. 183) Z perspektywy lat powojennych (czyli z naszej perspektywy),zawarta w powieści i zapewne autentyczna historycznie pewność Kozaków, że Zachód, ze swoimi wartościami, z chrześcijaństwem, stanowiący całkowite zaprzeczenie komunizmu i Rosji sowieckiej, nie pozwoli, żeby ktokolwiek jęczał w radzieckiej niewoli jest zwyczajnie smutna i gorzka. Zachód ich zostawił, podobnie jak zostawił nas w 1939, jak pozwolił na obcięcie Kresów w 1943, jak nas sprzedał Stalinowi w 1945 w Jałcie i Poczdamie. Że za mocne słowo, że “sprzedał” to przesada, bo przecież Polska się odrodziła? Jasne, pod radzieckim butem (gdyby ktoś zapomniał),a ze skutkami owego “odrodzenia” musimy się zmagać do dzisiaj. Kiedy w grę wchodzą wielkie interesa, sentymenty przestają się liczyć. Pozostaje twarda, realna polityka, odarta z jakiegokolwiek romantyzmu. I twarde, nieubłagane prawidła historyczne. Przykłady tak zwanej wierności Zachodu swoim wartościom i swoim sojusznikom można mnożyć, w historii było ich mnóstwo. Nic się w tej kwestii nie zmieniło i nie zmieni. Zachód nie widział nic zdrożnego w obściskiwaniu się z Putinem i hojnemu słaniu pieniędzy choćby za gaz, bo Putin potrzebował pieniążków na wojnę z Gruzją, z Ukrainą… Mówiąc Mackiewiczem: Zachód też ma na rękach krew ukraińskich dzieci. I dalej Mackiewiczem: ale przecież nie musi to psuć naszego dobrego samopoczucia. Mamy Unię Europejską, jesteśmy w NATO. Zachód na pewno nas nie zostawi w razie potrzeby. Na pewno… Na koniec zostawiłem dłuższy cytat, swego rodzaju receptę, którą Mackiewicz zostawił wszystkim swoim czytelnikom. Sposób, na przetrwanie w świecie opresji, absurdu, zdrady, fałszu, totalitaryzmu, faszyzmu, komunizmu… — Śmiechem — powiedział — wy mnie ust nie zamkniecie. Dmitrij AIeksandrowicz. Ty bardzo ważne postawiłeś pytanie. Z bolszewikami gadać nie można, a fakt, że tacy sami ludzie jak my. Więc co z tego za wniosek? Dla mnie jasny: że nie ludzie winni, a ustrój. Ot i cała filozofia. A także i całe porównanie z ustrojem poza sowieckim. Bo tu gadać wolno. A teraz widzisz różnicę? — Gadać! Dużo ty, inni, mają z tego gadania! — Dużo-niedużo, a od tego zależy wszystko. Nie od takiego, czy innego prawa do życia, a od prawa do gadania. Nie żeby zaraz skutek jaki był. Czasem lata przejdą, a czasem dużo lat. Ale ludzie spostrzegają swoje błędy, naprawiają swoje błędy. Nie od maszyn to idzie, bracia, nie od wynalazków takich czy innych. A od gadania. U nas stare przysłowie mówiło: “Język i do Kijowa doprowadzi”. To może przed bardzo dawnymi wiekami to przysłowie wymyślono, a Kijów znaczył w nim niby cel. Także samo i teraz: gadaniem, a w końcu dojdziesz do prawdy. Tą, czy inną drogą. Bo wolność gadania to znaczy wolność wyboru, żeby tam nie wiem jaka w tej chwili działa się krzywda, i komu. Ale gadać o niej wolno. Ot, co jest najważniejsze. Ale dopiero tam, gdzie gadać zabroniono, gdzie: nie-ma-gadania! Aaa… wtedy dopiero, bracia, nie można mieć nadziei. (ss. 267-268)

Po okresie zmian życiowych, które wprowadziły nieco zamętu i dezorganizacji rutyny codziennej, w końcu mogę wrócić do czytania. Kiedy pojawił się wreszcie czas na lekturę, sięgnęłam po rozpoczętą już jakiś czas temu książkę Sergiusza Piaseckiego pt. "Żywot człowieka rozbrojonego". Przyznaję przy tym, że o autorze usłyszałam stosunkowo niedawno. A do zgłębienia jego życiorysu (arcyciekawy!) oraz twórczości (nie mniej!) zachęcił fakt, że jest to jeden z wybranych przez Sejm RP patronów roku 2026. Doskonała okazja do nadrobienia zaległości. "Żywot człowieka rozbrojonego" zawiera w sobie wątki autobiograficzne. Powiedzieć bowiem, że Piasecki z niejednego pieca jadł chleb, to jak nie powiedzieć nic. Były żołnierz, który uczestniczył w wojnie z bolszewikami; człowiek, który wpadł z konflikt z prawem i poznał więzienną dolę. Imał się rozmaitych zajęć - także tych z kategorii kontrowersyjnych. Bez powodu za kratki nie trafiał. A potem wywiadowca i żołnierz Armii Krajowej. Gdyby każdy z tych wątków rozdzielić między kilkoma osobami, ich biogramy już byłyby interesujące. Tu wszystkie skupiły się w życiu jednego człowieka. Wszystkie sytuacje, których Piasecki był uczestnikiem, pozostawiły po sobie liczne i jak widać warte przekazania innym doświadczenia. A pomimo dość buńczucznego charakteru, Piasecki pisze refleksyjnie, z wrażliwością i wyczuciem spraw ludzkich, które pokazują, jak często człowiek staje na rozdrożu - czasem dochodzi do tego momentu sam, innym razem z powodu okoliczności. W "Żywocie człowieka rozbrojonego" autor skupia się na życiu młodego żołnierza, który po wojnie z bolszewikami zostaje pozostawiony sam sobie. Nie interesuje się nim państwo, choć ten cierpliwie stara się uzyskać od niego pomoc na start w nowe, niewojenne życie. Skazany na nędzę spotyka po drodze ludzi w równie trudnej sytuacji lub takich, którzy nigdy w błocie nigdy nie zanurzyli trzewika. To daje przestrzeń do przemyśleń na temat kondycji ludzkiej. Czy faktycznie sami decydujemy o tym, jak potoczy się nasze życie, kiedy nieustannie zderzamy się ze ścianą odmowy i poniżenia? Autor nie usprawiedliwia jednoznacznie wyborów głównego bohatera. Kolejne decyzje, jakie podejmuje Michał Łubień, są krytykowane nawet przez niego samego. To człowiek rozdarty. Testuje życie i możliwości. Daje się uwieść pieniądzom i wystawnemu życiu, jednocześnie gardząc sobą. Ma okazję przyjrzeć się też innym - pretendującym do miana lepszych, ale niekoniecznie w istocie swojej takimi będących. Poznaje jednak także tych, którzy mimo sytuacji i popełnianych błędów, w momentach krytycznych wnoszą się na wyżyny. Wzruszyła mnie ta opowieść. Zawiera się w niej głęboka refleksja o człowieku. Jest brudno, ale jest i nadzieja... https://www.instagram.com/p/DJymM2AtfeB/ https://www.facebook.com/JustynaCzytuje/

Przeczytana w 80-latach, zaraz po obejrzeniu filmu w kinie. Ekranizacja jest znakomitą komedią, ale książka bije go na głowę. Czytając nie mogłem powstrzymać się od śmiechu… Domownicy dziwnie mi się przyglądali dopóki sami nie sięgnęli do książki, z wiadomym efektem…

Początkowo nie byłem przekonany do tej książki, ale z każdą stroną rozumiałem, że jest to niepowtarzalna szansa na to, żeby zrozumieć jak żyli ludzie z dala od wielkich miast w Drugiej Rzeczpospolitej w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Nie będę kłamał, zupełnie polubiłem też Pana Władzia i jego chewre przemytników. Do tego stopnia, że smutno mi się zrobiło gdy opuszczał granicę. Zdecydowanie warto też zwrócić uwagę na niespodziewanie zreczne pisanie autora. Szczególnie, że jest to książka napisana w kryminalne.

Akwarium” to petarda wśród powieści szpiegowskich! Wiktor Suworow, były oficer GRU, odsłania przed nami tajemnice sowieckiego wywiadu, serwując opowieść, którą pochłania się z wypiekami na twarzy. Jak sam zauważa, z tej struktury nie ma wyjścia – chyba że przez komin. Największym atutem książki jest jej niesamowity realizm. Brutalne szkolenia, werbunek agentów i misje pełne napięcia sprawiają, że czujemy się, jakbyśmy sami uczestniczyli w tych wydarzeniach. Suworow pisze tak lekko i obrazowo, że trudno oderwać się od lektury – nie zanudza zbędnymi detalami, a jednocześnie maluje przed czytelnikami świat pełen adrenaliny i ciągłego zagrożenia. To fascynująca kopalnia wiedzy o radzieckich służbach, obnażająca ich bezwzględność i paranoję. „Akwarium” czyta się jak najlepszy thriller, lecz jego siła tkwi w autentyczności opisanych przeżyć. To książka, która na długo zapada w pamięć i zmusza do refleksji nad historią. Gorąco polecam – absolutny must-read!

Dobrze czytało mi się tę książkę, z racji tego że interesuję się Rosją Sowiecką. W tej pozycji doceniam to, że autor prowadzi narrację z perspektywy Lenina, próbując wejść w głowę ojca rewolucji. Idziemy więc od najmłodszych lat, poprzez lata które spędził na emigracji aż do obalenia caratu, a w końcu śmierci. Najbardziej uderzył mnie fragment konfrontacji Lenina z Dzierżyńskim w katowni Czeka, w której zorientował się, że cała machina terroru oraz słowa w imię których codziennie masowo mordowani są ludzie, zostały wypowiedziane przez niego ! Książka została wydana jeszcze przed wojną, a pokolenie naszych dziadków/ pradziadków już wtedy się w tym zaczytywało. Polecam obejrzeć wydanie przedwojenne (1930) i porównać jak kiedyś wydawano książki. Obwolutę do tego wydania (niezwykle rzadką w handlu antykwarycznym zaprojektował Tadeusz Różanowski.

Książka szokująca, sam nie wiem, jak się do tego zabrać. Wiadomo, że polskie podziemie wykonywało wyroki śmierci, i dobrze. Jedyne moje wątpliwości budzi fakt, czy musiał być to nastolatek. Czy przesądziło to, że był dobry w tym co robił - śmiertelnie dobry? Czy dlatego, że ze względu na wiek mniej zwracał na siebie uwagę. Bohater, czy kat? Pytania, pytania, pytania na, które nie znam odpowiedzi. Autor nie przedstawia się jako bohater, raczej jest to forma samooskarżenia. W 1993r popełnia samobójstwo. Nie, na jedno pytanie mam odpowiedz. Bohater.

Nie wiem, czy takie książki można tak po prostu ocenić. One powstają w innym celu: wyższym, chwalebnym i ważnym. Chylę nisko czoła, że Szałamow był w stanie przelać swoje myśli i uczucia (chociaż mówi się, że Szałamow pokazuje je "beznamiętnie") na papier, oddając to, co musiał przeżyć. Dla niewprawnego czytelnika, bez tła historyczno-kulturowego, będzie to podróż trudna, nużąca i powtarzalna. Taka łagrowa "opera mydlana". By docenić to dzieło, trzeba się do niego przygotować merytorycznie i psychicznie.

Wydanie standardowe z 1983 roku, miękka okładka, 320 stron, standardowa czcionka. Czasy międzywojenne, Warszawa. Nikodem Dyzma- człowiek z nizin społecznych na skutek szczęśliwych zbiegów okoliczności a także dzięki własnemu sprytowi, zostaje ważną osobistością w kręgach rządowych. Z czasem obejmuje strategiczną funkcję prezesa Banku Zbożowego. Z punktu widzenia czytelnika i czasów o których pisał autor, książka bardzo ciekawa zabawna, pokazująca pewne słabości tamtejszych elit. Gdyby jednak spojrzeć na tą książkę dzisiaj to książka już taką zabawną nie jest. O ile w czasach międzywojennych autor pokazywał zachowanie głównego bohatera jako coś nowego, niesłychanego, szokujacego i śmiesznego, o tyle w dzisiejszych czasach wielu polityków jest takimi Dyzmami: bez zasad, bez wartości, bez honoru. Najgorsze jest to, że traktowane jest to jako coś normalnego. Nawet w przypadku tej książki mozna zobaczyć przepaść między kulturą polityczną sto lat temu a obecnie. Rewelacyjna ksiazka: zarazem zabawna i smutna. Z pewnością warto przeczytać. Subiektywnie: 8/10

Początek świetny, książka trzyma w napięciu i czuć “klimat” rewolucji. Końcówka dla mnie jednak troszkę nudna. Jeżdżenie w kółko po Mongolii i opowieści dziwnej treści o wierzeniach lamów. Fabuła mam wrażenie, że od pewnego momentu stanęła w miejscu z przerwami na opowieści o Krwawym Baronie.

Książka jest wydana w 1987 roku; ubogaca ją sześć interesujących aneksów. Autor cieszy się sukcesem "Akwarium" z 1985 roku. Teraz przedstawia wojskowe oddziały do zadań specjalnych, tzw. Specnaz. W kilku fragmentach ciekawie pisze o zachowaniu wilków – stosuje porównanie do żołnierzy Specnazu. Przybliża czytelnikowi formowanie rekruta, jego początek w wojskowym stopniu szeregowego. Kultywowana jest tak zwana "fala". Instruktorom zależy na upodleniu się żołnierzy. Rekruci demoralizują się. Widać "zbydlęcenie" ludzi-żołnierzy, zwłaszcza w oddziałach karnych. Do tej pory zwyczaje w wojsku pozostają bez zmian; owszem, ludzie personalnie są wymienieni, ze starszych na młodszych, ale mentalnie wszystko zajmuje pozycję "status quo". Widać tutaj podatny grunt do tworzenia się mafijnej struktury. Żołnierze nie są uczeni szacunku do umów międzynarodowych, więc m. in. strzelają do pojazdów z emblematami Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża. Nie respektują traktatów czy konwencji. Żołnierze wierzą w swoją, militarną siłę – takie podejście ukazuje rozdział pt. "Szkolenie bojowe". Przed rozpoczęciem działań wojennych Specnaz przez kilka tygodni lub nawet miesięcy (w zależności od zapotrzebowania i przede wszystkim precyzyjnego planu operacyjnego) przeprowadza akcje dywersyjne, a wojskowa służba wywiadowcza (GRU) często posługuje się osobami niepowiązanymi ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (albo nieświadomymi współpracy z komunistami) poprzez zachodnioeuropejskie organizacje czy stowarzyszenia najczęściej o charakterze pacyfistycznym publicznie dopominające się pokoju, przerywania ćwiczeń wojskowych, wstrzymania dozbrajania armii, krytykujące polityczno-wojskową Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO),szkalujące straż graniczną, broniące uciekinierów-migrantów itp.

Chciałem napisać coś mądrego na temat tej książki, ale po jej przeczytaniu ogarnął mnie po prostu smutek. Możemy się w obecnych czasach zastanawiać nad tym czy rzeczywiście Zachód Nas zdradził, czy były to błędy polityków i chęć nadinterpretacji zapisów, ale wystarczy przeczytać to dzieło, żeby widzieć jak wtedy czuł się żołnierz - oszukany.. Bardzo dobrze się to czyta, szczerze polecam.

Bardzo ciekawy przebieg po kluczowych postaciach i wydarzeniach XX-lecia międzywojennego w Polsce. Co ważne, Cat-Mackiewicz nie kryje się tu ze swoimi sympatiami i pomysłami politycznymi, ale pochwały i nagany formułuje raczej obiektywnie, a nie tylko na podstawie emocji.

Określenie „Żołnierze Wyklęci„ używane w stosunku do żołnierzy drugiej konspiracji - podziemia antykomunistycznego w latach 1944-63, po raz pierwszy zostało użyte przy okazji wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.„ zorganizowanej na Uniwersytecie Warszawskim przez Ligę Republikańską w 1993 r. Termin ten upowszechnił Jerzy Ślaski swoją książką wydaną po raz pierwszy w 1996 r., opowiadającą o oddziale partyzantki antykomunistycznej mjr Mariana Bernaciaka ”Orlika”. Opowieść Jerzego Ślaskiego zatytułowana Żołnierze Wyklęci wprowadza Czytelników w nieistniejący już świat walki z bronią w ręku o wolność jednostki, niepodległość kraju a często tylko o godną śmierć. We współczesnych czasach trudno zrozumieć, że mając przysłowiowy chleb i pracę, można było zwrócić swój gniew i oręż przeciwko sowieckim oraz komunistycznym okupantom. Dziś wiemy, że bez pomocy radzieckich bagnetów i czołgów polscy komuniści nie utrzymali by zbyt długo władzy w powojennej Polsce. Gdyby wybory roku 1947 nie zostały sfałszowane (z pomocą sowieckich doradców),komuniści przegraliby je z kretesem. Autor opowiadając trudne czasy okupacji i walki, stwierdza, że teraz są inne problemy i inne zainteresowania młodych. Recenzowana książka napisana została żywym językiem, bardzo dobry styl autora sprawia, że nie można nudzić się podczas czytania. Dodatkowe „wycieczki„ historyczne i ogólnopolskie sprawiają, że poznajemy dawną historię regionu gdzie walczył ”Orlik” oraz walkę o niepodległość w skali całego kraju. Pracę uzupełnia indeks nazwisk i pseudonimów, bardzo potrzebny przy tego typu publikacjach. Książka Jerzego Ślaskiego jest bez wątpienia lekturą obowiązkową dla każdego pragnącego poznać odkłamaną po 1989 r. historię Polski. Każdy, kto zechciałby zagłębić się w dzieje powojennych walk o niepodległość Polki i poznać losy Wyklętych, może zacząć lekturę od tej właśnie pozycji książkowej. (https://historia.org.pl/2014/04/13/zolnierze-wykleci-j-slaski-recenzja/)