Milczenie było moim domem

Czechow mógłby być ojcem duchowym naszego Boya-Żeleńskiego. Obaj studiowali medycynę a utrzymywali się z pisarstwa. Obaj zakochiwali się często i namiętnie. I obaj tworzyli rzeczy o mocnym wydźwięku społecznym. Jak te siedem opowiadań : „Baby”, z których prawie każda bardzo lubi się zabawiać. Księżna bawi się dobroczynnością tak radośnie, że aż obiekty jej łaski uciekają od niej jak najdalej. Trzpiotka zabawia się uprawianiem sztuki i flirtów pozamałżeńskich do tego stopnia, że dosłownie zamęcza na śmierć uwielbiającego ją męża – wybitnego lekarza i naukowca. Agafia - młoda mężatka upatrzyła sobie uroczego notorycznego lenia, który odwdzięcza się kochającym i rozpieszczającym go kobietom „w naturze” i figluje z nim w najlepsze w rytm wychylanych szklanic z wódką. W tytułowych „Babach” jest sobie pewna Maszeńka, która zabawiać się nie chciała, za to pokochała zbyt mocno i nie tego co powinna. A od tej miłości tylko nieszczęście i sromota niemal na całą wieś. No i niejedna nieszczęśnica skusiłaby się zrobić to, co Masza, byle tylko pohulać, pożyć troszeczkę! Modystka Poleńka to kolejna miłośnica, która źle ulokowała uczucia w chłopcu spoza swojej sfery. Ale równocześnie trzyma w odwodzie jako plan awaryjny zakochanego w niej subiekta. I nawet przez myśl jej nie przejdzie, że igra cudzymi uczuciami. Chórzystka jest raczej sama zabawką w rękach kapryśnego adoratora, osobiście zaś bawi się średnio. Nie dość, że pożytków z kochanka nie ma zbyt wiele, to do tego braku uciech dołączają złość i pogarda. Tomik kończy się intrygującym tytułem: „Anna na szyi”. Niby chodzi o order Świętej Anny, a w istocie o młodziutką dziewczynę, świeżo poślubioną starszemu, średnio atrakcyjnemu i dość nadętemu urzędnikowi. Małżeństwo miało ją wydobyć z biedy a okazało się obrzydliwą niewolą. Ale tylko do czasu aż młoda Ania obudzi w sobie demona nieposkromionej kobiecości. Może i Czechow nie przepada za swoimi bohaterkami, może odmalowuje je w niezbyt korzystnym świetle. Jednak czuć, że je rozumie i stara się ukazać ich wiele twarzy, czystą prawdę o życiu i trudne uwarunkowania społeczne, w jakich przyszło „babom” żyć. Ja polubiłam je prawie wszystkie. Dla zaspokojenia mojego męczącego dla co poniektórych symetryzmu, chętnie przeczytałabym zbiór opowiadań „Chłopy”. Czy też daliby się lubić?

"Przeżyło się tak dużo, och, jak dużo się przeżyło!" Książkowi bohaterowie przeżywają dużo i czytelnicy tej książki także dużo mogą przeżyć. Dziesięć opowiadań w niej zawartych o przeżyciach głównie traktuje i mówi, również ta nowela, z której pochodzi powyższy cytat. Przeżycia, odczucia i uczucia to trzy filary, które autora interesują najbardziej, które autor ukazuje nam, czyli czytelnikom. I jest jeszcze człowiek, są ludzie w postaci bohaterów opowiadań, których pisarz odpowiednio, interesująco, czasem tajemniczo ukazał. "O ludziach zawsze można powiedzieć, że są prości - i nigdy nie można powiedzieć, że są prości". To zdanie wyciągnięte, zaczerpnięte z przedostatniego opowiadania dużo mówi o całej książce i można je zastosować jako swoiste motto do całego dzieła. To jakby hasło przewodnie, które w trakcie lektury i po lekturze się narzuca i daje do myślenia, może być powodem przeróżnych rozważań. Ludzie i ich przeżycia w dziesięciu odsłonach, w dziesięciu literackich porcjach, które warto poznać. Książka zawiera aż dziesięć opowiadań Borysa Pilniaka z tomu "Izbrannyje proizwiedienija". Są to w kolejności: "Czarny Książę" ("Sinieje morie"),"Narodziny człowieka" ("Rożdienije czełowieka"),"Opowiadanie znad Oki" ("Pookskij rasskaz"),"Rok ich życia" ("God ich żyzni"),"Ziemia na rękach" ("Ziemla na rukach"),"Opowiadanie o tym, jak powstają opowiadania" ("Rasskaz o tom, kak sozdajutsia rasskazy"),"Wiatr człowieczy" ("Czełowieczeskij wieter"),"Żuliki", "Grego-tremuntanus", "Wierność" ("Wiernost"). Napisane zostały w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Wszystkie zajmujące, niebanalne, bardzo dobrze napisane, udane. Dziesięć powodów, by książkę wziąć do ręki i ją przeczytać. Książkowe dziesięć w jednym na wysokim poziomie. Dziesięć krótkich opowiadań, które składają się w sumie na ponad dwustustronicową, bardzo dobrą książkę.

"Boże, jaki jestem samotny, Boże, jak straszliwie jestem samotny!" To słowa jednego z książkowych bohaterów. Lęk przed samotnością, poszukiwanie miłości i zrozumienia oraz bliskości drugiego człowieka wśród znaczącej części bohaterów powodują życiowe komplikacje, które mogły zakończyć się lub zakończyły się tragedią. W opowiadaniach tutaj zawartych przeplatają się przeróżne namiętności, miłość łączy się z cierpieniem, przez rozmaite próby poszukiwania szczęścia i miłości tworzą się skomplikowane związki uczuciowe. Książka zawiera trzy rewelacyjne opowiadania Aleksieja Nikołajewicza Tołstoja, które wybrane są z dzieła "Sobranije soczinienij" (t. I i II). Są to w kolejności: "Wielkie kłopoty", "Piękna nieznajoma", "Podcięte skrzydła (z przeszłości)". Każde opowiadanie zasługuje na uznanie i jest godne uwagi. Wszystkie zaciekawiają i intrygują. Każde bez najmniejszych wątpliwości warte przeczytania. Potrójna rewelacja w jednej książce. Po trzykroć warto po książkę sięgnąć. Trzykrotnie na zakończenie powtórzę: polecam, polecam i jeszcze raz polecam.

Dwa opowiadania, z kórych to drugie "Miłość Miti" jest bardziej znane. Mnie bardziej podobało się to pierwsze. Drugie było zbyt przewidywalne i infantylne. Oba jednak bardzo przyjemnie się czytało. Miłość w XIX-wiecznym wydaniu. Nie ma już takiej... :)

Tytułowe opowiadanie serwuje nam sugestywne sceny biblijnej przemocy. Doświadczana przez izraelskich zwiadowców przyjemność obcowania z ladacznicą Rahab, wrogość mieszkańców Jerycha oraz okrucieństwo i bezwzględność żołnierzy Jozuego okazują się misternym planem Boga, który rezerwuje sobie srebro i złoto zdobyte na grabieży. Starcy, kobiety i dzieci, a nawet niemowlęta giną z rąk siepaczy nie znających zmiłowania. Przywołując wątki biblijne autor pozostaje wierny nazwom, imionom i kolejności zdarzeń opisanych w Księdze Jozuego, a trąby jerychońskie, które jak w Biblii pojawiają się siedmiokrotnie, zdają się brzmieć jeszcze bardziej złowrogo. Mury rozpadają się dzięki Bożej interwencji rozumianej jako zgranie w czasie przenikliwych dźwięków trąb z trzęsieniem ziemi. Zwycięzcy wdzierają się do miasta, ucinają głowy i przebijają ciała, ślizgają się w rozlanej krwi, a kobiety walczą jak tygrysice chroniąc dzieci własnym ciałem, rzucają się żołnierzom do stóp, rozdzierają szaty i kładą się przed nimi otwierając łona. Lundkvist nie oszczędza czytelnikowi obrazów rzezi i zdaje się pytać o Boga, który jest zleceniodawcą tych wszystkich ludzkich tragedii i którego nie złości słabość żołnierzy do pięknej ladacznicy, ale fakt, że izraelita Akan, z pokolenia Judy, ukradł Mu dwieście szeklów srebra, złotą płytkę i cenny płaszcz. Za popełnioną zbrodnię ukamienowano z rozkazu Boga, czyli pokrzywdzonego, całą jego rodzinę. Niektórzy mogliby zapytać, dlaczego słowo „Bóg” nadal piszę wielką literą. Wierzę, że to ludzka ograniczoność zszargała Jego Imię i przypisała Mu intencje krwiopijcy, że to interpretatorzy historii i przekaziciele Jego woli, niedosłyszeli, zafałszowali obraz Boga, przerobili Jego niezrozumiałe po ludzku działania na przyziemne interesy chciwców i zboczeńców. Jak to możliwe, że Bóg przemawiał słowami ludzi, których poglądy bliższe były szatańskiej zawziętości, a miłość do wroga była dla nich niewybaczalną słabością? Autor opowiadania „Upadek Jerycha” nic nie przekręca, nic istotnego nie dodaje. Mówi wprost i dosadnie to, co redaktor biblijny przemilczał lub złagodził. To nie jest obraz Boga, jaki poznaliśmy w osobie Jezusa z Nazaretu. Czy ludzie czasów Jozuego poszliby za Bogiem pełnym litości i bogatym w miłosierdzie, wyśmianym i ukrzyżowanym? Z pewnością nie.

"Słowo wstępne" do "Opowiadań" Mikołaja Gogola stanowi przemówienie znanej polskiej pisarki Marii Dąbrowskiej. Wygłasza je 4 marca 1952 roku na uroczystym wieczorze w warszawskim Teatrze Polskim w setną rocznicę śmierci Mikołaja Gogola. Widać w jej tekście skrzywienie socjalistyczne, przemówienie jest skażone ówcześnie panującą w Polsce ideologią. Ta książka stanowi zbiorek sześciu opowiadań. Są one różne, lepsze i gorsze. Po ich lekturze nasuwa mi się na myśl takie określenie: "bajki dla ludu". Mikołaj Gogol na swoich bohaterów obiera wiedźmy, szlachciców, urzędników. Stwarza komiczne sytuacje, czasem absurdalne. Rzuca się w moje oczy czasownik w drugiej osobie liczby pojedynczej: "łżesz"; Rosjanie bardzo często go używają. Mikołaj Gogol ma talent pisarski.

Historia pewnego związku, który od początku raczej nie miał przed sobą przyszłości. Bohaterowie przez kilka lat żyli razem, a jakby osobno, jakby obok siebie. To nie mogło się udać, to nie mogło się dobrze skończyć. Dlaczego się im nie powiodło, nie poszczęściło? Przyczyn jest kilka. Odmienność charakterów, inne wizje swojej drogi życiowej, inne skłonności. W niewłaściwym też czasie ich znajomość zaistniała. Lala zdobywa coraz większe pieniądze, pnie się po szczeblach kariery aktorskiej, zdobywa sławę i popularność w szybkim tempie. Grisza to humanista, myśliciel, pisarz szlifujący swój talent. Poszukiwacz własnej drogi artystycznej, dorabiający tu i tam, bez sukcesów, bez znajomości, stawiający pierwsze (na razie niezbyt udane) poważne kroki w swej twórczości. Ich drogi rozchodzą się coraz bardziej, w ich związku zaczyna brakować czułości, zrozumienia i... sensu. Rozpad nieunikniony. Bardzo dobra książka, której akcja toczy się w Związku Radzieckim po drugiej wojnie światowej. Lektura, która zasługuje w pełni na ocenę 7/10. Lektura, którą polecam.

Ciekawa forma - na ile się znam to wręcz renesansowych przypowieści. I treść bardzo ładna. Gorki najwyraźniej wierzył, że prości ludzie są dobrzy i że kiedyś życie będzie lepsze. To był 1912 rok więc wszystko "lepsze" miało dopiero nadejść. Niezależnie od tego, że my wiemy, że to "lepsze" czasem było całkiem nie fajne to warto przeczytać bo to piękne i optymistyczne.

Bardzo bezpośrednie i mądre wiersze, pełne emocji oraz ciekawego spojrzenia na przeszłość i teraźniejszość. Miałam wrażenie, że poezja w tym tomiku jest bardzo osobista, aż namacalnie odczuwałam te uczucia, czas młodości oraz wspomnienia, jakie ma Julia Hartwig (albo raczej podmiot liryczny utożsamiany z poetką. Brzmi bardziej profesjonalnie, prawda? ;-)). Taką współczesną poezję chce się czytać. Poza tym autorka - z moich wraże po lekturze 'Bez pożegnania' - wydaje się być mądrą kobietą i bystrą obserwatorką życia. A oczytania i wiedzy o kulturze można jej tylko pozazdrościć.

„...Łódź musi mieć szybkość własną. Kiedy płynie z tą samą szybkością co prąd - nie słucha steru...” Mistrz małych form w swoim naturalnym żywiole. Nierozerwalnie związany jest z naturą, łódką i wędką...i rybą. Historie, które Kornel Filipowicz przedstawia wplatają się w tło przyrody, która współistnieje na równi z człowiekiem, stając się wykładnią szczęścia, ludzkiej egzystencji i spójności w kontrze do przemocy, konsumpcjonizmu i komercji. Magiczny realizm , senność i jawa, elementy wojennej rzeczywistości z przyrodą wytyczają rytm i sens życia ludzi. Oddaje piękno miejsca, poprzez barwne określenia i przestrzenność obrazu. Mozaikowy krajobraz przywołuje beztroskie i tęsknotą zapisane wersy, plastyczność wyobraźni i miłością do miejsc piewcy lokalnych dóbr i dziedzictwa. Krajobraz ten jest opisany z topograficzną szczegółowością, z wiernym oddaniem zapamiętanych lasów, rzek, jezior, pól i łąk. Mistrz małych form z tkliwością i czułością dla odbiorcy przypomina o (nie)przemijalności i odnawialności...osierocona harcerka z lalką, zaduma nad grobem ojca w Cieszynie i drzewem genealogicznym, przejdziemy się narzeczonymi do pobliskiego drewnianego kościółka na wzgórzu, przeżyjemy sen, który rzadko, ale wciąż nawiedza...przerwę w łowieniu ryb na wieczór autorski i spotkanie z mordercą. Zanurzamy w niezwykle zwykły świat Kornela Filipowicza.

Bez chociażby podstawowej znajomości historii Rosji książka sporo traci. Jest ona w formie zbioru haseł, ale nietypowych, ponieważ niektóre są króciutkie, inne zaś w formie eseju, dialogu, monologu itp. Utwór świetnie przedstawia specyfikę rosyjskiej duszy. Pomaga zrozumieć mechanizmy, które istnieją w rosyjskim społeczeństwie. Naprawdę interesująca pozycja, dająca do myślenia. Rosjanie nazywają Jerofiejewa rusofobem, ale moim zdaniem autor na swój sposób kocha Rosję i chciałby w niektórych kwestiach otworzyć oczy rodakom. Faktycznie w niektórych fragmentach opisy te są dość niesprawiedliwe i odnoszą się do stereotypów, ale mimo to warto zapoznać się z tą książką. W mojej pamięci utknęło zwłaszcza jedno zdanie. Parafrazując, Rosja to zły system, ale Rosjanie to wspaniali ludzie. I z tą opinią zgadam się w stu procentach.

Destylat z Tokarczuk. Gdyby noblistka miała (a mogłaby na ten, lub podobny temat się porozwodzić) to napisać, to zrobiła by to na 600 stronach i nie doczytanie dzieła wymagałoby sporo samozaparcia. "Symfonia Pastoralna" jest lapidarne, trafna, wciągająca - w wielu miejscach jak proz poetycka, albo wręcz poezja z wycieczkami w stronę "Księgi pytań" Nerudy; "Symfonię" miejscami należy przetłumaczyć jeszcze raz (z resztą podobnie, jak Nerudę, ale z zupełnie innych powodów: obecny przekład "Księgi pytań", choć dobry, to nie wyczerpuje potencjału tych wierszy). Gide lubuje się w tych nadętych erudycyjnych gierkach, tu zaczyna już w tytule.

,,Trismus'' Stanisława Grochowiaka to jedna z perełek wyłowiona gdzieś pomiędzy nowymi, poczytnymi powieściami stojącymi na bibliotecznych półkach. Przyznam, że dopiero końcówka książki spowodowała, że wystawiłam jej taką a nie inną ocenę, ponieważ poruszyła mnie do głębi. Książka opowiada o pewnym esesmanie, komendancie niewielkiego obozu koncentracyjnego w Gluckauf. Człowiek ten jest całkowicie owładnięty ideą nazizmu. Fanatyk czystości rasy, poślubia Nelli Doder- Dunkę o poglądach faszystowskich. Małżeństwo wspólnie prowadzi dziennik, opisując codzienność. Z czasem pojawiają się problemy, a ich drogi zaczynają się powoli rozchodzić . Jeśli nie zachęca was ta recenzja to i tak przeczytajcie, nie chce za bardzo spojlerować, ale sens całej opowieści tkwi w końcówce książki. Polecam, warto przeczytać.

Czechowa znałem dotąd z jednej powieści, w końcu postanowiłem sięgnąć po trzy jego dramaty zawarte w jednej książce. Nie byłem wieki w teatrze, na szczęście mam bogatą wyobraźnię i podczas czytania mogłem sobie doskonale wyobrazić te wszystkie sceny na deskach teatralnych. W zasadzie każdy z tych dramatów przeczytałem jednym tchem. Wszystkie historie były ciekawe, dialogi i postaci bardzo interesująco przedstawione. Niesamowicie dopracowane, zgłębiające rosyjską duszę, z elementami komediowymi, a także egzystencjonalnymi. I chociaż "Rewizor" jeśli chodzi o rosyjskie sztuki podobał mi się jeszcze bardziej, to i tak wspaniale spędziłem czas z Czechowem.

Zarówno głęboki, jak i zaskakująco aktualny, a dość gorzki, za to piekielnie inteligentny, zapis samoświadomości polskiego inteligenta (co tu dużo gadać: lewicowego) z przełomu lat 50.; i 60. Autor rozbiera na czynniki pierwsze „kłopoty z Polska” i z samym sobą, z etosem wymarłej już inteligencji, stosunkiem do Europy oraz inne tematy ważne dla pokolenia dawnych pisarzy. Wiele tu wspaniałych tekstów, np. o tym, jak obcować z arcydziełami sztuki: ”Pierwszy więc warunek: wybierać. Nie oglądać wszystkiego – przeprowadzić selekcję. Zatrzymywać się tylko przy tym, co naprawdę obchodzi, co samo zatrzymuje. Odjąć wzrokowi obowiązki – pozostawić mu tylko wrażliwość. Nie patrzyć – raczej szukać spojrzenia sztuki, poczuć je na sobie”. Z tą refleksją kojarzy mi się wizyta w Zwingerze sprzed 40 już niemal lat. Gdy szedłem do sali mistrzów holenderskich, okiem zaledwie rzuciwszy na mocno plakatową „Madonnę sykstyńską” Rafaela, spostrzegłem radzieckiego turystę. Na tyle mnie zadziwił, że dłuższy czas obserwowałem tylko jego, a nie obrazy - Facet – który najwyraźniej nie czytał Brandysa - szedł równym krokiem gwardzisty po galerii. Każdy obraz obdarzał spojrzeniem przez jakieś 2-3 sekundy, lekko tylko zwalniając. „Zaliczył” zatem wszystkie malowidła - dziś by zapewne z co drugim robił selfie… …. | Autor kocha Włochy, jak każdy człowiek zakochany w sztuce i radości życia, czego brakuje krajowi nad Wisłą. Przykuwają uwagę teksty o zatłoczonym pełnym spalin i głosów Rzymie. Do mnie szczególnie mocno trafił tekst o jednym z najpiękniej położonych miast świata, niezapomnianym Orvieto: „Góra okręcona autostradą, trzeba wrzucić drugi bieg. Najbardziej patetyczna ekspozycja miejsca, jaką zdarzyło mi się widzieć; umocowane na wysokim cokole, obwarowane, zamknięte – miasto w chmurach”. Świetna analiza „W samo południe”. Dlaczego szeryf został sam? „Smith wyszedłby z fuzją przed próg, gdyby wiedział na pewno, że Brown także wyjdzie z fuzją przed próg, a prawdopodobnie Brownowi brakło tej samej pewności co do Smitha. W rezultacie kilkuset Brownów i Smithów zamknęło się w domu ”. Najważniejsze zaś, że „w filmie nie pada słowo oskarżenia pod adresem natury ludzkiej. Nikt nie został nazwany bohaterem, ale i nikt nie został ogłoszony tchórzem”. Najbardziej poruszający był dla mnie esej o psie Autora, olbrzymim buldogu, który „nie znał swojej siły, był samą ufnością. Czasem napadały go inne psy. Reagował na to zdumieniem (...) tak samo zdumiewało go, że sam wzbudza strach (…),gdy dzieci przed nim uciekały, nawet ich nie gonił, siadał i dziwił się. (…) Skakał na ludzi znienacka, żeby polizać ich w twarz. Padali przeważnie na twarz”. I tylko nie wiem jednego: czy ta psia figura miała kogoś lub coś symbolizować…. Niektóre teksty mogłyby powstać i dziś, np.:: „Co powie lewica? Co powie prawica? Co rzekną pryncypialiści, a co realiści? Wszyscy tkwimy w kleszczach podwójnej opinii publicznej i od dawna nie wiemy, kim naprawdę jesteśmy”. „W życiu bywa różnie (jak kiedyś rzekł Heidegger),toteż może się zdarzyć, że na Żoliborzu zamieszka świniowaty kołtun”. „Zawiść, która szarpie Polaków jest ogromna (…) Sukces bliźniego musi być zrównany z ziemią, w której obydwaj będą kiedyś leżeć i w której leżą ich przodkowie”. ”Na rodaków trzeba się wściekać, nasz patriotyzm polega bowiem na zdenerwowaniu. Być patriotą w Polsce jest to szczególny stan, doprowadzający nieraz do poważnych zaburzeń psychicznych”. „Pani przyjaciel padł ofiara napaści prasowej. Nie jest pani pewna, jak się w takich razach należy zachować. Udawać nieżywego. Tak jak przy spotkaniu z niedźwiedziem: położyć się i nie oddychać. (…) Napastnikowi - tłumaczył - nie trzeba przeszkadzać być świnią”. „Nasze polemiki osobiste są podobne do śmiertelnych zapasów; przeciwnicy walczą z oczami nabiegłymi krwią, od czasu do czasu słychać charkot. We Francji, Anglii czy we Włoszech traktuje się to mniej serio: insynuacje, oszczerstwa i repliki codziennie latają w powietrzu i publiczność przygląda się temu z uśmiechem”. „Przeciętny warszawiak, dla którego problem polega na tym, jak się dostać do tramwaju między 15 a 17, jest słabo zaangażowany w sferę lęków kosmicznych”. Wiele tu mocno ironicznych, i chyba nie na czasie wobec dzisiejszej wojny kulturowej, rozważań na temat naszego (?) europejskiego statusu… ”Jesteśmy kresowiakami Europy i na kresach tworzymy o niej mity”. „- Bądź Europejczykiem – słyszałem jego (ojca) stłumiony, gniewny głos.. Nigdy nie wpadło mu na myśl, dlaczego z nas dwóch zawsze ja musiałem być Europejczykiem; widocznie już wtedy to pojecie było elastyczne”. ”- Bądź Europejczykiem” – powtarzam to sobie w różnych sytuacjach. Słowo „Europejczyk” było dla moich rodziców imieniem chrzestnym człowieczeństwa. Mówili: - Prawdziwy Europejczyk! – zachwycając się czyjąś bezinteresownością, a jednocześnie narzekali na egoizm Anglików, skąpstwo Francuzów i krętactwo Włochów”. „Czy Pani sądzi, że nad moim łóżeczkiem nie wisiał książę Józef skaczący do Elstery? Europa jest usiana miejscami polskich skoków narodowych, niech Pani tylko policzy: Kahlenberg, San Domingo, Somosierra, Elstera, Monte Cassino”. ”Co mnie olśniewa u wielkich realistów: umiejętność naturalnego ukazania całości poprzez jej część, procesu – w zdarzeniu, zjawiska - w fakcie”. I jeszcze sporo przemyśleń egzystencjalnych.. „Od dawna podejrzewam, że najniebezpieczniejsze dla człowieka są sytuacje, w których najlepiej się czuje. Zdradza się z tym od razu: łatwiej ukryć rozpacz niż zadowolenie z siebie” „W procesie poszlakowym prócz sądu bierze udział opinia publiczna, tzn. tysiące ludzi gorzej poinformowanych o faktach niż o przykazaniach. (…) Dla tysięcy ludzi staje się Pani winna, ponieważ myśl, że sprawca może ujść bezkarnie jest dla nich trudniejsza do zniesienia niż myśl, że niewinny może być skazany”. To co Autor kiedyś przeżył, jest w nim żywe (a złowrogim cieniem wisi i dziś).., „Codziennie po przekroczeniu bramy uniwersyteckiej (w końcu lat 30.) znajdowaliśmy się w świecie rządzonym przez nienawiść i strach. Za sztachetami, na Krakowskim, ślicznie ubrane kobiety i panowie w eleganckich garniturach szli do kawiarni lub kupowali krawaty w „Old England” - u nas łamano kości i bito żelazem w twarz (…). Nie mieliśmy najmniejszych złudzeń, że faszyzm w Polsce jest gotowy”. „Dla nich Naród jest instancją nie podlegającą krytyce, synonimem zdrowego instynktu, niezachwianą i jednolitą opoką – my natomiast wiemy na pewno, że w narodzie są wartości dobre i złe, i że bywają dni, gdy złe mogą przeważyć”…. „Dlatego wybuch wojny moje pokolenie powitało czymś w rodzaju ulgi (…) Ci, dla których decydującym przeżyciem było zetkniecie się z faszyzmem we własnym narodzie, przyjęli jako ocalenie fakt, że w ciągu jednej wrześniowej nocy faszyzm stał się śmiertelnym wrogiem ich narodu, że podłość przyszła z zewnątrz. (…) Kraj uniknął spodlenia. Wiedzieliśmy, że idą dni złe, ale czystsze”. Niezwykła jest też – chyba prawdziwa – opowieść, jak Autor, prawnik z wykształcenia, uniknął wcielenia do korpusu sędziów wojskowych w latach 40. Uratowała go… literatura. W tym kontekście genialne myśli o tym, jak upadać, a konkretnie spadać z konia – a naprawdę chodzi oczywiście o Upadek. I na koniec jeden z najpiękniejszych cytatów: „Gdybym miał wybierać, wolałbym być latarnią morską niż żaglowcem, dachem niż chmurą, a nawet wyrzutnią niż pociskiem międzyplanetarnym”.

Rzadko się zdarza że po raz pierwszy pisze się pierwszą opinię na tym forum na temat książki,ale zdarzają się takie przypadki.Kraj świata należy do kanonu polskiej literatury podziemnej,która była wydawana w drugim obiegu,w okresie lat 70 i 80.Przechodząc do książki nie ma ona jednego głównego bohatera,za głównych bohaterów można uznać Warszawiaków oraz ich rozmowy,które zostały przeprowadzone w okresie 1989 roku,przed zbliżającym się przełomem.Warszawiacy rozmawiają na różne tematy od polityki,handlu,ustroju,komunizmu,solidarności. Warszawiacy przedstawiają różne opinie,są one zazwyczaj zróżnicowane ale dość często pokazują znużeni upadającym systemem,niepewność przed nadchodzącym zmianami. Kraj świata to obraz Warszawy a właściwie Polaków przed nadchodzącymi zmianami 1989 roku.Warto przypomnieć że książka została sfilmowana,i była nominowana do Nagrody NIKE jakiś czas temu.

Duhamel (1884 – 1966),lekarz i autor, nieznany mnie bliżej ani dalej; autor bardzo wielu książek; w Wikipedii najciekawsze: "...W 1926 r. ogłosił w prasie apel o uwolnienie więźniów politycznych w Polsce. Apel, nieuzgodniony ze stroną polską, spowodował bojkot ze strony polskiego środowiska literackiego podczas wizyty w kraju w tym samym roku. Zajmowała się nim wtedy późniejsza pisarka i feministka Irena Krzywicka, z którą się zaprzyjaźnił." Omawianą książkę popełnił w 1951 r. Jak mało znaczy w jego dorobku, może świadczyć fakt, ze anglojęzyczna Wikipedia w ogóle jej nie wymienia. A w ogóle zauważyłem szokujące różnice w Wikipedii między wersjami francuską i angielską, a polską. Po polsku - mała wzmianka, tam - szerokie opracowanie, w którym podkreślono Nagrodę Goncourtów, członkostwo Akademii Francuskiej, unanimizm i wymieniono ponad 100 tytułów. Omawiana książka to autoportret paskudnego dziada, francuskiego przemysłowca Felixa Tallemanda, podobno oportunisty. Podobno, bo tak go określają zagraniczne recenzje, lecz dla nas takie określenie kolaboranta, mordercy, złodzieja i szmalcownika jest nie do przyjęcia; to po prostu szuja!! Trudno pisać recenzje o negatywnym bohaterze, a szczególnie, gdy nie wzbudza sympatii ani przez chwilę. Również jego krzyk sumienia, krzyk z głębi jego jestestwa o wybaczenie nie sprawia wrażenia szczerości. Naumyślnie używam "krzyk z głębi" zamiast "..z głębokości", bo jakoś bardziej mnie pasuje takie określenie miejsca jego zgryzoty, która siedzi jak kamień w żołądku. No cóż, dostaliśmy niemiłą historię małego człowieczka, który do grobowej deski się nie zmienił. Nie zdradzam Państwu treści, bo książkę warto samemu przeczytać, tym bardziej, że tylko w Polsce nie jest popularny.

Aleksander Puszkin w „Damie pikowej” stworzył arcydzieło krótkiej formy, które po blisko dwóch wiekach wciąż uderza precyzją i mroczną atmosferą. To nie tylko opowieść o hazardzie, ale przede wszystkim genialne studium obsesji, która nieuchronnie prowadzi do obłędu. Główny bohater, inżynier Hermann, to postać tragiczna i odpychająca jednocześnie. Jego chłodny racjonalizm przegrywa w starciu z demoniczną pokusą poznania tajemnicy trzech kart, gwarantujących wygraną w faraona. Puszkin mistrzowsko buduje napięcie, zacierając granice między rzeczywistością a fantasmagorią. Czy spotkanie z duchem starej hrabiny było realne, czy stanowiło jedynie projekcję chorego z chciwości umysłu? Autor posługuje się oszczędnym, niemal surowym językiem, co tylko potęguje siłę wyrazu finałowej sceny przy karcianym stole. Przegrana Hermanna, symbolizowana przez drwiący uśmiech damy pikowej, to jedna z najbardziej ikonicznych scen w literaturze światowej. To przestroga przed tym, jak łatwo człowiek potrafi postawić na szali własną duszę w pogoni za fortuną. Krótka, gęsta i perfekcyjnie skonstruowana – „Dama pikowa” pozostaje niedoścignionym wzorem literackiego thrillera psychologicznego.