W tej wybitnie antywojennej książce Swietłany Aleksijewicz nie ma rzeczy niewstrząsających. A do wszystkiego niewesoła refleksja, że jeśli interwencja w Afganistanie była “brudną” wojną, to jakimi słowami nazwać agresję na Ukrainę…
Bo przecież mowa o państwie, które oprócz tego, że zawsze było ideologiczne, to równie mocno było - i jest - bandyckie. Wówczas, teraz i na wieki. Wtedy sięgali po Afganistan, teraz po wolną Ukrainę. Oby przejechali się i na niej - żeby jeszcze gorzej niż wynika to z tej książki….
I tylko żal, gdy wydaje się, iż sami tzw. “zwykli” Rosjanie przyjęli za własne prawo do agresji na ten kraj w stopniu o wiele, wiele większym niż na Afganistan, bo to rzekoma ich “Małorosja”….
Zastanawiałem się, jak jednym słowem określić tę książkę późniejszej Noblistki i jedyne, co przyszło mi na myśl, to lament, rodzaj społecznego trenu. Aż się sam dziwię temu, co piszę, ale z lektury wynika, że znaczna część ówczesnego sowieckiego społeczeństwa pod koniec lat 80. miała jeszcze jakiś elementarny kompas moralny - co wynika z głosów wypowiadających się osób.
I kolejna smutna refleksja: dziś nikt tam już takiej książki o Ukrainie nie napisze. Nawet nie dlatego że car nie pozwoli, ale z tego powodu, że nikt, no dobra: bardzo mało kto, uroniłby choć łzę (kto to powiedział, że gdy Rosjanin myśli o Ukrainie, zawsze wychodzi z niego imperialista - nie inaczej było z wielkim Josifem Brodskim?). A najsmutniejsze, że takie zapatrywanie podziela jakaś - jakakolwiek jest, dla mnie zawsze o dużo za duża - część moich rodaków...
Złożona z samych wywiadów z Ofiarami (Sprawcy z reguły milczą) książka Noblistki - której nie mam odwagi ocenić w skali dziesiętnej - niesie odwieczną prawdę o każdej wojnie, każdym wojsku: że tzw. “młodzi” nie mają wiele gorzej niż u wroga, że tzw. “dziadki” to dla takich “kotów” prawdziwe bestie od wrogów gorsze, że u wielu do głosu dochodzą pierwotne, krwiożercze instynkty, połączone z chęcią łatwego dorobienia się i zysku - materialnego oraz jeszcze innego, którego nie nazwę po imieniu. I taki sam pradawny ból matek….
Mimo że wszystkie głosy - i "stąd", i "stamtąd" - brzmią dość podobnie, to nie tylko nie powszednieją, ale składają się razem w niezwykłą symfonię, która na długo pozostaje w duszy i w sercu.
Tak, ta książka osiągnęła dużo więcej niż doraźny cel - wzniosła się na poziom uniwersalny niczym klasyczna, mityczna opowieść, czy też przypowieść. Wpisała się na dobre w tak już obszerny kanon antywojennych ksiąg ludzkości. Niestety, wciąż to jest - i zapewne takim pozostanie - katalog otwarty...
Symptomatyczny jest dodatek o procesach wytoczonych Autorce za tę książkę, ale, uwaga: tylko przez osoby prywatne. Dziś za - puśćmy na chwilę wodze szalonej fantazji - książkę traktującą o agresji na Ukrainę tak, jak Aleksijewicz nt. Afganistanu, autor miałby przeciwko sobie całą siłę raszystowskiego państwa z upodlonym narodem i z więzienia by szybko nie wyszedł, o ile w ogóle.
To miara upadku czy też nieuchronnej równi pochyłej, na którą wkroczył ten kraj właśnie agresją na Afganistan. Pozostaje tylko powtórzyć słowa jednego z ich wieszczów sprzed 200 lat (którego notabene uczono mnie, w oryginale, w szkole w Peerelii):
…Прощай, немытая Россия,
Страна рабов, страна господ,
И вы, мундиры голубые,
И ты, им преданный народ…
….To żegnaj ma nieczysta Rosjo,
Kraju wielmożów, kraju sług,
Ci, co błękitny mundur noszą,
I ty, ich zaprzedany lud...
I już sam nie wiem, czy w tej książce mocniejsze wrażenie wywierają relacje “stamtąd”, czy przeżycia rodzin “tutaj”.
“Czułam, że coś się z nim dzieje. Oddano mi kogoś innego. To nie był mój syn. (...) Poszłam do lekarzy. Zwróćcie mi syna, uratujcie go. (...) Nic oprócz zapalenia korzonków nie znaleźli”.
“– Krzyczałeś całą noc – wołała rankami z płaczem. A ja nie wszystko jej mówiłem... Nie opowiedziałem jej o zachwycie, z jakim piloci helikopterów bombardowali wioski”.
“Przyśnij mi się, synku. Przyjdź mnie odwiedzić. Nie przychodzi. Co mu takiego zrobiłam?”.
“Sama go uczyłam: +Obowiązek to obowiązek, synku trzeba go spełnić+. Przeklinam wszystkich, a rano biegnę na grób i proszę o przebaczenie.
– Wybacz mi, synku, że tak mówiłam”.
“Nie jestem szalona, ale czekam na niego. Opowiadają, że jednej matce przywieźli trumnę, pogrzebała ją. A po roku syn wrócił... To ja też czekam. I nie jestem szalona”.
“Przedtem nienawidziłam tych, którzy zabili Saszę. Teraz nienawidzę państwa, które go tam wysłało”.
“Nie mogę uwolnić się od odczucia, że wojna to męski wymysł, pod wieloma względami dla mnie niepojęty”.
“Zawodowi wojskowi mają swoistą psychikę – nie obchodzi ich to, czy wojna jest sprawiedliwa, czy nie. Skoro nas na nią wysłano, to jest sprawiedliwa, potrzebna.(...) Wojsko nie znosi wolności myślenia”.
“Czekaliśmy na karawanę. Dwa, trzy dni w zasadzce. Leżeliśmy w gorącym piasku, sikali pod siebie. Pod koniec trzeciego dnia byliśmy już bestiami. Pierwszą serię puszcza się wtedy z nienawiścią. Po strzelaninie, kiedy wszystko się skończyło, stwierdziliśmy, że karawana wiozła same banany i dżemy. Najedliśmy się słodkiego za całe życie”.
“Widziałem mnóstwo rozbitych wiosek, ale ani jednego przedszkola, ani jednej zbudowanej przez nas szkoły, czy też posadzonego drzewa, o których pisały nasze gazety”.
“Straszne i przykre jest tylko zabijanie oko w oko, a razem, w grupie, zabija się ochoczo, niekiedy nawet radośnie”.
“Człowiek ma prawo do niezabijania. Do tego, by się zabijania nie uczyć. Takiego prawa nie ma w żadnej Konstytucji”.
“Widziałam, jak po kawałku zbierali chłopaków, którzy weszli na minę przeciwczołgową. (...) Poszłam i nie było w tym nic bohaterskiego, bo zemdlałam”.
“Najlepszego przyjaciela, prawdziwego brata przy dźwigałem z zadania w celofanowym worku… Osobno głowa, osobno ręce i nogi”.
“Trzy marzenia żołnierza: kupić matce chustę, dziewczynie komplet z kosmetyków, a sobie - kąpielówki, bo wtedy w Związku Radzieckim nie było kąpielówek”.
“Nic stamtąd nie przywiozłem. Chyba że ten odłamek, który ze mnie wyjęli – i tyle”.
“Kiedy podpaliliśmy łan pszenicy, zrobiło mi się niedobrze, bo jestem ze wsi. (...) Pole zapaliło się od razu, wybuchło ogniem. Pachniało chlebem”
“Znajomy chorąży wyjeżdżał do kraju i nie ukrywał: +Jak ja teraz będę żył, przecież mam ochotę zabijać?+”.
“Chciałam być na wojnie, ale na Wielkiej Ojczyźnianej, a nie na tej”.
“Niby nas zrównali z uczestnikami Wielkiej Wojny Narodowej, ale tamci bronili ojczyzny, a my co? Myśmy wystąpili w roli Niemców - jak mi jeden chłopak oświadczył”.
“Chciałem być przyzwoity, ale na wojnie się nie da”.
“Człowiek nie na wojnie się zmienia, zmienia się po wojnie. Zmienia się, kiedy tymi oczami, którymi widział to, co tam było, patrzy na to, co jest tutaj”.
“Wojna nie czyni człowieka lepszym. Wyłącznie gorszym. Bez żadnych wątpliwości”.
PS Nie, żebym porównywał rzeczy nieporównywalne. Niemniej jednak nie pamiętam jakiejkolwiek refleksji po naszym sławnym udziale w niesławnej operacji “Iraqi Freedom” i radości z naszej, polskiej tam strefy okupacyjnej (skoro nie mieliśmy własnej w Niemczech w 1945)…. Kto pomni, ilu naszych żołnierzy wróciło w trumnach? Były jakieś protesty? Napisano o tym demaskatorską książkę? Pamiętam zaś filmowy gniot, dla mniej wyrobionych dwunastolatków przeznaczony (nazwisko reżysera łaskawie przemilczę),o wspaniałej obronie ratusza w Karbali przed miejscowymi hordami, który kończy się zbliżeniem na polską flagę, dumnie łopoczącą nad świętym miastem islamu…
Nominacja w Plebiscycie 2015 
Szukamy ofert...
Opinie i dyskusje o książce Chłopczyce z Kabulu. Za kulisami buntu obyczajowego w Afganistanie
Sytuacja kobiet w Afganistanie jest nie do wyobrażenia przez mieszkańców współczesnej cywilizacji. Jak to możliwe, że świat zatrzymał się prawie 1000 lat temu? Żeby tylko strój, który ogranicza strefę kobiety! Wszystko jest przeciwko i niczego nie wolno. Może nielegalne ,,chłopczyce" i ich trochę od pozostałych mądrzejsi ojcowie dadzą radę zacząć burzyć mur? Warto przeczytać, choć dla mnie miejscami przegadane.
Sytuacja kobiet w Afganistanie jest nie do wyobrażenia przez mieszkańców współczesnej cywilizacji. Jak to możliwe, że świat zatrzymał się prawie 1000 lat temu? Żeby tylko strój, który ogranicza strefę kobiety! Wszystko jest przeciwko i niczego nie wolno. Może nielegalne ,,chłopczyce" i ich trochę od pozostałych mądrzejsi ojcowie dadzą radę zacząć burzyć mur? Warto...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toGenialna książka, rzetelna choć trudna w odbiorze i nie raz łamiąca serce. Do tego reportażu z pewnością trzeba podejść na spokojnie, bez pośpiechu. Tematy podjęte bardzo ciekawe, powiązane ze sobą. Autorka pisze błyskotliwie, wiele razy dociekając i zadając niewygodne pytania. Książka pozwala też poznać Afganistan z zupełnie innej strony, niż jest przedstawiany w mediach.
Genialna książka, rzetelna choć trudna w odbiorze i nie raz łamiąca serce. Do tego reportażu z pewnością trzeba podejść na spokojnie, bez pośpiechu. Tematy podjęte bardzo ciekawe, powiązane ze sobą. Autorka pisze błyskotliwie, wiele razy dociekając i zadając niewygodne pytania. Książka pozwala też poznać Afganistan z zupełnie innej strony, niż jest przedstawiany w mediach.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDotrwałam do końca mając przez ponad 600 stron wrażenie czytania w kółko tego samego. Rozczarowanie.
Dotrwałam do końca mając przez ponad 600 stron wrażenie czytania w kółko tego samego. Rozczarowanie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWciągający i przejmujący reportaż o Afgańskiej rzeczywistości opowiedzianej przez pryzmat bacza pusz, czyli dziewczynek udających chłopców.
Afganistan to najgorsze miejsce na świecie dla kobiet. Nie mają tu one głosu ani żadnych praw. Całe życie ktoś decyduje za nie i ustawia im życie. Kobieta powinna być uległa i posłuszna. Przemoc domowa jest tu na porządku dziennym.
W tak niesprzyjającym kobietom kraju pojawiają się jednak sposoby, aby choć w dzieciństwie poprawić los dziewczynek przebierając je za chłopców. Jest to przejaw buntu i próby sforsowania świata mężczyzn.
Szokująca i przygnębiającą lektura. Teraz jeszcze bardziej doceniam, że urodziłam się w cywilizowanym kraju.
7/10 - bardzo dobra
Wciągający i przejmujący reportaż o Afgańskiej rzeczywistości opowiedzianej przez pryzmat bacza pusz, czyli dziewczynek udających chłopców.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAfganistan to najgorsze miejsce na świecie dla kobiet. Nie mają tu one głosu ani żadnych praw. Całe życie ktoś decyduje za nie i ustawia im życie. Kobieta powinna być uległa i posłuszna. Przemoc domowa jest tu na porządku dziennym....
Sześć lat temu czytałem wraz z synem książkę Żywiciel Deborah Ellis (Żywiciel do kanonu lektur),na podstawie której nakręcono piękny i przejmujący film. To historia jedenastoletniej dziewczynki mieszkającej w Afganistanie, która, żeby pomóc ojcu przebiera się za chłopca. Tylko w ten sposób ma prawo pracować, wychodzić na ulicę, robić zakupy. Kobiety, dziewczyny, w Afganistanie nie mają praktycznie żadnych praw. Książka Ellis powstała w 2001 roku więc prawdopodobnie autorka nie miała pojęcia o istnieniu fenomenu bacza pusz, na które w 2010 roku trafiła szwedzka dziennikarka Jenny Nordberg. Nordberg pojechała do Afganistanu, żeby rozmawiać na temat praw kobiet. Zupełnym przypadkiem okazało się, że afgańska polityczka, z którą się spotyka jedną ze swoich córek wychowuje jak chłopca. Po kilku rozmowach okazało się, że jest to pewna tradycja, relatywnie powszechna, choć stanowiąca swego rodzaju tabu. Rezultatem śledztwa podjętego przez Nordberg było powstanie książki Chłopczyce z Kabulu.
[...]
całość:
https://www.speculatio.pl/chlopczyce-z-kabulu/
Sześć lat temu czytałem wraz z synem książkę Żywiciel Deborah Ellis (Żywiciel do kanonu lektur),na podstawie której nakręcono piękny i przejmujący film. To historia jedenastoletniej dziewczynki mieszkającej w Afganistanie, która, żeby pomóc ojcu przebiera się za chłopca. Tylko w ten sposób ma prawo pracować, wychodzić na ulicę, robić zakupy. Kobiety, dziewczyny, w...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobry reportaż opisujący ciekawe zjawisko, o którym wcześniej nie słyszałam. Chodzi o bacza pusz, czyli dziewczynki przepierane i wychowywane jak chłopcy.
Książka to z jednej strony opis dość egzotycznego zjawiska, innej kultury, z drugiej- jest to punkt wyjścia do dość uniwersalnych rozważań na temat płci i gender, relacji między nimi oraz tożsamości płciowej.
Dla mnie historie afgańskich dziewczynek zmuszanych do udawania chłopców, by móc korzystać z większej swobody to potwierdzenie, że patriarchat, nierówności opierają się na gender, nie na płci. Z drugiej strony to negowanie różnic płciowych, uznanie że zależy ona od ubioru bywało groźne, bo dziewczynki były zmuszane do męskich prac ponad własne siły.
Trudno nie odnieść wrażeń z tej lektury do bieżącego życia w świecie Zachodu. Mamy do czynienia z myleniem gender z płcią. Jest to regres idei feministycznych i emancypacyjnych.
Medyczne lub społeczne "zmienianie płci" jest popularne w muzułmańskich konserwatywnych społeczeństwach z racji na brak akceptacji równouprawnienia kobiet oraz homoseksualizmu. Obrazem tego pierwszego są poniekąd historie bacza pusz.
Czytając, naprawdę ciężko określić czy bacza pusz to rodzaj buntu, czy jednak jest to poddanie się patriarchalnemu społeczeństwu.
Polecam ten reportaż, skłania do refleksji.
Bardzo dobry reportaż opisujący ciekawe zjawisko, o którym wcześniej nie słyszałam. Chodzi o bacza pusz, czyli dziewczynki przepierane i wychowywane jak chłopcy.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka to z jednej strony opis dość egzotycznego zjawiska, innej kultury, z drugiej- jest to punkt wyjścia do dość uniwersalnych rozważań na temat płci i gender, relacji między nimi oraz tożsamości płciowej.
Dla...
Bardzo ciekawy i świetnie napisany reportaż. Autorka wzięła na celownik tradycyjne afgańskie zjawisko, zwane bacza pusz. Polega ono na tym, że jeśli małżeństwo ma same córki, wciela jedną z nich w rolę syna, ponieważ brak męskiego potomka jest uważany za hańbiący. Fascynujące jest to, że owo zjawisko jest w całym Afganistanie rozpowszechnione, a mimo to objęte równie powszechnym milczeniem. Prawie nikt nie przyznaje się do tego oficjalnie.
Jenny Nordberg oprócz swoich głównych bohaterów rozmawiała z wieloma innymi osobami i przyjrzała się różnym rodzinom. Dzięki temu udało jej się pokazać nie tylko różne wymiary samego zjawiska bacza pusz, ale również szeroki kontekst kultury, w której się narodziło i która je podtrzymuje. To także ciekawa i myślę, że mimo wszystko wyważona, refleksja nad pozycją i rolą kobiet w tradycji afgańskiej. Z kilkoma dość smutnymi wątkami, na przykład tym, jak kobiety rodzące same córki są obwiniane o to, że za mało się starają. Albo jak rodzina (szczególnie matka) męża może traktować jego żonę. Niemniej podkreślę raz jeszcze - ten reportaż nie ma na celu osądzać i nie jest prostą krytyką tak różnej przecież kultury.
Bardzo ciekawy i świetnie napisany reportaż. Autorka wzięła na celownik tradycyjne afgańskie zjawisko, zwane bacza pusz. Polega ono na tym, że jeśli małżeństwo ma same córki, wciela jedną z nich w rolę syna, ponieważ brak męskiego potomka jest uważany za hańbiący. Fascynujące jest to, że owo zjawisko jest w całym Afganistanie rozpowszechnione, a mimo to objęte równie...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie spodziewałam się, że reportaż o takiej tematyce może okazać się tak wciągający.
Tytułowe chłopczyce, "bacza pusz", ukazane jako wyraz buntu, poniekąd magiczny rytuał mający przybliżyć poczęcie syna, a dla niektorych jedyne rozwiązanie w ściśle spatriarchizowanym społeczeństwie. Opowieści kilku niezwykłych kobiet, rodzin, o różnych pozycjach w afganskim społeczeństwie, które bądź to nie chcąc wpisywać się w ramy tradycji, korzystają z przywilejów wynikających z bycia dorosłą "bacza pusz" lub przeciwnie - chcąc spełnić wymogi konserwatywnych wymagań, oczekują od swoich córek przebieranie się za chłopców.
Niebanalne, wielowymiarowe, wyczerpujące studium nad ideą udawania chłopców przez dziewczynki, implikacji z tego płynących, jak i spojrzenie na pozycję kobiet w tak trudnym do życia kraju, szczególnie z europejskiego punktu widzenia, jak Afganistan.
Książka poszerzająca horyzonty, zmieniająca sposób patrzenia na Afganistan jako państwo kojarzone głównie ze słowami "wojna, talibowie, islam". Warto przeczytać!
Nie spodziewałam się, że reportaż o takiej tematyce może okazać się tak wciągający.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTytułowe chłopczyce, "bacza pusz", ukazane jako wyraz buntu, poniekąd magiczny rytuał mający przybliżyć poczęcie syna, a dla niektorych jedyne rozwiązanie w ściśle spatriarchizowanym społeczeństwie. Opowieści kilku niezwykłych kobiet, rodzin, o różnych pozycjach w afganskim społeczeństwie,...
Co za historię! Wciąga jak thriller. Zostawił całą masę pytań...bez odpowiedź. Myślę o tej książce w tle od wielu dni.
Co za historię! Wciąga jak thriller. Zostawił całą masę pytań...bez odpowiedź. Myślę o tej książce w tle od wielu dni.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie mogłam lepiej zakończyć swojego czytelniczego roku 2023. Rewelacyjna, odkrywcza, szokująca, intrygująca, otwierająca oczy, dającą do myślenia, perfekcyjnie przetłumaczona, pełna popartych wieloma wybitnymi źródłami tez i obserwacji lektura.
Autorka podeszła do tematu dziewczynek przebierających się i zachowujących jak chłopcy wielopoziomowo. Powoli poznajemy z nią genezę tego zjawiska, jak również jego konsekwencje na różnych płaszczyznach życia społecznego i zdrowia psychicznego. Towarzyszymy kilku różnym dziewczynkom, nastolatkom, dorosłym kobietom i ich rodzinom, i wraz z nimi obserwujemy i przeżywamy trudy życia codziennego w Afganistanie, którego bezwzględność zmusza je do podejmowania absurdalnych a jednocześnie idealnie logicznych decyzji.
Nie mogłam lepiej zakończyć swojego czytelniczego roku 2023. Rewelacyjna, odkrywcza, szokująca, intrygująca, otwierająca oczy, dającą do myślenia, perfekcyjnie przetłumaczona, pełna popartych wieloma wybitnymi źródłami tez i obserwacji lektura.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutorka podeszła do tematu dziewczynek przebierających się i zachowujących jak chłopcy wielopoziomowo. Powoli poznajemy z nią...