Niemcy w Polsce

Ciekawa pozycja dla wielbicieli tematyki II wojny światowej. Książka ukazuje ówczesne życie przeciętnego mieszkańca okupowanego miasta: co jadł, jak zdobywał pożywienie, w co się ubierał, ile kosztowały poszczególne produkty itp. Jedyny in minus, to sposób zestawienia informacji, częste tabele porównawcze, suche liczby. Książka bardziej przypomina pracę magisterską, ale mimo wszystko zawiera wiele ciekawych faktów wartych przeczytania.

Galicja to opracowanie naukowe, historyczne, etnograficzne etc. Takie książki osobiście oceniam wyłącznie pod względem zebranych w niej informacji, pomijając zarówno formę przekazu jak i zdolności literackie autora. A opracowaniem naukowym jest Galicja na wysokim poziomie.

Czytałam już coś z tej serii "A to Polska właśnie", więc wiedziałam, że będzie krótko i treściwie. Aczkolwiek zaskoczyła mnie ilość informacji wtłoczona w tak niewielką książeczkę. Zachwyciły mnie materiały dodatkowe - ilustracje, rysunki, zdjęcia, reprodukcje, czegóż tu nie ma! Niesamowity zbiór. A pamiętać trzeba, jak sam Autor przyznał, że niewiele mamy przedmiotów czy spisanych relacji z przeszłości tej grupy społecznej. Nie ma źródeł pisanych, nie ma kronik, nie ma rzeczy codziennego użytku. Dopiero wiek dziewiętnasty rozpoczął jakieś prace nad historią narodu żydowskiego. Zabrakło mi jedynie trochę przedstawienia np. elementów stroju, często tak charakterystycznego, jakoś ta kwestia zupełnie umknęła Autorowi. Reszta jednak bardzo merytoryczna i ciekawa (szczególnie ilustracje).

W sumie ciekawa, ale ponieważ znalazłam kilka nieścisłości merytorycznych, to obniżyłam ocenę książki. Nie wiem, czy wynikają one z niedokładnej redakcji książki, czy z niedopatrzenia autorki, lub może z jeszcze innego powodu. Niezgodności dotyczą okresu powojennego - tuż i nieco potem, bo to akurat można informacje porównać z np. Kalendarzem Wrocławskim wydanym na 75 lecie Wrocławia przez Towarzystwo Miłośników Wrocławia (bardzo ciekawe relacje - polecam!). Tutaj natomiast na duży plus można zaliczyć ilustracje - choć jest to książeczka nieduża rozmiarem i wydana na normalnej jakości papierze (ale nie np. albumowym) to ilustracje moim zdaniem stanowią duży wkład w wartość tej książki - obrazują przebogaty materiał zachowany w muzeach wrocławskich, do których zapewne autorka jako profesor Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego miała szeroki dostęp i umiejętnie to wykorzystała w tej książce.

Ciekawie opowiedziana historia rosnącej roli kościoła w średniowiecznej Europie i zmian mentalności, które doprowadziły do ograniczenia roli kobiety i polowań na czarownice. Zaletą książki jest fakt, że autor potraktował temat szeroko i wyszedł poza historyczne fakty, przedstawiając współczesne analogie prześladowań.

Tytuł monografii, z której Geremek wyekstrahował tę książkę na rzecz szerszego grona czytelników, czyli "Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu" pasowałby i do tej pozycji. To życie codzienne rzezimieszków. Książka jest dobrze napisana, zawiera wiele ciekawych odwołań, natomiast zakres opisu autora nie odnosi się wyłącznie do czasów Villona, tylko do jego trybu życia. Omawiany czas to więcej niż 200 lat, a więc sporo wykracza poza ramy życia poety.

Trzyma w napięciu jak - sorry za porównanie - Dan Brown. Świetnie napisana pozycja naukowa. Po skończonej lekturze dodam, że część dotycząca okresu XX w. jest słabsza, niż pozostałe, ale i tak pozycja obowiązkowa dla interesujących się historia (Dolnego) Śląska.

Hołd pruski to ciekawy, dość znany, ale moim zdaniem, wybitnie zmarnowany moment w naszej historii. W tym odcinku kreślę szersze tło wydarzenia i pokazuję, jak bardzo zmarnowaliśmy sytuację. Mam wrażenie, że ówczesna Rzeczpospolita z jej ogromnym obszarem poczuła się tak pewna, że nie starano się prowadzić twardej, real politik. Najsmutniejszy jest fakt, że w zasadzie Zygmunt Stary walkowerem oddał rozgrywkę, którą tak dobrze rozpoczął Kazimierz Jagiellończyk. Na dworze Zygmunta byli ludzie rozsądni i znający rację stanu Rzeczpospolitej, chociażby Bona, czy Jan Łaski. Bona nie tylko chciała włączyć całe Prusy, ale również odzyskać Śląsk. Czyli niczym lwica chciała zebrać ziemie rdzennie polskie, co wzmocniłoby na pewno królestwo. Niestety nie mieliśmy dobrej strategii, doradcy byli często przedmiotami manipulacji, jak Szydłowiecki, czy na zasadzie animozji osobistych odrzucali świetne propozycje Jana Łaskiego. Wybrano rozwiązanie najgorsze, najbardziej zachowawcze i nie trzeba czekać z oceną wydarzeń aż do rozbiorów. Rzeczpospolita nie potrafiła nawet w traktacie wyzyskać do maksimum korzyści i stała się darmowym protektorem, protestanckiego państwa. Jaki byłby zabawny piwot historii, jakbyśmy na przykład wstępnie na wszystkie warunki się zgadzali, a potem kiedy podpuszczeni Krzyżacy przygotowaliby pismo umowy, byśmy je udostępnili w Rzymie i ruszyli armią stłamsić kacerzy. Taki odwrócony Grunwald, to oczywiście mój cyniczny scenariusz, ale myślę, że scenariusz Łaskiego był dużo bardziej elegancki i miał rację bytu, ale znowu brakowało woli, żeby wdrożyć odważny projekt. Niestety, jak to u nas często bywało, a że to się miało zemścić, to chyba nie muszę nikomu mówić. Sprawa z Prusami potem epicko została pokpiono przez bezapelacyjnie najgorszego króla Zygmunta III Wazę, który może nie odzyskał korony szwedzkiej, ale przynajmniej zapewnił dogodne warunki, żeby jego syn stracił pruskie lenno. Wazowie, powtórzę to kolejny raz, to była tragedia dla polskiej racji stanu, każdy jeden z nich. Wracając do samego hołdu, to myślę, że można patrzeć na gabinet rady królewskiej Zygmunta, jak na idealny przykład dysfunkcjonalnej organizacji, w której nawet dobre pomysły nie mają szansy przebić się i uczestnicy dyskusji są bardziej zajęci wewnętrznymi wojenkami, aniżeli pracą nad wspólną strategią. Tyle. Dziękuję za doczytanie do końca.

Wreszcie udało mi się znaleźć książkę o Piastach śląskich. Wszystko rozpoczęło się od Bolesława Krzywoustego, który podzielił między swoimi synami państwo polskie. Władysław Wygnaniec rozpoczął panowanie na ziemiach Ślaskich. Im dalej lata mijały tym ziemie Ślaskie bardziej były dzielone pomiędzy kolejne potomstwo. Zawsze ciekawiło mnie i mocno zagłębiałem się w literaturze, żeby odkryć tajemnice ziem Ślaskich i ich władców. W szkole jest to pomijane nie wiem dlaczego. Jak już wspominałem lata mijały, a Śląsk oddalał się od Polski, Dużo można zobaczyć teraz kultury Czech i Niemiec. Bardzo dobra książka. Polecam też odwiedzić miejsca gdzie mieli swoje siedziby. Warto czytać i znać historię ziem gdzie teraz mieszkamy.

Praca polskiego historyka i popularyzatora historii sprzed ponad stu lat. Stąd błędny tytuł,nie zapowiadający tak naprawdę zawartości. Jest to bowiem de facto życie magnaterii i bogatej szlachty w dawnych wiekach. Ledwie parę zdań jest poświęcone szlachcie zaściankowej (zagrodowej),czyli większości tej grupy społecznej, o czym autor wspomina wprost, ale dzisiaj się zapomina. Podkreśla też, że ci szaraczkowie tym się różnili od chłopów, że byli wolni od pańszczyzny i poddaństwa, ale żyli równie biednie. Ale nie chce się nimi zajmować. Wynika to z dostępności źródeł w czasach autora, wspominanych w tekście. A te traktowały niemal wyłącznie o magnaterii (późniejszej arystokracji) i bogatej szlachcie. Było to wspomnienia, opisy podróży, listy osób z tych sfer lub kontaktujących się z ludźmi wyłącznie z tych sfer. Podział na rozdziały – zamki i pałace, dwory i dworki, ubiory i splendory oraz dom i świat pokazuje, na czym koncentrował się Władysław Łoziński. Otóż jest to oficjalne życie tych warstw najbogatszych i jednocześnie najlepiej wykształconych. Dotyczy to zatem śladów materialnych mody- oficjalnej, a nie codziennej oraz stylu życia i obyczajów. Widać, jak magnaci szastali pieniędzmi i po kom dzisiejsi mieszkańcy wsi i małych miasteczek odziedziczyli afekt do wesel z setkami gości. A nasza bogata szlachta i magnateria uwielbiała wydatki na takie imprezy, ale również na efektowne pogrzeby i stypy. Bardzo ciekawe są też spostrzeżenia na temat jadła i napojów, ich przygotowywania, mody oraz kosztów wytworzenia i podania. I znowu zastaw się, a postaw się. Ciekawa pozycja, napisana archaiczną, ale bardzo ładną polszczyzną, pokazująca jak żyła najbogatsza część społeczeństwa Rzeczpospolitej Obojga Narodów (szlacheckiej).

Bardzo dobra książka popularyzująca wiedzę o życiu Ateńczyków w czasach Sokratesa. Niektóre informacje, dotyczące np. miłości małżonków, kształcenia dziewcząt, udziału kobiet w świętach i życiu towarzyskim, rzadko poruszane są w pracach polskich starożytników.

Nie jest to najlepiej napisana książka, niektórych zdań i wątków nie do końca rozumiałam. Może to kwestia tłumacza, ciężko mi powiedzieć. W każdym razie chociaż idea autorki była naprawdę dobra, to wykonanie pozostawia wiele do życzenia. W ogóle nie ma w niej przypisów, więc wszystkie argumenty, które przedstawiła, nie udowodniła w żaden sposób. Jednak miała wiele trafnych i ciekawych spostrzeżeń, gdyby pokazała jeszcze źródła (i być może tłumacz zrobił lepszą robotę),to naprawdę mogłaby być dobra pozycja.

Książka opisuje temat powstania wielkopolskiego - wspaniałego zrywu narodowowyzwoleńczego, w dodatku zwycięskiego. Autor obszernie opisuje stosunki narodowe w czasach zaborów, genezę konfliktu oraz wydarzenia z lat 1918 i 1919 w Europie i w Niemczech. Ponadto wprowadza Czytelnika w realia ówczesnej polityki i niepodległościowych dążeń przedstawicieli różnych polskich opcji politycznych. Atutem książki są szczegółowe mapy oraz chronologia wydarzeń. Drobną wadą jest to, że autor jest mocno subiektywny i ciężko się zgodzić z niektórymi zarzutami przeciw Niemcom (np. o wysyłaniu oddziałów w celu stłumienia powstania). Dzięki tej książce zgłębiłem wiedzę na temat powstania wielkopolskiego, pozycja zdecydowanie warta przeczytania.

Dość solidne opracowanie opisujące w zwięzły sposób różne aspekty życia codziennego we Francji w XV wieku, przybliża czytelnikowi zarówno mit rycerzy czy sprawy domowe (od małżeństwa i mody po kulinaria i prowadzenie domu) po wojnę i okupację angielską. Pozycja z pewnością warta sięgnięcia, choć tłumaczenie nie jest zawsze adekwatne.

Książka jest cudownym źródłem wiedzy na temat uczuć, namiętności, podejścia do erotyki dawnych Polaków. Autor opisuje bogatą symbolikę miłosną, podejście do miłości w literaturze i sztuce, miłosne zwyczaje i historie. Nie ogranicza się do sytuacji z życia królów, magnaterii, szlachectwa, ale też mieszczan, wieśniaków, a nawet duchowieństwa. Autor opisuje, jak na przestrzeni renesansu, baroku i oświecenia zmieniało się podejście do spraw miłosnych, uwzględniając wpływy religii, sytuacji wewnętrznej kraju oraz wzorów zagranicznych. Polska specyfika jest porównywana do wzorów zachodnich, ruskich i orientalnych. Imponuje bogata bibliografia, w której autor sięgał do spisywanych po dworach silva rerum, zapisów z procesów czarownic posądzanych o stosowanie czarów miłosnych, korespondencję dawnych małżonków, pieśni ludowe... Dosłownie uchyla zasłonę staropolskich alków, pozwala spojrzeć Polaków żyjących w odległych wiekach nie jak na kosmitów, lecz przodków, którzy ulegali tym samym namiętnością, co współcześni, choć na wiele spraw reagowali inaczej. Autor już w tamtych czasach doszukuje się źródeł dzisiejszej pruderii Polaków, ale jednocześnie ocenia staropolskie podejście do erotyki jak dużo zdrowsze niż panujące w XIX wieku (np. jeśli chodzi o położenie kobiet, społeczne podejście do prostytucji). Ciągłość kulturową wśród Polaków widać szczególnie dobrze na przykładzie literatury. Jak pisze autor, nie byłoby Mickiewicz bez Kochanowskiego (niekiedy zdumiewająco odważnego - tych erotyków raczej nie ma w podręcznikach) i Karpińskiego (Laura i Filon okazują się mniej niewinni niż przy pierwszej lekturze). Andrzej Frycz Modrzewski na podstawie przytaczanych utworów jawi się za to jako skrajny tępiciel wszelkich przejawów miłości, a Mikołaj Rej jako hipokryta, pisujący w zależności od utworu albo tonem umoralniającym, albo wybitnie sprośnym. Autor tylko czasem trochę gubi się w pisaniu "było trochę tak a trochę tak ale proszę pamiętać że bywało różnie" i nadużywa słowa "wszakże". I twierdzi, że Wirydianna Kwilecka-Fiszerowa bardziej kochała pierwszego męża, z czym się osobiście nie zgadzam :)

Jako szkic - jest ok. Podobnie jak inni uważam, że zbytnio skupiono się tutaj na koligacjachh rodzinnych (czytając kilka rozdziałów pod rząd człowiek miał w głowie już namieszane). Informacje powtarzają się w poszczególnych rozdziałach, co denerwuje. Irytujące jest również to, że kilka razy pojawią się informacja typu: o jej osiągnięciach można poczytać gdzie indziej. O wszystkim można poczytać gdzie indziej, więc po co ta książka? Polecam osobom, które szukają inspiracji do innych lektor. Ja zapisałam sobie królowe, kardynałów, królów, o których chce poczytać.

Chciałem se poczytać o pijanych szlachcicach, czuję się jak po przejrzeniu podręcznika do historii takiego dużego. Potężna cegła o historii Polski uwzgledniająca ignorowany przez inne publikacje wpływ alkoholu na losy naszego kraju. Liczyłem najbardziej na opisy obyczajów i anegdoty, dostałem ich sporo ale przeważająca większość faktów to kulisy biesiad postaci rządzących ojczyzną. Ktoś spadł po pijaku ze schodów? Tutaj to będzie. Ktoś po pijaku wyzwał kogoś na pojedynek? Kurde żeby to raz. Dodatkowo jeśli z lekcji historii pamiętacie dziwne zachowania i decyzje wszystko się wyjaśni bo zwykle były podejmowane w stanie nietrzeźwym, czego zwykle nikt nie wspomina - a tutaj to jest. Nie jest to wada ale nagromadzenie dat, postaci i ogólnie wiedzy jest tak duże ze ciężko zapamiętać mniej istotne rzeczy, warto mieć na półce i zajrzeć jeśli interesuje nas konkretny okres, czytanie od dechy do dechy jest męczące. Dużo cytowania dawnej polszczyzny co też utrudnia odbiór ale na szczęście nie uniemożliwia zrozumienia.

Kolejna pozycja z doskonałej serii „Życie codzienne” już za mną. Tym razem książka poświęcona była codzienności w Galii w okresie długotrwałego pokoju, znanego jako Pax Romana, czyli pierwszym trzem wiekom naszej ery. Autor bardzo szczegółowo opisuje geograficzne położenie Galii i jej mieszkańców, prezentując ich styl życia, funkcjonowanie przestrzeni, rolę i znaczenie miast, a także wygląd domów oraz podział i funkcję czasu. Przedstawia życie domowe i codzienne czynności, zwracając uwagę na funkcje poszczególnych członków rodziny, ubiór, toaletę oraz dietę mieszkańców Galii. Książka przechodzi następnie do kwestii pracy – zarówno rzemiosła (obróbki drewna, kamienia, metalu, gliny, szkła),jak i pracy na roli oraz w handlu. Ciekawie przedstawione są różne zawody, z naciskiem na profesje wolne oraz urzędnicze i nauczycielskie. Szczególnie interesująca jest część dotycząca kariery i służby wojskowej, która pozwala zrozumieć strukturę społeczną i możliwości awansu. Autor wiele miejsca poświęca także komunikacji drogowej w Galii oraz zamiłowaniu mieszkańców do polowań i widowisk, w szczególności teatru i cyrku. Zwieńczeniem książki są rozdziały poświęcone wierzeniom i obrzędom galijskim, gdzie szczegółowo opisane są pogańskie zwyczaje, które przetrwały nawet w okresie rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa na tych terenach. Publikacja napisana jest bardzo przystępnie, mimo naukowego charakteru monografii. Widać, że autor szeroko korzysta ze źródeł archeologicznych, co nadaje książce wiarygodności i głębi. Słabą stroną może być fakt, że została napisana ponad 50 lat temu – od tego czasu zarówno badania archeologiczne, jak i historyczno-graficzne znacznie się rozwinęły. Niemniej jednak lektura pozwala zyskać solidny ogląd na codzienne życie w rzymskiej Galii i stanowi wartościowe źródło wiedzy dla miłośników historii starożytnej.