Zagłada Żydów w Krakowie

Książkę można śmiało nazwać "Kroniką opętania". To wspomnienia Augusta Kubizka, przyjaciela z młodości Adolfa Hitlera, opisująca najpierw ich znajomość w Linzu (gdzie połączyła ich miłość do opery oraz architektury),a następnie ich wspólne zamieszkiwanie w Wiedniu w wynajętym pokoju. Zawiera opis codziennego życia Adolfa Hitlera w tym okresie, jest pełna ciekawostek. Opis scen wybuchów Hiltera, jego rojeń na temat przebudowy świata, zaczętych i porzucanych planów (jak np. próba napisania opery bez jakiegokolwiek przygotowania) czy prawie mistycznych przeżyć na szczycie Freinbergu (gdzie Hitler otrzymał jakoby wizję swojego posłannictwa dla ludzkości) czyta się wyśmienicie, aczkolwiek z mieszanymi uczuciami. Czytając książkę nie można także oprzeć się wrażeniu, że relacja Hitlera z Kubizkiem jest uderzająco analogiczna do relacji Hitlera z całym narodem niemieckim. Obserwujemy jak z każdym dniem Adolf Hilter wywiera coraz większy wpływ na Kubizka, całkowicie go sobie podporządkowując. W pewnym momencie Kubizek żyje tylko po to, by spełniać zachcianki Hiltera oraz zaspokajać jego potrzebę bycia podziwianym. Wszystkie swoje myśli, prawie cały czas Kubizek poświęca Hilterowi. Zainteresowania czy wola Kubizka są nieważne, ważny jest tylko Hitler. Kubizek wydaje się być świadomy tej wampirycznej przyjaźni, a jednak nie może zdecydować się na ucieczkę. Jego zauroczenie Hitlerem jest coraz większe. Niespodziewanie dla Kubizka, to Hilter go porzuca z dnia na dzień, bez słowa. Pomimo tego, Kubizek do końca życia jest zafascynowany "wielkim człowiekiem, jakiego spotkał w swoim życiu".

Książka ujawnia szereg nowych, nieraz bardzo szczegółowych a nawet szokujących faktów, które dotąd mało znane były historykom, zajmującym się dziejami tego największego hitlerowskiego obozu śmierci.Przez swoją pozycję w obozie Pan Józef mógł poruszać się po miejscach w obozie, które były niedozwolone dla nieuprzywilejowanych więźniów.Dzięki temu czytelnik może poznać różne zakątki obozu. Wspomnienia Józefa Seweryna-Krausa są spisane zajmująco, żywym oraz przystępnym językiem. Nie ma w nich ani cienia szowinizmu, czy uprzedzeń politycznych lub narodowościowych. Wzruszający, przyjmujący i wstrząsający obraz największej zbrodni w dziejach.

📍"Jestem przeciwko karze śmierci, ale jednocześnie sądzę, że za zbrodnie przeciwko ludzkości należy się śmierć. Dlatego wyrok śmierci dla mojego ojca uważam za słuszny i sprawiedliwy." Niklas Frank nosi ze sobą zdjęcie ojca wykonane tuż po jego egzekucji. Uważa, że jego ojciec zasłużył na te kilka minut strachu przed końcem, strachu, który z jego winy odczuły miliony ludzi, konkretnie prawie sześć milionów... Autor tej książki był najmłodszym z pięciorga dzieci Brigitte i Hansa Franków. Urodził się 9 marca 1939r. Gdy wykonano wyrok na samozwańczym "królu Polski", miał 7 lat. Ojciec nazywał go "Fremdi" (od słowa "fremd"),czyli obcy, gdyż uważał, że nie jest jego synem. Faktem jest, że małżeństwo Franków było, według Hansa Franka pomyłką, a dla jego żony miało głównie wartość biznesową. Obydwoje notorycznie się zdradzali. Ich najmłodszy syn wspomina, że wychowywały go nianie, które jego ojciec, gdy czasem pojawiał się w domu, zawsze wykorzystywał seksualnie. Na szczęście dla niań Hans Frank rzadko bywał w domu. Matka była z kolei zajęta bogaceniem się. Gdy chłopak był starszy matka, chcąc się go pozbyć, wysłała go do szkoły z internatem setki kilometrów od domu. Tak więc, chłopiec, o rodzicielskiej czułości i bliskości nie mógł nawet marzyć. Nikolas nie ukrywa, że nie nie czuje żadnych pozytywnych uczuć do swoich rodziców. Gdy dorósł, został dziennikarzem i zaczął szukać wszelkich dokumentów związanych z działalnością ojca. Przeżył wyłącznie rozczarowania. To był gorzki bilans, ale nie spodziewał się innego. 📍"W moim ojcu i matce nie było nic dobrego. Musiałem podjąć decyzję. Czy mam ojca oceniać według tego, że dwa razy w życiu pogłaskał mnie po głowie? Czy też mam go oceniać po masach zwłok, które zostawił? Decyzja jest przecież jasna." Nikolas jest wobec postępowania swego ojca bezkompromisowy, bezlitosny, nie przebiera w słowach, jego wypowiedź pełna jest przekleństw i wulgaryzmów. Jakby chciał wykrzyczeć to wszystko, czego nigdy, z racji swojego dziecięcego wieku i śmierci ojca, nie zdążył mu powiedzieć. Dla niektórych Niemców książka Niklasa była zbyt brutalna, zarówno w opisach, jak i w języku. Wielu nie potrafiło zaakceptować tego, że syn atakuje ojca tak zjadliwie słowami, które były równie ordynarne i nie do przyjęcia, jak ojcowskie czyny. Wielu książka szokowała już od pierwszej sceny z masturbacją. Autor stracił sporo przyjaciół i znajomych, odrzuciło go troje rodzeństwa. Jedynie najstarszy brat, chociaż bardzo kochał ojca, nie kwestionował jego win i był pełen podziwu dla odwagi i determinacji Niklasa. W swojej książce Niklas Frank często zwraca się do nieżyjącego ojca, jakby chciał prowadzić z nim rozmowę: 📍"Widziałeś już w sali sądu przysięgłych film o Oświęcimiu i Treblince, słyszałeś zeznania Hossa, wszystko to znałeś, od dawna wiedziałeś o grozie obozów koncentracyjnych, czego się jednak wypierałeś przed sądem." Książka poruszyła opinię publiczną w Niemczech. Rozpoczęła dyskusję o tym, jak dzieci oprawców powinny oceniać czyny własnych rodziców. W jednym z wywiadów prasowych Niklas mówi, bez ogródek, o wyjątkowo niepokojących niemieckich resentymentach: 📍"Ani przez chwilę nie wierz, że nostalgia za Rzeszą całkiem zniknęła! Podjęto wielkie środki, aby nie dopuścić do procesu, aby powstrzymać synów przed wypytywaniem ojców. (...)wszystko może się zdarzyć. Kocham Niemców, ale nie mam do nich cienia zaufania." Książka pokazuje też, że konsekwencje tego, co jest już ponurą historią, do chwili obecnej ponoszą nie tylko krewni ofiar, ale także spadkobiercy oprawców. Na przykładzie życiorysów rodzeństwa Franków możemy obserwować, jak ta przeszłość negatywnie wpływała na ich osobiste życie. Morderczy system, stworzony wiele lat temu, nie oszczędzał i nadal nie oszczędza rodzin i prywatnych relacji, lecz je deprawuje, a w końcu niszczy. Jestem pełna szacunku dla odwagi osobistej i bezkompromisowości autora tej książki, bo porusza ważne tematy i jest głosem ostrzegającym, przed tym, co moze się stać, gdy społeczność międzynarodowa straci czujność i nie będzie reagowała na, z pozoru nieznaczne, ale niepokojące incydenty.

Opowieść o Gertrudzie jest bardzo ciekawa. Książka przedstawia praktycznie całą jej biografię. Ukazuje ona w szczegółach przejście frontu przez tereny gminy Lipnica, jak i też jak w rzeczywistości wyglądały relacje między armią czerwoną a ludnością cywilną. Jak i dalsze losy porwanej Pani Gertrudy w głąb arktycznego ZSRS. Nie jest to zdecydowanie książka wyłącznie o froncie pomorskim podczas drugiej wojny światowej. Ukazuje też dalsze losy jak i batalie z państwem biurokratycznym który nie jest skłonny do nadania obywatelstwa repatriantce.

Książka szczera aż do bólu. Opisuje los autora w NIEMIECKICH OBOZACH ZAGŁADY w Majdanku, Gross-Rosen i Flossenburgu. Piekło przez jakie przechodzili więźniowie jest nie do pojęcia. Egzekucję, głód, choroby, katowanie to tylko krzta tego co nadludzie robili z więźniami. Ta książka jest bezcennym dowodem historycznym i opisem tego co NIEMCY podczas wieloletniej okupacji.

Film oglądałem dwa razy, a i tak już dobrze go nie pamiętam... ale miałem jakieś takie wrażenie, że to jest inna historia (nie wiem czy faktycznie sporo jest zmienione, czy aż do tego stopnia nie pamiętam filmu, muszę sobie odświeżyć),ale też wiadomo - książka jest lepsza, dokładniejsza. Właściwie dopiero po przeczytaniu książki można powiedzieć że się coś niecoś wie o sytuacji autora... Wcześniej myślałem, że po prostu mu się udało w odróżnieniu od wielu innych Żydów. Ale jednak to co opisuje, to też jest groza - ciągły strach przed zdemaskowaniem... ciężko to sobie nawet wyobrazić, to na pewno też nie pozostawia bez skutków psychicznych... Książka nie jest może napisana najlepiej - bo wprost i przez kogoś, kto nie jest pisarzem, ale dzięki temu jest prawdziwa. (czytana: 18-23.06.2021) 4/5

Zbiorek 9, niektórych dosyć długich opowiadań/pamiętników różnych autorów dotyczący tematyki obozów koncentracyjnych. Jedne z nich są przekrojowe, obejmują dosyć długi okres czasu, inne skupiają się na opisie konkretnych wydarzeń. Różna jest też ich forma - część z nich przypomina styl pisarski/narratorski Stanisława Grzesiuka z książki "Pięć lat kacetu" a część jest bardziej poważna. I właśnie przez tę różnorodność czyta się ten zbiorek dosyć dobrze. Chociaż w opowiadaniach obozy się powtarzają to każdy z autorów odbiera/przekazuje nam opis wydarzeń we własny, subiektywny sposób i opisuje różne aspekty życia obozowego. Nie jest to książka łatwa, raczej nie da się przeczytać jednym tchem, zmusza do refleksji. Ale nie jest też dołująca - pokazuje hart ducha i silną wolę przetrwania w tych okropnych warunkach. Na końcu książeczki są krótkie notki o opisywanych obozach oraz słowniczek gwary obozowej i specyficznego nazewnictwa.

Kobieca wersja "Na nieludzkiej ziemi" czy "Innego świata". Prawdziwa her-story. Autorka opisuje sowieckie więzienia dla kobiet, pobyt w gułagu i kołchozie uzbeckim zanim trafi do Armii Andersa. Daje niezwykły wgląd w społeczność kobiecej tiurmy: więźniarek politycznych, kobiet więzionych za handel, nielegalne przekraczanie granicy, za mężów w polskim wojsku, Polek, Żydówek, Ukrainek, Hucułek, złodziejek i bezprizornych. Autorka pisze z perspektywy "pańskiej polki", więc jej oceny nie spełniają kategorii poprawności politycznej, pomija wiele aspektów życia które ją gorszą, bywa pruderyjna i niesprawiedliwa. Niemniej świadectwo jakie daje jest wyjątkowe. I oczywiście opinie o Rosji, mechanizmy działania systemu niezmiennie aktualne.

Znakomita książka, w której w całości głos zostaje oddany kobietom, które przetrwały gehennę obozów koncentracyjnych (Ravensbrück, Auschwitz-Birkenau),prac przymusowych, łagrów i stalinowskich katowni. Poddawane niewymownym upokorzeniom, torturom w eksperymentach pseudomedycznych, głodzone i gwałcone, po latach dzielą się i mierzą z bolesnymi wspomnieniami i traumami. Twórcy zbioru nie ingerują w relacje. Doświadczamy przekazów bardzo bezpośrednich, osobistych, wstrząsających ogromem zła, jakiego doświadczyły maltretowane fizycznie i psychicznie kobiety - niektóre z nich wtedy jeszcze będące dziećmi - i w jakiś szczególny sposób inspirujących tym, że w obliczu tak potężnego okrucieństwa i niesprawiedliwości, udało im się zachować godność i człowieczeństwo. Mocna, poruszająca do głębi i równie głęboko uświadamiająca lektura. Kolejna ważna książka na te czasy.

Interesująca historia przymusowej emigracji litewskiej rodziny, a potem już samego bohatera. Książka zawiera wiele szczegółów z tej trudnej podróży: próby osadzenia się w innych miejscach, podejmowane prace zarobkowe czy przymusowy pobyt w wojsku. Autor doskonale pamięta rodzinne strony, dziadków, wyprawy z dzieciństwa, sąsiadów i rodziców. Ostatecznie zamieszkał w Polsce i założył rodzinę. W książce przewija się wiele trudnych emocji, ale mimo to czyta się spokojnie. Jeśli ktoś lubi historie, a szczególnie losy przesiedleńców to polecam tę książkę. Przypomina ona nieco serial "Boża podszewka", ale bohater jest stabilniejszy emocjonalnie. Czytelnik poznaje z pierwszej ręki wpływ decyzji "wielkich" mędrców ówczesnej Europy na życie zwykłego człowieka. Normalne życie zamienione mu w wieloletnią tułaczkę. Warto czytać zanim historia zostanie zupełnie wywrócona do góry nogami, a zbrodniarze tamtych czasów zostaną wyjęci z szaf wstydu i honorowani, bo chyba to tego małymi krokami dąży dzisiejsza propaganda... Oczywiście to już tylko moja dygresja, a nie jakiekolwiek opinię autora tej wartościowej lektury. Polecam!

Stanisław Jastrzębski opisał wydarzenia na Kresach Wschodnich, których był świadkiem jako piętnasto, a potem szesnastolatek. Od września 1939 roku, narastała tendencja antypolska, która za sprawą nacjonalistów ukraińskich przemieniła się w rzeź ludności polskiej. Nikt nie stanął w obronie polskich Kresów. Ani ludności, ani ziem kresowskich. Mieszkańcy licznych wiosek i miasteczek mogli liczyć tylko na siebie i zorganizować przemyślaną samoobronę. Założeniem UPA było to, aby tereny te były zrównane z ziemią. Wydarzenia, o których opowiada Stanisław Jastrzębski, dzieją się we wsi Bybło, w powiecie Rohatyn, województwo Stanislawowskie oraz w samym Stanisławowie. We wsi Bybło, gdzie autor spędził dzieciństwo, stosunki między mieszkańcami były bardzo życzliwe i solidarne. Mieszkała w niej społeczność mieszana, Polacy, Żydzi oraz Ukraińcy. Z czasem życzliwość zamieniła się w nienawiść. Ukraińska ludność stała się wrogiem dla ludności polskiej. Skończyły się przyjaźnie i sąsiedzka pomoc. Mniej więcej w tym samym czasie, do wsi wkroczyło wojsko sowieckie. Od tej pory zaczęła się rusyfikacja. W szkołach nastąpiła nauka według rosyjskiego programu. Porozumiewanie się w języku polskim, było kategorycznie zabronione. Młodych chłopców przymusowo wcielano do Armii Radzieckiej. Początkowo władze sowieckie traktowały obywateli polskich na równi z innymi, jednak z inspiracji Ukraińców, szybko nastawiły się wrogo do Polaków. Terror, represje, aresztowania. Autor cudem uniknął wywózki na wschód. Z czasem nastąpiła zmiana okupacji sowieckiej na niemiecką, co wcale w sytuacji Polaków, nic nie zmieniło. Zaczęła się też wzmagać działalność UPA. Nastąpiła powszechna bezradność wobec przemocy. Stanisław Jastrzębski przedstawia bardziej fakty, aniżeli swoje osobiste przeżycia, tych nie brakuje, jednak są one w mniejszym stopniu. Opowiada o tym co się działo w jego wiosce i okolicach. W jaki sposób polskie społeczeństwo radziło sobie z nową, okrutną sytuacją. Jak szerzyła się propaganda. W jaki sposób traktowano obywateli żydowskich. Co się działo, a co zmieniło, gdy wybuchła wojna między Niemcami a Związkiem Radzieckim. Kto dozbrajał banderowcow i kto padał ich ofiarą. Autor zaznaczył na początku książki, że chcąc oszczędzić czytelnikowi brutalnych scen, nie ujawni ich. Mimo wszystko pojawiają się one i to bardzo obrazowo. Akurat jeżeli chodzi o mnie, dzięki temu, że w tematyce wojennej i co za tym idzie, ludobójczej siedzę nie od dziś, jestem mocno uodporniona na wszelkie mocne akcenty. Wiem jednak, że nie każdy potrafi przez nie przebrnąć i odpowiednio się zdystansować, dlatego ostrzegam. Jak informuje Jastrzębski: "Gdybym swoje wspomnienia ograniczył wyłącznie do własnych przeżyć, nie zobrazowalbym całości wydarzeń". Dlatego sięga też po relacje ocalałych, umieszczając je na stronach. Książka ważna, a przynajmniej powinna taka być, chociaż dla tych, dla których historia Polski nie jest obojętna. Przejmujący dowód nieludzkiego okrucieństwa. Jednego nie potrafię zrozumieć. "My tutaj też oczekujemy, że lada chwila taki sam los nas spotka" - tak rzekła ciotka bohatera, wiedząc, że poprzedniej nocy wymordowano ludność w sąsiedniej wiosce. I tutaj zaświecił mi się duży znak zapytania...ludzie wiedzieli. Wiedzieli, że spotka ich rzeź, znali plany banderowców, a mimo to wielu nie chciało uciekać. Wiele rodzin z małymi dziećmi przed śmiercią przeszło tortury. Ich domy zostały spalone. To niepojęte. Na co liczyli? Że uproszą bandytów, by darowali im życie? Wiedząc o ich wyjątkowym sadyzmie, na pewno musieli być pewni, że czekają na śmierć. Duża ilość ludności została zaskoczona pierwszej nocy pogromu, oni nie mieli szans, jednak reszta...to dziwne, że nie włączyła im się fizjologiczna i homeostatyczna odpowiedź organizmu na zagrożenie. Na walkę nie mieli szans, na ucieczkę - owszem.

Ciekawa książka o rodzie Romanowów. Barwne życie carów, nie tylko tych najbardziej znanych z lekcji historii. Gwiazdka mniej za mnóstwo błędów. Zarówno literówek, jak i historycznych, które jest w stanie wychwycić nawet taki laik jak ja. Mimo wszystko warto przeczytać.

Wspomnienia Hossa nie są typową autobiografią. Może tak jest z pierwszą częścią książki, ale później przekształca się w ogólne sprawozdanie z funkcjonowania obozów koncentracyjnych. Hoss nie jest obiektywny w swej relacji. Owszem, wprost przedstawia fakty hitlerowskich zbrodni na więźniach, lecz, zdaje mi się, że wybierał takie fakty, które mogłyby ukazać jego samego jako współczującego oficera SS i wręcz zmuszonego do wykonywania rozkazów. A wykonywał je solidnie, rzetelnie, bez cienia zawahania podpisywał wyroki egzekucji i przy nich asystował, bez mrugnięcia okiem wysyłał na śmierć tysiące niewinnych ludzi. Hoss ciągle się tłumaczy w swej relacji, usprawiedliwia: że musiał być silny i niewzruszony wobec swoich żołnierzy, nie mógł im pokazać, że się waha lub okazuje współczucie, że dbał o dyscyplinę, wykonywał rozkazy płynące z Berlina, starał się dbać o więźniów i ich warunki bytowe. Hoss w swej książce stara się wybielić ze wszystkich zbrodni i pokazać, że w pewnym sensie, tak jak i więźniowie obozów był "ofiarą" całego systemu hitlerowsko-nazistowskiego. Zanim został komendantem obozu w Oświęcimiu, szkolił się w Niemczech. Najpierw w Dachau, potem w Sachsenhausen. Na początku 1940 roku otrzymał rozkaz stworzenia nowego obozu w Polsce na terenie starych wojskowych koszarów. Miał to być obóz kwarantanny. Hoss przybył do Oświęcimia i w maju 1940 roku został mianowany komendantem tego obozu. Obóz ten początkowo przeznaczony był dla więźniów polskich związanych z Ruchem Oporu oraz działalnością antyniemiecką. Dopiero później, w toku jego powiększania się zaczęto sprowadzać więźniów z innych obozów oraz spoza Polski. W wyniku braku kadry przywieziono z niemieckich obozów (Dachau, Sachsenhausen, Ravensbruck) więźniów politycznych i kryminalnych i ich postawiono na stanowiskach funkcyjnych (kapo). W roku 1941 po raz pierwszy użyto w bloku nr 11 gazu duszącego, tzw. cyklonu B. Efekt i skutek jego zastosowania były szokujące nawet dla esesmanów (zagazowano wtedy ok. 250 polskich chorych więźniów oraz ok. 600 jeńców radzieckich). Zaczęto stosować cyklon B do uśmiercania skazanych. Od tego właśnie wydarzenia obóz w Oświęcimiu zmienił formułę swego funkcjonowania - z obozu kwarantanny stał się obozem śmierci. Hoss wymienia cztery wielkie grupy więźniów, które kolejno ulegały zagładzie: Polacy, jeńcy radzieccy, Żydzi oraz Romowie. Gdy obóz rozwinął się na tyle i powstały krematoria w Brzezince grupy te eksterminowane były na bieżąco, szczególnie ludność żydowska i romska. Hoss swe wspomnienia kończy opisem chaotycznej ewakuacji obozu w styczniu 1945 roku na zachód, w kierunku obozu Gross-Rosen.

Pamiętnika Szachewicza, pewnie ku uciesze wielu czytelników, w pewien sposób nie można zaliczyć do literatury obozowej "ciężkiego kalibru terroru wojennego". Autor w sposób umiarkowany przedstawia swoje losy w Auschwitz i w większości wspomnień koncentruje się na grupach więźniów polskich, którzy musieli ciężko pracować na terenie obozu, cierpieli głód, dotknięci byli chorobami i egzekucjami, jednak w porównaniu z Żydami i więźniami Birkenau mieli znacznie lepiej. Autor unika także relacjonowanie znacznych i drastycznych obozowych wydarzeń (być może nie był ich bezpośrednim świadkiem) - wspomina jedynie żołnierzy radzieckich, którzy zwiezieni z frontu szybko pomarli, egzekucje wieźniów politycznych pod Ścianą Śmierci przy Bloku 11 oraz pokazową egzekucję powieszenia 12 Polaków, skazanych jakoby za planowaną ucieczkę. Mieczysław Szachewicz swój pamiętnik zaczyna od opisu mobilizacji polskiej armii zaraz w pierwszych dniach września 1939 roku oraz obrony Warszawy. Za działalność konspiracyjną w czerwcu 1941 roku został osadzony na Pawiaku, a potem torturowany i przesłuchiwany w siedzibie gestapo w alei Szucha, skazany i przewieziony do Auschwitz. W sierpniu 1944 roku wywieziony transportem do Bremen, następnie do Schandelah - podobozów Neuengamme. Wolność i wyzwolenie zastały autora pod Wittenbergą, skąd, po długiej tułaczce, wrócił do Warszawy (matka Szachewicza zmarła w Warszawie w 1944, ojciec zginął w obozie Mauthausen w 1944, a brat, ranny w powstaniu, tułał się po Polsce).

Recenzowana pozycja jest poszerzoną wersją książki opublikowanego w 1986 r. zapisu dziejów Mengelego, który został wydany pod tytułem „Mengele. The Complete Story”. Może to też tłumaczyć pewne nieścisłości, szczególnie dotyczące kompleksu KL Auschwitz-Birkenau, bowiem od czasu ukazania się pierwszej wersji bardzo zmienił się sposób narracji o tym obozie, jak również stan wiedzy. Tym nie mniej, jak na ówczesne czasy była to pozycja nowatorska, wykorzystywała bowiem dopiero co odnalezione dzienniki i dokumenty po Mengelem. Nie sposób odmówić Posnerowi i Ware’nowi warsztatu literackiego. Prowadzona przez nich narracja wciąga czytelnika, a różnego rodzaju dzikie teorie, które narosły wokół postaci Anioła Śmierci z Auschwitz powodują, że książkę czyta się jak dobrej klasy thriller. Pewnie, dlatego znajdzie ona grono zachwyconych czytelników. Nie zrazi ich zapewne podwójne oznakowanie przypisów (te znajdujące się u dołu strony i oznaczone gwiazdką pewnie pochodzą od redakcji i/lub tłumacza, choć nie jest to jasno zaznaczone) czy pewne mankamenty merytoryczne. Pełna recenzja: https://historykon.pl/mengele%e2%94%82recenzja/

Wspomnienia obozowe Wiesława Kielara, jednego z pierwszych więźniów Auschwitz. Książka jest momentami wstrząsająca, Kielar przekazał nam niezwykle mocne świadectwo tego, co działo się za drutami obozu. ,,Anus mundi'' znaczy odbytnica świata, bardzo adekwatny tytuł dla opowieści o piekle obozu . Autor trafił do Oświęcimia w wieku 21 lat, był tam min. blokowym, tragarzem trupów, pielęgniarzem i pisarzem. Wiesław Kielar spędził w obozie cztery i pół roku, to co przeżył i widział opisał z całą brutalnością, jaka panowała w tym miejscu. Przerażające oprócz bicia , poniżania , głodzenia jest to,że więźniowie zmuszeni do życia w takich warunkach, z czasem zobojętniali na widok umierania i cierpienia. Kielar cudem uniknął śmierci, razem z Edkiem Galińskim planowali ucieczkę z obozu, w ostatnuej chwili Galiński zdecydował, że zabierze ze sobą swoją dziewczynę Malę, a Wiesiek ucieknie dzień później. Historia Edka i Mali była bardzo głośna, niestety nie skończyła się dobrze. Zakochani zakończyli swoje żywoty na szubienicy, a Kielar nie zdecydował się na ucieczkę. Książka jest ciężka emocjonalnie , ale pod względem dokumentalnym ma niezwykłą wartość.Polecam

Świetna książka zawierająca 10 skrótowo potraktowanych biografii wynalazców i odkrywców wraz z przedstawieniem drogi do ich najważniejszych wynalazków lub odkryć. Nie jest to jednak typowa nudnawa opisówka z mnóstwem faktów i dat. Autorka "tchnie życie" w biografie bohaterów, sporo jest tu dialogów z osobami z epoki (prawdziwych lub wymyślonych) i dlatego czyta się tę książkę z całkiem dobrze i z zainteresowaniem. Co prawda styl jest trochę niedzisiejszy ale to nie przeszkadza w odbiorze. Można się sporo dowiedzieć o niektórych, mniej popularnych odkrywcach np. Konstantym Ciołkowskim, Iwanie Miczurinie czy Michale Łomonosowie. Opowieści w książce są ustawione w porządku historycznym - zaczynamy od Krzysztofa Kolumba a kończymy na Marii Skłodowskiej.

"Słowo "Francuz" zgrzytało SS-manom w uszach tak samo jak "Żyd". Z tą różnicą, że według nazistowskiej logiki o ile Żyda należy się pozbyć możliwie najszybciej, o tyle Francuz może poczekać!" Książka ciekawa właśnie ze względu na to, że autor był Francuzem, a takich wspomnień nie widzi się często... Poza tym jest napisana przystępnie, nawet "lekko" jeśli tak można powiedzieć, nawet powiedziałbym że z humorem trafia się parę zdań. Czyta się dobrze. Jeśli jednak ktoś spodziewa się tu coś szokującego czy wstrząsającego przeczytać, to tu tego nie znajdzie, ale i tak warto. No i pierwszy raz usłyszałem o Oradour-sur-Glane. Zaskakująca jest natomiast końcówka, bo w ostatnim rozdziale autor oddaje się rozważaniom o teraźniejszości i przyszłości i to dosyć fatalistycznym, co wypada jakoś tak przygnębiająco ale chyba się z nim nie zgadzam ;) Na koniec jeszcze jeden cytat: "Denerwujące i demoralizujące było jednak to, że wśród całego tego sprzętu używanego do produkcji broni na skrzyniach zawierających narzędzia widzieliśmy napisy "wyprodukowano w Szwajcarii" - co oznaczało, że w krajach neutralnych zarabiano na ludzkiej śmierci." - czy jakiś kraj może być tak naprawdę neutralny w obliczu wojny? (czytana: 12-20.10.2024) 4/5 [7/10]

Wspomnienia obozowego fotografa, który trafił do Oświęcimia za próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko - węgierskiej w Bieszczadach (czyli standard) i parokrotnie (przed i już w obozie) odmawiał podpisania Volkslisty i wstąpienia do Wehrmachtu, co proponowano mu za pochodzenie. Wilhelm Brasse miał styczność z niemal wszystkimi więźniami KL Auschwitz, którzy byli w kacecie rejestrowani, a to za sprawą zdjęć wykonywanych przez niego do obozowej dokumentacji. Ale w bloku nr 24, gdzie miał pracownię, pojawiali się ze zleceniami również SS-mani. Zamawiali zarówno zdjęcia portretowe, jak i żądali dokumentowania swoich zbrodniczych eksperymentów pseudomedycznych. Fakt, iż ekipa fotograficzna działała w ramach wydziału politycznego, z pewnością powodował u więźniów pewien rodzaj dystansu czy wręcz strachu do pracujących tam osób, tym bardziej, że zdążyli oni zazwyczaj poczuć już na własnej skórze bezwględne warunki kacetu. Stąd też pewnie opisywana nieufność przykładowo ze strony rotmistrza Witolda Pileckiego, który (jako Tomasz Serafiński) w KL Auschwitz organizował obozowy ruch oporu. Niemal na cud zakrawa fakt, że w obozowej zawierusze, spowodowanej zbliżaniem się frontu, w pracowni ocalały negatywy (choć praktycznie wylądowały już w piecu, ale nie było w nim ognia, tylko żar, ponadto były wykonane z materiałów niepalnych!). Pozbawiony dozoru Brasse wraz z kolegą, mimo wyraźnych wytycznych i ryzykując własnym życiem, postanowili ich jednak nie niszczyć. Niestety, spora część z zachowanych klisz (w tym te ze zdjęciami SS-manów) została w 1945r. zagarnięta przez Sowietów i bezpowrotnie przepadła (fotografie więźniów wykonane z zachowanych materiałów wywieszone są w, udostępnionym do zwiedzania, bloku nr 6). Trzeba przyznać, że relacja Wilhelma Brassa potrafi wciągnąć. Jest opowiedziana ciekawie, poruszająco, jest ponadto bogato ilustrowana i można ją zgłębić w zaledwie jeden wieczór. Na dołączonym do wydania 40-minutowym filmie widzimy fragmenty wywiadu, który składa się na książkę, i od niego proponuję rozpoczęcie poznawania tych wyjątkowych przeżyć. Tym, których zainteresuje niniejsza pozycja, polecam również wcześniejszy dokument "Portrecista" w reżyserii Ireneusza Dobrowolskiego.