Rękopis znaleziony w butli

U Lovecrafta strach tkwi w tym, czego nie znamy. Ciemność, skrywana tajemnica, zamknięte drzwi, dźwięki, których nie sposób do niczego przypasować - kiedy już dowiemy się, co nam zagraża, będzie za późno. Bohater opowiadania słyszy, jak jego sąsiad Erich Zann gra na skrzypcach. Nie spodziewa się, że muzyka starszego człowieka, jest tak naprawdę formą obrony przed atakiem obcych, mrocznych dźwięków. Możemy sobie tylko spróbować wyobrazić, jak mogłoby to wszystko brzmieć.

Natalia, młoda żona radcy stanu, opowiada swojemu mężowi o niedawno odbytej wycieczce do Jałty. Mężczyzna początkowo z rozczuleniem słucha trajkotania ukochanej. Kobieta zaczyna jednak opowiadać o tatarskich przewodnikach, którzy ją i jej przyjaciółkę prowadzili w góry. Natalia decyduje się powiedzieć mężowi w sekrecie, że dla Julii spotkanie z Tatarami było szczególnie ekscytujące. Wkrótce jednak skłonność Natalii do plotkowania przynosi niespodziewane konsekwencje.

Do doktora Koszelkowa zgłasza się Sasza, młody mężczyzna. Okazuje się, że doktor uratował mu kiedyś życie, gdy ten ciężko chorował. Sasza i jego matka chcą się odwdzięczyć - są bardzo biedni, zajmują się skupowaniem starych figur z brązu, więc decydują się jedną z nich podarować doktorowi. Przedstawia ona jednak scenę na tyle frywolną i wyuzdaną, że Koszelkow decyduje się pozbyć prezentu.

Dwaj pijani marynarze trafiają przypadkiem na wystawną ucztę, gdzie biesiadują mocno zdeformowane chorobami trupy. Ta historia, a przede wszystkim opisy członków imprezy są w stanie rozśmieszyć mnie nawet w najgorszych chwilach. Poe był mistrzem absurdalnego, czarnego humoru. Wisienką na torcie jest genialne tłumaczenie Leśmiana.

Kawał porządnej grozy pióra Lovecrafta. Czarna magia, kabalistyczne rytuały, demony. Historia Charlesa Curwena, który poznaje makabryczną prawdę na temat swojego przodka Josepha. Powoli ze strzępków informacji wyłania się cała groza sytuacji, która może przyprawiać o szaleństwo

Słowny róg obfitości cechujący szamanów-szarlatanów, zgodne z ich logiką środki wyjaśniające nieracjonalną ideę (która dosłownie i symbolicznie ledwo już dyszy na stole operacyjnym tego opowiadania) i końcowa makabra dostarczyły autorowi niezbędnej intonacji i metody, aby powiedzieć im, że dążenie do uzyskania za wszelką cenę odpowiedzi równa się żądaniu, żeby rosół z kury zagdakał.

Nieco przerażająca książka. Najbardziej chyba pierwszy rozdział, a w każdym razie według mnie. Mimo wszystko miło mi się to czytało. Podczas czytania porównywałam "Piaskuna" z librettem baletu "Coppelia", które zainspirowało mnie do przeczytania tej książki, bowiem to libretto zostało stworzone na podstawie właśnie tego utworu (polecam sprawdzić). Myślę, że będę kontynuować poznawanie dzieł E. T. A. Hoffmana, np. "Dziadka do orzechów", którego, o dziwo, jeszcze nie czytałam.

Schopenhauer wyraża myśl jakoby miłość była tworem kulturowo wyidealizowanym - poszukiwanie bratniej duszy, spełnienia w drugiej osobie oraz przyjemność z wzajemnej obecności jest wyłącznie fortelem mającym na celu ukrycie naszych autentycznych motywacji. Potrzeba współżycia jest zdaniem filozofa ważna, jednak jest dla nas tak istotna ze względu na to, że w niej najmocniej musi się objawiać wola życia, ażeby przedstawienie dalej trwało. Zostajemy otumanieni rozkoszą, korzyścią własną, przyjemnościami, ażeby nieświadomie realizować interes gatunku. Temat miłości to tylko wybieg by Schopenhauer mógł przedstawić w pełnej okazałości wnioski swojego systemu o pozorności jaka często charakteryzuje „interes własny” - poczucie naszego własnego spełnienia najczęściej wiąże się ze spełnianiem zachcianek wiecznie pragnącej Woli. Następnie Schopenhauer rozwodzi się nad coraz to bardziej zdeaktualizowanymi teoriami o przyciąganiu się przeciwieństw, fetyszach, niesmaku wysokich kobiet do wysokich mężczyzn by nie rodziły się giganty itd itd. Oczywiście, całkowita zgoda z Schopenhauerem byłaby zbyt „edgy” dla kogokolwiek poważnego a wiele fałszywych tez Schopenhauera o miłości weryfikuje XXI wieczna rzeczywistość - mimo to fajny, krótki tekst wprowadzający w system i rozumowanie Schopenhauera.

Najsłynniejszy tytuł polskiej grozy wszechczasów (nawet nie ma o czym dyskutować),tak naprawdę jedyny światowej klasy przyczynek polski do literatury gatunku, zbiór na wskroś oryginalnych, powiązanych ze sobą tak otoczeniem (specyficzny romantyzm otaczający kolej żelazną na początku XX wieku) jak i tematycznie (mania, obsesja ruchu i pędu, przekraczanie granic życia i śmierci). Nikt wcześniej nigdzie nie pisał w takim stylu, nie potrafił wywołać takiego nastroju, trochę rozlewnego liryzmu niczym z nokturnów Chopina, trochę mroku i osnutej mgłą (i parą z lokomotyw) tajemnicy. KAŻDY fan grozy MUSI nie tylko znać, ale posiadać w swych domowych zbiorach, ten niewielki tomik. + Jak wspomniałem, naczelnym tematem spinającym kolejne opowiadania “Demona Ruchu” jest szczególna obsesja kolejowa, połączenie uwielbienia dla jazdy pociągami, samej instytucji kolei, oraz fascynacji dzikim pędem, niekończącym się ruchem. Głęboka, obsesyjna miłość tkwi w sercu starego, kalekiego dróżnika, który odnawia i utrzymuje w sprawności martwy odcinek toru (“Głucha Przestrzeń”). Podobna miłość, tęsknota do jazdy pociągiem zmusza ubogiego (nie stać go na drogie bilety kolejowe) urzędnika do wysiadywania na dworcach i fantazjowania o podróżach w szeroki świat (“Wieczny Pasażer”). Obłęd związany z ruchem wywołany przezeń, przenika myśli maszynisty (“Maszynista Grot”),pędzącego skradzioną lokomotywą na zatracenie, ten sam obłęd prowadzi do morderstwa bohaterów opowiadań “W Przedziale” czy tytułowego “Demona Ruchu” (choć tutaj mamy do czynienia raczej ze szczególną, “demoniczną" metaforą). Granice między życiem i śmiercią, temat, który Grabiński przejął od samego E.A. Poego stanowią temat słynnego “Ślepego Toru”. Oto grupa podróżnych dobrowolne decyduje się pozostać w pędzącym na zatracenie pociągu, by poznać tajemnicę skrywaną poza granicami powszedniości. Tę samą metaforę - śmierć jako przystanek na drodze do poznania Niepoznanego, zawiera opowiadanie “Dziwna Stacja”. Temat świadomości istniejącej poza granicami życia podejmuje również “Ultima Thule”, romantyczna opowieść o przyjaźni dwu kolejarzy “Ultima Thule”, przyjaźni, która przetrwa śmierć. Trzecia grupa tematyczna, skupiająca uwagę Grabińskiego to kolejowe katastrofy, tragiczne i często niesamowite okoliczności do nich prowadzące. Oto kolejarz bada tzw. “Fałszywe alarmy”, nieprawdziwe informacje telegraficzne zapowiadające katastrofy na torach. Pewnego dnia jednak nadmierne zaufanie do opracowanej metody przyniesie tragiczny rezultat. W “Błędnym Pociągu” dochodzi do czołowego zderzenia składu kolejowego z widmowym pociągiem. W pamięci fana grozy najdłużej pozostaną dwa opowiadania najlepsze w całym “Demonie Ruchu”; przewrotny, złowrogi "Smoluch" z samospełniającą się przepowiednią katastrofy, i klasyczna, bardzo zgrabna ghost story “Sygnały”, w której upiór dróżnika bezskutecznie usiłuje ostrzec żywych przed tragedią. + Łącząc wszystkie utwory wspólnym mianownikiem uzyskał Grabiński niezwykły efekt spójności artystycznej, powodując, że, jak to często bywa, całość jest większa od sumy części składowych. Stąd największe wrażenie robi "Demon Ruchu" czytany w wydaniach całościowych. Wszystkie teksty ujmują pięknem języka, śmiałością wyobraźni Autora i tym niezwykłym dziś romantyzmem kolejowym. Aż trudno sobie dziś wyobrazić tak niezwykłe, fantastyczne podejście do czegoś tak na pozór przyziemnego jak jazda pociągiem. Ot, wsiadamy w Pendolino i za parę godziny jesteśmy u celu. Cały "romantyzm" to czy gdzieś w polu nie staniemy i się na spotkanie nie spóźnimy....

„Otóż powinieneś wiedzieć, że wyspa Itongo jest jednym z tych rzadkich, ukrytych przed okiem zwyczajnych ludzi zakątków, w których gromadzą się i przechowują ślady zamierzchłych wieków ludzkości. Takich miejsc rozrzuconych po ziemi jest niewiele; może dwa, trzy najwyżej. Jednym z nich jest kraina Itongo.” “I tak na rubieży lęku przed nieznanym i pożądania, między krasnotą życia a omroczą „tamtego brzegu” oddała mu się. Mgła szału przesłoniła im oczy i odgrodziła purpurową kotarą od złych dziwów domu.” „W naiwnej, dziecięcej niewiedzy spełniali wolę ciemnych przeznaczeń, które sprowadziły ich oboje do tej dziwnej izby na godzinę miłosnego aktu. W ekstazie upojenia nie widzieli widmowych twarzy, które nachylały się nad nimi z enigmatycznym uśmiechem masek i śledziły miłosną ich sprawę, nie słyszeli wkoło siebie tajemniczych głosów i szeptów.” Ówcześni Grabińskiego nie docenili jego powieści przypisując im mniejszą wartość artystyczną, jednak myślę, że jak w przypadku wielu innych wizjonerów, musiało minąć sporo czasu nim czytelnicy, spojrzeli łaskawszym okiem również i na tą formę przekazu. Opowiadania Stefana bez wątpienia stanowiły istotę jego twórczości, słusznie chwaląc go za wyobraźnię czy niebanalne podejście do nadnaturalności, jednak będąc ponownie po lekturze „Cienia Bafometa” i dzisiejszym poznaniu „Wyspy Itongo” wcale nie uważam, żeby dłuższa forma mu nie służyła lub jakościowo mocniej odstawała od jego twórczości. Dlaczego? Ponieważ wbrew obiegowej opinii prezentowana wyspa to nie przygodówka z nutką grozy, a opowieść o duchach, wypełniona przez zjawy i w końcu w całości prowadzona przez obce nam siły, dla których jesteśmy tylko marionetkami. Patrząc oczami zwykłych ludzi „Wyspa Itongo” to historia Jana Gniewosza, młodego medium, który w wyniku nieoczekiwanego splotu wydarzeń trafia na tytułową wyspę, lecz kiedy wybiegniemy poza nasze postrzeganie, nagle zrozumiemy, że to nigdy nie mogła być historia przygodowa, a opowieść duchów, które są tuż obok ingerując w śmiertelnych. Prezentowana dziś wyspa jest ściśle powiązana ze strefą ducha, a jednocześnie przedstawia zderzenie dwóch odmiennych kultur, przy okazji wyśmiewając agresywne zapędy kolonialne Europy minionych wieków. Jan Gniewosz, dziecko duchów, medium mimo woli, trafiając na wyspę jest początkowo mocno zdołowany wydarzeniami ostatnich miesięcy, jednak dość szybko wchodzi w konkwistadorskie buty wierząc, że sam jeden może zmienić odwieczny porządek rzeczy, naginając wolę rzekomych poddanych traktujących go jak kochanka Bogów. Pytanie jednak czy ci, którzy nadali mu władzę, zgodzą się z jego śmiałymi planami. Wydarzenia na wyspie są niezaprzeczalnym rdzeniem książki, jednak szponiaste ręce duchów nie zatrzymały się jedynie na tym skrawku, skutecznie mieszając w przestrzeni i w czasie. Akcja „Wyspy Itongo” zaczyna się w opuszczonym nawiedzonym domu będącym miejscem poczęcia Jana, opisuje kolejne lata jego życia zaczynając od momentu zbudzenia daru, aż po jego „szkolenie” ostatecznie dochodząc do momentu przełomowego, czyli znalezienia się na wyspie. W książce jak już wspomniałem królują duchy i zjawy, jednak sama opowieść ma dwa wyraźne etapy, które różnią się zarówno stylem, jak i przebiegiem. Zimna i znana Europa kontra dziki i nieokiełznany raj na końcu świata. Podobały mi się motywacje Jana i jego ukryte motywy, lecz jeszcze bardziej przemawiał do mnie motyw miłości, również tej cielesnej. Cenię Grabińskiego za jego nadnaturalność, imponują mi zjawy z jego głowy, jednak nie ukrywam, że lubię jak opisuje relacje damsko-męskie, zwykłe zwierzęce potrzeby i chemię jaką łączą się zakochani. Brzmi to wszystko wyjątkowo naturalnie i jeszcze mocniej porusza, gdy dochodzi do zazwyczaj trudnego tematu danej historii. Nie powiem jednak jak się tu to potoczy. I tak zbyt dużo zdradzam w swoim tekście. Pamiętajcie. Nie przekreślajcie dłuższej formy Grabińskiego. Tam też znajdziecie przyjemną grozę i dawkę fantastyki.

Choć wahałam się nad opinią „przeciętna”. Audiobook w narracji Pana Gosztyły jednak podbija wartość powieści, świetna interpretacja lektorska. Z horrorem tej historii nie po drodze. Prędzej nazwałabym ją psychologicznym thrillerem. Dualizm charakteru, osobowości. W każdym czyha ten zły pierwiastek. Ciekawe.

Kiedyś byłam zachwycona powieściami Dostojewskiego, szczególnie „Idiotą”. Jednak opowiadania to nie moja bajka. Okazuje się, że Dostojewski przez całe życie prowadził „Dziennik pisarza”, w którym notował różne własne spostrzeżenia, a także puszczał wodze fantazji, pisząc opowiadania. Może to były pomysły do wykorzystania później, a może to była odskocznia od dłuższych form. „Opowiadania fantastyczne” nie są fantastyką, jak dzisiaj ją rozumiemy. Te opowiadania dzieją się na pograniczu snu i jawy. Tak jak w opowiadaniu „Bobek”, gdzie bohater, siedząc na jednym z grobów, na cmentarzu przysłuchuje się rozmowom ostatnio zmarłym. Jednak tematy tych rozmów, jak tematy innych opowiadań są typowe dla prozy Dostojewskiego. Porusza w nich problemy dotyczące XIX- wiecznej Rosji, nędzy, brudu, wyzysku, alkoholizmu większości społeczeństwa. Świetnie to widać w najlepszym opowiadaniu w zbiorze „Potulna”. Spowiedź człowieka, którego żona popełniła samobójstwo. Spowiedź przekształca się w analizę psychologiczną ich związku, a także obraz, w jaki sposób traktowane są kobiety w Rosji. W opowiadaniach „Chłop Mareusz” i „Stuletnia” oddaje hołd ludziom prostym, doświadczonym przez długie życie, którzy przekazują prawdy moralne młodszemu pokoleniu. W „Stuletniej” porusza też temat śmierci. „Sen śmiesznego człowieka” jest alegorią życia. Nawet znaną baśń Andersena „Dziewczynkę z zapałkami” przenosi do realiów rosyjskich, tworząc „Chłopczyk na gwiazdce u Pana Jezusa”. W porównaniu z powieściami autora, te opowiadania są dość przeciętna, ale mogą być pewnego rodzaju wstępem dla twórczości autora, dla tych, którzy jeszcze nie zetknęli się z jego twórczością. Dla mnie to było po długich latach powrót do twórczości fantastycznego autora.

Magia baśń i ballad ukazana w jednym krótkim utworze, w którym fikcja i rzeczywistość są jak dwie równoległe osie, które to nie wchodzą w kolizję ze sobą - przeciwnie, jedna uwypukla drugą. Każdy miłośnik fantastyki i jej twórca powinien się z utworem zapoznać, jest nieoceniony. Jedyny może minus, że utwór mógłby być dłuższy.

Nie jestem wielką fanką literatury grozy, czasem jednak sięgnę po coś z tej parafii. Kroniki Arkham wydawały sie ciekawą opcją. Punktem wyjścia cyklu jest opowiadanie Lovecrafta Widms nad Innsmouth, wokół którego krążą wszystkie inne opowiadania. Cykl jest super poprowadzony, bo zaczynamy z jednej daty i lecimy coraz dalej , przedstawiamy widmowe miasteczko na przestrzeni czasu. Jeden minus jak dla mnie to opowiadania nie są zbyt straszne jak dla mnie, nie czułam wszechobecnej grozy, aczkolwiek niektóre opowiadania były bardzo dobre, reszta przeciętna. Ogólnie dla fanów pewnie te Kroniki są bardzo dobre, dla mnie to taka odskocznia i trochę zapchaj dziura.

Antologia różnych opowiadań o duchach. Podejście do tematu było bardzo różne, ale wydaje mi się, że im dalej tym gorzej. Nie wiem, czy to moje zmęczenie czy też po prostu spadała jakość. Jednak o dziwo, pierwsze i ostatnie opowiadanie zasługuje na najwięcej uwagi. No i może drugie. Pierwsze opowiadanie autorstwa Edgara Allana Poe opiera się na panice związanej z odkryciem w XIX wieku, że istnieje coś takiego jak śpiączka. Na niektórych zabytkowych cmentarzach wciąż można znaleźć dzwonki nad grobami, którymi mieli trząść przypadkiem obudzeni w grobach. Natomiast ostatnie Oscara Wilde'a na początku przypomina co nieco premise *Soku z żuka* i nie zdziwiłbym się gdyby to była inspiracją dla filmu. Nie oglądałem jednak filmu, więc nie mogę porównywać więcej. Z kolei H.G. Wellsa zwyczajnie przedstawia ciekawą sytuację, co by było gdyby scjentystyczne teorie na temat świata duchów z XIX wieku okazały się prawdziwe. Z powyższego przenika jednak jeden wniosek. Z czasem wrażliwość i atrakcyjność niektórych narzędzi narracyjnych się zmienia. Dlatego to pomysł jest tym, co musi wciągnąć czytelnika.

Ponadczasowa! Mimo upływu lat tematyka pozostaje aktualna. To fundament klasyki, który każdy miłośnik literatury powinien znać .Sięgając po książkę miałam pewne obawy, że sposób pisania może być zbyt wymagający, ale na szczęście nie. To literacka perełka, która udowadnia, że prawdziwa klasyka nie starzeje się nigdy. Pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników klasyki, ale dla każdego, kto szuka w książce czegoś więcej niż tylko rozrywki. To książka, która uczy, porusza i inspiruje. Czas spędzony w towarzystwie dobrej literatury jest cenny.

Dzięki "Dziennikom", które mnie wessały tak bardzo, że jestem w szoku, odkrywam na nowo Dąbrowską. To bez dwóch zdań najlepsza polska pisarka; jeśli ktoś zasłużył na Nobla, to przede wszystkim ona. Nominowana pięć razy, co - jak ktoś napisał - jest nawet cenniejsze niż gdyby go dostała, a po dwóch latach nikt by jej nie pamiętał (co z noblistami często się zdarza). Tymczasem ona była uparcie wiele razy zgłaszana, wcale nie przez rodaków❤️ Choć "Noce i dnie" są bezkonkurencyjne, to także opowiadania warto czytać. Przepiękny język, niesamowity zmysł obserwacji, "ucho" do języka ludzi z różnych grup społecznych i last not least historie nie pozostawiające czytelnika obojętnym. Przepiękne historie 9.5/10

Obecnymi czasy podstawowym typem antologii jest zbiór prac aktualnie publikujących autorów, czasem wręcz jest to swoiste okno reklamowe dla twórców niegotowych jeszcze na samodzielny debiut - taka antologia (czasem połączona wspólnym tematem) przejmuje na siebie rolę niegdysiejszych czasopism literackich (tak, niniejszym oddaję honory kończącej swój żywot, nieocenionej OkoLicy Strachu). Typ drugi - to antologia „best of”, obejmująca najsłynniejsze opowiadania i najwybitniejszych twórców. Ten typ antologii był dominujący w okresie PRL - praktycznie tylko w tej formie wydawana była literacka groza. „Fantastyczne Opowieści” wydane w 1975 roku przez WL w ramach popularnej serii tzw. „gotyckiej” to typowy reprezentant drugiego rodzaju antologii. Już blurb okładkowy pozwala ocenić, w jaki sposób traktowana była w tym okresie literatura grozy : „Amatorom „dreszczyku” i niecodziennych wrażeń WL proponuje nowe wydanie zbioru opowiadań fantastycznych. (…) Nieco staroświeckie, (…) żartobliwe i na serio, stanowią dziś przezabawną lekturę dla czytelnika, przeniesionego raptem w świat wilkołaków, (…) upiorów i demonów, mściwych posągów (…) i przedziwnych przygód. (…) Pisane często dla żartu i zabawy, animowały niegdyś czytelników spragnionych sensacji na tej zasadzie, na jakiej obecnie znajdująca swych gorących zwolenników literatura kryminalna.(…) Dziś (…) nie utraciły mimo wszystko swoistego wdzięku, jak staroświecka miniaturka wyciągnięta z kuferka babuni”. Cóż tu dodać…może tylko, że w roku wydania „Fantastycznych Opowieści” Stephen King opublikował „Miasteczko Salem”, Peter Straub „Julię”, Graham Masterton „Manitou” i Guy N. Smith „Trzęsawisko”. Kuferek babuni ich mać… Nic, ale pora wrócić do „Fantastycznych Opowieści” i przyjrzeć się ich zawartości. Od razu widać, że wydawnictwo postanowiło dać po oczach nazwiskami. Fiodor Dostojewski, Aleksiej Tołstoj, Honore de Balzac, Walter Scott, Charles Dickens, Oscar Wilde, Anatole France, Henry James - absolutny top literacki XIX wieku, najwybitniejsi autorzy „mainstreamowi” tamtych czasów. Ich obecność w antologii ma uzasadniać tezę o „salonowej zabawie literackiej”. Jest jednak również paru tuzów „gatunkowej” grozy. Przede wszystkim sam Edgar Allan Poe i jego „Opis Wypadków z P. Valdemarem”, przerażająca opowieść o człowieku, który został poddany hipnozie w chwili śmierci, następnie zaś utrzymywany miesiącami w stanie zawieszenia między obu światami. Jest też obecny Joseph Sheridan Le Fanu ze znakomitym opowiadaniem „Obserwator”, mroczną i przerażającą historią ducha marynarza, szukającego zemsty na winnym jego śmierci oficerze (a tak naprawdę opowieścią i wyrzutach sumienia, w, wpędzających tego oficera w grób). I jest wreszcie Prosper Merimee : Merimee, francuski pisarz i historyk, zapisał się w pamięci potomnych za sprawą odbudowy średniowiecznego miasta-zamku Carcassone (którego był wielkim propagatorem),opowiadania „Carmen” (do którego fabuły Georges Bizet skomponował przesławną operę) oraz kilku przednich nowel niesamowitych. Najważniejsza z nich to „Lokis”, najbardziej chyba znana XIX wieczna wersja mitu „zwierzołaka”. Przybyły na Żmudż w celu przeprowadzenia badań językowych niemiecki profesor lingwista, obserwuje uczucie swego gospodarza, otoczonego lekką aurą niesamowitości hrabiego Szemiota do zamieszkałej w sąsiedztwie pięknej Polki, ostatecznie zaś zostaje zaproszony na ślub. Pozbawione szokujących momentów grozy opowiadanie całe jest nastrojem, narastającym suspensem wiodącym do przewidywalnego, okropnego finału w noc poślubną. Na podobnej zasadzie zbudowana jest równie sławna „Wenus z Ille”. Tym razem obcy przybysz dociera na pogranicze francusko - katalońskie i uczestniczy w ślubie miejscowego chłopaka, o którego uczucie zazdrosny jest wydobyty z ziemi starożytny posąg okrutnej Wenus. Trzecie powiadanie Merimeego jest mniejszej wagi, to humoreska o parze kochanków w hotelowym pokoju, którzy podejrzewają, że ich sąsiad został zamordowany, lecz boją się zgłosić na recepcji zem strachu przed ujawnieniem. Ciekawostka - wszystkie trzy opowiadania zostały zekranizowane w Polsce. „Lokis” to pierwszy PRLowski horror kinowy, zaś „Wenus Z Ille” i „Błekitny Pokój” weszły w skład telewizyjnej antologii „opowieści z dreszczykiem”. Dalej pora na innego francuskiego romantyka, Theophile Gautiera. Autor ten znany jest najbardziej ze swych powieści historycznych i przygodowych (najbardziej tutaj znany jest Kapitan Fracasse, komnkurujący w gatunku płaszcza i szpady z Dumasem),ma jednak duże zasługi na polu literatury niesamowitej. „Panna Młoda Z Krainy Snów” („La Morte Amoreuse”) to jedna z jego najlepszych nowel fantastycznych. Pewien ksiądz pała zupełnie ziemskim pożądaniem do demonicznej, pięknej kurtyzany, której nawet śmierć nie powstrzymuje od zwodzenia go na pokuszenie. Proboszcz dzieli swe życie na dzienne obowiązki duszpasterskie i nocne, senne eskapady w towarzystwie sukkubo/wampira. Zgrabna, dwuznaczna moralnie tematyka - wodzenie (skuteczne!) na pokuszenie katolickiego księdza, jego trwająca latami namiętność, trwający całe życie żal za utraconym blaskiem życia (dobra, konkretnie za pięknem kobiet),połączone ze znakomitą postacią Clarimonde, łączącą w sobie cechy piekielnego demona (sukkuba),i wampira (to jedna z pierwszych literackich manifestacji tego popularnego monstrum). Klasyczna rzecz. Wspomnienie literatury gotyckiej zapewni opowiadanie Washingtona Irvinga - „Upiorny Narzeczony”. Historia „ducha” pana młodego przybywającego na swój ślub jest bardziej komedią niż horrorem (czytelnika serdecznie ubawią hordy krewnych i znajomych korzystających przy każdej okazji z naiwnej dobroczynności pana zamku),ale w decydujących momentach potrafi dobrze operować klimatem grozy. W „Opowieściach” są jeszcze trzy „contes cruelles” Villiers de l’Isle Adama, ale ciekawsze są opowiadania tych „wielkich” literatury XIX-wiecznej. Charles Dickens i jego druh Wilkie Collins reprezentowani są przez znane, często obecne w różnych antologiach opowiadania („Dróżnik”, „Kobieta Ze Snu”),również „Przyjaciele Moich Przyjaciół” Henry Jamesa to popularna, nieco sztywna ghost story, zaś „Bobok” Fiodora Dostojewskiego to groteska, w której pochowane na cmentarzu trupy przekomarzają się między sobą nawet po śmierci. Mocno w pamięć zapadnie mroczna (choć pozbawiona elementów nadprzyrodzonych) historia zemsty zdradzanego męża opisana przez Honore de Balzaca w „Tajemniczym Dworze”. Również „Próba” Waltera Scotta - minimalistyczne opowiadanie o nawiedzonym pokoju wyróżnia się bardzo efektowną nawet dzisiaj jump sceną finałową. Warto jeszcze wspomnieć o trzech opowieściach, w których aura tajemniczości i niesamowitości otacza historie miłosne; Aleksiej Tołstoj opisuje molestującego kobiety na ulicach Petersburga „Fauna”, Oscar Wilde pogrążoną w tajemnicach ukochaną narratora („Sfinks Bez Tajemnicy”) a Anatole France kostycznego profesora arecheologii, któremu w głowie zawróci piękna, zainteresowana starożytnym Egiptem Angielka („Pan Pigonneau”) Zdanie podsumowania - czy zatem warto czytać „Opowieści Fantastyczne” ? Warto, nawet bardzo. To przede wszystkim naprawdę wielka literatura, znakomicie napisana, o wielkiej wartości artystycznej. Zawsze należy czytać klasykę, to wyrabia smak i gust literacki. Co więcej, klasyka ta jest wybornie (w old schoolowym, PRLowskim stylu) przetłumaczona i zredagowana, z ogromną dbałością o urodę i literacki smak przekładu. Mnóstwo opowiadań znakomicie zniosło próbę czasu, a tak naprawdę dla samego „Lokisa” warto mieć na półce. PS. Książka jest ozdobiona wybornymi weirdowymi grafikami Daniela Mroza. Nie są to ilustracja opowiadań, działają niejako obok tekstów, wzbudzając w czytelniku poczucie niepokoju i nierzeczywistości.

Opowiadania dość pomysłowe, ale raczej nie wzbudzą lęku u współczesnego czytelnika. Stylem przypominają utwory wszystkich pisarzy tworzących w tamtych czasach, także czytając dowolny dziewiętnastowieczny tekst tego typu, nie wiedząc, kto go napisał, nie rozpoznamy, czy jego autorem był M.R. James, Robert W. Chambers, E.A. Poe, czy Bram Stoker właśnie. Teksty zawarte w zbiorze "Gość Draculi" można potraktować jako kolejny zbiór opowieści z dreszczykiem napisanych archaicznym językiem lub jako ciekawostkę związaną z twórcą najsłynniejszej powieści o wampirze. Na tle "Draculi" ani się one nie wyróżniają, ani też w niczym jej nie ustępują.

Jaka jest najkrótsza książka, którą przeczytaliście? ✨ Ja w trakcie świąt Wielkanocnych sięgnęłam po „Białe noce” Fiodora Dostojewskiego, które liczą tylko 80 stron! Niemniej o tych 80-ciu stronach też można co nieco opowiedzieć 😁 Przede wszystkim mamy tutaj zupełnie innego Dostojewskiego niż chociażby w znanej z liceum „Zbrodni i karze”, czy w „Braciach Karamazow”. Główny bohater to marzyciel z głową w chmurach i gadką na poziomie Wertera albo Kordiana 😅 Pewnej nocy, szwendając się po Petersburgu spotyka młodziutką Nastieńkę, która jak się okazuje opłakuje ukochanego, który musiał wyjechać i być może nigdy nie wróci. Odnajdują w sobie bratnie dusze i od tej pory spacerują razem po nocnym Petersburgu, zrzucając z siebie wszystkie troski, zmartwienia, ale też pragnienia. Jest w tej króciutkiej historii coś nostalgicznego, jakby znajomego. Być może to właśnie skojarzenie z lekturami epoki romantyzmu, a może po prostu czytanie „białych nocy” jest jak słuchanie „The Night we met”? 👀 Dla wszystkich tych, którzy chcą w tym roku sięgnąć po klasykę - zdecydowanie warto. Krótki tekst, ale niezwykle klimatyczny, a zakończenie wbrew pozorom potrafi zaskoczyć 🤎 ig: dobrestronyliteratury