Noc morderców. Kaźń polskich profesorów we Lwowie i holokaust w Galicji Wschodniej

Przyznam, że byłem dość zdziwiony, gdy zobaczyłem tę książkę na półce w księgarni. Pamiętałem wprawdzie wspomnienia Traudl Junge „Z Hitlerem do końca”, ale nie kojarzyłem innych osób z tak bliskiego kręgu Führera, które podjęłyby się spisania wspomnień. Książka dość nierówna, choć niekoniecznie z powodu subiektywnego punktu widzenia autora. Jest dość oczywistym, że postrzegał rzeczywistość z innego punktu niż obywatele krajów okupowanych. Niestety dodanie „aneksu” pozbawionego krytycznego komentarza do regularnego tekstu wspomnień zaburzyło lekturę i właściwie nie wnosi nic nowego, poza serią powtórzeń. Myślę, że osoby odpowiednio przygotowane, które poznały dobrze historię III Rzeszy, będą w stanie podejść do wspomnień Ericha Kempki z odpowiednim dystansem i obiektywnie ocenić. Ciekawostka dla wnikliwych.

Bardzo rzetelnie opracowany materiał archiwalny. *** Celem tej książki było rozliczenie świata medycyny. Takie odniosłam mocne wrażenie. Autor dodaje informacje o losach powojennych dla każdego wspomnianego lekarza i naukowca. *** Jeśli ktoś spodziewa się po tej lekturze wspomnień osób doświadczalnych czy opisu samych doświadczeń, to srogo się zawiedzie. To książka historyczna, dokumentującą fakty. Opisy są naukowe i nie emocjonalne.

Ta książka to wstrząsający obraz systemowej kradzieży dzieciństwa, realizowanej przez III Rzeszę z przerażającym rozmachem. Autor pokazuje, jak aparat państwowy brutalnie rozbił autorytet rodziny, stając się dla młodych ludzi jedyną instancją, której należało się bezwzględne posłuszeństwo. To nie była zwykła edukacja, lecz masowa produkcja „nowego człowieka”, uformowanego przez obozową hierarchię i wszechobecny militaryzm. Zamiast beztroski, całe pokolenie otrzymało wspólne wspomnienie musztry, która dla wielu skończyła się tragiczną śmiercią na froncie. Uderzające są opisy oddziałów złożonych z 14-letnich chłopców z Hitlerjugend, rzuconych bez właściwego wyszkolenia i sprzętu jako ostatnia deska ratunku konającego reżimu. To surowa lektura o cynicznym wykorzystaniu entuzjazmu młodości do obrony obłąkanej ideologii i ostatecznym zniszczeniu biografii niemal całego pokolenia.

Nie do końca zgadzam się z opiniami, że książka jest w większości o procesie autorki z Irvingiem. Owszem na wstępie i gdzieś po drodze jest nawiązanie do wspomnianego procesu to jednak 90% książki zajmuje opis procesu nazisty oraz spraw z nim związanych. Owszem jeżeli ktoś szukał szczegółowej relacji z samego procesu to się zawiedzie. Jednak osobiście nie wiem, czy chciałabym czytać suchy i bezemocjonalny stenopis.

Do tej pory miałem dość słabe doświadczenie z tą serią. Mam zaliczoną biografie Rommla-choć nie jest zła kojarzy mi się do dziś trochę z szukaniem sensacji, mam też o wojnie w Afganistanie, ta z kolei bardziej przypomina reportaż niż książke historyczną jaką chciałem mieć. Po za tym brak indeksu a w tej drugiej nawet nie są ponazywane rozdziały. Rozważałem też kupno biografi Heydricha ale po przejrzeniu jej i konkurencji oceniłem ją jako bardzo słabą. Książka o Greisler więc wybitnie mnie zaskoczyła. Jest to porządnie zrobiona przez zawodowego historyka biografia mniej znanej postaci wśród nazistów. Ogrom wiedzy plus analiz na temat sytuacji w nazistowskim Gdańsku a potem w Kraju Warty naprawdę mi zaimponował, sporo czytam o tej tematyce, a i tak dowiedziałem się dużo rzeczy. Podejrzewam że choć temat z historii właściwie Polski, to żadne polskie opracowanie nie dorównałoby-za bardzo nastawiamy się na historie prześladowań Polaków, bez spojrzenia na punkt widzenia Rzeszy niemieckiej.

Według slów tłumacza, książka ta miałaby się przyczynić do zapełnienia przepaści obcości i niechęci powstałej między naszymi narodami w ciągu powojennych lat. Wydawca ukraiński rozwodzi się na temat krzywd, jakich jego rodacy doznali m.in. w wyniku akcji "Wisła", ile polskiego wojska w tym brało udział. Wspomina nawet o podbojach polskich, aż po Dniepr. Nikt nie wspomniał słowem o Wołyniu. Książka ciekawa, napisana prostym językiem. Historia byłego partyzanta UPA, który ukrywał się latami w lasach na ziemiach przyznanych przez Stalina Polsce. Mówi tam o polskich bandytach, "kulturalnych" Polakach niszczących ukraińskie groby, cerkwie. Ani słowa na temat jakie sam stosował metody odwetu. Niestety nie dowiedziałem się z niej o przyczynach jego wrogiego nastawienia wobec polskości, nienawiści do Polaków. Zgadzam się w pełni ze słowami jednego z bohaterów książki: "Na świecie nie ma dobrych czy złych nacji, są tylko dobrzy lub źli ludzie".

Album z opisanymi zdjęciami niemieckiej kawalerii czasów Adolfa Hitlera. Poza "konnicą" zamieszczono sporo zdjęć uzbrojenia z czasów II WŚ. Zgodnie z opisem książki - zdjęć i innych elementów graficznych jest ponad 400. Poza częścią graficzną w książce zawarte zostały krótkie rozdziały z informacjami o historii jednostek.

Książka składa się z trzech, równych mniej więcej objętościowo części. Pierwsza ma charakter „historyczny”, przedstawia sytuację Anglii i Francji w dobie wojny stuletniej oraz postać i publiczną działalność Joanny. Autor czyni to jednak w sposób dość skrótowy i ogólnikowy, przykładowo bardzo mało miejsca poświęca walkom pod Orleanem, pierwszemu i wielkiemu triumfowi bohaterki. Trafiają się również drugorzędne (ale zauważalne) błędy rzeczowe, zwłaszcza dotyczące dat i chronologii. Ta część kończy się dość dokładnym zrelacjonowaniem procesu skazującego w 1431 r., ale opis samej kaźni praktycznie pominięto. Dla poznania samych dziejów Joanny d'Arc dysponujemy w języku polskim opracowaniami znacznie lepszymi, np. G. Bordonove, Joanna d'Arc, Warszawa 2003. Część druga to obszerna relacja z procesu rehabilitacyjnego w latach pięćdziesiątych XV w., szczegółowa i wyczerpująca. Część trzecia to wreszcie śledzenie rozwoju tradycji i legendy, osnutych wokół Joanny oraz przegląd poświęconych jej na przestrzeni wieków dzieł literackich, plastycznych, filmowych. Omówiono tu również postępy badań naukowych oraz kwestię beatyfikacji i kanonizacji na przełomie XIX/XX w., wraz z odniesieniami do ówczesnej sytuacji politycznej Francji i Europy. Ogólnie rzecz biorąc, mało w tej książce samej Joanny oraz historii jako takiej. Autor skupia się na ukazaniu pośmiertnych losów bohaterki, czyli narastania tradycji, mitu, legendy. To również zagadnienie istotne, przesłania jednak i usuwa na dalszy plan Joannę historyczną. Czytelnicy pragnący poznać ją lepiej powinni sięgnąć do innych pozycji.

OD lat zaczytuję się w przeróżnych pozycjach literackich, dotyczących II wojny światowej, nazizmu itp.. Nie z jakiś chorych neonazistowskich pobudek, raczej z ciekawości. W jaki sposób doszło do tego że, banda gryzipiórków za fasadą mundurów SS. Doprowadziła do powstania obozów śmierci i tak brutalnej rzezi, jaką byłą II wojna światowa. Jak to możliwe że hodowca kur, stał za najstraszniejszą rzezią ludności żydowskiej., polskiej, romskiej i jeszcze wielu innych. Ta książka pokazuje, na jak chorych fundamentach można budować historie narodu. Narodu który uwierzy w wyssane z palca bajki i teorie że, jest się "narodem wybranym", "rasą panów". Jakim trzeba być zakłamanym propagandystą, żeby wykluczyć z naszego DNA, fragmenty genów żydowskich, włoskich, greckich, słowiańskich, hiszpańskich , skandynawskich czy niemieckich, po pięciu pokoleniach. Jesteśmy mieszańcami i lepiej dla nas aby tak pozostało. Każdy genetyk wie że, zbyt bliskie pokrewieństwo prowadzi do degeneracji. Niestety mimo upływu prawie 90 lat od IIWŚ. Mimo traumy jaką przeszli nasi dziadkowie. Mało jest na tej planecie ludzi, którzy chcą się czuć "obywatelami tego świata". Wolą zamykać się w swoich enklawach narodowych i znowu budować to co już było i upadło z wielkim hukiem. Za wschodnia granicą kolejny Hitler, buduje mit wielkiej Rosji. A u nas w kraju Historia i teraźniejszość nie pozostawiają złudzeń.

Oryginalny tytuł, Thirty Four. The Key to Göring’s Last Secret, to odniesienie do długości listy. Trzydzieści cztery nazwiska zapisał Albert Günther Göring (1895-1966),kiedy w 1945 roku przygotowywał się w norymberskim więzieniu do przesłuchań przez amerykańskich śledczych. Nie wierzyli, że brat drugiej osoby Trzeciej Rzeszy, potężnego marszałka Hermanna Wilhelma Göringa, nie tylko nienawidził nazizmu, nie był członkiem NSDAP, ale ratował Żydów, dysydentów i inne zagrożone osoby oraz że sam był ścigany przez Gestapo. Dlatego spisał tę listę ludzi i rodzin przez siebie ocalonych. Są na niej osoby różnych narodowości, niektóre o znanych ówcześnie nazwiskach, jego znajomi, współpracownicy, także ludzie o pomoc dla których po prostu go proszono. Lista znacznie krótsza niż np. ta sygnowana imieniem Schindlera, ale czy kompletna? Świadkowie, którzy bronili go w kolejnym, praskim procesie, pracownicy czeskiej Škody, gdzie w czasie okupacji był jednym z dyrektorów, zgodnie opowiadali o tym, jak o nich dbał i ich ochraniał. Pierwszy sylwetkę Alberta Göringa przybliżył telewizyjny program The Real Albert Göring wyemitowany w 1998 roku. Obejrzał go młody Australijczyk, William Hastings Burke (ur. 1983) i przez trzy lata podążał tropem listy Göringa, starając się uzupełnić i zweryfikować wiadomości, a także plotki o nim, jego rodzinie, przyjaciołach i wrogach. Książki trudno nie docenić, jako że temat jest rzeczywiście fascynujący. Jednak ma ona także wady. Przeciwko autorowi grał przede wszystkim czas. W warstwie czysto informacyjnej, kogo i jak Albert Göring ratował, komu pomagał, niewiele nowego wnosi w stosunku do reportażu telewizyjnego, który nb można obejrzeć w internecie. W większości ci sami rozmówcy, te same historie, relacjonowane zresztą głównie przez potomków. Nie za bardzo o rodzinie Göringów chcieli lub potrafili opowiadać mieszkańcy ich rodzinnych stron. O stosunkach między braćmi wiemy tyle, co sam Albert ujawnił w śledztwie: nigdy nie krył przed Hermannem swoich poglądów; tak, korzystał z jego stanowiska, prosząc go o ochronę dla siebie i pomoc dla innych. Burke bardzo emocjonalne traktuje swego bohatera, także w okresie powojennym, kiedy po dwuletnim pobycie w areszcie nie mógł znaleźć pracy, ale o zmianie nazwiska nie myślał. Zaangażowanie autora bynajmniej nie dziwi. Także nie można mieć pretensji, że nie otrzymamy od niego lub kogokolwiek innego wyjaśnienia, co takiemu człowiekowi w duszy gra, gdy kochający i kochany brat jest współtwórcą systemu burzącego świat. Można jednak odnieść wrażenie, że pewnego rodzaju bezsilność wobec tematu rekompensuje Burke swoją własną obecnością w książce. A jest go po prostu za dużo, począwszy od różnych bytowo-logistycznych przygód w podróży, aż po pokoleniowo-obyczajowe refleksje, szczególnie w Niemczech. Niepotrzebnie.

Co sprawia, że człowiek po przejściach wraca na miejsce kaźni? Loet Velmans - Autor, główny bohater książki i narrator w jednej postaci - szuka odpowiedzi nad rzeką Kwai na podstawowe pytania egzystencjalne, które nasunęły mu się podczas bycia poniżanym i katowanym jeńcem w czasie drugiej wojny światowej. Loet był zaledwie siedemnastoletnim żydowskim chłopcem, kiedy Niemcy dokonały inwazji na jego ojczyznę Holandię. Wtedy dotarło do każdego z nich, że odtąd ich życie będzie podporządkowane rozkazom znienawidzonego wroga. Razem z rodziną przeprawiają się przeładowaną łodzią do Wielkiej Brytanii, a stamtąd postanawiają przenieść się do holenderskich Indii Wschodnich powodowani nadzieją, że wojna tam nie dotrze. Nic bardziej mylnego. Velmans wstąpił do wojska, a w 1942 roku Japończycy zaatakowali archipelag i bohater trafił do japońskich więzień pracy i obozów jenieckich. Rozdzielony z matką i ojcem jest więziony najpierw w obozie na Jawie, potem Changi, Bangpong, Syme Road Jail, ponownie Changi. W opisanych obozach warunki bytowe cechowało bestialstwo i okrucieństwo największe z możliwych. Jeńcy byli bici, głodzeni oraz zmuszani do pracy ponad siły bez względu na trawiące ich choroby. Wysoka śmiertelność pośród nich jest efektem wielu zaniedbań w stosunku do więźniów. Drastyczne opisy zmian chorobowych: "(...) Najbardziej obrzydliwe były gangrenowate wrzody - świadectwo wielkiego nieszczęścia i nędzy. Obrzydliwy fetor wydobywał się z rojących się od larw otwartych ran - wstrętny smród (...) - str.87 Loet pracował przez 18 miesięcy przy budowie linii kolejowej Tajlandia - Birma, zwanej "szlakiem śmierci", jako przymusowy robotnik i jeniec wojenny Japończyków. Towarzyszami niedoli byli żołnierze holenderscy, brytyjscy, amerykańscy i australijscy. Jak z powyższego wynika nikt nie został oszczędzony. Oprawcy nie dość, że głodzili na śmierć swoich jeńców, to dodatkowo okradali ich z paczek żywnościowych Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, które im przysługiwały, a nie docierały do nich w ogóle. Wybuch bomby atomowej w Hiroszimie oznacza dla uwięzionych nadzieję na wyzwolenie, koniec wojny, a tym samym koniec udręki. Wzruszające spotkanie po latach z rodzicami, którzy wymizerowani po wojnie nie są tymi samymi ludźmi. Następuje porażające podsumowanie holocaustu tylko w tej jednej rodzinie, niewielu krewnych przeżyło. Bohater wraca na okręcie "Alcantara" do rodzinnej Holandii, odmienionej przez lata wojny nie do poznania. "Powrót nad rzekę Kwai" to wzruszająca opowieść o granicach ludzkiej wytrzymałości. Ciekawie poprowadzona została akcja z punktu widzenia jeńca japońskiego, a nie niemieckiego obozu zagłady, bardziej nam znanego z innych relacji świadków. Loet po pięćdziesięciu latach wraca w miejsce doznania największych krzywd. Czas II wojny światowej jest dla wszystkich niewymownie bolesnym okresem w dziejach ludzkości. Bestialskie traktowanie więźniów jako taniej siły roboczej. Nieważne, że nie mieli siły do pracy, ich obowiązkiem było pracować. Z opowieści wyłania się obraz Japończyków, ich mentalności i obyczajów, dla których cesarz jest traktowany na równi z bogiem. Zbrodniarze wojenni po latach zostają ukarani i skazani, ale istnieją niechlubne wyjątki. Obserwujemy przedawnienia aktów oskarżenia, a wszystko wskazuje na ich bezkarność. Zafałszowanie faktów historii ma miejsce w szkołach, młodzi ludzie dorastają w nieświadomości i zakłamaniu. Loet Velmans napisał bardzo wartościową książkę, która nakreśliła czytelnikowi okrucieństwo wojny. Udało mu się przeżyć dzięki szczęściu, silnej woli oraz wyobraźni pozwalającej na moment oderwać się od rzeczywistości. Jednak po wojnie wielu więźniów dręczą obozowe koszmary, które zapadły zbyt głęboko w podświadomość. Autor dołączył zestaw zdjęć celem udokumentowania własnych wspomnień. Książka wywarła na mnie ogromne wrażenie, zmusiła do myślenia oraz analizy sensu działań zbrojnych w świecie. Nie pozwala na obojętność. Dlatego szczerze zachęcam do tej lektury każdego, aby lepiej poznać prawa rządzące wojną, a przede wszystkim nie zapomnieć o jej prawdziwym obliczu i oddać hołd ofiarom. Moja ocena: 5/5

Tytuł książki jest trochę mylący, jako że więcej jest w niej informacji ogólnych o Hitlerjugend niż o ww. "formacji" bezpośrednio na Śląsku. Czytając omawianą pozycję można wyraźnie odczuć, iż napisana została ona przy bardzo mocno ograniczonym materiale dowodowym w zakresie tytułowej kwestii. Całość czyta się jednak bardzo szybko, bo tematyka sama w sobie jest ciekawa. Szczególnie interesujące są końcowe rozdziały książki.

Mam ostatnio fazę czytania wspomnień niemieckich żołnierzy, więc kiedy zobaczyłem tę książkę rzuciłem się na nią. Szybko, właściwie już po przedmowie prof Bartoszewskiego zrozumiałem, że nie znajdę tu opisu potyczek, bo autor, zmobilizowany do Wehrmachtu robi właściwie wszystko, żeby się zadekować. Przed wojną trochę podróżował i generalnie nie dał się ogłupić nazistowskiej propagandzie. Miał trochę szczęścia bo jako fotograf nie został żołnierzem liniowym, gdzie szanse przeżycia miałby marne. Dla mnie najciekawsze są jego opisy przedwojennej Polski, którą zwiedził prezentując film o... papieżu. Wielokulturowej, często biednej i różnych wyznań, ale zawsze gościnnej dla obcokrajowców. Potem część starych znajomych odnalazł w warszawskim getcie... Ciekawym wątkiem są twierdzenia autora, że Niemcy wiedzieli o tym co wyprawia się na wschodzie z Żydami i innymi "podludźmi". Wielu po wojnie tej wiedzy wypierało się, ale autor uważa, że z mordowaniem zbyt wielu miało styczność, by nie wiedziało o tym całe społeczeństwo.

Historia opisana w tej książce przyprawia mnie o odruch wymiotny; makabryczne detale w niej przytoczone Zabitych 86 żydowskich kobiet i mężczyzn, których szkielety, czaszki miały służyć nazistowskiej propagandzie. Rozczłonkowane ciała nagle porzucone , pozostawione w kadziach jak odpad, ochłap. To wstrząsający fragment II wojny światowej. Nieznany, bulwersujący. Musiało minąć tyle lat by Ci pomordowani odzyskali swoje imiona, nazwiska, życiorysy. By zwrócono Im godność.

Z ocen wynika, jakieś dziwne nieporozumienie... Owszem książka jak to już ktoś ujął jest jakby skierowana do zainteresowanych tematem. Dodam nawet, że jest ciężka, liczba nazwisk, dodatkowych spraw obok tytułowego problemu, oraz dat dosłownie przytłacza. Ale czyż właśnie to nie jest ogromną zaletą tej książki?! Autorowi Rosjaninowi z pochodzenia należą się wg. mnie maksymalne noty. Trzeba docenić zaangażowanie i chęć udzielenia odpowiedzi na trudne i złożone pytania. Pomimo upływu czasu od 2006 roku, jesteśmy w stanie uzmysłowić sobie z jakim krajem mamy doczynienia na wschodzie. Polecam wszystkim.

Jak ocenić książkę, która opowiada o jednej z najgorszych zbrodni jakie kiedykolwiek popełnił człowiek wobec człowieka? Jak ocenić wyznania osób, które przeszły piekło tego miejsca? Matek, ojców, braci, sióstr, mężów i żon? Zarazem świadków i uczestników największego horroru, który stał się udziałem ludzi w czasie II WŚ. Wstrząsające świadectwo. Dobrze, że takie książki powstają, bo przy 'rozgłosie' Oświęcimia o Sobiborze mówi się bardzo mało.

Książka opowiada o wyczynie szwedzkiego hrabiego Folke Bernadotte, który podjął się negocjacji z Himmlerem pod koniec II Wojny Światowej na temat uwolnienia z niemieckich obozów koncentracyjnych więźniów pochodzenia skandynawskiego. Książka o ciekawym podłożu historycznym pokazuje dyplomatyczne starcia z władzami hitlerowskich Niemiec. Warunkiem konieczny powodzenia całej akcji było nie dopuszczenie do przecieku informacji tak aby Hitler się o niczym nie dowiedział, gdyż cała akcja spaliłaby na panewce. Książka napisana trochę nudnym językiem, przywołująca wiele nazwisk i suchych faktów. Autor podszedł natomiast do tematu bardzo skrupulatnie przywołując wiele plotek i domysłów na temat szczegółów całej akcji, które po wojnie były bardzo często przywoływane jako prawda. Autor konfrontuje te "fakty" z posiadanymi dokumentami i opisuje powody przekłamań. Polecam książkę jako ciekawy epizod z IIWŚ. Podczas czytania najbardziej boli, że Bernadotte skupił się tylko na uwalnianiu Skandynawów a nie wszystkich ale dzięki jego zabiegom kilkanaście tysięcy ludzi zostało przewiezionych do Szwecji i niewykluczone, że uniknęło barbarzyńskiej śmierci przy likwidacji obozów.

Zebrane wspomnienia byłych więźniów narodowości żydowskiej, wszystkie bardzo ciekawe, świetnie ułożone i zebrane. Szczególnie byłem ciekawy wątku polskiego i ukraińskiego. Generalnie chyba tylko jeden więzień pisze o krzywdach doznanych ze strony Polaków, o Ukraińcach prawie wszyscy, ale żale pod adresem Polaków są dość mętne i niepewne. Sama książka na pewno warta przeczytania, szczególnie ze względu na dokładny opis przygotowań i przebiegu ucieczki oraz życia i śmierci w obozie.