Literatura powszechna według Jana Tomkowskiego

Kultura vs Natura. Cywilizacja vs Dzikość. Rozum, którego w żaden sposób nie możemy zatrzymać... to właśnie jemu wszystko zawdzięczamy. Inne często znaczy gorsze, bo wciąż nie umiemy akceptować odmienności, a jedyne na co nas stać, to na próbę nawracania na to, co naszym zdaniem jest dobre. A skąd wiemy, że to co nasze jest dobre? To tak jakby mieszkać na Ziemi i mówić coś o Marsie. Ciekawym zagadnieniem z punktu widzenia antropologicznego jest język. Osoby mówiące różnymi językami mają całkowicie różna percepcję otaczającej ich rzeczywistości, wszystko przez język jakiego używają. Gdy dwie osoby stoją i rozmawiają, da się rozpoznać z jakiego kraju pochodzą po ich zachowaniu. Bez czegoś odrębnego nie mielibyśmy porównania, nie wiedzielibyśmy co jest dobre, a co złe, co jest duże, a co jest małe, co jest gorsze, a co lepsze. Mając punkt odniesienia możemy czuć się gorszym, a to motywuje do rozwoju, albo dążenia do zniszczenia kogoś, kogo uważamy za lepszego. Czy porównywanie się do czegokolwiek jest potrzebne, czy powoduje same problemy? Kiedy świat będzie się rozwijał, a kiedy stanie w miejscu, kiedy zapanuje harmonia i kiedy nie będzie wojen? Kiedy świat wyglądałby lepiej, wtedy kiedy wszystko byłoby takie same i ustandaryzowane, czy wtedy kiedy istniałby różnice?

Jesteś osobą inteligentną, mądrą, wykształconą? Nie, gwarantuję Ci, że nie jesteś, dopóki przynajmniej trochę nie liźniesz filozofii !!! Nie obiecuję łatwej lektury ( 3 t. ),trzeba czytać ze zrozumieniem, często powtarzać, ale jeśli nie masz wody między uszami otrzymasz nagrodę, która może wpłynąć na Twoje życie, postrzeganie świata, na Twój rozwój intelektualny. Spróbuj. Nie zniechęcaj się. POLECAM !!!

Natrafiłem na ten album już jakiś czas temu, trochę przypadkiem. Po otwarciu poddałem się już całkowicie opowieściom siostry Beckett i jej spojrzeniu na sztukę. Mamy w nim piękne reprodukcje, kontekst historyczny i artystyczny, nie tylko malarski. Mamy też analizę poszczególnych fragmentów dzieł. Czy trzeba czegoś więcej by rozsmakować się i zainteresować bliżej malarstwem? Kto wie czy nie jest to jeden z najciekawszych „przewodników” napisany przez sympatyczną znawczynię i popularyzatorkę historii sztuki.

„Drugi kot w worku” to nie jest książka, którą czyta się jeden raz i odkłada na półkę. Nie czyta się jej również ciągiem. To książka, gdzie czytając wielokrotnie wracamy, zatrzymujemy się, zastanawiamy. Tutaj nie ma zbędnego zdania, wszystko jest interesujące i ważne dla tematu. Ach, jakżeby chciało się te wiadomości zapamiętać, a potem błyszczeć w towarzystwie erudycją.

Oczywiście Johan Huizinga w Homo Ludens (1938) (konieczny klasyk) przedstawia zabawę jako fundament kultury, kształtujący prawo, sztukę czy wojny poprzez rywalizację i rytuały. W neoliberalnym kontekście jego idee są reinterpretowane: Zabawa a rynek: Huizinga podkreśla agon (rywalizację) w zabawie, co współgra z neoliberalną konkurencją (np. grywalizacja w pracy). Jednak neoliberalizm sprowadza zabawę do narzędzia produktywności, sprzecznego z jej bezinteresownością. Komercjalizacja: Huizinga ostrzegał przed utratą ducha zabawy na rzecz utylitaryzmu. Dziś zabawa jest towarem (esport, parki rozrywki),co oddala ją od jego ideału. Indywidualizm kontra wspólnota: Huizinga widział zabawę jako więź społeczną, ale neoliberalizm promuje indywidualne osiągnięcia (np. aplikacje fitness),spłycając jej wspólnotowy wymiar. Krytyka i recepcja: Współczesna krytyka zarzuca Huizingi nadmierny fokus na rywalizację, pomijając zabawę kooperacyjną. W Polsce, po 1989 roku, jego prace inspirują refleksję nad kulturą w dobie kapitalizmu. Oczywiscie Homo Ludens jest aktualne, ale neoliberalizm przekształca zabawę w narzędzie rynku, co kłóci się z wizją Huizingi. Jego idee skłaniają do pytania, czy zabawa może oprzeć się komercjalizacji.

Zbiór aforyzmów, które zaskakują swoją mądrością, humorem i głęboką refleksją nad ludzką naturą i rzeczywistością. Autor w mistrzowski sposób łączy zwięzłość z bogactwem treści, ukazując paradoksy i absurdy życia w niezwykle trafnych i lapidarnych sformułowaniach.

Zdawałoby się, że opasłe tomiszcze takie jak Zarys dziejów religii to nuda przez duże N. Nic bardziej mylnego. Może fascynować. Z jednego względu. Uświadamia gigantyczne podobieństwa między religiami o jakich człowiek nie ma pojęcia. Nie mówię już o potopie występującym w niemal wszystkich wierzeniach ludów zamieszkujących basen morza Śródziemnego. Od znalezienia tekstu sumeryjskiego eposu o Gilgameszu wiadomym już jest, iż Biblia nie była jedyną Księgą opisującą tą, zdawałoby się, mityczną katastrofę. Odkrycie jednak, że już Zoroastrianizm skupiał się na walce dwóch bóstw reprezentujących dobro i zło. Czy, że Aztekowie wierzyli w powrót białego boga Quetzalcoatla, który oddawszy życie za ludzi, odszedł na wschód - frapuje. Dla poznania tych i innych podobieństw między religiami warto przeczytać tę książkę. Być może zamiarem autorów było ukazanie, że religia to opium dla mas. Na moją wiarę nie wpłynęła, ale pozwoliła inaczej na nią spojrzeć

Dla nauki warto, dla rozrywki niekoniecznie. Stronniczość Hutnikiewicza jest bardzo wyraźnie widoczna – dadaizm ocenia jednoznacznie jako wymysł, który uznaje za absurdalny. Podobnie pisanie automatyczne (czemu się nie dziwię, ale jednak naukowa synteza nie jest miejscem, gdzie powinien wyrażać swoje preferencje artystyczne). Hitem jest opis „jedynej afirmującej życie filozofii” – marksizmu. Rozumiem, że pisał swoją książkę w czasach komunizmu, ale wychwalanie idei socrealizmu wypada tu po prostu śmiesznie (i osładza czytanie, serio się śmiałam).

Dla mnie jako Krakusa to książka i jej autor to pozycja KULTOWA !!! Teatrzyk miał swoją premierę w 1946 r na łamach krakowskiego tygodnika " Przekrój ", czasami czytałem, ale naturalnie dużo, dużo później. Hermenegilda Kociubińska, Alojzy Gżegżółka, Osiołek Porfirion, Prof. Bączyński, cudowne dziecko Piekielny Piotruś i pies Fafik to niezapomniani, najważniejsi bohaterowie " Najmniejszego teatrzyku świata ". To ponad 160 utworów przedstawiających w krzywym zwierciadle Polaków, ich przywary i zaniedbania, głupotę, przesadną dumę, wiarę w tradycję i ówczesną rzeczywistość. Wszystko to w humorystycznej, często absurdalnej i groteskowej formie, ale zmuszającej do refleksji !!! Koniecznie przeczytaj !!! POLECAM !!!

Klasyk z literatury na temat historii sztuki, pomimo braku nowszych wydań wiedza przekazana w sposób merytoryczny z naznaczonymi kontekstami historycznymi, pomimo ponad 500 stron czyta się ją przyjemnie. Dobra pozycja do wdrożenia się w temat historii sztuki

Bardzo dobra - choć nienowa - monografia francuskiego historyka. Pokazuje jaki był status dziecka w średniowieczu i czasach nowożytnych. Ukazuje zmiany w podejściu i uczuciach związanych z dzieckiem. Wymienia i opisuje poszczególne etapy ewolucji od średniowiecza do czasów nam współczesnych tego co dziś nazywamy dzieciństwem i dzieckiem (bo po lekturze tej książki wynika że dziecko w dawnych czasach było kimś innym niż jest dzisiaj). Autor niekiedy podaje szokujące dla nas przykłady podejścia do dzieci; szczególnie w rozdziale "Od bezwstydu do niewinności". Pewne fragmenty tego rozdziały wywołały u mnie szok i zastanawiałem się czy niektóre informacje tam zawarte są prawdziwe ... Wadą tej książki jest to że autor zamyka się geograficznie w rejonie Francja-Włochy-Anglia-Niemcy co powoduje że przedstawia ona tylko to jak rzecz się miała na zachodzie Europy, nie ma ani jednego słowa o innych częściach świata w średniowieczu czy nowożytności. Książka zdecydowanie godna polecenia, mimo że są już nowsze opracowania na ten temat jest to sztandarowa monografia podejmująca ten temat. Po jej lekturze wyleczymy się z wielu stereotypów na temat przeszłości

Poznałam piosenki Cohena, gdy byłam nastolatką. Nie znałam angielskiego, ale pociągał mnie głos pieśniarza i nastrój jego utworów. Ostatnio wpadł w moje ręce tomik tłumaczeń śpiewanych przez Cohena tekstów. Ale i utworów poetyckich. Zaskakuje bogactwo tematów, przemyśleń, refleksji, ale i prawdy życiowej. Książkę trzeba czytać powoli, dawkować sobie strony i nosić w sobie myśli autora. Nadal nie znam na tyle języka angielskiego, by samodzielnie tłumaczyć tekst, ale myślę, że praca Maciejów Karpińskiego i Zembatego jest bardzo dobra. Polecam.

Świetna powieść - nie ze względu na poruszane zagadnienie przemocy (czy kogoś naprawdę wciąż dziwi albo nim wstrząsa fakt istnienia takiej patologii w środowiskach rzekomej wiary?),ale na przegłęboką zawartość psychologiczną. Nie spodziewałam się, że już w XVIII wieku - sto lat przed Freudem i Dostojewskim! - pisano takie książki! Poprzez swoją bohaterkę autor dokonuje fenomenalnej analizy, wręcz psychoanalizy zachowań i postaw. Powieść zawiera niezwykle wiele trafnych przemyśleń, porusza głębią i wnikliwością, doskonale ubiera w słowa zrozumienie ludzkiej natury. TO było dla mnie zaskoczeniem - nie opisy tego, co może zrobić człowiek drugiemu człowiekowi. Dodatkowo poruszenie kwestii zachowań homoseksualnych w społecznościach kościelnych - trudno uwierzyć, że ktoś zrobił to już w XVIII wieku. Nie sądzę, bym miała wrócić do tej powieści, jednak pozostanie we mnie pamięć o niej jako o czymś zaskakującym i nawet - biorąc pod uwagę czas jej powstania - wybitnym.

„To książka pełna najpiękniejszych zdań na temat literatury, jakie kiedykolwiek zostały spisane po polsku. ” Mariusz Szczygieł Książka stała się bestsellerem, była wielokrotnie wznawiana i jest uważana za biblię i lekturę obowiązkową dla miłośników literatury i warsztatu pisarskiego !!! Pisarz był dwukrotnie nominowany w latach 1957 i 1959 do Nagrody Nobla. Niestety, nie był komunistą, jak chociażby Szymborska, czy działaczkom, jak ta druga "gwiazda" antychrześcijańsko - tęczowo - lewackiego odchylenia i d.... zbita, jak to się mówi. O tym, że autor był świetnym historykiem i obserwatorem niech świadczy fakt, że w 1947 r. w " Odrodzeniu " napisał: " Niebawem rozpoczną Niemcy wielką ofensywę moralną przeciw tym, których wczoraj zabijali i tępili z zamiarem całkowitej zagłady. W coraz już śmielszej propagandzie ludność polska, nawet księża polscy są przedstawiani jako nieludzcy oprawcy na Ziemiach Odzyskanych, Można być pewnym, że w niedalekiej przyszłości znajdą się pióra dość nikczemne, by, najpierw zohydzić męczeńskie narody, następnie zaryzykować rehabilitację katów Europy. Nie wystarczy protestować, karcić, oburzać się, trzeba zmusić do myślenia, trzeba także pióra złamać wstydem. Może to zaś uczynić tylko ciągła naoczność faktów " No tak, wszystko przewidział, tylko jednego... nie. Nie połączył faktów związanych z rozbiorami Polski i z tym, że należy do Wielkiego Narodu IDIOTÓW. Powinien przewidzieć, że kilka dekad później, Polską będzie rządził niemiecki namiestnik !!! Książkę POLECAM !!!

Nie spodziewałem się że aż tyle przyjemności sprawi mi czytanie tego dzieła napisanego przez Johanna Wolfganga Goethego znakomitego niemieckiego poety,którego bardziej znamy jako autora "Fausta",czy powieści "Cierpienia młodego Wertera",a przecież powyższy poemat to dzieło niezwykłe pod każdym względem ,charakteryzuje go głęboka mądrość i duża doza dowcipu,czyniąc go tak smakowitym kąskiem,że aż żal gdy dochodzimy do zakończenia utworu.Największe wrażenie zrobiła na mnie lekkość i swoboda autora w posługiwaniu się piórem,przygody głównego bohatera ,tytułowego Lisa Przechery jak również jego zmyślność i umiejętność wykręcenia się z każdej sytuacji są godne podziwu,ale nie akceptacji,przypomina mi on (Lis Przechera) i przywodzi na myśl współczesnych polityków,potrafiących również manipulować faktami i ludźmi w taki sposób aby "ich" było zawsze na wierzchu wymigując się od odpowiedzialności za swoje niezbyt uczciwe postępowanie.Utwór znakomity,relaksujący ale nie naiwny ,czy płytki,wręcz przeciwnie,pełen mądrości i dowcipu.

Kiedy średniowieczna propaganda cesarzy niemieckich z okresu walki o prymat między władzą cesarską a papieską trafia w ręce świetnie wykształconego greckiego utracjusza i antyklerykała zafascynowanego porewolucyjną Francją... Jestem pewna, że autor sięgnął też po inspiracje do okresu rzymskiej pornokracji, anachronicznej do czasów, w których rozgrywa się akcja powieści. Ciekawe, że książka została potępiona jako bluźniercza przez prawosławny Kościół Grecki, mimo że dotyczy papiestwa, i to papiestwa sporo po wielkiej schizmie wschodniej. Sprawnie napisana, świetnie się czyta, jednak osoby zachwycające się w recenzjach, "jakie to prawdziwe" zapominają, że to fikcja literacka, a nie historia.

Czytało mi się gorzej niż "Chryzantemę i miecz". Myślę że częściowo to wina tłumaczenia, mam wydanie PWN, z roku 1966, w tłumaczeniu Jerzego Prokopiuka. Zdarzały się zdania, których sensu nie umiałam zrozumieć, to trudna książka i z pewnością czasem wynikało to z luk w wiedzy, ale kilkakrotnie doszłam do tego, co uniemożliwiło mi zrozumienie i był to na przykład postęp zamiast podstępu, albo pomylone przyimki (jakim cudem?). To oczywiście może być sprawa korekty nie tłumaczenia, ale również sam styl Ruth Benedict jest tu dużo słabszy niż w "Chryzantemie", on też mógł tak mocno ewoluować, ale niezbyt to się zgadza z biografią uczonej, osoby od zawsze ukierunkowanej literacko. (Warto tu jednak zaznaczyć, że wszystkie fragmenty poetyckie, pieśni czy modlitwy przetłumaczyła znakomicie Zofia Kierszys.) Druga przyczyna to fakt, że odbieram tę pracę jako mniej zwartą, rozdziały o kompletnie różnych kulturach są interesujące na sposób ciekawostek, mnie bardziej pociągają wnioski ogólne które można z nich wyciągnąć, a tych jest niewiele i mają one kształt dziś już pewnych truizmów. To wydanie zawiera solidny i rzeczowy wstęp, właściwie pozbawiony (z drobnymi wyjątkami) naleciałości politycznych, najbardziej interesujący, jednak z perspektywy kulturowej (może wręcz antropologicznej),czyli sposobu pisania o intymnych związkach międzyludzkich. Zacytuję tu zdanie o współpracy Benedict i Edwarda Sapira: "Łączący ich stosunek personalny stanowił funkcje wspólnoty intelektualnych i estetycznych zainteresowań oraz doświadczeń, był przy tym wolny od cech żenującej osobistej intymności (...)" Autorka wstępu (Antonina Kłoskowska) podobnie "dziwnie" traktuje seksualność Benedict, poświęca jej życiorysowi rozdzialik, pisze o wyobcowaniu, ale już nie o związku z Margaret Mead. Trochę to zabawne, trochę straszne, ale przede wszystkim interesujące. Trzon książki stanowią trzy rozdziały opisujące kultury Indian: Kwakiutlów i Zuni, oraz melanezyjskiego plemienia Dobu. Kultury bardzo od siebie różne i tak charakterystyczne, że Benedict każdą z nich przypisuje do innego wzorca kulturowego (dionizyjskiego dla Kwakiutlów, apolińskiego dla Zuni i dobuańskiego ;) dla Dobu). Mnie najbardziej interesowały uniwersalne, albo niemal uniwersalne cechy społeczności ludzkich. Ale je w sumie Benedict wymienia dwie: animizm i egzogamiczne ograniczenia małżeńskie. W rezultacie może najciekawsze były fragmenty, w których Ruth Benedict postuluje odpowiednią perspektywę w patrzeniu na problemy (jej) współczesne. Nie zawsze są to problemy (przynajmniej w całej swej rozciągłości) również współczesne nam. Ale niektóre z pewnością. "Zależność jednostek w naszej cywilizacji od współzawodnictwa ekonomicznego traktujemy jako dowód, że jest to pierwotna motywacja natury ludzkiej." "(...)rywalizacja jest marnotrawstwem(...) Jest tyranią, od której, -jeśli raz zadomowi się w jakiejś kulturze -nie można się uwolnić." "Im więcej dóbr gromadzi społeczeństwo, tym większymi żetonami posługują się ludzie." - to zdanie zyskuje odpowiednią perspektywę, gdy mamy za sobą opowieść o zwyczaju Kwakiutlów palenia miedziaków albo o Dobu i ich transakcjach kula. "Jest jednakże rzeczą oczywistą, że nie istnieje współzależność między jakąkolwiek "złą" skłonnością a anormalnością w sensie absolutnym." I nie trzeba szukać miedzy kulturami, starczy w historii: polujący na czarownice purytańscy duchowni Nowej Anglii "z punktu widzenia współczesnej psychiatrii należą do kategorii ludzi psychicznie chorych". Nigdy nie przyszło by to do głowy im współczesnym. "Wojna nie jest wyrazem instynktu wojowniczości. Wojowniczość jest tak drobnym szczegółem w wyposażeniu duchowym człowieka, że może nie znaleźć żadnego wyrazu w stosunkach międzyplemiennych". Franz Boas (mentor Benedict) określił funkcje poznawcze antropologii jako źródło intelektualnego wyzwolenia spod wyłącznego determinizmu jedynej, własnej cywilizacji. Benedict pisze raczej o tym, że wyzwolić się nie można, ale poszerzyć zdolność rozumienia człowieka na pewno tak: "dominujące cechy naszej cywilizacji trzeba zbadać ze szczególna wnikliwością. Powinniśmy zdać sobie sprawę, że mają one charakter przymusowy, i to nie proporcjonalnie do podstawowej i istotnej roli, jaką odgrywają w zachowaniu ludzkim, lecz raczej w tym stopniu, w jakim rozwinęły się nadmiernie w naszej cywilizacji i w jakim tylko ją cechują." Oczywiście jednostka nie żyje w żadnej opozycji do swojej kultury. Czerpie z niej i jest przez nią kształtowana, dlatego: "Tylko nieuchronne opóźnienie kulturowe każe nam upierać się, że to co, co stare, trzeba ponownie odkryć w tym co nowe, że nie ma innego wyjścia, jak tylko odnaleźć dawną pewność i stałość w nowej plastyczności."