Joachim Diec

Tematyka Azji Środkowej jest w Polsce zdominowana przez literaturę podróżniczą oraz reportaże. „Kirgistan: oblicza transformacji” ma zaś charakter na wskroś naukowy. W poszczególnych rozdziałach autorzy przedstawiają charakterystykę polityczną, gospodarczą i społeczną Kirgistanu w oparciu o źródła rosyjsko-, a w mniejszym stopniu polsko- i anglojęzyczne. Jeśli chodzi o część poświęconą zagadnieniom ekonomicznym, szczególnie zainteresowały mnie kwestie migracji zarobkowej do Rosji i Kazachstanu oraz ich wpływ na miejscową gospodarkę. Z zaskoczeniem odnotowałem wzmiankę, że część kirgiskich gastarbeiterów pracuje teraz również w Turcji. Ciekawe są także fragmenty o roli i statusie języka rosyjskiego. Tak jak w Kazachstanie, jest on drugim językiem urzędowym. U północnego sąsiada w zasadzie nie podlega to dyskusji, w Kirgistanie natomiast od czasu do czasu mają miejsce spory na temat zakresu, w jakim rosyjski ma być wykorzystywany w administracji oraz edukacji, a nawet tego, czy w ogóle powinien być językiem urzędowym. Cieszę się z uwzględnienia rozdziału o rywalizacji amerykańsko-rosyjskiej, jako, że w kontekście Azji Środkowej temat ten zazwyczaj jest obecnie w cieniu relacji rosyjsko-chińskich. Dla wielu może być zaskoczeniem, że przez kilka lat w Kirgistanie funkcjonowały bazy wojskowe zarówno rosyjskie, jak i jedna amerykańska. Specyfika islamu w Kirgistanie - jego historii, regionalnych odmienności i przemian, które dokonały się po ogłoszeniu niepodległości jest warta poznania, szczególnie, że to temat rzadki w polskich publikacjach. Chętnie przeczytałbym trochę więcej o dżadidyzmie, który był tutaj jedynie wspomniany. Nie trzeba dodawać, że jest to książka szczegółowa, obfitująca w cytaty z aktów prawnych oraz dane statystyczne i jako taka będzie trudna do przebrnięcia przez przygodnego czytelnika. Tym, których zainteresowania zazwyczaj nie skupiają się na obszarze postsowieckim sugeruję sięgnięcie raczej po reportaże (np. „Buran. Kirgiz wraca na koń” autorstwa Wojciecha Góreckiego),by uniknąć rozczarowania i zniechęcenia. Brakuje mi na polskim rynku pozycji tego rodzaju i bardzo ucieszyłbym się, widząc podobną monografię poświęconą Tadżykistanowi.