Eligiusz Kozłowski

Z pewnością nie nazwałbym tej publikacji pełnoprawną biografią Józefa Bema. Autor skupił się jedynie na wątkach militarnych i przebiegu poszczególnych kampanii w których uczestniczył bohater. Krótka wzmianka o latach młodości i edukacji w Szkole Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierów w Warszawie. Dalej czytamy już o obronie Gdańska w roku 1813 a następnie o służbie w wojsku Królestwa Polskiego. Rzut oka na rolę Bema w powstaniu listopadowym (bitwa grochowska, bitwy pod Iganiami i Ostrołęką, atak na Warszawę) oraz jego późniejsze działania na rzecz prób zorganizowania oddziałów polskich na emigracji we Francji. Największa część dziełka poświęcona jest jednak działalności Bema w Wiedniu oraz na Węgrzech i Siedmiogrodzie. Opisy kampanii związanych z rewolucją na Węgrzech (1848-1849) są o dziwo dokładniejsze niż te związanie z naszym narodowym zrywem. Ostatnie strony dotyczą pobytu Józefa w Turcji i prób reorganizacji tamtejszej armii. Autor nie stara się w ogóle nawet nakreślać tła historycznego poszczególnych konfliktów w których brał udział Bem. Postawione zostało założenie, że czytelnik orientuje się ogólnie w sytuacji politycznej. Kozłowski położył nacisk na aspekty wojskowo-militarne, pada więc sporo liczb i opisów poszczególnych korpusów i dywizji. Z książki wyłania się obraz Józefa Bema - świetnego dowódcy, bohatera, odważnego żołnierza, umiejętnego taktyka i stratega, miłośnika i jednego z pionierów wojsk artyleryjskich. W końcu niestrudzonego patrioty, gotowego dla Polski zdecydować się nawet na konwersję na Islam (która rzeczywiście miała miejsce u schyłku jego życia). Książkę czyta się dobrze z wyjątkiem może rozwleczonego i nieco nudnawego opisu działań militarnych w Siedmiogrodzie.