Kazimierz Wolny-Zmorzyński

O Wańkowiczu: „Wojenne losy Wańkowicza rzuciły go do Egiptu, potem do Włoch. Mimo niemłodego już wieku, jako korespondent wojenny 2. Korpusu wcale nie oszczędzał się i szedł w ogień razem z innymi żołnierzami, by jak najwięcej zobaczyć, przeżyć, a potem to utrwalić na kartach swoich reportaży. Za udział w bitwie o Monte Cassino Wańkowicz został odznaczony Krzyżem Walecznych. Był odważny, ciekawy, wszędzie musiał być obecny, by opowiadając o bitwie – nie wypaczyć prawdy o zdarzeniach. Bitwę o Monte Cassino opisał panoramicznie|’. (s.222 -223). O bitwie w wyd. K. Wolnego -Zmorzyńskiego: „ O Monte Cassino walczyły siły wojsk od stycznia do maja 1944 roku: Amerykanie, Nowozelandczycy, Hindusi, Francuzi, Anglicy i Polacy. Bitwa o Monte Cassino i pasmo gór nad rzeką Liri to jedna z bitew, w której brali udział licznie Polacy- w polskich mundurach. Dzięki nim przełamana została linia „Gustawa” i otwarta droga na Rzym”. (s.221) K. Wolny -Zmorzyński, Melchior Wańkowicz-reporter wojenny i obserwator rzeczywistości. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2025. Czytelniku, to musisz wiedzieć: Wańkowicz -autor reportaży: Wrzesień żagwiący, Na tułaczkę, Bitwy pod Monte Cassino. Reportaże: - „(…) mimo upływu czasu reportaże napisane w mistrzowski sposób, wierne najlepszym literackim technikom mówienia o rzeczywistości, nigdy nie tracą na aktualności”. (s.8). - tworzone z autopsji, z relacji świadków, zapisków, dokumentów…; - są synami noweli (należą do tej samej rodziny utworów, co: list, pamiętnik czy wspomnienie). Wańkowicz-specjalista od reklamy, dwa hasła i dziś święcą triumfy: „cukier krzepi”, „Lot- em bliżej”. W tekście Wolnego – Zamorzyńskiego dominują dwie części zasygnalizowane w podtytule, poprzedzone Zagadnieniami ogólnymi. W „Reporterze wojennym” (1939-1945) odnajdzie Czytelnik wiedzę na temat reportaży z września 1939 r , czyli Westerplatte, Na tułaczkę i Hubalczyków, natomiast także losy Polaków represjonowanych w ZSRR i III Rzeszy Niemieckiej, by w rozdz. III. zmierzyć się z bitwą o Monte Cassino. W cz. II. będzie mowa o godności Polaków, religii, Sienkiewiczu, Żeromskim i Gombrowiczu. !!! Zaskoczeniem z pewnością jest „Obraz kobiety w utworach Melchiora Wańkowicza”. Wańkowicz darzył kobiety ogromnym szacunkiem, Hierarchia, porządek świata przypominają biblijne rozstrzygnięcia: Każdy w tym świecie ma swoje miejsce (kobieta i mężczyzna) światy te wzajemnie się uzupełniają. Po stronie kobiety: matka, macierzyństwo; żona gospodarna, troskliwa; partnerka – przyjaciółką i powierniczką. Z „Ziela na kraterze” (przytoczone przez K. Wolnego -Zmorzyńskiego): „King (czyli Wańkowicz) huczał i fukał, i panował, a Królik (żona Wańkowicza) zrobił, co chciał”. (s.210). Zdanie z „Kundlizmu”, a w nim „Traktat o aniołach”: „Kobieta jest taką, jaką ją zrobił mężczyzna”. I zdanie z Listu św. Pawła do Koryntian: „Jest bowiem kobieta powstała z mężczyzny, tak mężczyzna rodzi się przez kobietę.” (1 Kor. 11,12). Tekst z Wańkowiczem w roli głównej (w naukowym opracowaniu) czyta się się jak opowieść biograficzną (znakomicie). Rzadka to sztuka! Słowa uznania dla autora! 10/10