Anna Żarnowska

Bardzo dużo sobie obiecywałam po tej książce, bardzo na nią czekałam i bardzo się cieszyłam, kiedy wreszcie do niej dotarłam - ale rozczarowanie spotkało mnie wyjątkowo nie z powodu zawyżonych oczekiwań, ale z powodu samego charakteru tomu. Jest to praca zbiorowa, co jakby z góry zakłada pewną nierówność poziomu, a do tego ilość autorów i zamieszczonych tekstów jest tak pokaźna, że często dla scharakteryzowania danego zagadnienia autorowi lub autorce szkicu zostawało raptem piętnaście stron, co siłą rzeczy wymuszało skrótowość. Tematy wydają mi się dość klasyczne i jednocześnie niewiele wnoszące do tematu. Paradoksalnie za mało mi było kultury XIX wieku, za mało tekstów źródłowych, za mało odwołań do świadectw życia codziennego, za mało pogłębionych analiz, a proste stwierdzenie o tym, jaki był stan faktyczny, nie bardzo mnie satysfakcjonuje.