Freedonomia jak interwencjonizm panstwowy rujnuje gospodarkę

Przeczytane, dla mnie osobiście była to bardzo wymagająca książka. Choć została napisana prostym językiem, trochę trwało, zanim ją przeczytałem. Czytając tę książkę, miałem kilka momentów zwątpienia. Raczej nie przerażała mnie jej długość, lecz momenty, w których autor bardzo szczegółowo opisywał losy historii. Pomimo dosyć trudnego początku odnalazłem w książce sporo cennych informacji. Wiele rzeczy, które znalazły się na stornach tej książki, są nadal aktualne, co sprawia, że jest ona jak najbardziej aktualna i godna przeczytania. Warto przeczytać, ale polecam tylko wytrwałym czytelniką.

Moim zdaniem książka bardzo przehajpowana. Pierwsze kilkadziesiąt stron zapowiadało się całkiem fajnie, ale im dalej, tym gorzej. Tak jak w poprzednich komentarzach owej pozycji również potwierdzam, że Hayek napisał ją dość trudnym językiem. Spodziewałem się czegoś dużo lepszego po "najwybitniejszej pracy dotyczącej wolności, która ukazała się w XX wieku".

Bardzo ciekawa książka, która szeroko i rzeczowo przedstawia proces umacniania się pozycji korporacji jako bytu, który na przestrzeni ostatnich dwustu lat zdobył szereg praw pierwotnie zastrzeżonych dla ludzi. Autor sprawnie prowadzi czytelnika przez kluczowe etapy wzmacniania się pozycji korporacji, ukazując jednocześnie związane z tym zagrożenia i negatywne konsekwencje – zarówno dla państwa, jak i dla społeczeństwa. Mimo że od jej powstania minęło ponad dwadzieścia lat, książka pozostaje wartościową i aktualną pozycją. Można wręcz odnieść wrażenie, że sytuacja współczesna jest jeszcze gorsza niż ta, którą autor przedstawił w momencie kończenia swojej opowieści.

Michael Shermer, znany felietonista "Świata Nauki" i twórca stowarzyszenia sceptyków, napisał książkę o psychologicznych i biologicznych podstawach, uwarunkowaniach i źródłach decyzyjnych w ekonomii. Jednym zdaniem można podsumować "Rynkowy umysł", jako egzemplifikację stwierdzenia wybitnego ekonomisty i laureata Nagrody Nobla, który badaną przez siebie dziedzinę opisał, jako 'naukę o bodźcach'. Główna teza autora, to stwierdzenie, że kapitalizm wolnorynkowy jest najlepszym modelem gospodarki, który dodatkowo rozwija się optymalnie (nie mylić idealnie) w ustroju demokratycznym. Cały wywód oparł na ekonomii ewolucyjnej i behawioralnej, wielokrotnie odwołując się do psychologii i badań biologicznych, leżących u podstawy ludzkich zachowań skutkujących decyzjami ekonomicznymi. Na szczęście odrzucił strywializowaną popularną wersję darwinizmu ekonomicznego, w którym przenosi się wprost ustalenia doboru naturalnego na zachowania gospodarcze. Ciekawie uzasadnił własne przekonania o istnieniu adaptacji ekonomicznej, gdzie teoria Darwina staje się tylko wskazówką do opisu ewolucji gospodarczych, zarówno na poziomie jednostki (selekcja dóbr i usług zgodnie z własnymi potrzebami - str. 39) jak i całych struktur makroekonomicznych (jako wyabstrahowane uczące się systemy, które przetwarzają informację i reagują na zmiany - str. 59). Przykłady na poparcie własnych tropów, choć pochodzą głównie z USA (sieć Wal-Mart), to trafnie pokazują siłę wolnego rynku, który 'ucząc się', realizuje potrzeby klientów. Jest garść podstaw teorii ekonomii. Krótko zreferował Shermer teorię ekonomii Adama Smitha w ujęciu współczesnym, z naciskiem położonym na jej ideowe związki z Darwinem i adaptacją ewolucyjną (str. 59-66). Zaprezentował klasyczne koncepcje teorii gier i równowagi strategii Nasha i Pareta (str. 96-97, 169) sugerując, że przy braku pełnej informacji o stanie dostępnych danych wejściowych, decyzje podejmowane w praktyce są dość odległe od teorii. Staje po prostu po stronie behawiorystów ekonomicznych. W środkowej części książki, sporo miejsca poświęca Shermer na pokazanie ludzkich racjonalizacji własnego, czasem niekonsekwentnego, wnioskowania. Jeśli ktoś zapoznał się wcześniej z dobrą książką o psychologii podejmowania decyzji i błędach poznawczych, to pewne treści będą dla niego powtórzeniami. Przykładowo "Pułapki myślenia" Kahnemana stanowią zdecydowanie lepsze źródło (sam autor badania Kahnemana przytacza wielokrotnie, chociażby na str. 130-137) powszechnych klęsk logiczności naszych umysłów. Sporo miejsca poświęca autor na wykazanie, czemu wolny rynek tak często jest atakowany ze strony zwolenników interwencjonizmu państwowego, przeciwników liberalizmu ekonomicznego. Wysuwają oni argumenty o ludzkiej irracjonalności, emocjonalności, dominującej pazerności, chęci zysku, niezdrowym korporacjonizmie, itd. Z jednej strony to racja, ale kluczowe pytanie w takim nieidealnym świecie pozostaje - jaki system ekonomiczny najlepiej się sprawdza wobec tak zdiagnozowanej kondycji człowieku? Shermer dowodzi, na gruncie pracy mózgu i gospodarki hormonalnej (serotoninowej, oksytocynowej czy dopaminowej), że właśnie te ludzkie 'przypadłości emocjonalne' są najlepiej 'łagodzone' w gospodarce wolnego rynku. Mimo że błądzimy i mamy tendencje do przemocy (przytoczone po raz kolejny klasyczne doświadczenia Zimbardo czy Milgrama na stronach 329-336), to empatia i świadomość relacji gospodarczych w grze o sumie dodatniej, która jest wprost idealna dla wolnego rynku, dają świetne efekty, gdy ludzie dysponują swobodę decyzji ekonomicznych. Przy okazji konfrontuje socjalizm z kapitalizmem, niejednoznacznie pokazując, że szczodrość i chęć dzielenia się z innymi, ma różne oblicza i, paradoksalnie, przeciwnik socjalnego państwa, chętniej dzieli się własnym kapitałem, jeśli ma możliwość wyboru metody dobroczynności. Shermer przeanalizował dwa przykłady korporacji, które wpisują się w skrajne oblicza stereotypowego odbioru społecznego tego typu firm. Z jednej strony pokazał fatalny przykład Enronu, a z drugiej 'etykę' Google (str. 344-359) . Pierwsza upadła po złych decyzjach zarządu, który przeformułował politykę firmy na tory niezdrowej chciwości. Druga rozsądnie zarządza aktywami, buduje markę i, przynajmniej na poziomie deklaratywnym, oczekiwany zysk 'filtruje' przez potrzeby klienta. Ponadto to kolejna praca, w której nieskrępowany kapitalizm jest pokazany, jako źródło oczekiwanej równowagi dobrobytu. Przyznam, że mam z tym konceptem problem. Dopóki będą powstawały książki w stylu "Głodu" Caparrosa, świat będzie wymagał naprawy. Autor przytacza liczne badania, z których wynika, że poziom szczęścia nie koreluje się ze stanem konta bankowego (przynajmniej od pewnego pułapu zamożności - na poziomie od ok. 100 000 $ rocznie). Do minusów zaliczyłbym, dość rozwlekły momentami, sposób prezentowania kolejnych wątków. Rozdziały wydają się zgrabnymi elementami układanki, zmierzającej do wykazania siły wolnego rynku, jednak pewne treści są jakby, 'obok', chyba jako wypełniacze. Niektóre przykłady z rynku handlu rowerami (Shermer jest pół-profesjonalnym kolarzem) właśnie tak odebrałem. Podobnie miałem z laboratoryjnymi badaniami nad szczurami, w których zbyt licznie opisane detale ich zachowań, niepotrzebnie rozpraszają uwagę. Pewne zapożyczenia z języka ścisłego nie dodały powagi wywodom (chociażby użycie 'przejścia fazowego' jako procesu przeformułowania wymagań rynku na nowe tory - str. 105) . Fragment o dominujących koncepcjach wolnej woli (str. 370-374) choć ciekawy, to słabo się wkomponował w ciągłość wywodu. Okładka. Nie rozumiem wydawnictwa CiS. Ona jest słaba, panie redaktorze Szwajcer! Z reguły książki w tym wydawnictwie oddają drugie dno treści, są jakimś artystycznym wyzwaniem (na przykład w "Pasji poznawania. W co wierzą uczeni" z obrazem Rembrandta i operacją doktora Tulpa). Tu mamy szympansa z papierosem, wykres makroekonomiczny i trampki. Bez polotu. Jeśli ktoś lubi interdyscyplinarne spojrzenie na kondycję człowieka (od neuronauki przez psychologię po ekonomię) i poszukuje odpowiedzi na pytanie, czemu nasz świat nie jest idealny, to "Rynkowy umysł" jest świetną przygodą intelektualną, nawet jeśli z autorem się nie zgadzamy w wyznawanych doktrynach ekonomicznych. Polecam.

Książka się już trochę zestarzałą (2022 r.) ale wciąż można znaleźć sporo bardzo ciekawych i wciąż aktualnych uwag o ekonomiczno-politycznych prawidłowościach i zmianach gospodarki światowej na początku XXI wieku. Tekst niestety nie jest wolny od błędów. I to zarówno jeśli chodzi o tekst e-booka (błędy składu) jak i merytoryczne. Na przykład autor nie zauważa gospodarki Korei Południowej pisząc o "Południowym Pacyfiku" a zalicza do tego regionu choćby Pakistan. Zapewne "Południowy Pacyfik" to jakaś figura retoryczna, ale warto by się trzymać jakoś bardziej sensownego nazewnictwa. A jak już nazewnictwo jest błędne, to Korea Południowa ma trochę więcej gospodarczo do powiedzenia w tym regionie niż taki Pakistan.

Tofflerowi nie sposób odmówić nowatorstwa w ukazaniu nowych zjawisk mających rządzić wojnami przyszłości i antywojnami, które mają im zapobiec. Podaje tym samym w wątpliwość teorię Fukuyamy o końcu historii wraz z nadejściem systemów demokratycznych. Autor niedwuznacznie sugeruje, że świat wyłącznie Stanom Zjednoczonym zawdzięcza dzisiejszy dobrobyt i pokój. Z lektury wyłania się zazdrość wobec Japonii i jej sukcesów gospodarczych, przy czym autor jest przekonany o jej niewdzięczności względem niedawnego protektora i współtwórcy sukcesów. Nie brak ponadto odniesień lekceważących, a może nawet pogardliwych, kierowanych przykładowo w stronę Bałkanów w kontekście masakry w Srebrenicy („trzęsawisko”). Przy wzmiankowaniu o Ukrainie i Kazachstanie Toffler co i rusz używa formuły „eksradzieckie republiki”, czym jednoznacznie daje do zrozumienia, że źródłem ich obecnej niepodległości jest nic innego, jak upadek ZSRS. Czystki etniczne dokonywane w czasie II WŚ przypisuje jedynie nazistom, a o sowieckich licznych aktach ludobójstwa nie znajdziemy ani wzmianki. Hitler uprzemysłowił bowiem śmierć, tworząc komory gazowe, czego nie można przecież powiedzieć o NKWD, które z mocy Stalina zadawało ją na o wiele bardziej wymyślne sposoby, nie nadające się, aby porównać je do ‘zindustrializowanego’ zabijania właściwego nazistom. Zresztą, na Zachodzie zbrodnie sowieckiego dyktatora, zarówno dokonane przed, jak i w czasie wojny, owiane są milczeniem. Toteż Sowietom obrywa się dopiero za lata powojenne. Zdaniem Tofflera dychotomia, jaka powstała po 1945 r., gwarantowała światu stabilność w o wiele większym stopniu niż dzisiejszy, rozproszony i częściej ulegający zmianie układ sił. Ta swoiście pojmowana stabilność w dobie kryzysu kubańskiego sprawiła, że świat stanął na skraju masowej zagłady. Jak przystało na Amerykanina, Toffler przymyka oko na jeden z istotnych aspektów udziału USA w konflikcie w Zatoce Perskiej, jakim było dążenie do objęcia kontroli nad roponośnymi obszarami. Odmienność celów strategicznych w zestawieniu z Polską objawia się w przekonaniu autora, że dla światowego bezpieczeństwa lepiej wysyłać specjalistów w dziedzinie nowoczesnych zbrojeń na służbę Rosji niż islamistów. Zakrawa to na ironię w obliczu toczącej się wojny na Ukrainie, ale i nie pozostawia nam złudzeń co do priorytetów amerykańskiej polityki zagranicznej. W kwestiach translatorskich zastrzeżenia budzą słowa „rudymentarny”, „permisywny” czy „redundantny”, bo choć nie pozostawiają złudzeń co do znaczenia, to jednak w polskim wydaniu brzmią karykaturalnie. ŁS

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak drukowanie pieniędzy może wpłynąć na nasze życie i gospodarkę? 📚 #KsiążkaPolecenia #Hiperinflacja #KoszmarnySen 🔍 Oto książka, która przybliża nam historię niezwykle ważnego okresu, kiedy pieniądz umierał, a hiperinflacja działała jak koszmarny sen nad miastami. 📖 "Kiedy pieniądz umiera. Koszmarny sen o hiperinflacji" autorstwa Adama Fergussona to fascynująca podróż w realia lat 1919-1925, kiedy Republika Weimarska, Austria i Węgry zmagały się z niewyobrażalnym ludzkim cierpieniem spowodowanym właśnie tym zjawiskiem. Książka ta nie tylko otwiera oczy na liczne powiązania i zależności, ale ukazuje nam skalę destrukcyjnej siły hiperinflacji, która wykracza daleko poza sferę finansową. 💸 Utrata oszczędności to jedynie wierzchołek góry lodowej, a problemy z nią związane mogą mieć ogromne konsekwencje dla społeczeństwa. Hjalmar Schacht, geniusz centralno-bankowych zagrywek, odgrywał kluczową rolę w wykorzystaniu psychologicznych sztuczek, by zdobyć zaufanie ludzi do nowego bytu pieniężnego - marki rentowej. Ta niezwykła historia odbudowy zaufania, opisana z perspektywy asystentki Schachta, z pewnością zostanie w Waszej pamięci na długo. 💭 Książka Adama Fergussona to nie tylko wyjątkowe studium hiperinflacji, ale także poruszający temat dla dzisiejszych polityków i ekonomistów. Zrozumienie mechanizmów inflacji i druku pieniądza jest kluczowe, aby uniknąć powtórzenia błędów przeszłości. 📈 Zalecam tę lekturę wszystkim zainteresowanym finansami, gospodarką i polityką. 👩‍💼🤔 Jeśli szukasz czegoś wartego uwagi, to właśnie ta książka jest dla Ciebie! 💡 Nie dziwi mnie, że "Kiedy pieniądz umiera" ponownie stała się głośna w obliczu dzisiejszego kryzysu finansowego. To niezwykle aktualne studium hiperinflacji i przestroga przed nadmiernym drukowaniem pieniędzy. 💵

Słowo "kapitał" odmienia się nieustannie przez wszystkie przypadki i używa w bardzo rozciągniętych znaczeniach - no cóż, widomy to znak ekonomizacji wielu sfer codzienności. Książka ekonomisty południowoamerykańskiego pokazuje przeszkody stojące na drodze do zastosowania tych samych "dóbr" w roli kapitału w kulturze zachodniej i w innych warunkach. O fundamentalnej roli bazy kulturowej w tzw. ekonomii. Dla wszystkich zainteresowanych tematami szeroko pojętego rozwoju społecznego i "ekonomicznego".

Książka wybitna, bo porusza "wybitny" temat. Otwarcie opisuje przekręty z fuzjami w latach 70-tych i 80-tych w USA. Levine jednak przedstawia siebie jako "czystego" gracza i trochę ofiarę. Prawdziwa historia była jednak trochę inna i jest opisana w "Den of thieves" i "The Predator's ball". Obie te książki niestety dostępne tylko dla anglojęzycznych czytelników - z tego, co wiem nie istnieją ich tłumaczenia. Ale opisują tę samą historię poprzez fakty, a nie z perspektywy zamieszanego w inside trading Levine'a. Dla zainteresowanych tematem M&A konieczność!

W głowie się nie mieści iż Bastian pisał to ponad 170 temu, jego tezy są aktualne chyba jeszcze bardziej niż w latach kiedy je pisał, myślę że można go nazwać Einstein'em ekonomii, wyprzedzającym swoje czasy. Nie mieści mi się w głowie jeszcze jedna rzecz, dlaczego tak mało osób czyta dzieła Bastiaia jak i podobne lektury?  Zwłaszcza w tych dziwnych czasach, kiedy nagradzani są żyjący na kredyt a karani oszczędzający i produkujący, w dodatku nikt się nie buntuje! Czytająć tą książkę, ma się naprawdę wrażenie iż ten Świat dosłownie zwariował, ponieważ jest oparty na fałszywym i niespawiedliwym pieniądzu  (walucie). Trudne czasy niestety nadchodzą, oby tylko czasy ekonomicznego oczyszczenia, byle nie czasu socjalizmu w wersji 2.0 opartego na obecnej technologii, braku gotówki, negatywnych stopach, inwigilacji i systemu punktowego takiego jak testują w Chinach! To mógłby być game over! W każdym razie mam jeszcze cichą nadzieję w ludzkość......

Ciekawe studium dotyczące podwalin kryzysu ekonomicznego zapoczątkowanego upadkiem Lehman Brothers w 2008 roku. Analiza ludzkich zachowań (czytaj głupota i chciwość) oraz działalność instytucji finansowych (brak odpowiednich instrumentów ekonomicznych) doprowadziły do zapaści, której skutki odczuwane są po dziś dzień na wielu kontynentach. Książka niczym bajka, przedstawia bardzo gorzki morał pokazujący do czego może doprowadzić brak odpowiedzialności osób zarządzających rynkami finansowymi. Bo tak naprawdę na końcu drogi, za wszystkimi wykresami, liczbami i danymi, stoi zwykły człowiek kierujący się prostą, ale jakże "parlamentarną" zasadą: "Nachapać się jak najwięcej".

Autor dzieli się ciekawym mottem (z przypowieści o Krezusie i Solonie): Nieważne jak często coś się udaje, jeśli porażka jest zbyt kosztowna! „Ślepy traf” to dość luźny zbiór obserwacji, przemyśleń, anegdot i cytatów, w których naszkicowane jest spojrzenie autora na kwestie niepewności, przypadku, wiedzy czy podejmowania decyzji. Przyznaję, całkiem sprawne i przyjemne w odbiorze :-) W książce znalazłam sporo o błędach poznawczych, na które jesteśmy podatni w obliczu przypadku. Taleb kolekcjonuje nawet własne błędy w myśleniu o losowości. Jednocześnie podaje zestaw "sztuczek" pomocnych w tychże słabościach. Mamy problemy z oceną stanu naszej wiedzy, nie jesteśmy też tak racjonalni, jak nam się wydaje. Naszymi decyzjami rządzą najczęściej emocje oraz ograniczenia mózgu (po fakcie wszystko układa się nam w jedną całość i wydaje oczywiste). Prawda? Prawda. Czego się nauczyłam od Nassima Taleba? Będę spoglądać bardziej krytycznie na własne umiejętności, szczególnie te obarczone sporą losowością wyniku. Postaram się wziąć poprawkę na rolę przypadku w tym co robię a scenariusze, które mnie kompletnie zaskoczą - spiszę pod etykietą "Taleb". Poważnie przyjrzę się referencji, "by uczyć się obchodzić emocje zamiast je racjonalizować". Przynajmniej skorzystam z podpowiedzi... Spróbuj też. Polecam :-)

𝗗𝗼𝘀𝗸𝗼𝗻𝗮ł𝗮 𝗞𝘀𝗶ąż𝗸𝗮. 𝗧𝗿𝗮𝗳𝗻𝗲 𝗶 𝗮𝗸𝘁𝘂𝗮𝗹𝗻𝗲 𝘀𝗽𝗼𝘀𝘁𝗿𝘇𝗲ż𝗲𝗻𝗶𝗮. Również gorąco zachęcam do wejścia na yt i odwiedzenia Kanału ZERO, na którym Pan Robert Gwiazdowski w dziale "Gospodarcze Zero", analizuje w merytoryczny i niezwykle ciekawy sposób rolę ekonomii i gospodarki w naszym życiu, skupiając się na produktywności i związku między wielkością kraju a bogactwem i jego przyczynach. Jak dzisiejsza gospodarka różni się od tych sprzed lat. Przenosi nas w podróż w czasie, opowiadając o zmianach, wyzwaniach i wynalazkach, które ukształtowały dzisiejszy świat biznesu. 𝗧𝗼 𝘀ą 𝗰𝗵𝗶𝗹𝗹𝗼𝘂𝘁𝗼𝘄𝗲 𝗹𝗲𝗸𝗰𝗷𝗲 𝗲𝗸𝗼𝗻𝗼𝗺𝗶𝗶 𝘇 𝗱𝗼ś𝘄𝗶𝗮𝗱𝗰𝘇𝗼𝗻𝘆𝗺 𝗴𝗼ś𝗰𝗶𝗲𝗺. 𝗣𝗢𝗟𝗘𝗖𝗔𝗠 ! 𝐂𝐨ś 𝐃𝐨 𝐏𝐨𝐬ł𝐮𝐜𝐡𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐏𝐨𝐝𝐜𝐳𝐚𝐬 𝐂𝐳𝐲𝐭𝐚𝐧𝐢𝐚 : https://youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_kuoX7qLVwI9p3omGWg8NZRVzjuCQHh3Ao&si=dpxPFX6Qy5H-4F0E