Życie na pograniczu

Tytuł serii – „Pomiędzy” – świetnie oddaje tematykę powieści. Akcja rozgrywa się na początku dwudziestolecia międzywojennego w miejscowości Trzciel, którą nowo wyznaczona granica polsko-niemiecka podzieliła na pół. Znajdujemy się więc pomiędzy wojnami i pomiędzy dwoma narodami, które darzą się wrogością. A ponieważ w książce dużo mówi się o niespełnionej miłości, jesteśmy również pomiędzy smutkiem a radością, między uczuciem a jego brakiem.

Pierwszy tom zakończył się niepokojąco. Obie główne bohaterki muszą zmierzyć się z trudnymi wieściami. Młodziutka Weronika Wieczorek, mieszkająca w Trzcielu, dowiaduje się, że jest w ciąży, a jej ukochany Natan wyjechał do USA. Joanna Podbielska, wdowa z Poznania, odkrywa, że jej wybranek jest rozwodnikiem i że zataił ten fakt. W drugiej części bohaterki próbują żyć dalej – mimo braku miłości. Weronika, chcąc uniknąć skandalu, wychodzi za mąż za cierpiącego na nerwicę frontową Freda. Joanna rzuca się w wir pracy i nauki – postanawia zdać maturę i zapomnieć o Stanisławie Błońskim. Obie kobiety dojrzewają i nabierają siły. Dorasta też mała Nela. Co przyniesie im los? Czy odnajdą upragnioną miłość? Jak Weronika odnajdzie się w nowej rodzinie? Czy Joanna powróci do działalności szpiegowskiej, rozwiąże zagadkę zaginionego złota i znajdzie nową miłość?

Zofia Mąkosa stworzyła powieść nastrojową, nostalgiczną, pełną historycznych realiów. Znajdziemy tu gwarę poznańską, dawne nazwy ulic i lokali, sporo faktów oraz barwne opisy życia ludzi w strefie przygranicznej. Wzajemna niechęć, przemyt, kontrole, rejestry, hiperinflacja — budowanie nowej Polski po odzyskaniu niepodległości nie było proste. Sąsiedztwo Niemiec, niepogodzonych z przegraną wojną, tylko potęgowało napięcia. Do tego dochodziła narastająca po obu stronach granicy nienawiść wobec Żydów.

„Bez miłości” to książka niezwykle kobieca. W losach bohaterek każda czytelniczka odnajdzie cząstkę siebie i własnych emocji. Z perspektywy czasu można docenić, jak wiele zmieniło się w sytuacji kobiet. Dziewięcioletnia Nela, po wyprowadzce siostry, musi przejąć obowiązki w gospodarstwie – gotować, sprzątać, karmić zwierzęta. Trzydziestoletnia Joanna, mimo że sama się utrzymuje i nie szuka partnera, wciąż jest swatana. Weronika musi podporządkować się teściowi, bo jako kobieta nie może decydować o sobie. Ta warstwa obyczajowa została przez autorkę oddana z wyjątkową wrażliwością. Narracja jest nastrojowa, spokojna, pełna subtelności. Styl Zofii Mąkosy może nie każdemu przypaść do gustu, ale z pewnością znajdzie wielu zachwyconych czytelników. Jej opowieść jest pełna czułości, lekkości i emocji – co dodatkowo podkreślają piękne okładki książek.

„Bez miłości” to powieść, po którą warto sięgnąć – oczywiście po wcześniejszym zapoznaniu się z tomem pierwszym. Seria „Pomiędzy” to opowieść wielowątkowa, bogata w tło historyczne i emocjonalne. Pokazuje, jak trudno żyje się na pograniczu – miejscu nieustannego napięcia, niepokoju, życia „w zawieszeniu”. Podobnie jest w sercach głównych bohaterek. Gdy wydaje się, że wszystko zaczyna się układać, los znów wystawia je na próbę. Pozostaje czekać na trzeci tom, by przekonać się, czy Werka i Asia wciąż będą skazane na życie „bez miłości”.

Anna Sołtys