Zaczarowane koło. Baśń dramatyczna w 5 aktach autorstwa Lucjana Rydla.

Właściwą kontynuacją "Wesela" jest "Wyzwolenie". Chyba najbardziej niepokojący, najgłębszy i najtrudniejszy do interpretacji dramat Wyspiańskiego. Jego bohaterem jest Konrad z III części "Dziadów". Akcja toczy się w teatrze krakowskim, i na Wawelu, i w rzeczywistości i świecie wymyślonym. Wyspiański jest mistrzem łączenia różnych przestrzeni. Historia i rzeczywistość przenika się, przenika się nawet z istotami z innego świata. Postacie przychodzą z eposów Homera, antycznych tragedii, czy polskiej historii XIX wieku i swobodnie mieszają się z ludźmi żyjącymi w Krakowie "tu i teraz" (to znaczy czasów Wyspiańskiego). Stąd też pojawia się Konrad i chce się uwolnić. Przede wszystkim od samego... Mickiewicza. Ponieważ Wyspiański, mimo że karmi się romantyzmem, jest jednocześnie buntownikiem przeciwko niemu i burzycielem tradycji. Jak wskazuje sam tytuł, akcja koncentruje się właśnie na wyzwalaniu, próbach osiągnięcia samostanowienia. Najważniejszym aktem sztuki, a równocześnie najtrudniejszym jest akt II, czyli dialog Konrada z maskami. To są postacie, które pojawiają się w ukryciu, których twarzy nie widzimy, a które reprezentują różne grupy społeczne i pokusy. Na przykład pokusę zaangażowania politycznego. Ma to jeden cel: odciągnąć głównego bohatera od wyzwolenia. Konrad Wyspiańskiego jest inny od mickiewiczowskiego, któremu wystarczyła miłość, "cierpienie za miliony" i walka wewnętrzna. Ponieważ Konrad "Wyzwolenia" chce narzucać swoją wolę, chce być tyranem. Polska może być odbudowana tylko jako niepodległe państwo. To zupełnie nowy ton. Nie ma już przetrwania wewnętrznego (choćby w języku, jak chcieli tego romantycy). Trzeba się bić.

Nazywając swój dramat słowem tak uniwersalnym i wieloznacznym jak „akropolis”, postawił Wyspiański przed czytelnikiem już na wstępie wielość interpretacji. Sam tytuł sugeruje być może niezwykłą podróż do świata ateńskiego. Mając na uwadze fakt, iż akcja umieszczona została w katedrze wawelskiej, odrzucić trzeba po części tę wersję. Idąc drogą dosłownego odczytania, dostajemy od autora tytuł oznaczający po prostu miasto, a dokładniej górną jego część – wzgórza z zabudowaniami i świątyniami, miejsca życia publicznego i religijnego, piętrzącego się nad siecią urbanistycznych budynków obronnych. W tym przypadku Kraków. Miejsce, swoją drogą, w twórczości Wyspiańskiego bardzo wyjątkowe i przez niego ukochane. „Wawel” pełni więc funkcję bliskoznaczną do słowa „akropolis”. Krakowski pisarz Polskę wskrzeszał przez Troję, Wawel widział przez Akropol. Już w otwierającej części dramatu przeczytać możemy „Rzecz dzieje się na Wawelu w Noc Wielką Zmartwychwstania”. Każde przytoczone tu słowo wywiera ogromny wpływ na całość dramatu. "Akropolis" to wciąż jeden z najbardziej zagadkowych utworów, zarówno w swojej wymowie ideowej, jak porządku artystycznym. Cały dramat wydaje się stworzony na zasadzie odbicia. Akt pierwszy i ostatni to odbicie Chrystusa, akty środkowe krążą wokół konfliktu braterskiego. W obu przypadkach zastosował Wyspiański inne rozwiązania dla każdego przypadku, skrajnie inne.

Świetna komedia, doskonały obrazek z karnawałowego życia mieszczaństwa, kiedy różne reduty, bale i wieczorki były na porządku dziennym (i nocnym). Soczyste postaci, ale z umiarem pokazane, bez efekciarstwa. Przebieg scen też dobrze pomyslany - myślę, że doskonale to "się grało" w teatrze. Coś na miarę Fredry. Są tez i myśli ciekawe: "Tak tak, wuju, my teraz wszystko robimy dla jakiejś idei, traktujemy każdą rzecz poważnie, ze stanowiska naukowego. Objadamy się z mikroskopem w ręku i podręcznikiem chemii organicznej w kieszeni [...] Poruszamy się, spiemy, oddychamy ściśle według zasad higieny, słowem, żyjemy na serio, umiejętnie. [Wuj] A niech was kule biją z waszymi umiejętnościami! Mysmy tego wszystkiego nie znali, a byliśmy zdrowsi niż wy z waszymi analizami, chemiami, diabłami."

Była to moja druga lektura, kilka lat temu czytałam pierwszy raz razem z kilkoma innymi autora. W sumie dosyć mało z akcji pamiętałam. Nie czytałam w życiu jakoś bardzo dużo dramatów i ogólnie dalej jestem przyzwyczajona do wierszowanych, te pisane prozą częściej jakoś mniej na mnie oddziałują. W przypadku tego autora i wcześniej, i teraz, mam pozytywny odbiór. Wypowiedzi są napisane w sposób naturalny, nie dają wrażenia wymuszonych, ale przy tym jest w nich "ciężkość". W tym utworze dochodzi jeszcze to, że tematyka jest, w pewnym sensie, bardzo prosta, "przyziemna", co jakoś tak ciekawie "funkcjonuje" z subtelnością, jakąś taką ciszą mimo rozmów. Często wolę utwory "minimalistyczne" bardziej od tych "na bogato". Tutaj jest jakoś tak dużo przestrzeni, coś pod Schulza, dużo się dzieje poza słowami. Ocena nie jest wyższa chyba dlatego, że inne utwory J. Szaniawskiego wywarły na mnie większe wrażenie. Plusik za wydanie, zawsze powinno być tak, że przed właściwym tekstem nic nie ma. No, może prawie zawsze. Posłowie trochę pitu-pitu, ale ok, ujdzie, jakieś dane osobowe nawet były.

Dzisiaj wiele porównań, określeń, obserwacji brzmi dość nieurodziwie, szczególnie w pierwszym dramacie... ale taki Most, Żeglarz, Ptak - zdecydowanie warte uwagi. Szczególnie ten Most właśnie, gdzie Szaniawski zostawia humor na dalszym planie, a bliżej przygląda się tragizmowi, głębiej wnika w emocje.

Wyborny dramat w Ibsenowskim duchu. Zachwycił mnie szczególnie dobór postaci. Każda zupelnie inna, przez co niejako się ze sobą rozmijają i to rozmijanie jest subtelne oddane, nie tylko w dialogach, ale i w gestach, śmiechu, wyrazie twarzy. Jakie tu możliwości dla aktorów! Nawet te liczne w tekście "he! he!" "ha!ha!" brzmią i znaczą zupełnie co innego u różnych ludzi i w róznych sytuacjach. Nic nie jest przegadane, panuje dyskretne umiarkowanie. Kulminację stanowi genialna, tragikomiczna scena z gośćmi przy stole. Polski teatr stoi romantyzmem (3 wieszczów, Fredro, Wyspianski) i groteską (Gombrowicz, Mrożek), tym bardziej więc doceniam tę perełkę realizmu na najwyższym poziomie.

"Śnieg" Stanisława Przybyszewskiego to realistyczno-symboliczny dramat wystawiony po raz pierwszy w 1903 roki. Wątki i postaci są typowe dla epoki modernizmu. Realistyczna jest jak najbardziej miłość. Te więzi są bardzo widoczne między postaciami przez cały dramat. Z kolei symbolem jest właśnie tytułowy śnieg. Już sama akcja dzieje się zimą. "Bo Ewa jest tą tęsknotą. On za nią nie tęskni, on może jej wcale nie widzi, nic o niej nie wie, ale widzisz, to tak, jakby była w nim, jakby go szarpała, jakby go smagała w jakiś straszliwy pościg". Ewa jest tą kobietą, z którą Tadeuszowi kiedyś nie wyszło, jego nieszczęśliwą miłością. Wciąż pozostaje jego tęsknotą i kiedy ona powraca, uczucia odżywają. Tytułowy śnieg przyprószył dawne uczucia i wspomnienia, gdzieś głęboko skrywane. Właśnie Bronka jest tym śniegiem - pocieszeniem, zastępstwem. Gdyby on stopnieje, będzie już inny świat, wszystko stanie się inne. To właśnie ten symbol bardzo mnie zaciekawił. Z pewnością to bardzo smutne, można Bronce współczuć, bo była tylko opcją zastępczą, tego, co prawdziwe. Z drugiej strony widać, jak wielka jest siła uczuć do drugiej osoby. "Śnieg" czyta się szybko i płynnie. Ponadto jest naprawdę krótki. W żaden sposób nie sprawia wrażenia nudy, a wręcz przeciwnie - ciekawości. Zakończenie niestety nie jest szczęśliwe. Sytuacja doprowadza do drastycznych kroków i ostateczności. Czytelnik dodatkowo nie wie też, w jaki sposób potoczyły się dalsze losy bohaterów. Można się ich tylko domyślać. To naprawdę ciekawa i warta uwagi pozycja. Skłania do myślenia. Instagram: ksiazka.cytaty

Moment, w którym zbrodnia przestaje być taka straszna. Dotkliwe i niewiarygodnie wyraźne przeżycie. Nie oczyszczenie - zdewastowanie. Chór grecko-chłopski na końcu - jak z tragedii antycznej. Sofokles-Rostworowski, którego ciosy są mocne, jak ze światowej literatury.

Zaściankowość. Głupota. Cynizm. Dbanie o pozory - to wszystko znajdziemy w jednej tylko osobie - Żony. Postanawia ona zrobić sobie skok w bok z innym mężczyzną. Temu wszystkiemu przygląda się Mąż - profesor pantoflarz i ich córeczka, która jest zbyt mała, aby jakkolwiek zmienić obecną sytuację. Co z tego wyniknie?... Trzymająca w napięciu książka z absurdalnymi wątkami, acz niezwykle zajmującymi. Zapolska w ogóle lubuje się w ukazywaniu kobiet jako demonicznych heter. Polecam.

𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀". 𝗞𝗟𝗔𝗦𝗬𝗞𝗔 𝗪𝗖𝗜ĄŻ Ż𝗬𝗪𝗔 ! Dwa słuchowiska "𝗚𝗥𝗨𝗕𝗘 𝗥𝗬𝗕𝗬" oraz "𝗗𝗢𝗠 𝗢𝗧𝗪𝗔𝗥𝗧𝗬". Pierwsze zatytułowane GRUBE RYBY, to komedia w trzech aktach, której premiera odbyła się w warszawskim teatrzyku ogródkowym „Belle Vue” 27 sierpnia 1881r. Dwie młode panny, Wandzia i Helenka, kokietują dwóch podstarzałych kawalerów. Pana Wistowskiego i Pagatowicza, chcąc wykorzystać ich do realizacji własnych celów. Afera na 100 fajerek, kiedy okazuje się, że Wanda chce poślubić bratanka Wistowskiego, Henryka. Za to Helena chce, aby Pagatowicz kupił jej w Wiedniu materiał na suknię. Wistowski i Pagatowicz opacznie to rozumieją: myśląc, że panienki dążą do małżeństwa z „grubymi rybami”, za które siebie samych uważają. Reżyseria: Jerzy Leszczyński Emisja: 1951 𝐖𝐘𝐒𝐓Ą𝐏𝐈𝐋𝐈 : Konstanty Pągowski - Onufry "Lufcio" Ciaputkiewicz; Janina Manclingrowa - Dorota "Dorcia", żona Ciaputkiewicza; Elżbieta Barszczewska - Wanda "Wandzia", wnuczka; Franciszek Dominiak - Burczyński, obywatel ziemski; Alicja Ursyn Szantyrówna - Helenka, córka Burczyńskiego; Jerzy Leszczyński - Wistowski; Wieńczysław Gliński - Henryk, syn Wistowskiego; Aleksander Dzwonkowski - Pagatowicz; Ludwik Tatarski - Filip, służący Ciapatkiewiczów. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Drugie Słuchowisko zatytułowane "𝗗𝗢𝗠 𝗢𝗧𝗪𝗔𝗥𝗧𝗬", miała swoją premierę w Krakowie 31 marca 1883. To kolejna komedia w 3 aktach, której fabuła rozgrywa się w czasie karnawału w mieszkaniu urzędnika bankowego, Władysława Żelskiego. Podczas nudnej gry w szachu, żona gospodarza, Janina Żelska wpada na cudowny pomysł urządzenia "Tańczącego wieczoru". Pomysł zostaje przyjęty i następuje szereg zabawnych i zaskakujących wypadków. W finale całe towarzystwo dochodzi do wniosku, że jednak ich dotychczasowy, nudny tryb życia był prawdziwą przyjemnością w porównaniu do "domu otwartego", a Janina wypowiada z radością słowa: No, teraz dom nasz znowu zamknięty. Taki oto epizod z życia poczciwej, choć nie pozbawionej śmieszności rodziny mieszczańskiej. Reżyseria: Zbigniew Kopalko Emisja: 2002-12-31 𝐖𝐘𝐒𝐓Ą𝐏𝐈𝐋𝐈 : Aleksander Dzwonkowski - Władysław Żelski - urzędnik banku; Karolina Lubieńska - Janina Żelska - żona Władysława; Janina Anusiakówna - Kamila, siostra Janiny; Aleksander Zelwerowicz - Telesfor, wuj Janiny i Kamili; Jerzy Tkaczyk - Adolf, narzeczony Kamili; Andrzej Bogucki - Alfons Fikalski; Jan Kurnakowicz - Wicherkowski; Maria Żabczyńska - Pulcheria Wicherkowska; Ludwik Tatarski - Ciuciumkiewicz - archiwista; Helena Buczyńska - Katarzyna Ciuciumkiewiczowa - żona; Urszula Hałacińska - Tecia Ciuciumkiewiczowa - córka; Maria Pawluśkiewicz - Miecia Ciuciumkiewiczowa - córka; Aniela Rolandowa - Munia Ciuciumkiewiczowa - córka; Hanna Zielińska - Lola Ciuciumkiewiczowa; Wieńczysław Gliński - Wróbelkowski; Edmund Fidler - Fujarkiewicz; Mikołaj Wołyńczyk - Malinowski; Władysław Grabowski - Franciszek, służący; Mieczysław Wojnicki - Bagatelka; Ludwik Jabłoński - Lokaj; oraz Goście. Autor Michał Bałucki wspaniale potrafił zaprezentować różne osobowości ludzi, wyśmiać prowincjonalne ambicje, zakłamania obyczajowe, przywary właściwych nie tylko małomieszczańskiemu środowisku XIX-wiecznego Krakowa. Wyborna odsada, wspaniale się tego słuchało. Można się poczuć jak w Starym Kinie. Choć bez wizji to moja wyobraźnia dawała radę 😊 Oba utwory miały swoje Spektakle Teatralne oraz Telewizyjna. Teraz już takich aktorów nie ma. 𝐁𝐀𝐑𝐃𝐙𝐎 𝐏𝐎𝐋𝐄𝐂𝐀𝐌 - 𝗖𝗭𝗬𝗧𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - 𝗦Ł𝗨𝗖𝗛𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - 𝗪𝗔𝗥𝗧𝗢 !

"Szczęście Frania" to utwór, niosący w sobie gorzką prawdę, wynikającą z refleksji nad rozdźwiękiem między marzeniem a rzeczywistością, w którym wyraźnie pobrzmiewają tony liryczne. Nie jest to, jak w przypadku utworów Gabrieli Zapolskiej, typowy dramat naturalistyczny, chociaż tematyką nie odbiega od innych utworów utrzymanych w tej konwencji. Autor, który od początku do końca jest ironistą, czyni swoje dzieło narzędziem służącym demaskowaniu prawdziwych stosunków międzyludzkich, w dużej mierze opierających się na kłamstwie i egoizmie. Tytułowy Franio swoją dziecinną naiwnością, marzeniami o wielkiej miłości oraz dobrocią ponad wszystko wielokrotnie wzbudza współczucie i sympatię czytelnika.

Z początku się zdaje, że to młodopolska sztampa utkana z nastrojów i kaprysów. Owszem, jest nieco koturnowości, ale można wziąć na to poprawkę i docenić pełnokrwistość postaci. A cała czwórka jest wyrazista i rozmaita, co tworzy smakowite dialogi. Para czterdziestolatków to koneserzy sztuki i intelektualiści, nieco znudzeni i lubiący sobie urozmaicać życie dodatkowymi "atrakcjami", młoda para to niedoświadczeni ziemianie o prostej konstrukcji psychicznej. Flirt pana w średnim wieku wywiera nadspodziewanie silny skutek, i tenże ambaras (żeby dwoje chciało naraz) powoduje ostre zwroty akcji, zakończone tytułowym skizem, czyli dżokerem w taroku. Kapitalnie przemyślana i napisana sztuka doświadczonej kobiety i pisarki, jedna z najlepszych znanych mi polskich komedii.

Ukryta prawda się chowa przy Przybyszewskim. Jest to jeden z jego wcześniejszych dramatów, więc wszystkie superidee, które mu przyświecają są b a r d z o podkreślone, przez co momentami "Złote runo" wydaje się nawet zabawne. Wbrew poglądowi szatana modernizmu, że dramat nie ma być czytelny dla wszystkich, to wykreowana przez niego postać Ruszczyca jest do przesady symboliczna. Mimo wszystko podziwiam, że autor sam się nie zgubił w tych plot twistach. Bawiłam się przy tym dramacie dobrze, ale w dorobku Przybyszewskiego są znacznie lepsze utwory

To było pewne: w roku 100-lecia Autora żaden teatr w tym kraju nie odważył się wystawić tego prawdziwego - jak najdalszego od zadekretowanej odgórnie idealistycznej heroizacji - obrazu partyzantki podczas II wojny światowej. Każdy, kto by się poważył, wie, że nie chodziłoby tylko o zmiażdżenie w wiadomych mediach czy oburz Najwyższych Władz, ale przede wszystkim - o działania Pana Prokuratora. Efekt mrożący robi swoje.. A tylko przypomnę, że Różewicz - syn matki z rodu Abrahama - walczył w partyzantce akowskiej. Z powodu tego pochodzenia wpadł w oko bandziorom z Narodowych Sił Zbrojnych (wynoszonych dziś na pomniki – czego szczęśliwie nie było mu dane dożyć). Aby ocalić życie, poprosił swego dowódcę, słynnego „Warszyca” o zgodę na odejście z oddziału, na co ten prawy człowiek przystał. Pisząc po wojnie swe słynne: „Ocalałem, prowadzony na rzeź..”, Autor miał także na myśli i to ocalenie….

Czyta się dobrze pomimo upływu stuleci. Dramat swoim klimatem bardzo przypomina gotycki horror, a do tego wyraźnie zainspirował wiele motywów w dzisiejszej kulturze masowej, jak ukazanie sumienia pod postacią dobrego i złego anioła doradzających bohaterowi. Podobało mi się żonglowanie tragedią i komedią, której celem było chyba pokazanie jak niewiele potrafią się różnić między sobą geniusze i prostaki. Filozofia i morał nawet dzisiaj dają do myślenia.