Wspólny wróg. Hitlerowskie Niemcy i Polska przeciw Związkowi Radzieckiemu

Niby człowiek to wszystko wie, bo i o każdym elemencie gdzieś się czytało, a to o obejmowaniu władzy przez nowe rządy (i związana z tym przemoc), a to o leśnych, a to o Akcji Wisła, a to komunistycznych prób rewolucji we Włoszech czy Grecji, a to rozliczenia kolaborantów.... Ale prawdziwa siła tej książki to właśnie zebranie tego w jednym miejscu, by pokazać że te pierwsze lata po '45 to szalony i dziki czas, gdy odbudować trzeba było wszystko. Trudno bez tego zrozumieć fenomen Planu Marshala i jego NAPRAWDĘ strategiczny wymiar. Tego akurat w książce nie ma, ale Wielka Brytania nawet była de facto bankrutem i bez natychmiastowej (dalszej) wielkiej pomocy USA - było by naprawdę trudno. Polecam zatem, nie ze względu może na jakieś szczególnie nowe informacje (choć np. przejmowanie władzy przez komunistów w Rumunii było dla mnie novum), ale właśnie ze względu na zebranie tego i pokazanie że prawdziwa groza tkwiła w tym, że te wszystkie trudne rzeczy DZIAŁY SIĘ NARAZ. A to głód, a to szaber, a to nowe władze...

Książkę przeczytałem dobrą dekadę temu i wtedy stanowiło dla mnie doskonałe kompendium wiedzy o prapoczątkach Wehrmachtu oraz historii jego niesamowitego rozrostu z lat 1935-1939. Warsztat historyczny, jakim dysponuje autor, i ilość źródeł, z których korzystał w trakcie pisania książki, też robił wrażenie.

Książka dla pasjonata II wojny światowej. Zaczynając lekturę obawiałem się zbyt wielu dat ale nie było tragedii. 2 tygidnie czytania nawet nie wiem kiedy minęło. Zabrakło mi w niej wypowiedzi osób trzecich które miały kontakt z Himmlerem, ich doświadczeń oraz opinnii na jego temat dlatego daję ocenę 9. Warta przeczytania by zwiększyć wiedzę i zajrzeć w psychikę tego nazisty.

Jak nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze. I właśnie o tym jest ta książka. Wielki kryzys, gigantyczne bezrobocie, ogólnie głód i nędza - jak się wtedy czuje człowiek? - no jak śmieć. W tym poczuciu beznadziei pojawia się "geniusz" z remedium, i to działa. Z dziada stajesz się Übermenschem, panem świata, grabisz bezkarnie, kasa płynie szeroką rzeką (temu akurat niewielu potrafi się oprzeć), inni pracują na ciebie, wszak niewolnictwo jest od zarania dziejów nierozłączne z historią ludzkości - każda religia, każda polityka gospodarcza potrafiła gładko wytłumaczyć zasadność wykorzystywania tego rodzaju wyzysku na przestrzeni dziejów. A zatem, nic nowego, najbardziej atawistyczne i populistyczne mechanizmy tu zadziałały. Ideologia faszystowska, nazistowska ze swoimi wiecami i sztandarami to jedynie "ładne" opakowanie dla czysto ekonomicznych powodów do zawojowania całego świata. Mimo nieco nużących szczegółów, wysoko oceniam tę książkę za nazywanie rzeczy po imieniu.

Nieco rozczarowująca pozycja.Po części wynika to z moich (wysokich) oczekiwań.W serii wydawnictwa "Znak" traktującej o II wojnie (i okolicach) znajdują się tak wiekopomne dzieła jak "Stalingrad" Beevora (czy inne jego świetne książki), "Europa walczy" N.Daviesa, "Trzecia rzesza" Buerleigha czy np. "Moskwa 1941" Braithwaite'a. Spodziewałem sie więc-zgodnie z tytułem książki Douglasa Forda-całościowego opracowania konfliktu na Pacyfiku, jednakże bardziej z pozycji jak ja to nazywam historyka-reportażysty (co nie umniejsza rzecz jasna rangi i ciężaru merytocznego) w rodzaju Beevora właśnie, a nie historyka wojkowości nie aspirującego do nadania swemu opracowaniu również walorów literackich. Owszem autor porusza szerokie spektrum tematu, kreśląc obraz konfliktu na wielu płaszczyznach: jest i polityka Japoni na drodze do wojny (siegająca epoki Meiji i II poł. XIX wieku), jest i o szczegółowym planowaniu i obrazie strategicznym, operacyjnym i taktycznym tej wojny, jest o roli dyplomacji, sojuszach, działaniach wywiadu, gospodarki i naukowców szykujących nowe rozwiązania technologiczne, jest o roli propagandy czy tzw. aspekcie życia codziennego czasu wojny-w Japonii, Azji Pd-wsch czy krajach sprzymierzonych,wreszcie o przesłankach do stworzenia i wykorzystania broni jądrowej. Autor jest skrupulatny, rzeczowy, zorganizowany. Wstęp i główne założenia, rozwinięcie tematu, konkluzja, podsumowanie -I tak rozdział po rozdziale. Gdzieś gubi się ludzki wymiar tego konfliktu, autor niemalże nie cytuje dokumentów, listów, dzienników, wspomnień nie mówiąc o wywiadach z uczestnikami czy świadkami wydarzeń. Opisujac "piekło walki w dżungli" jedynym objaśnieniem tego terminu jest podanie problemów operacyjnych i taktycznych oraz logistycznych tudzeż szkolenia etc. Nawet poruszając takie tematy jak życie pod okupacją japońską czy stosunek Amerykanów do konfliktu opisuje je niczym w raporcie dla Sekretarza stanu, którego szczegóły nie interesują. Brak tu zmiany perspektywy, skupienia się na szczególe, wizyty w korytarzach władzy, ale i w jenieckim lazarecie, brak pytań i niejasności, wątpliwości. Przez cały czas jesteśmy jak gracz w Total War - szybujemy powyżej i skrupulatnie, krok po kroku przestawiamy pionki, patrzymy na rosnące i malejące wskaźniki i słupki etc., etc. Oczywiście "Pacyfik" D. Forda to ważny przyczynek do poznawania tego aspektu II wojny światowej jakim jest wojna aliantów z Japonią. Zwłaszcza z powodu ubogiego stanu polskojęzycznych wydawnictw dotyczących tego tematu (gros to wspomnienia, militaria tudzież fabularyzowane historie żołnierskie).Z pewnością daje dość dobry ogólny obraz dotyczący działań wojennych i politycznych podejmowanych przez strony konfliktu. Niemniej jednak jeśli ktoś spodziewa się porywającej literatury czy pogłębionego obrazu konfliktu, ten sięgając po "Pacyfik" poczuje się zawiedziony.

Christopher Hale, brytyjski pisarz i filmowiec, w wydanej w roku 2011 książce „Kaci Hitlera. Brudny sekret Europy” podejmuje polemikę z wydaną wcześniej pracą Daniela Jonaha Goldhagena „Gorliwi kaci Hitlera. Zwyczajni Niemcy i Holocaust.” Goldhagen w swojej pracy postawił tezę, iż Holocaust miał typowo niemiecki i mieszczański charakter, który spowodował, iż odpowiedzialność za niego spada, prócz ideologów nienawiści rasowej, na zwykłych Niemców. Christopher Hale nie obala tej tezy a jedynie ją uzupełnia o często zapominany lub marginalizowany kontekst dotyczący prowadzonego przez Niemców zaciągów zagranicznych ochotników do Waffen SS. Stawia jednocześnie inną, dość kontrowersyjną tezę, zwłaszcza dla mieszkańców Europy Wschodniej, iż nie można stawiać znaku równości pomiędzy Holocaustem a zbrodniami komunistycznymi, gdyż grozić to może usprawiedliwianiem współpracy z hitlerowskimi Niemcami i popełnianiem zbrodni ludobójstwa chęcią obrony swojego narodu przed sowieckim terrorem. Oczywiście z tezą autora można polemizować, bo czy zbrodnie popełniane w imię teorii rasowych są inne niż popełniane w imię teorii klasowych? Autor dosyć rzetelnie przedstawił historię powstawania Waffen SS, prywatnej armii Heinricha Himmlera, opętanego ideą stworzenia państwa niemieckiego opartego na czystości krwi aryjskiej. Nie ograniczył się przy tym do ukazania samych jednostek Waffen SS a opisał w jaki sposób i z jak niemal dziecinną łatwością dyplomacja niemiecka w podbitych krajach wykorzystywała uprzedzenia rasowe czy ambicje lokalnych polityków do tego by tworzyć te oddziały. Wskazuje jeszcze inny, dość ciekawy wątek dotyczący samych oddziałów Waffen SS – jak twierdzi, ich główny trzon składał się z ochotniczych batalionów policyjnych, wykorzystywanych przez Einsatzgruppen SS a tworzonych w podbitych państwach, m.in. na Łotwie, w Estonii czy na Ukrainie, które wcześniej wykorzystywano do eksterminacji ludności żydowskiej na podbitych terenach i do zwalczania partyzantki na okupowanych terenach, dokonując potwornych zbrodni. Niezły styl i ogromna kwerenda archiwalna sprawia, iż jest to książka wstrząsająca, opisująca ogrom zbrodni a jednocześnie wskazująca na zimną kalkulację interesów i grup, które za nimi stały. A jak wygląda tu obraz Polski? Autor w jednym z wywiadów prasowych, po publikacji książki powiedział: cyt. „ W mojej książce są dwa rozdziały o Polsce i nie ma tam mowy o polskiej kolaboracji. Mówiąc o Drugiej Wojnie Światowej zawsze musisz zacząć od faktu, iż zaczęła się od zniszczenia państwa polskiego i zniszczenia polskiej inteligencji. (…) Wyniszczenie konkretnych grup społeczeństwa polskiego poprzedza zniszczenie europejskich Żydów. (…) I tutaj pojawia się paradoks, dlaczego na Zachodzie uważa się, iż Polacy niemalże dorównywali Niemcom w ich stosunku do Żydów. Wiem, że w czasie wojny i po jej zakończeniu miały miejsce pogromy, że szukano możliwości wzbogacenia się „na Żydach” – są to zachowania godne absolutnego potępienia, ale to nie znaczy, że Polacy byli podwykonawcami Ostatecznego Rozwiązania. Nie mają one związku z machiną Zagłady. (…) Idea, że możesz zniszczyć cały naród różni się od idei przemocy skierowanej w kierunku najbliższych sąsiadów. Idea niemiecka mogła być co prawda wygodnym kontekstem, ale taka lokalna agresja nigdy nie była jej częścią.” Choć nie do końca zgadzam się z niektórymi tezami autora – zdecydowanie warto.

Książka przedstawia powojenne czasy z zupełnie innej perspektywy. Można przeczytać genezę powstania planu ,,Unthinkable", jego dogłębną analizę a także wiele innych faktów. Książka może być niezłym smaczkiem dla zainteresowanych tematem, jednak dla osób nie w temacie II wojny światowej, nie będzie to zbytnio interesująca pozycja.

Dużo faktów, liczb i prawdy, niestety sposób podania do mnie nie trafia. Do tego twarda oprawa, która zarezerwowana winna być dla roczników statystycznych. Książka z mnóstwem odniesień i realną analizą, jednak bez polotu, który sprawi, że sięgną po nią ludzie inni niż "fani" tego skrawka historii.

Książka Zapomniany Holokaust opisuje dzieje Polaków pod niemiecką okupacją. Warto mieć na uwadze że została ona napisana w latach 80-tych przez amerykańskiego historyka, dla czytelników amerykańskich. Pod tym względem była to książka przełomowa, ponieważ społeczeństwo amerykańskie i szeroko rozumiany zachód były uczone wersji historii, jakoby ofiarami niemieckiego ludobójstwa byli tylko i wyłącznie Żydzi. Polaków przedstawiano w najlepszym przypadku jako biernych obserwatorów. Tymczasem Richard Lucas napisał, prawdopodobnie jako pierwszy na zachodzie książkę o ludobójstwie dokonanym przez Niemców na Polakach. Do tego książka nosi tytuł "Zapomniany Holokaust", który dla zwolenników żydowskiej wersji historii jest wręcz obrazoburczy. Zapomniany Holokaust to nie tylko opis ludobójstwa na Polakach, lecz także próba dokonania syntezy losów Polaków pod niemiecką okupacją. Poruszane są tu zagadnienia m. in. fali niemieckich mordów w Polsce jesienią 1939, polskiego rządu na uchodźtwie, konspiracji niepodległościowej, polityki mocarstw wobec Polski, powstania warszawskiego czy pomocy udzielanej Żydom przez Polaków. Mimo że jest to książka wartościowa, to nie jest pozbawiona mankamentów. Wiele tez postawionych przez autora nie wytrzymało próby czasu. W rozdziale o Polskim Państwie Podziemnym autor powiela komunistyczne kłamstwa jakoby różne organizacje konspiracyjne (AK, NSZ, BCH, AL) prowadziły ze sobą "wojnę domową". Pojawia się tu wiele krzywdzących mitów o Narodowych Siłach Zbrojnych. Gwardię/Armię Ludową autor opisuję na równi z AK, jako organizację walczącą z Niemcami i przypisuje im akcje wykonane w rzeczywistości przez inne organizacje. Innym mankamentem jest częste powoływanie się w przypisach na wspomnienia Władysława Bartoszewskiego, którego wiarygodność została już wielokrotnie podważona. Wiadomo że wyolbrzymiał on swój udział w organizacji "Żegota". Autor twierdzi również że Ukraińcy nie brali udziału w pacyfikowaniu powstania warszawskiego (to kłamstwo do dziś jest przez wielu powtarzane), używając dość prostackiego argumentu, że Polacy nie odróżniali Ukraińców od Rosjan. Na obronę autora można powiedzieć że pisząc książkę w USA, kiedy w Polsce panowała komuna, prawdopodobnie miał mocno ograniczony zasób źródeł, szczególnie tych które pozwalałyby na weryfikacje faktycznej roli komunistycznej konspiracji. Mimo wymienionych przeze mnie mankamentów, warto po tę książkę sięgnąć. Nie jest to w żadnym wypadku książka antypolska, wręcz przeciwnie. Można sobie dzięki niej wyrobić pewien ogląd, jak wyglądała okupacja Polski. Dobrze jednak tę książkę skonfrontować z innym, najlepiej nowszym, wartościowym opracowaniem.

Książek o II wojnie światowej jest całe mnóstwo, większość z nich, tak jak ta pozycja, poświęcona jest pewnie walkom na froncie wschodnim. Tutaj wojna przedstawiona jest bardziej z perspektywy codziennej żołnierskiej rzeczywistości. Podążamy z żołnierzami radzieckimi przez kolejne etapu zmagań z nazizmem. Czegoś mi jednak brakuje – myślę, że oryginalności w opisywaniu wydarzeń. Książka powtarza to co inni opisali, raz lepie raz gorzej. Jeszcze jedna rzecz mnie uderzyła – gloryfikacja niezwyciężonej Czerwonej Armii. Ujęcie jest jednowymiarowe. Podły nazizm i słuszna walka radzieckich żołnierzy. O ile pierwszy człon jest prawdziwy to drugi już nie do końca. Bo wyzwolenie oznaczało w przypadku czerwonoarmistów prawie zniewolenie tych co wyzwolono. Paradoks którego w tej książce zabrakło, a on stanowi w zasadzie o istocie frontu wschodniego, obok oczywiście brutalności i bezwzględności wojny jaka tam się toczyła. Książka zasługuje na 7.

Fenomen! Największa wada tej książki polega na tym, iż autor nie popełnił większej ilości stron! Czyta się wybitnie przyjemnie, nawet jak na publikację popularnonaukową. Lekkie pióro autora, oraz wyczuwalny momentami angielski dowcip, wraz z rzetelnymi faktami wprowadzają nas w świat Panzervaffe zupełnie bezboleśnie, wręcz z polotem. Duże brawa należą się również polskiemu tłumaczowi, za nieocenione przypisy no i całokształt. Ciężko skrócić książkę, która sama po przeczytaniu działa jak magnes w kwestii tematu, który porusza: po prostu chcesz więcej! Dlatego nie streszczam a odsyłam do lektury!

Od wczesnych lat szkolnych zastanawiałem się dlaczego ludzie celebrują powstanie warszawskie, kampanię wrześniową i dwudziestolecie międzywojenne. Dzięki tej książce nabrałem otuchy , że nie tylko ja mam negatywny stosunek do tamtych wydarzeń. Mogę powiedzie, że książka była dla mnie pewnych przełomem i wsparciem w niezależnym podejściu do przedstawianej nam historii i rzeczywistości. Od przeczytania mineło wiele lat, a moje negatywne stanowisko co do powstania jeszcze bardziej się zradykalizowało.

Wspomnienia o tyle intrygujące, że dotyczą chyba najbardziej zróżnicowanej pod względem narodowościowym 11. Dywizji Waffen SS „Nordland.” Równie bogaty był szlak bojowy tej jednostki, poczynając od Narwy i kotła kurlandzkiego, poprzez walki nad Odrą oraz w obronie Berlina. Chyba mało kto zdaje sobie sprawę, że ta ochotnicza formacja brała bezpośredni udział w walkach na terenie dzielnicy rządowej. Pomijając zbrodniczą kartę jednostek spod znaku Waffen SS, to te wspomnienia (szwedzki punkt widzenia) wydają się najciekawsze spośród dotychczas opublikowanych w Polsce. Zwraca uwagę ilość szczegółów opisywanych starć oraz ogromna determinacja w prowadzeniu oporu, mimo świadomości, że nie przyniesie on sukcesu. Kontrowersyjna, ale ciekawa.

Przyjemna pozycja, jednak przeznaczona według mnie bardziej dla zapaleńców lotnictwa IIwś. Autorzy zrobili Kawał dobrej roboty dokumentując prawie każde zestrzelenie (dużą część nawet z dokładnymi godzinami) lotnika i generalnie jego życia. Dla laików i prostych ludzi jeszcze nie zagłębionych w wojnę i lotnictwo może być nudnawa i przytłaczająca.

Spojrzenie na II wojnę światową z punktu widzenia ideowca-fanatyka. Interesująca z uwagi na zupełnie inne postrzeganie wydarzeń i świata oraz świadectwo ciężkich zmagań na froncie wschodnim. Niestety należy czytać ze świadomością kto ją napisał. Mimo wszystko polecam - warto zapoznać się z tą pozycją :)

Zaciekawiła mnie okładka, więc postanowiłem sięgnąć po tę książkę. Chciałem poznać historię września z perspektywy zagranicznego pisarza. Czyta się bardzo szybko. Nie wnosi nic nowego, wszystko to już wiedzieliśmy od dawna. Raczej pozycja dla obcokrajowców, którzy chcą poznać historię Polski. Ciekawa końcówka książki, gdzie przedstawionych jest kilka fragmentów wspomnień ludzi, którzy brali udział w tamtych wydarzeniach. Na duży plus, zdjęcia.

Autor w ciekawy sposób zestawił najważniejsze informacje o całym SS - od genezy powstania aż do końca II Wojny Światowej. Rzetelnie ukazał strukturę SS, każdą postać poprzedzał wprowadzeniem z notką biograficzną. Polski przekład bardzo dobry z dużą ilością przypisów i podsumowań. Dla osób lubiących historię na pewno dzieło warte zainteresowania, polecam!

Leningrad umierał z głodu. Stalingrad zdemolowany zdołał się obronić. Moskwa pozostała niezdobyta. Z jednej strony pospolite ruszenie pod czerwonym sztandarem, sierpem i młotem, Ukochanym Ojczulkiem, Słoneczkiem, jedynym wodzem, który mógł wszystko i robił wszystko rzucając na szalę miliony istnień ludzkich. Druga strona medalu to pewien mały kapral, który w dziwnej glorii chwały chciał być równy generałom i może, gdyby czasem ich słuchał przebieg tej wojny miałby zupełnie inny finał. Paradoksalnie, gdyby nie Żydzi, którzy byli zarzewiem tej wojny, można było ją wygrać, nie tylko kilka znaczących bitew. Doskonała w swej treści i formie publikacja ukazująca przebieg działań wojennych do starcia dwóch wielkich armii pod Moskwą, do której Napoleon dotarł znacznie wcześniej. Najnowsza filmowa produkcja T-34 dotyka jednego, malutkiego epizodu właśnie z tej bitwy o Moskwę. Polecam!

Trzeba oddać autorowi, że poprowadził tą historię alternatywną tak sprawnie, że nie jeden czytelnik mniej obeznany z tematyką spokojnie przyjmie za pewnik, że taki scenariusz był możliwy, a nawet niezwykle łatwy do zrealizowania, gdyby nie ten nieudolny Beck. Nie będę się tutaj rozpisywał o licznych manipulacjach, przemilczeniach, niekonsekwencjach bądź nadinterpretacjach. Drogi Czytelniku, Jeżeli po przeczytaniu tej książki nabrałeś przekonania, że tragedii II wojny dało się uniknąć dzięki tytułowemu paktowi spróbuj to przekonanie jakoś zweryfikować z innym źródłem. Niekoniecznie nawet sięgając po inną lekturę. Może być jakiś podkast traktujący o tej tematyce. Osobiście mogę polecić na przykład Wojenne Historie.