Truso - legenda Bałtyku

Książka zawiera ciekawy katalog zabytków skandynawskich/wikińskich pochodzących z różnych miejsc w Polsce, zwłaszcza, że nie widziałam wystawy przygotowanej przez Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Niestety niektóre teksty zamieszczone w publikacji przedstawiają "nacjonalistyczne" podejście do tematu, a znak zapytania zawarty w tytule przewija się w treści. Autorzy redefiniują pochodzenie niektórych artefaktów, np. miecz wcześniej uznany za skandynawski staje się "ekskluzywnym wyrobem lokalnym wykonanym na Pomorzu lub w innych częściach domeny pierwszych Piastów" - w tym duchu przedstawiono wiele tez. Dla mnie to męczący punkt widzenia.

Jako osoba, która dopiero zaczyna przygodę z Północą, myślałam, że nie będę nadążać za tłem historycznym. Nie miało to miejsca! Książka jest napisana w taki sposób, że nawet osoba raczkująca nie pogubi się w historii. Rozdział o sagach królewskich jest, pod tym względem, genialnie napisany. W kolejnych rozdziałach scharakteryzowane zostały różne rodzaje sag. W obrębie rozdziału zazwyczaj znajdziemy opis danego rodzaju, co go odróżnia od innych, kim są bohaterowie, główne motywy, kiedy te sagi powstawały oraz o badaniach nad tym rodzajem sag.

Świetnie się to czytało. Jak na tak małą książeczkę treści jest tu mnóstwo. Strzelczyk trzyma się faktów i unika ideologicznych wycieczek czy popuszczania wodzy fantazji. Tak się powinno pisać literaturę popularnonaukową. Na minus dziś chyba tylko lekkie tknięcie zębem czasu - stronice książeczki mocno poszarzały a nasza wiedza o Słowianach połabskich sporo się powiększyła od jej napisania.

Artur Szrejter jak zwykle wspaniale pisze o germańskich mitach i sagach. Dzięki autorwi możemy poznać różne wersje sagi o Sigurdzie, poznać opowieści i kulturę Germanów. Wszystko to opisane przystępnym językiem. W książce są też ilustracje, które wzbogacają treść.

Zły tytuł książka powinna nosić tytuł „Wierzenia Prasłowian naukowy bełkot” wtedy nikt by nie kupił książki która nie jest dla niego. To nie jest książka dla normalnych ludzi. To jest książka którzy potrafią się w tym syfie „polskiej „nauki”” żyć. To jest książka która jest napisaniem czegokolwiek aby zaliczyć egzamin. Tak właśnie działają studia w naszym kraju. Mimo wszystko autor ma mnóstwo wiedzy ale nie da się napisać 1500 stron i w 120 stronach to zamknąć więc książka wygląda na chaotyczną bo porusza każdy temat tym chorym akademickim bezpłciowym sposobem, dotykając każdego z wątków po kawałeczku, nie zaczynając go ani nie kończąc tak naprawdę. Pan Jakub Zielina powinien napisać 15 tomów książek o Słowianach nie takich na 120 stron tylko takich na 700 stron każdy. Wtedy został by doceniony za swoją wiedze i chęć dzielenia się nią. Ale musiał by zmienić prace bo w Polsce „nauka” to durna i żmudna praca z której wracasz zmordowany żeby kończyć w domu. Dlatego ta książka jest taka. Mimo wszystko niech się uda kiedyś kiedyś może na emeryturze bo będzie to coś wielkiego

Autor opiuje w książce mity i historie dotyczące rodu Wolsungów - szczególnie mniej znanych bohaterów. Przy okazj iprzekazuje wiedzę o mitologii północy, jej rozwoju, archeologii i wielu innych kwestiach zwązanych z ludami germańskimi. Ciekawa i fajnie napisana pozycja.

W pierwszej części książki znajdziemy informacje o składnikach posiłków, przetwarzaniu i konserwacji oraz zapleczu kuchennym słowian i wikingów. Mam wrażenie, że w książce jest troszkę więcej informacji o słowianach niż wikingach. W drugiej części mamy autorskie rekonstrukcje przepisów takich jak podpłomyki, zakwas, kasze z dodatkami i inne. Książkę przyjemnie się czyta, w środku znajdziemy sporo narysowanych obrazków. Minusem jest użycie czcionki bezszeryfowej.

Fantastyczne pożegnanie autora z tematyką wczesnośredniowiecznego Pomorza. Przystępność rozważań miesza się z erudycją, analiza źródeł z refleksją na temat własnej drogi naukowej. Autor postanowił podsumować kilkudziesięcioletni okres polskich badań nad Pomorzem (głównie Zachodnim) i zastanowić się, jakie wnioski płyną z nierzadko sprzecznych, szczegółowych studiów i naukowych sporów na gruncie historii, archeologii i językoznawstwa. Oczywiście nie ogranicza się jedynie do przytaczania cudzych interpretacji i stara się formułować własne, przy zachowaniu rzetelności naukowej i uczciwości, często przejawiającej się przyznaniem, że czegoś po prostu nie wiemy. Moim zdaniem jest to wzór pracy naukowej, i to nie tylko dla początkujących adeptów, ale także kolegów po fachu Pana Profesora.

Napisana ładnym językiem ciekawa książka. Treściowo to raczej dla koneserów tematu, ciekaw świeżego spojrzenia prof. Urbańczyka, tutaj głównie w zakresie architektury darniowej i powiązań ze Słowianami. Ja bym początkujących w temacie Wikingów odesłał raczej do bardziej gruntownych i uschematyzowanych prac.

Autor nie pisze chyba tylko o megalitach na Rugii. Ranowie nie mogli być jakimś mikro-plemieniem. Wszystkie ich wyczyny świadczą o tym, że musieli wystawiać wojska liczące nie tylko setki, jak i tysiące wojów i to łatwo odnawialnych. Być może więc zaludnienie Rugii, było podobne do dzisiejszego - a nie 10-15 tysięcy. Oczywiście była też część lądowa, o którą toczyli walki. Czy ktoś wie jak brzmiała dawna nazwa Wołgi - wyczytałem, że - Rha, Raha, Ranha !!! A Świętowit z Rugii i ze ... Zbrucza (w Krakowie) ... czy można to wiązać, z czymś co jak wyczytałem nazywa się. ... "telewizorem archeologicznym", czy tak jakoś ... i który odkryto bodajże w ukraińskiej Buszy (nie - Buczy!) - piszę z pamięci, więc mogę się mylić. W sumie był to po prostu symbol kwadratu. Beda Czcigodny o nich pisał ... w VIII wieku. Tj. o Ranach. Mamy tu Ranów w Lubece - Raniberg. Najazdy Ranów na Szczecin, gdy ten się ochrzcił. Bitwę pod Lyndanisse 1219, gdy wojska Ranów uratowały skórę Duńczykom i gdzie ci ostatni uzyskali Dannebrog ! Interwencję Ranów w Danii w 1259 - już jako chrześcijan, gdy zajmują Kopenhagę. Wisław III - ostatni rodzimy władca Ranów - ale niemiecki trubadur. I wiele, wiele więcej. Zadziwiające jak nasycona informacjami jest ta mała książeczka. Niektóre słowiańskie słowa przetrwały na Rugii do XIX wieku !!!

Żałuję, że rozprawa to krótka, bo czyta się ją szybko i z zainteresowaniem. Szkoda też, że opisane są tu tylko dzieje Słowian Połabskich, a nie ich kultura. Czego jednak oczekiwać po książeczce mającej trochę ponad sto stron? Profesor Strzelczyk jednak, jak zawsze, rzeczowo podszedł do zagadnienia, wzbudziwszy mój apetyt. Teraz chcę więcej!

Bardzo dobry zbiór esejów wybitnych polskich historyków na temat początków średniowiecza (IV-XI w.) Myślę, że jest to świetna lektura uzupełniająca do klasycznego podręcznika historii średniowiecza. Polecam zwłaszcza esej prof. Romana Michałowskiego o Galii Merowingów, gdyż w polskiej historiografii nie ma tego za dużo.

Smutna konstatacja naszła mnie w trakcie lektury. Nie dlatego, że naukowy spór M. Derwicha z Gąssowskimi toczony od lat o to, czy wał kamienny na Łyścu powstał w celach kultowych czy refugialnych wbrew przypuszczeniom nie wysunął się na pierwszy plan. Właściwie byłem nim już nieco zmęczony. Wszyscy uczestnicy tego sporu wyprztykali się z argumentów już w latach 90-ych i tym razem (tj. na konferencji, z której materiały zawiera książka) nie mieli sił ani ochoty powtarzać wszystkiego od nowa. Zaznaczyli zwięźle i ogólnikowo, że trwają na swych stanowiskach i tyle.<br /> <br /> Sensacja kryła się gdzie indziej. Nadeszła ze strony, której nikt się nie spodziewał (a przynajmniej nie wszyscy). Być może niektórzy znają prace G. Domańskiego. Archeolog ten prowadził badania na Ślęży i jakąś dekadę temu opublikował wyniki swych badań a wynikało z nich, że wał na szczycie Ślęży nie był tworem Słowian we wczesnym średniowieczu a o wiele starszej kultury łużyckiej, której etniczność jest trudna do określenia. Podobnie z nią się wiążą zapewne wały na sąsiednich Raduni i Górze Kościuszki. Akurat o tym w „Sacrum pogańskie…” nie ma, jest za to artykuł Sz. Orzechowskiego, który całkiem przekonująco dowodzi, że takiż wał na Łyścu to również nie jest słowiański dorobek wczesnego średniowiecza a zabytek kultury przeworskiej związany ze słynnym starożytnym zagłębiem hutniczym koło Nowej Słupi (polecam pielęgnujące rokrocznie tę tradycję odbywające się tam Dymarki Świętokrzyskie). Mało tego, Cz. Hadamik wał na Górze Grodowej w Tumlinie takoż zaleca traktować nie jako kultowy słowiański a jako pozostałość późniejszego grodu kasztelańskiego. W tej sytuacji tekst J. Cieślika można byłoby już tylko uznać za kopanie leżącego – dowodzi on, że badania archeologiczne miejsc kultu w Polsce przeprowadzane były niedokładnie, datowania były niepewne, własne interpretacje przeważały nad faktami a co za tym idzie pozostawiają one wiele do życzenia (poza badaniem ośrodka kultowego na Górze św. Wawrzyńca w Kałdusie, za które autor docenia W. Chudziaka). Się porobiło? No właśnie. Wygląda na to, że kultowe wały kamienne budowane przez Słowian na szczytach gór w średniowieczu należy odesłać do lamusa pomyłek archeologicznych.<br /> <br /> Należy podkreślić, że książka „Sacrum pogańskie…” będąca pokłosiem konferencji na Łyścu zawiera nie tylko materiały na temat Łyśca i okolic, ale całego obszaru Polski (ba, mamy nawet pojedyncze artykuły na temat Czech, Rosji i Skandynawii). Szczególnie wiele nowości przynoszą badania Chudziaka na Pomorzu. Szczególnie sprawa wciąż odkrywanych świętych wysp Słowian wydaje się być dobrze rokująca – archeolodzy odnotowują kolejne przypadki, czasem nawet wydające się być kultowym centrum ponadlokalnym z własną świątynią.<br /> <br /> Nie zabrakło w tomie łyżki dziegciu – jest nią tekst D. Sikorskiego podważający tezę budowania chrześcijańskich kościołów w miejscach wcześniejszych kultów pogańskich. W przeciwieństwie do badań nad wałami kamiennymi, sceptycyzm Sikorskiego (widoczny również w pozostałych jego pismach o religii pogańskiej) robi wrażenie raczej ideologicznego niż dogłębnie naukowo przemyślanego.<br /> <br /> Książka nie tylko jest objętościowo solidna, ale przy swej objętości zawiera również sporo artykułów bardzo istotnych dla sprawy badań nad religią Słowian, jeśli nie wręcz przełomowych. Podobne konferencje nie rzadko prezentują zbiór referatów od Sasa do Lasa, w większości luźno związanych z głównym tematem i mało odkrywczych. Tutaj mamy wybór prawie wszystkich najlepszych badaczy tematu i próbki ich pracy dające przekrój stanu najnowszych badań i pozwalające wyrobić sobie opinię o obecnie rozwijanych trendach badawczych. Jestem pewien, że do tych artykułów będzie z pewnością odwoływać wiele kolejnych publikacji.

Publikacja jest kolejną ze stajni wydawnictwa Triglav. Niby jakość papieru w środku poprawili, ale... no właśnie, zawsze musi być ale. Udało mi się ją rozkleić, co niby mogłabym tłumaczyć zbyt agresywną aksploatacją, ale folia pokrywająca wierzchnią stronę okładki brzydko się odkleiła i zrolowała, co jest już ewidentną wydawcy. Także jedną rzecz naprawili, dwie popsuli. Książka "Wierzchowce Bogów" posiada strukturę pracy naukowej. Lektura nie sprawia jednak takiej przyjemności jak inne tego typu publikacje (np. ostatnie publikacje Pana Łuczyńskiego czy Kajkowskiego. Piękno w najczystszej postaci), niemniej dzięki temu jest choć minimalnie klarowna. Zdarzają się jednak wielokrotne powtórzenia, co przy tak krótkim materiale, o dużym stopniu specjalistycznym jest głupie i nie można tego uznać za zamierzone. W pewnym momencie książka staje się paskudnie chaotyczna, mimo tego że to powielenie pracy. Informacje są porozrzucane bez sensu i bywa, że powtarzają się nawet na przestrzeni kilku stron! Zdarzają się też fragmenty co najmniej dziwne. Chociażby przy opisie konia, na którym według Słowian jeździł na nocne eskapady Świętowit jest dopisek autorki 'czy jednak dosiadał go (rumaka świątynnego) właściciel (czyli Bóg)? Czy może pod osłoną nocy robił to kapłan?" Zadawanie tego pytania jest tak potrzebne jak mi nowa turbosprężarka. Książce nie pomagają również literówki, nawet tak absurdalne jak w datach. Marne jest także to, że część rycin to odpisy z innych publikacji i nie mają one legend, przez co w sumie są w pewnym stopniu bezcelowe. Są niejasne strukturalnie lub też są one opisane, nie mają odniesienia na planach sytuacyjnych. Jak już wspomniałam, jest to druga, poprawiona, jak zapewnia wstęp, odsłona książki, lecz jak widać nie jest ona dopracowana. Wiele rzeczy można było jeszcze poprawić. Pewnym walorem publikacji są szkice samej autorki o wysokim walorze estetycznym, przynajmniej w kwestii studium konia. Ludzie są koślawi. Niestety część ma również zaburzone proporcje, czy perspektywę, lecz nie przeszkadza to w zrozumieniu sytuacji, które są na nich ukazane. Jedna jest jednak wybitnie skopana przez to, że pani Łukaszczyk nie przemyślała tematu i widocznie nie posiada wyobraźni technicznej. Indeks zabytków owszem jest, niestety na końcu. Niby to nie jest jakieś niedopuszczalne uniedogodnienie, niemniej dziwne rozwiązanie. Lepiej mieć odniesienie bezpośrednio w treści. To co jest również bez sensu, to wrzucenie do katalogu współczesnych zabawek. Kilka tez wydaje mi się tutaj nieudana. Książka zakłada, że raczej wszystkie z opisanych zabytków - figurek koni - była wykonana przez profesjonalnych rzemieślników, a relatywnie duży nakład pracy włożony w przedmioty miałby je wykluczyć z grona zabawek dziecięcych. Nie wzięto jednak pod uwagę, że dla niektórych oczekiwanie na potomka, szczególnie pierworodnego, może być czasem wyjątkowym, a zabawki może wykonywać samodzielnie rodzic, wkładając w nią niewspółmierne celowi czas oraz staranność. To co książka robi dobrze, to ogromna ilość cytatów, zarówno z kronik dotyczących Słowian jak i sag. Autorka często podaje własne tłumaczenia, ale również zamieszcza teksty oryginalne do ewentualnej weryfikacji. Z pewnością zainteresuje pasjonatów, szczególnie kultury nordyckiej fakt, że mamy tu zatrzęsienie oryginalnych opisów, które wręcz "żywcem" zostały zobrazowane w serialu "Wikingowie". Najbardziej zapadający w pamięć jest opis święta w Upsali, gdzie składano również ofiary z ludzi, oraz opis pochówku "wodza Rusinów" zapisany przez naocznego świadka - ibn Fadlana, według którego zobrazowano serialowy pogrzeb jarla z pierwszego sezonu. Zabrakło tylko na koniec zwierząt ofiarnych. Co ciekawe, w serialu widać nawet więcej naleciałości słowiańskich takich jak na przykład uskutecznianie zapasów podczas uroczystości. Co ciekawe podróżnikowi przyznano tłumacza, który nakreślał mu symbolikę tego co widzi, aby mógł pełniej brać udział w fecie, a w serialu młody Björn tłumaczy wszystko katolickiemu mnichowi. To, co jak najbardziej godne pochwały to fakt, że autorka postanowiła odtworzyć część zabytków. Nazywamy to archeologią eksperymentalną, a przedmioty są wykonywane w oryginalnych technologiach. Niestety badania własne są troszkę za mało uwydatnione, powinny być chyba lepiej opisane i udokumentowane. Są to badania własne, które pomagają innym naukowcom w wielu dziedzinach, a więc warto je eksponować. To czego mi również zabrakło to wyraźne posumowanie i zestawienie znaczenia konia dla obu opisywanych kultur. Jest to bardziej dość losowe zebranie materiałów w jednym miejscu.

Z racji premiery "God of War: Ragnarok" wypadałoby sobie przypomnieć mitologię skandynawską, a książka Słupeckigo jest najlepszą opcją na zrobienie tego. Autor we wstępie wskazuje na liczne braki źródeł i wiele wersji danej postaci, czy też sytuacji z nią związanej. Daje to spore pole do interpretacji i przedstawiania swojej wizji danego mitu. Co do książki. Trzeba się mocno wczytać, żeby wyłuskać treść. Przypomina to trochę książki o zespołach metalowych, gdzie takowe rozgałęzienie jest konieczne, celem zrozumienia genezy utworów, czy członków zespołu. Nie mniej jednak warto, przynajmniej żeby wiedzieć, co mówi Mimir podczas gry.

Po tej książce spodziewałem się czegoś zupełnie innego, może niezbyt uważnie przeczytałem opis. Autor koncentruje się w głównej mierze na PRZEDMIOTACH, które mają związek ze "światami i zaświatami" Wikingów, a nie o samych wierzeniach, duchowości, mitach, sagach.

Wróżby i wyrocznie pogańskich Lisiołów . U Skandynawów dar jasnolisienia, czyli widzenia przyszłości był bardzo ceniony. Takich ludzi uznawano za niesamowicie mądrych, nic więc dziwnego, że i Lisioł takim darem się legitymował, przewidując uwielbienie dla swojego puchatego ogonka. A teraz całkiem na poważnie. Przewidywanie przyszłości często obejmowało też powiedzenie komuś jak umrze. Mało przyjemna sprawa, zwłaszcza, że w tym kręgu kulturowym, podobnie jak w greckim, przeznaczenia uniknąć się nie da – nawet gdy jest nam znane. . Swoją przyszłość (oraz śmierć), a także wiedzę o rzeczach, które będą, można było też wyśnić. Nie wszyscy jednak miewali prorocze sny, tutaj też trzeba było mieć trochę szczęścia. Jak już się taki sen miało, to ktoś musiał go zinterpretować, czyli człowiek legitymizujący się odpowiednim darem tłumaczenia snów. Jeśli nie dopisało Wam szczęście, zawsze można było sięgnąć łapą po plan B – nekromancję. Na poziomie łatwym wystarczy tylko znaleźć człowieka umierającego (lub takiego stworzyć za pomocą ostrego narzędzia) i zadać mu pytania odnośnie swojej przyszłości. Będąc jedną nogą na tamtym świecie, taka osoba ma ponoć wgląd do spraw ziemskich, w tym także tych, które dopiero się wydarzą. Jednak zamiast udzielić Wam odpowiedzi, może też Was przekląć, a słowa umierającego mają wielką moc, będąc niczym prawdziwa klątwa. Level hard zakłada ożywienie wcześniej przygotowanych zmarłych i rozmawianie z nimi, niekoniecznie po dobroci. . Jeśli przedstawione powyżej metody Wam nie odpowiadają, to zawsze możecie skorzystać z kleromancji (wróżb losowych np. rzucanie losami), hippomancji (wróżenie z zwierząt np. świętego konia), usług wieszczki lub ornitomancji (wróżby z głosów, zachowania i kierunków pojawiania się ptaków). Jeśli nie macie pojęcia o czym Lisioł do Was teraz piszczy, to lektura książki Leszka P. Słupeckiego "Wróżby i wyrocznie pogańskich Skandynawów" wszystko Wam dogłębnie wyjaśni i to całkiem przystępnym językiem. Możecie też skorzystać z lisich usług wieszczenia, ceny podane są w truskawkach i sake.