Sztuka dobrego mówienia bez bełkotania i przynudzania

Ponieważ jestem filologiem, moją główną specjalizacją jest językoznawstwo, a konikiem fonetyka, z wielkim zainteresowaniem sięgnęłam po książkę „Sztuka dobrego mówienia bez bełkotania i przynudzania”. Jej autor, Mirosław Oczkoś, jest aktorem i reżyserem, ale także doświadczonym specjalistą w zakresie autoprezentacji oraz doradcą i mentorem wizerunkowym. Bardzo się cieszę, że takie publikacje są dostępne na rynku, i zachęcam wszystkich do ich czytania.

Jak zauważa Oczkoś (a ja się z nim w stu procentach zgadzam): «(…) choć błąd ortograficzny typu gura przez u może być czasem zawstydzający, to błędy wymowy już prawie nikomu nie przeszkadzają. I co ciekawe, ci, którzy w przestrzeni publicznej najgłośniej mówią o patriotyzmie i polskości, najbardziej język polski kaleczą i mordują. Trwa wręcz nagonka na tak zwane elity, nazywane pogardliwie „elytami”. Co mi taki jeden z drugim będzie się „wymandrzał”? Ja jestem PRAWDZIWYM Polakiem i mówię, jak chcem i co chcem, propaniom”» [s. 98].

No właśnie, coraz częściej ci „prawdziwi” Polacy nie mają pojęcia o swoim ojczystym języku, a media, które kiedyś stały na straży poprawności językowej, obecnie nierzadko rozpowszechniają nieprawidłowe formy i przyczyniają się do upowszechniania rażących niegdyś błędów językowych. Wydaje się, że dzisiaj aktorem, dziennikarzem czy prezenterem radiowym bądź telewizyjnym bez problemu może zostać osoba mówiąca niepoprawnie lub wręcz niewyraźnie. Ba, niektóre znane osoby mają ewidentne wady wymowy, nad których niwelacją wcale nie pracują. Postawy takie, jak pisze dalej autor, mogą doprowadzić „do zanikania języka polskiego w przestrzeni publicznej i zastępowania go tworem polskopodobnym”, a przecież „to język jest gwarancją przetrwania narodu” [s. 99].

Uwagi te są ze wszech miar słuszne, a omawiana książka bardzo pożyteczna. W pierwszej części Mirosław Oczkoś skupia się na stronie teoretycznej. Choć zastrzega, że nie zajmuje się językoznawstwem [s. 20], to jednak jak najbardziej odwołuje się do tej tematyki. Takie zagadnienia jak budowa i funkcjonowanie narządów mowy, klasyfikacja i zasady wymawiania głosek, błędy fonetyczne, akcent, antycypacja czy perseweracja są również przedmiotem badań lingwistów. Jednak publikacja ta nie jest podręcznikiem dla przyszłych filologów (chociaż oczywiście warto, by się z nią zapoznali). Jest napisana dużo prostszym, nieskomplikowanym językiem, a niejednokrotnie nawet dowcipnym. By zainteresować czytelnika, autor opowiada też kilka anegdotek.

Część druga to wspaniały zbiór ćwiczeń, które pomogą każdemu doskonalić sposób wypowiadania się. Znajdziemy tutaj ćwiczenia oddechowe i głosowe, łamańce językowe, a nawet utwory literackie, dzięki którym możemy trenować dykcję. Niektóre fragmenty oznaczone są ikonką wyobrażającą głośnik. Możemy ich wysłuchać w doskonałej interpretacji na podanej stronie internetowej. Jest to niewątpliwie kolejna zaleta książki Oczkosia.

Analizowana pozycja powinna być lekturą obowiązkową dla tych, którzy pracują głosem lub podjąć taką pracę zamierzają. Polecam ją wszystkim tym, którzy chcą mówić poprawnie i zrozumiale. Oczywiście z niektórymi problemami trzeba się zwrócić do logopedy lub foniatry, ale książka „Sztuka dobrego mówienia bez bełkotania i przynudzania” z pewnością pomoże wielu osobom w uporaniu się z drobnymi wadami wymowy lub poznaniu zasad kultury żywego słowa.

Aleksandra Dolęga-Mazur