Opowiadania i nowele

143/130/2025 #Bracz Bingo 2025: Stefan Żeromski Onegdaj czytałam kilka powieści Żeromskiego: "Wierną rzekę", "Przedwiośnie", "Syzyfowe prace", "Ludzi bezdomnych". Podobały mi się. Ale te opowiadania już trochę mniej. Niby w porządku, ale chemii nie było. Zdaje się, że to dlatego, że Żeromskiego niezbyt interesują wydarzenia, fabuła, akcja sama w sobie. Jego to interesuje tylko w zakresie, w jakim ma wpływ na człowieka, jak go zmienia (albo nie). A ja mniej lubię przemianę człowieka (a przynajmniej w wykonaniu Stefana Ż.), a bardziej historię opowiedzianą w powieści czy noweli. Ale w ogóle to klasyk, dobrze się zapoznać.

Książka składająca się z 13 nowel i opowiadań, którą przeczytałem już dawno, w czasie szkoły podstawowej, a teraz po wielu latach sięgnąłem po nią ponownie. Cechą, na którą zwróciłem uwagę w niemal każdym utworze z tej książki jest smutek, być może to kwestia charakteru Henryka Sienkiewicza, którego namiastkę pokazał nam w trylogii Stary sługa, Hania i Selim Mirza. Z drugiej strony może autor chciał żebyśmy głębiej się zastanowili nad przekazem. ... Pamiętam z dzieciństwa, że najbardziej trafiła do mnie opowieść o Janku Muzykancie, jednak teraz w szczególności chciałbym wyróżnić 5 poniższych utworów: 1.Bartek Zwycięzca - o prostym chłopie ze wsi z zaboru pruskiego i jego przygodach podczas wojny francusko - pruskiej oraz efektów tej wojny na swoim podwórku. 2.Niewola tatarska - o stosunkach polsko - kozacko - tatarskich 3.Latarnik -o polskim wędrowniku poszukującym szczęścia. Warto się przy tym utworze zatrzymać i zastanowić czym dla każdego z nas jest szczęście. 4.Selim Mirza - o przygodach przyjaciela z młodości Henryka Sienkiewicza podczas wojny francusko - pruskiej 5.Za chlebem - o polskiej emigracji do Ameryki kolejność powyższej 5 raczej przypadkowa.

Ileż można krzepić serca? Pomyślał sobie 137 lat temu nasz główny krzepiciel i postanowił stworzyć coś zupełnie z innej beczki i skupić się na ówczesnym człowieku. Sienkiewicz dobrym obserwatorem własnego pokolenia był czego dowodem niech będzie opiniowana powieść. Muszę przyznać, że niehistoryczny wypada równie świetnie. Żeby nie powiedzieć rewelacyjnie. Jestem pod ogromnym wrażeniem tego jak fantastyczny dramat psychologiczny stworzył. Bo dla mnie tym właśnie jest "Bez dogmatu". Sienkiewicz skonstruował genialną postać Leona Płoszowskiego, którego można lubić bądź nie znosić, ale na pewno nie da się pozostać obojętnym na jego życiowe i miłosne losy/decyzje/poglądy.

𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀". 𝗞𝗟𝗔𝗦𝗬𝗞𝗔 𝗪𝗖𝗜ĄŻ Ż𝗬𝗪𝗔 ! Dwa słuchowiska "𝗚𝗥𝗨𝗕𝗘 𝗥𝗬𝗕𝗬" oraz "𝗗𝗢𝗠 𝗢𝗧𝗪𝗔𝗥𝗧𝗬". Pierwsze zatytułowane GRUBE RYBY, to komedia w trzech aktach, której premiera odbyła się w warszawskim teatrzyku ogródkowym „Belle Vue” 27 sierpnia 1881r. Dwie młode panny, Wandzia i Helenka, kokietują dwóch podstarzałych kawalerów. Pana Wistowskiego i Pagatowicza, chcąc wykorzystać ich do realizacji własnych celów. Afera na 100 fajerek, kiedy okazuje się, że Wanda chce poślubić bratanka Wistowskiego, Henryka. Za to Helena chce, aby Pagatowicz kupił jej w Wiedniu materiał na suknię. Wistowski i Pagatowicz opacznie to rozumieją: myśląc, że panienki dążą do małżeństwa z „grubymi rybami”, za które siebie samych uważają. Reżyseria: Jerzy Leszczyński Emisja: 1951 𝐖𝐘𝐒𝐓Ą𝐏𝐈𝐋𝐈 : Konstanty Pągowski - Onufry "Lufcio" Ciaputkiewicz; Janina Manclingrowa - Dorota "Dorcia", żona Ciaputkiewicza; Elżbieta Barszczewska - Wanda "Wandzia", wnuczka; Franciszek Dominiak - Burczyński, obywatel ziemski; Alicja Ursyn Szantyrówna - Helenka, córka Burczyńskiego; Jerzy Leszczyński - Wistowski; Wieńczysław Gliński - Henryk, syn Wistowskiego; Aleksander Dzwonkowski - Pagatowicz; Ludwik Tatarski - Filip, służący Ciapatkiewiczów. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Drugie Słuchowisko zatytułowane "𝗗𝗢𝗠 𝗢𝗧𝗪𝗔𝗥𝗧𝗬", miała swoją premierę w Krakowie 31 marca 1883. To kolejna komedia w 3 aktach, której fabuła rozgrywa się w czasie karnawału w mieszkaniu urzędnika bankowego, Władysława Żelskiego. Podczas nudnej gry w szachu, żona gospodarza, Janina Żelska wpada na cudowny pomysł urządzenia "Tańczącego wieczoru". Pomysł zostaje przyjęty i następuje szereg zabawnych i zaskakujących wypadków. W finale całe towarzystwo dochodzi do wniosku, że jednak ich dotychczasowy, nudny tryb życia był prawdziwą przyjemnością w porównaniu do "domu otwartego", a Janina wypowiada z radością słowa: No, teraz dom nasz znowu zamknięty. Taki oto epizod z życia poczciwej, choć nie pozbawionej śmieszności rodziny mieszczańskiej. Reżyseria: Zbigniew Kopalko Emisja: 2002-12-31 𝐖𝐘𝐒𝐓Ą𝐏𝐈𝐋𝐈 : Aleksander Dzwonkowski - Władysław Żelski - urzędnik banku; Karolina Lubieńska - Janina Żelska - żona Władysława; Janina Anusiakówna - Kamila, siostra Janiny; Aleksander Zelwerowicz - Telesfor, wuj Janiny i Kamili; Jerzy Tkaczyk - Adolf, narzeczony Kamili; Andrzej Bogucki - Alfons Fikalski; Jan Kurnakowicz - Wicherkowski; Maria Żabczyńska - Pulcheria Wicherkowska; Ludwik Tatarski - Ciuciumkiewicz - archiwista; Helena Buczyńska - Katarzyna Ciuciumkiewiczowa - żona; Urszula Hałacińska - Tecia Ciuciumkiewiczowa - córka; Maria Pawluśkiewicz - Miecia Ciuciumkiewiczowa - córka; Aniela Rolandowa - Munia Ciuciumkiewiczowa - córka; Hanna Zielińska - Lola Ciuciumkiewiczowa; Wieńczysław Gliński - Wróbelkowski; Edmund Fidler - Fujarkiewicz; Mikołaj Wołyńczyk - Malinowski; Władysław Grabowski - Franciszek, służący; Mieczysław Wojnicki - Bagatelka; Ludwik Jabłoński - Lokaj; oraz Goście. Autor Michał Bałucki wspaniale potrafił zaprezentować różne osobowości ludzi, wyśmiać prowincjonalne ambicje, zakłamania obyczajowe, przywary właściwych nie tylko małomieszczańskiemu środowisku XIX-wiecznego Krakowa. Wyborna odsada, wspaniale się tego słuchało. Można się poczuć jak w Starym Kinie. Choć bez wizji to moja wyobraźnia dawała radę 😊 Oba utwory miały swoje Spektakle Teatralne oraz Telewizyjna. Teraz już takich aktorów nie ma. 𝐁𝐀𝐑𝐃𝐙𝐎 𝐏𝐎𝐋𝐄𝐂𝐀𝐌 - 𝗖𝗭𝗬𝗧𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - 𝗦Ł𝗨𝗖𝗛𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - 𝗪𝗔𝗥𝗧𝗢 !

Powieść smutna i, niestety, przenikliwie współczesna. Miejscami wystarczy zamienić słowa "Żyd" na "Polak" lub "chrześcijanin", a Szybów stanie się naszym pępkiem narodowym. Zakłamanie, interpretacja Biblii daleka od prawdziwego znaczenia, usprawiedliwianie złych czynów koniecznością, hipokryzja, przyzwolenie grzechu, zawłaszczanie tradycji, sprzeciw wobec niezbędnych reform – czyż to nie tematy na wskroś współczesne? Jednocześnie opisywany przez Orzeszkową mikroświat sprzeciwia się miłości i niszczy ją w zarodku tylko dlatego, że jest inna. Żydowski konserwatyzm i nacjonalizm wydaje się maską teraźniejszości. Narrator pod koniec mówi: „Zbyt niedawna to historia, aby koniec swój mieć już mogła”. Książka powstała 150 lat temu, a zdanie to wciąż jest prawdziwe. Meir dalej tuła się po świecie. Miejmy nadzieję, że kiedyś wróci do domu, aby ktoś mógł napisać dokończenie jego historii.

pierwsza powieść prusa to utwór o tendencjach społecznych, portretujący stosunki na polskiej wsi w okresie pouwłaszczeniowym (pod koniec XIX wieku). fabuła zbudowana jest wokół chłopskiej rodziny, którą nawiedza seria nieszczęść tuż po tym, jak otwarcie sprzeciwia się sprzedaży własnej ziemi niemieckim kolonistom. to opowieść obiektywnie portretująca nie tylko cechy chłopskie (pokorę, skromność, ale i brak inicjatywy do działania) ale i niemieckie (pochwała dla zaradności), a przy tym niepozbawiona wrażliwości na nierówność owej walki systemowej, która stanowi tu ośrodek problematu. wszystko to przyprawione charakterystycznym dla prusa humorem sytuacyjnym, doskonałym portretem natury i życia mierzonego biegiem jej pór. pozornie sielankowa, acz smacznie realistyczna.

Książka zawiera dwie znakomite nowele Stefana Żeromskiego. Świetny ten pisarz stworzył wiele rewelacyjnych dzieł na wysokim poziomie oraz wartych przeczytania i dziś. Opowiadania zawarte w tej książce zdecydowanie warto przeczytać. Dodatkowo na początku książki (wydanie z roku 1965, wydawnictwo "Czytelnik") znajdziemy niezwykle ciekawy wstęp autorstwa Jana Zygmunta Jakubowskiego. Nowele wyrastają z pozytywistycznego korzenia literackiego, są przesiąknięte duchem pozytywizmu. Pierwsza taktuje o młodej nauczycielce, która poświęca życie dla niesienia kaganka oświaty na jednej z biednych wsi oraz ukazuje wiejskiego lekarza, który zatracił młodzieńcze ideały bezinteresownej pomocy najbardziej potrzebującym. W drugim opowiadaniu także zostały przedstawione czytelnikowi dwie główne postaci. Tym razem jest to ojciec i syn. Różnice pomiędzy nimi są znaczne. Dzieli ich wykształcenie, sposób pojmowania świata, moralność, podejście do bliźniego. Wszystko to sprawia, iż dochodzi do rozejścia się dróg życiowych obu bohaterów. Opowiadania więcej niż bardzo dobre i ich lektura nie będzie czasem straconym lub zmarnowanym. Wręcz przeciwnie, wręcz odwrotnie. Obie nowele wywołały u mnie sporo emocji. To dobrze świadczy o literackim dziele. Żeromski to jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy i tutaj mamy doskonałą próbkę jego dokonań. Napisać dobrą nowelę to sztuka. Sztuka trudna oraz wymagająca z wielu względów i powodów. Przedstawione w tejże książce są nie tylko dobre. Te opowiadania są wręcz rewelacyjne. Ze względu na nie oraz na interesujący wstęp oceniam całość na osiem gwiazdek.

Tragedia kobiety uwikłanej w działanie siły wyższej, na którą nie ma wpływu, mimo ciągłej walki o wiarę, że ten wpływ posiada. Antyczne fatum zostaje tu zastąpione kapitalizmem, patriarchatem i okrutną obyczajowością. Interesujące, gorzkie, ale także wybitnie przykre.

Powieść z gatunku powieść naturalistyczna. Opowiada o codziennym życiu rybaków i ich rodzin z małego miasteczka w Normanii, na północy Francji. Początkowo, akcja powoli się rozkręca, ale już od 50 strony mają miejsce nieoczekiwane zwroty akcji. Główni bohaterowie mają zwyczajne marzenia, które trudno spełnić przez prozę codziennego życia. Jest to opowieść o pragnieniach, życiu rodzinnym, popełnionych błędach i ich konsekwencjach. Na pewno zapamiętam na długo tę historię.

Zbiór który przeczytałam oprócz wymienionych w opisie nowel zawierał jeszcze utwór pt. "Przygoda Stasia". I to była jedyna opowieść "na wesoło". Rozczuliła mnie relacja małżeństwa z "Kamizelki", szkoda mi było Michałka, a Antka jeszcze bardziej. "Powracająca fala" bardzo aktualna, jeżeli chodzi o wyzysk i hołubienie potomstwa. Natomiast do wracającej fali krzywd ciężko mi się przekonać. "Nawrócony", "Na wakacjach", bardzo dobrze przedstawione charaktery ludzkie. I Pan Tomasz z "Katarynki", wspaniała postać.

Utwory były publikowane w Warszawie w latach 1903/10. Ilustracje wykonywali L. Wyczółkowski, a w wydaniu krakowskim z 1914 r. W. Konieczny. Spisane piękną góralską gwarą, proponuję czytać na głos. Autor i jego najbardziej znana książka nie powinny ulec zapomnieniu !!! POLECAM !!!

Właściwą kontynuacją "Wesela" jest "Wyzwolenie". Chyba najbardziej niepokojący, najgłębszy i najtrudniejszy do interpretacji dramat Wyspiańskiego. Jego bohaterem jest Konrad z III części "Dziadów". Akcja toczy się w teatrze krakowskim, i na Wawelu, i w rzeczywistości i świecie wymyślonym. Wyspiański jest mistrzem łączenia różnych przestrzeni. Historia i rzeczywistość przenika się, przenika się nawet z istotami z innego świata. Postacie przychodzą z eposów Homera, antycznych tragedii, czy polskiej historii XIX wieku i swobodnie mieszają się z ludźmi żyjącymi w Krakowie "tu i teraz" (to znaczy czasów Wyspiańskiego). Stąd też pojawia się Konrad i chce się uwolnić. Przede wszystkim od samego... Mickiewicza. Ponieważ Wyspiański, mimo że karmi się romantyzmem, jest jednocześnie buntownikiem przeciwko niemu i burzycielem tradycji. Jak wskazuje sam tytuł, akcja koncentruje się właśnie na wyzwalaniu, próbach osiągnięcia samostanowienia. Najważniejszym aktem sztuki, a równocześnie najtrudniejszym jest akt II, czyli dialog Konrada z maskami. To są postacie, które pojawiają się w ukryciu, których twarzy nie widzimy, a które reprezentują różne grupy społeczne i pokusy. Na przykład pokusę zaangażowania politycznego. Ma to jeden cel: odciągnąć głównego bohatera od wyzwolenia. Konrad Wyspiańskiego jest inny od mickiewiczowskiego, któremu wystarczyła miłość, "cierpienie za miliony" i walka wewnętrzna. Ponieważ Konrad "Wyzwolenia" chce narzucać swoją wolę, chce być tyranem. Polska może być odbudowana tylko jako niepodległe państwo. To zupełnie nowy ton. Nie ma już przetrwania wewnętrznego (choćby w języku, jak chcieli tego romantycy). Trzeba się bić.

Bardzo przyjemna lektura. Wypowiedzi bohaterów np. żal i poczucie straty w wypowiedziach Marii czy przepełnione patriotyzmem i heroizmem dialogi między Chłapowskiem, a żołnierzami dynamizują akcję oraz podkreślają symbolikę, związaną z okresem zabirów i walk narodowowyzwoleńczych. Polecam

Krótka nowelka, o przepisach gminnych, które pozornie mają być dobre dla mieszkańców, a ostatecznie okazują się uwłaczające ich godności. Zebranie, celem zapewnienia opieki przypomina targ niewolników. "Na miłosierdzie boskie, cóż to za kandydat? Któż to weźmie do siebie takiego trupa? Co za pomoc z tego komu?"

Mocny zestaw! Tak jak większość osób mojej generacji miałem szkolny obowiązek zapoznania się z opowiadaniami Borowskiego, ale tylko z niektórymi. Ta książka poszerza perspektywę spojrzenia jego oczyma na obozy nazistowskie. O dziwo po 20 latach pamiętałem i tytuły i główny wątek kilku opowiadań. Inne różniły się treścią ale przekaz był podobny. Im krótsze opowiadanie tym mocniejszy przekaz. Naprawdę porażające. Polecam czytać te opowiadania w odstępach, nie ciurkiem. Efekt będzie większy. Czytając je jedno po drugim wchodzimy w świat bohatera i ta beznamiętność, bezuczuciowość staje się zrozumiała i normalna. A może to właśnie chce przekazać Borowski?

Krótka książka, napisana niedzisiejszym językiem, ale fragmentami zadziwiająco aktualna. Bardzo ciekawa możliwość rzucenia okiem na czasy zniewolenia Polski oraz przypisywany naszemu narodowi przez ówczesnych romantyków mesjanizm. Fun fact: przeczytałem książkę z inspiracji proboszcza, który nawiązywał do niej w dzisiejszym kazaniu z okazji Święta Niepodległości.

Mocne. Wzniosłe. Natchnione. Fenomenalny język, świetny rytm. Pierwsze zetknięcie z Mickiewiczem z chęci a nie przymusu. Jakoś nie pamiętam ze szkół tego utworu. Albo mnie ominął, albo wyparłem z pamięci :). Jedna z tych książek, których nie powinno się ludziom na siłę wciskać. "Pana Tadeusza" wciskano, niestety coś pamiętam i kijem więcej nie ruszę, taka trauma. Film tego nie zmienił. Ale Wallenroda to chyba zostanę psychofanem. Czas pokaże. Polecam!

6,5 | Po usłyszeniu wielu negatywnych opinii o tej książce, podchodziłam do niej sceptycznie. "Próchno" okazało się dla mnie dużym zaskoczeniem. Bywały fragmenty, kiedy nie mogłam się oderwać, bywały też takie, kiedy zaklinałam wszystkie bóstwa, żeby ta opowieść się już skończyła. Mimo wszystko "Próchno" oceniam raczej na plus. Nie wydaję mi się, że kiedyś wrócę do tej pozycji, ale na pewno jest czymś, co warto mieć na półce przeczytane.

"O sztuce” i „O prawdzie”, poezja o filozofii a filozofia o poezji... Poemat w formie dialogu filozoficznego podejmujący temat piękna, dobra i prawdy. „W dialogu pierwszym idzie o formę, to jest Piękno”. Forma zapisu — grecki dialog platoński — wskazuje, że tym ludom zawdzięczamy odpowiedzi na najważniejsze dla ludzkości pytania. Piękno poznajemy jako kształt miłości, jest wynikiem pracy i poświęcenia. „W drugim o treść, to jest o Dobro, i o światłość obu, Prawdę”. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/promethidion/