O Zawiszy Czarnym opowieść

Jeden z moich ulubionych polskich autorów. Ojciec autora był Rosjaninem. Pomimo to był polskim PATRIOTĄ !!! Podczas okupacji był w AK. Działał w konspiracji w Wilnie i Warszawie. Autorytet moralny w czasach stalinizmu. Po wojnie zamieszkał w Krakowie. Swoją powieść historyczną o Bolesławie Chrobrym pisał prawie przez całe życie, 27 lat Całość ukazała się w latach 1947/55. To epicka opowieść o początkach państwa polskiego. To książka dla miłośników historii pragnących dowiedzieć się więcej o przeszłości, ale też poczuć ducha epoki. Nie będę ukrywał, przynajmniej na początku, lektura książki wymaga trochę czasu, aby przyzwyczaić się stylu prozy. Książka napisana pięknym językiem, niesamowite opisy itd, itp. za długo by trwało wypisywanie tych wszystkich naj.. naj... Należy do najlepszej prozy w polskiej literaturze. Cały czas szukam współczesnego polskiego pisarza, obdarzonego przynajmniej namiastką talentu autora. Są dzieła literackie, które wypada i trzeba przeczytać. To jest jednym z nich. Gusty są różne. Po przeczytaniu możesz oceniać pozytywnie, negatywnie , albo wcale nie oceniać. Przeczytać tak czy tak, MUSISZ !!!. Z czystym sumieniem POLECAM !!!

Cieszę się, że udało mi się sięgnąć po serię Gołubiewa jeszcze w 2025 roku, kiedy mieliśmy okazję świętować 1000 - lecie koronacji Bolesława Chrobrego i polskiej państwowości. Swoją drogą to skandal, że nikt "z góry" - czy z szeroko rozumianej sfery rządzącej, czy mediów - nie pokusił się o to, aby grzmieć o tym cyklu powieści w tym roku, pasowałoby jak ulał do osobistego świętowania tak ważnego historycznego wydarzenia. O Gołubiewie (swoją drogą ciekawa postać) i jego opus magnum dowiedziałam się od miłośników literatury i historii. Urządziłam więc swoje własne święto na 1000 - lecie i sięgnęłam po "Bolesława Chrobrego". Chyba jak większość obecnych na tym portalu, napotkałam na trudności w lekturze "Puszczy". Język Gołubiewa jest naprawdę archaiczny, ujmując to bardziej prosto: Sienkiewicz przy Gołubiewie to cienki bolek. Wiele słów jest niezrozumiałych, wielokrotnie musiałam sięgać do słownika, żeby upewnić się, czy dobrze rozumiem. Zazwyczaj można było skojarzyć znaczenie słów z kontekstu, niemniej samo przebijanie się przez staropolszczyznę było niemal jak przedzieranie się przez tytułową puszczę. Swoją drogą, trochę miałam wrażenie, że dlatego Gołubiew rozpoczął akcję od historii rodu Śliźniów, aby czytelnika nieprzyzwyczajonego do trudnego języka nie wprowadzać w wir kluczowych bohaterów i najbardziej znaczących wydarzeń - w myśl zasady, że pierwszy naleśnik nadaje się do wyrzucenia. Ten pierwszy rozdział zachwiał moje silne postanowienie, aby powieść doczytać do końca, ale w momencie, kiedy zjawia się sam Bolesław, historia nabiera tempa i życia. Postaci historyczne - Bolesław, Mieszko, Dobrawa, biskup Unger, czy Otton - zostały przedstawione ciekawie, niejednowymiarowo. Gołubiew nadał im życie i umiejętnie oddał głębię ich psychologii. Swoją drogą okazał w tym względzie niesamowity talent, gdyż posługując się - w odczuciu współczesnego czytelnika - dosyć prostackim, gburowatym językiem, był w stanie opisać delikatne uczucia i życie wewnętrzne bohaterów. Przemawia też do mnie szczegółowy opis codzienności, zwyczajów, stylu życia ówczesnych ludzi. Za wiarygodną przyjmuję też wizję Gołubiewa o ich sposobie myślenia. Niesamowicie trudna to sztuka, zwłaszcza mając na względzie, że ten okres historyczny jest odległy, a źródeł historycznych też nie ma zbyt wiele. Nie ulega wątpliwości, że Gołubiew - nawet jeżeli ponosiła go momentami fantazja literacka - podszedł do tematu najrzetelniej jak to było możliwe. W dobie efekciarstwa jest to tym bardziej cenne. Odejmuję jednak dwie gwiazdki, bo mimo całego szacunku do autora i jego pracy, to muszę przyznać, że lektura nie wciągnęła mnie bez reszty, a to jest moim osobistym miernikiem wartości książki. Najbardziej interesował mnie wątek Bolesława, a niestety autor tworzył dodatkowe wątki i dodatkowe postaci, które – miałam wrażenie – odrywają od głównego wątku i burzą harmonię opowieści. Nadto, zarówno pierwszy, jak i ostatni rozdział, zdawały się odstawać od podstawowej osi fabularnej. Nie zrażam się jednak i sięgam po kolejny tom, już wiem, że czekają tam na mnie ważne wydarzenia: śmierć św. Wojciecha i zjazd gnieźnieński.

" ...Zwolennicy prymatu władzy świeckiej uważają sobie za obowiązek, tak samo dziś, jak niegdyś, w XI stuleciu, potępić papieża - zwolennicy prymatu Kościoła odsądzają cesarza od czci i wiary... Zaślepieni namiętnością nie wiedzieli, nie chcieli widzieć przyjaciele Grzegorza VII i Henryka IV, iż jeden i drugi mieli ze swojego stanowiska słuszność... Wybrańcem przyszłości był Grzegorz - synem przeszłości Henryk... Odtwarzając w formie artystycznej spór G. z H. starałem się być sprawiedliwym dla obu stron... ". Frag. z przedmowy autora. Książka wydana po raz pierwszy w 1900 r. Proza pisarza może zawstydzić większość współczesnych... nie wiem jakiego słowa użyć... no, mniejsza z tym. Teodor Jeske - Choiński... zawsze strasznie się cieszę, jak odkryję nowego, do tej pory nieznanego mi autora. Do tego w latach kiedy tworzył ( XIX/XX w. ) był bardzo popularny, tłumaczony na wiele języków, napisał około 30 - tu powieści, dramaty i nowele o tematyce historycznej i współczesnej, kilka tysięcy krytycznych szkiców i artykułów prasowych. Przyjaciel H. Sienkiewicza, konserwatysta, który ewoluował ku nacjonalizmowi, głęboko wierzący katolik, zwalczał przejawy dekadencji w życiu społecznym i obyczajowym, stanowczo występował przeciwko rozwijającemu się ruchowi socjalistycznemu. Był jednym z pierwszych polskich intelektualistów, który zwrócił uwagę na problematykę żydowską w Polsce. Na potrzebie obrony cywilizacji chrześcijańskiej przed rozkładową działalnością Żydów. W 1951 r. wszystkie jego utwory zostały wycofane z polskich bibliotek i objęte cenzurą. Chociaż akurat ta książka kilka razy po wojnie była wznawiana: 1958, 1968,1986 i 2016 r. Może dlatego, że autor tylko raz wspomina Żydów. Jakiś biskup żali się, że nie chcą pożyczyć mu pieniędzy. Ja akurat uważam to za fikcję literacką. Do teraz pozostaje pisarzem zapomnianym. Zmień to, bo zasługuje, żeby o nim pamiętać !!! POLECAM !!! Koniecznie przeczytaj.

Myślę, że „Zdobycie Kołobrzegu” to dotychczas najsłabsza z książek Bunsha z piastowskich opowieści, choć bardzo chciałbym napisać o niej lepiej. Wydaje mi się, że autor tym razem stracił gdzieś swój zwyczajowy rytm – opowieść niby jest dynamiczna, niby pełna wydarzeń, a jednak poznajemy ją bez większych emocji. Bohaterowie, którzy do tej pory stanowili mocną stronę serii, tutaj nie porywają, a wręcz chwilami odrzucają. Postać Bogusława szczególnie mnie irytowała. Uważam, że została przedstawiona w sposób mało wiarygodny – jakby był „w czepku urodzony”, stale wychodzi cało ze wszystkiego, co tylko dodatkowo podkreśla jego nierealność. Zamiast budzić sympatię czy chociaż ciekawość, po prostu denerwuje. Krzywousty z kolei to postać, o której trudno mi coś jednoznacznego powiedzieć. Wydaje mi się, że autor próbował zbudować bohatera odważnego, mądrego i miłosiernego, ale finalnie brakuje mu tego „czegoś”, co sprawiałoby, że naprawdę chciałoby się go śledzić i mu kibicować. Być może to moja własna niechęć do Władysława Hermana i Sieciecha po dziewiątym tomie wpływa na odbiór, ale mimo wszystko odczuwałem pewien niedosyt. Podsumowując: uważam, że „Zdobycie Kołobrzegu” nie dorównuje poprzednim częściom cyklu. Nie jest to książka zła, ale wydaje mi się, że brakuje jej charakterystycznej dla Bunsha energii, wiarygodnych postaci i emocjonalnej głębi, które wcześniej tak ceniłem.

Powieść historyczna pisana podczas wojny, wydana 1945 roku. Opowiadająca o stosunkach pierwszych Piastów z Wikingami. Akcja powieści, rozgrywa się, w lach 995 - 1000. Głównymi opisanymi w niej wydarzeniami historycznymi, jest Zjazd Gnieźnieński, i bitwa morska pod Svold. Tytułowym bohaterem, jest rycerz Bronisz Ganowicz, wywodzący się z kujawskiego rodu książęcego, spokrewnionego z Piastami. Bronisz jest starszym bratem, pierwszego polskiego pochodzenia, arcybiskupa gnieźnieńskiego Bossuty, zaufanym doradcą do spraw pomorskich Bolesława Chrobrego, i jego politycznym wysłannikiem na dwór siostry władcy, Sigridy królowej Szwecji, i następnie Danii, matki króla Anglii Kanuta Wielkiego. Sam fakt, iż w książce napisanej podczas okupacji niemieckiej, narzeczona głównego bohatera nosi imię Helga, wskazuje czytelnikom, iż mamy do czynienia z dziełem nietuzinkowym. Autor, jak na czasy w których żył, stworzył powieść całkiem pozbawioną narodowej stronniczości. Polacy, Szwedzi, Duńczycy, Norwegowie, Anglicy, a nawet Niemcy, są przedstawieni w sposób pozytywny. Książka jest właściwie wielkim peanem na rzecz Zachodu. Brak tutaj czarno białych bohaterów. Wszyscy maja swoje dobrze umotywowane racje, pisarz rozumie swych bohaterów, nikt nie jest naprawdę zły, nawet jeśli czasem jego uczynki są złe. Jakaż to przyjemna odmiana, po współczesnych powieściach, pełnych złych do szpiku kości, grubo ciosanych czarnych charakterów. Jak na powieść, o Wikingach, mało tu szczęku oręża, dużo zaś, zadumy nad losem ludzkim, polityką, rolą przypadku w życiu ludzi i narodów. Dużo w tej książce, z Sienkiewicza, a najwięcej chyba, z Hanny Malewskiej, której genialną powieść ,,Przemija postać świata'', saga bardzo przypomina, w swym namyśle nad historią, i rolą poszczególnych ludzi w jej przebiegu. Wielkie dzieło.

O jak ja lubię takie historie. Świetna lektura. Opowieść z czasów Mieszka I. Wielobarwne postacie wyśmienicie przedstawione przeze autora. Dobroduszny Dzik choć na swoim koncie ma wiele przewin, jest również wiele ciekawie przedstawionych postaci historycznych. Ale mnie najbardziej urzekla osoba Zbrozły. Przyjemnie spędzony czas z książką i historią naszych ziem. Polecam serdecznie.

„Krzyżowcy” autorstwa Zofii Kossak to jedna z najwybitniejszych polskich powieści historycznych XX wieku. To monumentalne, epickie dzieło, które z rozmachem i ogromną dbałością o realia przedstawia czasy wypraw krzyżowych, ukazując zarówno wielką historię, jak i losy jednostek uwikłanych w burzliwe wydarzenia. Autorka z niezwykłą plastycznością odtwarza klimat średniowiecznej Europy i Bliskiego Wschodu – czytelnik niemal czuje kurz bitew, żar pustyni i napięcie religijnych sporów. Kossak nie ogranicza się jednak do suchej rekonstrukcji faktów. Tworzy barwne, wielowymiarowe postacie, które zmagają się z wiarą, honorem, miłością i własnymi słabościami. Dzięki temu powieść jest nie tylko lekcją historii, ale przede wszystkim głęboką opowieścią o człowieku. Ogromnym atutem książki jest język – styl podniosły, ale przystępny, pełen emocji i literackiej elegancji. Autorka z powodzeniem łączy dynamiczne sceny batalistyczne z refleksją moralną i duchową. Widać jej znakomite przygotowanie historyczne oraz pasję do opisywanego tematu.

Autorka - patriotka - polska bohaterka, przeczytaj biografię. Kandydatka do nagrody Nobla, za cykl książek o starożytności bardzo popularnych w USA. Skreślona z listy kandydatów na wniosek organizacji żydowskich za antysemityzm (sic!). Współzałożycielka "Żegoty"organizacji pomagającej Żydom podczas II wojny światowej. Odznaczona medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Patrzę na kobiety obecne współcześnie w życiu politycznym i kulturalnym Polski i mam wrażenie, że coś poszło nie tak. Czy winą jest tylko pochodzenie i wychowanie ? Szkoda !!! Proza autorki należy do moich ulubionych. Mam nadzieję, że Tobie też się spodoba !!! POLECAM !!!

Jedna z najwybitniejszych powieści historycznych, jakie dane mi było przeczytać. Aż dziw, że książka jest tak mało znana, to zapewne wina braku wznowień. Kapitalnie oddany klimat średniowiecza i mentalności ludzi owej epoki. Wzruszająca, piękna, świetnie napisana.

Czytelnik znajdzie w tej książce szereg trafnych spostrzeżeń i refleksji, włożonych przez autora w dialogi znanych postaci historycznych, z których wynika przesłanie, dlaczego polsko-litewska kampania w księstwie moskiewskim na początku XVII wieku zakończyła się ostatecznie niepowodzeniem. Poza tym pełno w powieści opisów walk i przygód, których uczestnikami byli trzej młodzi i silni bracia cioteczni i stryjeczni o nazwisku Lis.

Książka znaleziona w biblioteczce rodziców, pięknie wydana w latach 70 tych ubiegłego wieku. Książka składa się z dwóch części, w pierwszej bohaterem jest Bogusław X książę pomorski, który wprowadził na swoich ziemiach wiele reform, musiał mierzyć się z wieloma problemami, nie wyłączając rozterek sercowych i okrucieństwa Inkwizycji. W drugiej części bohaterem jest jego nieślubny syn Krzysztof, ocalonych przed okrucieństwem Inkwizycji, wychowany z dala od ojca, walczący o polskie Pomorze, a także o zakończenie okrucieństwa Inkwizycji. Autor wykorzystał wydarzenia historyczne jedynie jako tło akcji, nie można swej wiedzy historycznej opierać na tej książce. Lektura książki sprawiła jednak że pewne wiadomości znane ze szkoły odświeżyłam sięgając do bardziej naukowych źródeł. 😀

24/2026 (papier 2/2026) - Mamoooo! Ja chcę Cornwella! Bernarda Cornwella! - Uspokój się! Przecież mamy Cornwella w domu! Masz tu Korkozowicza! No tak. Nie waham się porównać obu autorów. „Nagie ostrza” to bezpośrednia fabularna kontynuacja słynnych (książkowo i serialowo) „Przyłbic i kapturów” utrzymana w konwencji iście Cornwellowskiej, czyli w mistrzowskim połączeniu literackiej fikcji z prawdą historyczną. W wymiarze jednostkowym – śledzimy tu dalsze perypetie Czarnego z Borów oraz Jaksy, czyli królewskich „agentów wywiadu” (czy bardziej nawet – kontrwywiadu), którzy starają się niweczyć działania szpiegów zakonu w przededniu grunwaldzkiej batalii. Akcja „Nagich ostrzy” (tak, chodzi o słynne dwa nagie miecze spod Grunwaldu) rozgrywa się bowiem w ciągu ostatnich miesięcy poprzedzających sławetną wiktorię polskiego oręża. Spektakularne Grand Finale powieści to oczywiście literacki opis przebiegu słynnej ubojni pod lipcowym słońcem. A relacja to taka, że sam Henryk Sienkiewicz z wrażenie przewraca się w grobie ;) Wielkim walorem książki jest rzetelnie odmalowane tło historyczne akcji: Korkozowicz ze swadą i pietyzmem relacjonuje narady polskiego dowództwa, rozważającego podjęcie decyzji o wojnie, ustalającego taktykę marszu armii na północ, strategię w ustawieniu szeregów na polach Grunwaldu. Sięgając do źródeł autor przedstawiam czytelnikowi także przebieg spotkań posłów obu stron, negocjacji z Zakonem Krzyżackim, z Litwą księcia Witolda oraz z Zygmuntem Luksemburskim. „Nagie ostrza” to nie tylko historyczna powieść przygodowa – to potężny podręcznik historii skupiający się na konkretnym momencie polskich dziejów. Ach, marzy mi się epicka ekranizacja, z rozmachem godnym „Walecznego serca” :)

Autor, Polak PATRIOTA !!! Jeden z moich ulubionych polskich pisarzy. Nazywany " Ojcem polskiej powieści ". Współzałożyciel Macierzy Polskiej. Sejm Rzeczpospolitej Polskiej ustanowił rok 2012 Rokiem J. I. Kraszewskiego. Książki autora to jedne z pierwszych historycznych powieści jakie przeczytałem. Pisarz szybki jak AK-47 i tak samo niezawodny. Dwutomową powieść potrafił napisać w ciągu 10 dni. Pisał przez 57 lat. Rekordzista pod względem liczby napisanych książek, ok. 600 w tym 232 powieści, 88 to powieści historyczne. Książka napisana pięknym językiem, niesamowite opisy itd, itp. za długo by trwało wypisywanie tych wszystkich naj.. naj... Arcydzieło polskiej literatury. Cały czas szukam współczesnego polskiego pisarza, obdarzonego przynajmniej namiastką talentu autora. Są dzieła literackie, które wypada i trzeba przeczytać. To jest jednym z nich. Gusty są różne. Po przeczytaniu możesz oceniać pozytywnie, negatywnie , albo wcale nie oceniać. Przeczytać tak czy tak, MUSISZ. Z czystym sumieniem POLECAM !!!

" ...Zwolennicy prymatu władzy świeckiej uważają sobie za obowiązek, tak samo dziś, jak niegdyś, w XI stuleciu, potępić papieża - zwolennicy prymatu Kościoła odsądzają cesarza od czci i wiary... Zaślepieni namiętnością nie wiedzieli, nie chcieli widzieć przyjaciele Grzegorza VII i Henryka IV, iż jeden i drugi mieli ze swojego stanowiska słuszność... Wybrańcem przyszłości był Grzegorz - synem przeszłości Henryk... Odtwarzając w formie artystycznej spór G. z H. starałem się być sprawiedliwym dla obu stron... ". Frag. z przedmowy autora. Dość często przewija się w opiniach krytyka autora o promowanie idei chrześcijańskich i popieranie postępowania papieża. No cóż, nie każdy potrafi czytać tekst ze zrozumieniem tego co czyta !!! Druga część lepsza od pierwszej !!! Książka wydana po raz pierwszy w 1900 r. Proza pisarza może zawstydzić większość współczesnych... nie wiem jakiego słowa użyć... no, mniejsza z tym. Teodor Jeske - Choiński... zawsze strasznie się cieszę, jak odkryję nowego, do tej pory nieznanego mi autora. Do tego w latach kiedy tworzył ( XIX/XX w. ) był bardzo popularny, tłumaczony na wiele języków, napisał około 30 - tu powieści, dramaty i nowele o tematyce historycznej i współczesnej, kilka tysięcy krytycznych szkiców i artykułów prasowych. Przyjaciel H. Sienkiewicza, konserwatysta, który ewoluował ku nacjonalizmowi, głęboko wierzący katolik, zwalczał przejawy dekadencji w życiu społecznym i obyczajowym, stanowczo występował przeciwko rozwijającemu się ruchowi socjalistycznemu. Był jednym z pierwszych polskich intelektualistów, który zwrócił uwagę na problematykę żydowską w Polsce. Na potrzebie obrony cywilizacji chrześcijańskiej przed rozkładową działalnością Żydów. W 1951 r. wszystkie jego utwory zostały wycofane z polskich bibliotek i objęte cenzurą. Chociaż akurat ta książka kilka razy po wojnie była wznawiana: 1958, 1968,1986 i 2016 r. Może dlatego, że autor tylko raz wspomina Żydów: " Jak stado kruków, wietrzących żer, krążyły tymczasem przed główną bramą zamku brodate postacie. Odziane w długie suknie, miały one na głowie wysokie, spiczaste kapelusze żółtego koloru ". No, wtedy jakoś przeszło, obecnie ktoś mógłby uznać, że nie każdemu jest w żółtym do twarzy. Do teraz pozostaje pisarzem zapomnianym. Zmień to, bo zasługuje, żeby o nim pamiętać !!! POLECAM !!! Koniecznie przeczytaj.

Bardzo fajna, beletryzowana historia jednego z największych rycerzy polskich w historii, aczkolwiek Kuczyński pisze nie tylko o nim, a przedstawia sceny z życia zarówno Jagiełły, jak i Zygmunta Luksemburskiego, a nawet Krzyżaków. Wszystko podparte rzetelnymi źródłami historycznymi (na czele z Długoszem), więc jest solidnie. Kilka scen i anegdot zapadło w pamięć.

Sięgnąłem po tę powieść po wypowiedzi europosła Patryka Jakiego, który porównał dzisiejszą sytuację Polski z tym co działo się za Sasów. Przeczytałem z wypiekami na twarzy czasem tracąc orientację, czy czytam o współczesnej Polsce czy o czasach wcześniejszych o 300 lat. A swoją drogą - Za Sasów należałoby czytać jako wstęp do Hrabiny Cosel.

Powieść napisana pięknym, barwnym językiem. Jak to u Sabatiniego :) Wartka akcja, ciekawa fabula. Autor miał bardzo dobry warsztat. Czytało się z przyjemnością. Fantastyczne dialogi, znakomicie oddany duch tamtych czasów. Piraci, korsarze, bitwy morskie, muzułmanie. Noo, po prostu wyśmienita awanturnicza przygodówka :)

Chciałbym przypomnieć postać zapomnianego już polskiego pisarza, historyka, uczestnika powstania styczniowego, księdza katolickiego, luteranina o antyniemieckich poglądach, ale zwolennika współpracy z Rosją i popierającego jej hasła panslawizmu. Jego nazwisko nie pojawia się nawet w " Historii literatury polskiej " A. Nasiłowskiej i w " Zarysie dziejów literatury polskiej " J Kleinera !!! Jego syn walczył w powstaniu warszawskim. Jako pisarz debiutował w 1869 r. Jego powieści historyczno - przygodowe dla młodzieży zyskały ogromną popularność, przypominały wydarzenia historyczne, budziły świadomość narodową i podtrzymywały ducha walki o wolność !!! Aktualnie znanych jest ok. 100 - u jego powieści, publikował po kilka rocznie. Za antycarskie książki " Grom Maciejowski " i ... to już innym razem, został skazany na sześć miesięcy więzienia, zamieniony na areszt domowy. Autor jest uważany za twórcę polskiej POWIEŚCI KRYMINALNEJ tzw. kryminału dworkowego, powinien zainteresować miłośników tego gatunku !!! Większość była drukowana w odcinkach w " Gazecie Kieleckiej " i dopiero w ostatnich latach ukazała się drukiem !!! W 1991 r. Wł. Gołaszewski sfilmował " Szwedów w Warszawie " z A. Seniuk, P. Fronczewskim i H. Talarem. Autor tworzył ok. 150 lat temu, ma to swoje plusy i minusy. Ocenę zostawiam czytelnikom. Ja osobiście uwielbiam tego typu literaturę. AUTOR ZASŁUGUJE NA PRZYPOMNIENIE !!! Książki tego autora w większości nie mają jeszcze ocen. POLECAM !!!

Książka wydana w latach 60-tych ubiegłego wieku, ale dopiero kilka dni temu ją odkryłem i przeczytałem. Nie wiem jak Pan Jerzy Cepik to zrobił, jakim niewytłumaczalnym sposobem mnie omamił swoją elokwencją i stylem pisania. Wiem, że opowieść mnie pochłonęła bez reszty co jest niezwykle trudne w moim przypadku, bo jestem dosyć wybredny i potrafię przestać czytać książkę w połowie powieści, jeśli się nie podoba. W trakcie przewracania kolejnych stron i zagłębiania się w opisane wydarzenia czułem, że jestem w samym środku historii. To JA sam biłem się z wikingami, wybudowałem Poznań, ochrzciłem Polan, zwyciężyłem pod Cedynią.