Losy ludzkie: Antologia nowel i opowiadań szwedzkich

To proza niezwykła w swej oszczędności fabularnej, gęstości emocjonalnej, głębokości filozoficznej i umiejętności budowania postaci ,która z jednej strony budzi współczucie z drugiej odpycha skrajną biernością i egocentryzmem. Dziś tom dostałby może diagnozę "syndrom przewlekłego zmęczenia", ale czy to oznacza, że nie mógł czegokolwiek sam zrobić? Klimat tej książki ma dla mnie coś z "Głodu " Hamsuna bowiem główny bohater to człowiek mocno skomplikowany, w którym prostota i uniżenie dorównuje pysze i arogancji.

145/130/2025 To jest raczej dłuższe opowiadanie niż powieść, raptem ma 120 stron. I trudno (mi) powiedzieć, co jest jej głównym tematem. Czy praca na rzecz uporządkowania języka estońskiego i jego wzbogacania (np. poprzez tłumaczenia)? Czy może rozterki młodego poety Jaaka Petersohna i młodej włoskiej żony starszawego pastora Otto Masinga? Pan Otto niezbyt ma rozterki, bo jest przeświadczony o wadze swojej pracy i słuszności swoich przekonań, szczęściarz :-) Cała ta trójka to zresztą postacie autentyczne, panowie zasłużeni dla kultury i języka Estonii. A do tego jeszcze mamy trochę realiów wsi i domostwa inflanckiego z pierwszej połowy XIX wieku, w tym dość drastystyczny opis tego, co pastor sądzi o swoim synu, od urodzenia niepełnosprawnym umysłowo w stopniu bardzo znacznym. Brrr. Ale mimo tego drobiazgu (w stosunku do całej książki) bardzo polecam. A tytułowe kamienie z nieba? Dosłownie są to meteory, a przenośnię niech każdy sam sobie znajdzie.

Początek mnie zachwycił. Wspaniała pełna inteligentnej satyry rozmowa biskupa z narratorem i ciekawe zadanie- rozpoznanie , co tak naprawdę dzieje się w pewnej odległej parafii islandzkiej. Bardzo spodobała mi się forma pamiętnikarskiego zapisu i starania narratora , by dosłownie zapisywać swoje doświadczenia - co podkreślało dziwność miejsca i życia ludzi. Historia zaczęła się wpisywać w realizm magiczny i to bardzo dobrze współgrało z przyrodą i rzeczywistością islandzką. Ale potem kolejne rozmowy narratora poszły w kierunku całkowicie postmodernistycznym: intertekstualności, pastiszu , absurdu , dygresji religijnych , legend , sofistycznych zabaw pojęciowych. Wielbicielom takiej formy polecam

Książka, którą przeczytałam w dzieciństwie i która długo straszyła mnie w snach i na jawie. Historia dwóch chłopców, którzy są skazani na swoje towarzystwo ze względu na decyzję życiową swoich rodziców. Jeden z nich zaszczuwa drugiego, czyniąc to wszystko w białych rękawiczkach. Książka o prześladowaniu, niewidzialnym sadyzmie i ślepocie dorosłych. Porażająca. Po jej lekturze zapamiętałam nazwisko autorki, przysięgając sobie, że więcej nie tknę nic przez nią napisanego. Obietnica dotrzymana, a minęło ze 30 lat...

Książka należy do tych wielopoziomowych, gdzie fabuła i zdarzenia są tylko odskocznią do przemyśleń, pytań, dylematów . Ponura, naturalistyczna atmosfera islandzkiej wsi XIX wieku i sąd nad dwójką podejrzanych o zabójstwa jest doskonałą narracją do zastanawiania się nad winą, karą i różnorodnym osądem społecznym. Książka jest pisana w trudny dziś do czytania podniosły i emocjonalny sposób, ale mi kojarzy się to z klasyczną, antyczną manierą podejścia do spraw egzystencjalnie trudnych i skomplikowanych. Wymowa książka jest wybitnie niejednoznaczna co bardzo podnosi jej wartość uniwersalną. Natomiast ocenę moja obniża męczący język - mam wrażenie, że jest to też sprawa niezbyt trafnego tłumaczenia.

"[...] trapez go wznosi w przestworza wysokie [...]". To było moje drugie spotkanie z literaturą ormiańską, wcześniej zachwyciła mnie powieść Narine Abgarjan pod tytułem Z nieba spadły trzy jabłka. Ten niewielki zbiór króciutkich opowiadań Williama Saroyana, opartych na jego własnych doświadczeniach, traktujących o życiu na emigracji w Ameryce, nie zrobił już na mnie takiego wrażenia. Wprawdzie nowelki napisane poetyckim językiem mogą się podobać, ale nic mną nie szarpnęło, szczególnie nie wzruszyło; o euforii czy fascynacji nie może być mowy. Ot, czytało się przyjemnie i tyle. A więc tę przygodę potraktuję jak zaliczenie kolejnego etapu procesu poznawczego kultury ormiańskiej na drodze do czytelniczej wielokulturowości. " Wiele czasu zabiera człowiekowi napisanie książki, a gdy ją wreszcie napisze, książka ta nic nowego nie wnosi. Nic nie zmienia. Nie sprawia cudów".

Z pewnością miłośnikom kultury celtyckiej będzie się podobała. Być może nawet kogoś skłoni do zapoznania się z nią. Reszta może mieć problem z percepcją i całość będzie średnio zrozumiała bez znajomości podstaw mitologii celtyckiej. Ja przynajmniej miałem problem z tą książką. Kompromisowo dałem ocenę "dobra", choć może gdybym znał podstawy mitologii celtyckiej oceniłbym ją wyżej.

„Kto to powiedział: „Życie jest krótkie, lecz godziny długie”?Powinien to być jakiś matematyk, ktoś w rodzaju Pascala, ale był to oczywiście Fénelon. Szkoda, że nie ja”. (s.151.) Hjalmar Soderberg, Doktor Glas. Przekł. E. Gruszczyńska, Wyd. Jacek Santorski & Co, Warszawa 2003. Pierwsze wydanie książki 1905 r. (upływ czasu niewiele zmienił), zarówno w kwestii niecodziennych zdarzeń, jak i problematyki. Tekst przybiera formę dziennika, będącego zapisem przemyśleń, zdarzeń, spotkań głównego bohatera - lekarza zakochanego w żonie pastora, Z kolei żona pastora… Jest i ofiara. Najważniejszy wydaje się być motyw zbrodni i jego uzasadnienie. Czytelnik nie styka się ze zwykłym kryminałem. Na strony dziennika wkracza etyka, dotycząca osobistych problemów. Sam autor napisał: „Od dawna marzyłem, żeby napisać tekst, który byłby jednocześnie książką przedstawiającą myśli i dobrze skrojoną powieścią, małą albo dużą”. Z pewnością zamierzenia wypełnił w 100%. Słowo od tłumaczki: „Sto lat temu książka wywołała burzę. Każde kolejne tłumaczenie, a przetłumaczono ją na osiem języków, nie pozostaje również bez echa, wzbudzając ostre dyskusje i spory, co jest najlepszym dowodem na to, że sprawy, które Soderberg porusza w Doktorze Glasie, są dla nas wciąż ważne aktualne.” ( s. 6.) Powieść godna polecenia. 10/10

Sam jeden Czas po końcu świata… już po wielkiej bitwie ….pyły unoszą się nad powierzchnią tego, co było Ziemią…. Konające w bólach żywe istoty… ucieczka na wodę, pod wodę, pod ziemię i czasami w kosmos… Takie widoki mamy w książkach i filmach opisujących naszą przyszłość po tym, co nieuniknione i opisane w księgach z przepowiedniami… Oczywiście każdy z nas, bez pomocy ksiąg, może sobie taką przyszłość wydumać i ją opisać. Temat życia po końcu świata jest jednym z najczęściej powtarzanych tematów w sztuce. Czasami to życie jest, czasami go nie ma i Matka Ziemia krąży po swych orbitach szukając kolejnych nasionek do rozwoju roślinek. Może przyniesie je pył z innej galaktyki? W większości bowiem wizji postapokaliptycznych planeta zostaje. Ginie jej największy wróg czyli człowiek. Ilu ludzi, tyle wizji. Wystarczy kliknąć w wyszukiwarce hasło „Fantastyka postapokaliptyczna” i wyskakuje nam cała lista książek i filmów o tej tematyce. Utworu, który właśnie przeczytałam, na niej nie ma. „Wydarzenie” Guido Morselliego jest bowiem wyjątkową minipowieścią. Chwilami przypomina słynny film i książkę „Jestem legendą”. I tam i tu człowiek zostaje sam pośród miejskich zabudowań. Jest jednak zasadnicza różnica. W pierwszej pozycji, wiemy dlaczego i po co, zaś u Morselliego wszystko jest zagadką. Ale mylicie się, myśląc, że książka ma charakter sensacyjny. Bohater oczywiście szuka odpowiedzi na pytanie co się stało i dlaczego się stało. To naturalny odruch człowieka. Czy znajduje odpowiedź? ...bo oto człowiek budzi się w pustej rzeczywistości. Wszystko jest. Domy stoją. Elektrownia produkuje prąd. Świeci słońce. Kozice chodzą po górach. Auto, po przekręceniu kluczyka, rusza. Na stacji benzynowej można zatankować bez płacenie, bo nie ma komu zapłacić. Ze sklepów można wziąć wszystko, co się chce. Na łóżkach pozostały ślady po osobach, które jeszcze parę godzin temu w nich spały… Jedynie brak ludzi. Jedynie, czy aż?... I tak wkraczamy w sferę filozofii mającą dać odpowiedź na pytanie, co się stało. Sama filozofia jednak nie wystarcza. Teologia? Sublimacja czy wniebowzięcie? Cokolwiek z tego, to powstaje pytanie - jestem potępiony czy wybrany? Cały świat leży u moich stóp. Nareszcie jako człowiek mam wszystko! Czyżby? Odwiedzam bank. Tu są miliony. Ale jest mi zimno. Potrzebny mi w tej chwili koc. Nie ma koca. Są miliony. Po co mi one w tej chwili…. Tak wiem w mojej recenzji panuje chaos, w przeciwieństwie do atmosfery w utworze. Tam jest porządek, bo nie ma go kto zakłócać. Zwierzęta też żyją spokojnie. Ale to też nie powieść ekologiczna. W sumie nie wiadomo jak zakwalifikować tematycznie ten utwór. Odbiega od pełnych akcji tekstów z krainy fantastyki, nie jest też w pełni traktatem filozoficznym. Praktycznie nie ma zakończenia. Cóż, czytelniku… podumaj sam...

Lekturę zaczynałam pochłonięta klimatem norweskich Lofotów i życiem rybaków ok 100 lat Temu. Urzekł mnie mocny, obrazowy realizm autora w opisywaniu warunków życia i specyficzny stylu życia bohaterów.całkowicie zależnego od morza i połowu ryb. Niestety z czasem postaci stały się zbyt posągowe a realizm przeszedł w naturalizm i epatowanie beznadziejnością ich życia . Książka zaczynała mieć cechy naszego socrealizmu gdzie w emocjonalny sposób należało ukazać życie warstw wyzyskiwanych. Zgodnie też z takim założeniem autor próbował pokazać ukrytą wielkość swoich bohaterów, ale nie wyszło to autentycznie. Ostatecznie jako powieść książka mnie rozczarowała (dołączyło się też niezbyt fortunne tłumaczenie), ale ma niezaprzeczalny walor uchwycenia realiów i specyfiki opisywanej społeczności.oraz pięknych opisów z pracy rybaków na morzu.

UWAGA; ZGŁOSIŁEM BŁĄD W TYTULE; REAKCJI JAK DOTĄD NIE MA NIEAKTUALNE; MÓJ ZNAJOMY, ARTUR POPRAWIŁ 6.12 Szolem Alejchem - “Kasrylewka” Szolem Alejchem to pseudonim, znaczący „pokój na was!”, odpowiednik arabskiego “sa-alam alai-kum”, najwybitniejszego pisarza w jidysz Salomona Rabianowicza /1859, Perejasław - 1916 NY/, twórcy m.in. „Tewje Mleczarza”, na bazie którego powstał słynny musical „Skrzypek na dachu”. Akcja tego modernistycznego zbioru opowiadań toczy się w tytułowej Kasrylewce i w Kijowie, ktory autor nazywa Jehupecem. Aby wejść w specyficzny, groteskowy klimat przytoczę fragment z pierwszej strony: „Ilekroć wypadnie ci czytelniku wpaść do tego miasta i sięgnąć po miejscową gazetę, zetkniesz się już na pierwszej stronie z Żydami. Nic, tylko Żydzi. A to, że na uniwersytet zdawało tylu a tylu Żydów. I również, ilu to z nich nie zostało w tym roku przyjętych. Albo o innych sprawach, ale też o Żydach, a mianowicie: ostatniej nocy w czasie obławy ujęto tylu i tylu Żydów bez papierów. Słowem, zdających na uniwersytet nie przyjęto, natomiast ujętych w czasie obławy przyjęto. Oczywiście do cyrkułu….” W pierwszej części pożar zamienia Kasrylewkę w zgliszcza, ale szybko zostaje odbudowana. Ze „stetla” zamienia się w miasteczko, które odwiedza pisarz Szolem Alejchem. Obok niego najważniejszą osobą, jak we wszystkich społecznościach żydowskich, jest rabin - reb Juzipl. Opowieść autora o Kasrylewce jest pełna ironii i mądrości żydowskich. Mnie, bom stary i chory, przypadło do gustu stwierdzenie: „...gdy się jest chorym i w dodatku starym, to jest się po prostu zbędnym. Świat takich nie potrzebuje. Ma ich dość. Zwykły człowiek nie znosi schorowanych starców. Jest to fakt. Rzecz sprawdzona i ogólnie znana”. A ile ironii mamy w tym stwierdzeniu: „Mali ludziska z Kasrylewki mają już takie szczęście. Jeśli śnią im się konfitury, to brakuje im łyżki. Jeśli przygotują łyżkę, to nie śnią się im konfitury”. Czyż nie piękny jest poniższy wywód? Przypominam, że Jehupec to Kijów „Jaka jest różnica między bogaczem z Kasrylewki a, na przykład, bogaczem z Jehupca? Bogacze z Jehupca mają miękkie serca. Nie mogą znieść widoku cierpień biedaków. Dlatego też zamykają drzwi na klucz i stawiają przy nich portierów. Nie dopuszczają do nich żadnego człowieka, który nie jest porządnie ubrany. Gdy zaś przychodzi upragnione lato, zrywają się niczym jaskółki do lotu i wyjeżdżają za granicę. I szukaj ich tam? A niech spróbuje kasrylewski bogacz pójść w ich ślady, to połamią mu wszystkie kości”. Powyższe cytaty są reprezentatywne dla całej książki, więc jeśli ktoś lubi „Skrzypka na dachu” czy też twórczość Singera, Pereca, Perle’a czy Alejchema, ten zachwyci się i tą książką.

Przyjemny zbiór opowiastek autorsta Soderberga. Są zarówno pełne humoru, jak i zmuszają do refleksji. Znajdą się także opowiastki przygnębiające i melancholijne. Najlepsze z nich to ,,Futro", ,,Filiżanka herbaty", ,,Rejestrator", ,,Trefniś" oraz ,,Bezpański pies". #13

„Czysty ton” to mądra i dobrze napisana historia związana z Islandią z początku XX wieku. Książka jest realistyczna i poetycka zarazem, ciepła, z nutą smutku, z dawką humoru i z tajemnicą. To z pozoru prosta opowieść o życiu małej społeczności, ale jej przesłanie jest cenne. Autor zatrzymał na kartach powieści świat który minął, a który zachwyca współczesnego czytelnika czystością moralną, mądrością życiową, człowieczeństwem głównych bohaterów – ubogich, prostych, skromnych ludzi. Główny bohater – będący narratorem, wspomina swoje dzieciństwo i młodość, które spędził na obrzeżach Reykjaviku. Ciekawe są więc opisy miejsc, mieszkańców, warunków i stylu życia, sposobów myślenia, tradycji, wierzeń, strojów, posiłków ludzi tamtych czasów. Dowcipnie przedstawiono np. „erę drutu kolczastego” i powstającą modę na chodzenie do golibrody. Ale to tylko elementy tła. Służą one pokazaniu przemian, które wówczas następują: „nowe” powoli niszczy dawny świat. Przegrywają uczciwi, pracowici, prości ludzie, którzy z godnością i pokorą znoszą biedę, a gromadzenie bogactw uważają za „sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem”. Tacy się przybrani dziadkowie narratora, mądrzy życiowo, głęboko moralni, o wielkim sercu. Ich życie jest trudne, monotonne, wypełnione obowiązkami i ciężką pracą. Ale godzą się z taką codziennością, znajdując w niej sens i spokój. Są piękni w tym życiowym trudzie, twardzi, uparci, skłonni do poświęceń w imię wartości w które wierzą. Szanują naturę i innych ludzi. Ich biedna chatka z torfu jest gościnną przystanią dla życiowych rozbitków - osobliwych ludzi, których życie, postawy, poglądy skłaniają czytelnika do refleksji, czasem budzą zdziwienie, czasem podziw czy wzruszenie. Ten świat narrator opisuje z wrażliwością, wyrażając szacunek i akceptację dla ludzi ze swojego otoczenia. A co najważniejsze - obserwujemy proces, jak człowiek nasiąka wartościami, w jakich został wychowany. Problem więzi międzyludzkich jest w tej książce szczególnie pięknie pokazany. To książka o wartościach prawdziwych, za którymi my współcześni coraz bardziej tęsknimy. Więc ta warstwa utworu zrobiła na mnie największe wrażenie. Bohater podkreśla, że świat moralnego dobra, w którym dorastał, dał mu poczucie bezpieczeństwa, „zakotwiczenia”. A to ważne przesłanie. Mądrość, biało-czarna moralność (bohaterami wobec których autor zachowuje ironiczny dystans są nowobogaccy kupcy i urzędnicy, których cechuje pretensjonalność i megalomania; ale i prostaccy masowi odbiorcy sztuki), nastrojowość i sprawność językowa autora to atuty książki, decydujące o jej uniwersalności.

Interesująca fantazja na temat Barabasza, który, jak na zbója, objawia niezwykłą empatię wobec Ukrzyżowanego, dla mnie jednak lekko niewiarygodną, a może nawet i dwuznaczną, choć jego sytuacja nie była do pozazdroszczenia – ocalał, aby inny umarł. Bardziej odpowiada mi jednak niepewność Herberta z wiersza „Domysły na temat Barabasza” - poeta nie miał odwagi domniemywać żadnych opcji ocalonego: „Co stało się z Barabaszem? Pytałem nikt nie wie Spuszczony z łańcucha wyszedł na białą ulicę (…) A Barabasz być może wrócił do swojej bandy W górach zabija szybko rabuje rzetelnie Albo założył warsztat garncarski I ręce szklane zbrodnią czyści w glinie stworzenia Jest nosiwodą poganiaczem mułów lichwiarzem właścicielem statków - na jednym z nich żeglował Paweł do Koryntian lub - czego nie można wykluczyć - stał się cenionym szpiclem na żołdzie Rzymian”. Żeby "zaspoilerować" Lagerkvista: ktoś się wywinął od krzyża i…. nie, nie staje się jednym z chrześcijan ani formalnie, ani faktycznie - choć w chwili próby nawet zaprze się niczym św. Piotr - ale tak czy inaczej dzieli ich los. Wydaje się, że Barabasz nie jest w stanie zrozumieć tego, co się stało, czyli głębszego sensu. Wobec tego pozostaje mu tylko może nie retoryczne, ale na pewno nie na jego rozum przecież, pytanie „Dlaczego on, a nie ja”…. Owszem, dobrze ta nowela jest napisana i nieźle się czyta. Niemniej nie jest to jednak arcydzieło – nawet jeśli do mnie po prostu nie trafiło. Ot, opowiastka o niepokojach egzystencjalno-duchowych kogoś prostego umysłu, kto odstąpił od złej ścieżki życia, ale Los o nim nie zapomniał. Autorowi chwała zaś, że ze swego bohatera nie uczynił jakiegoś ortodoksyjnego wyznawcy. Skoro już przy tym temacie jesteśmy, zwróciłbym uwagę na polską książkę „Według Judasza. Apokryf” Henryka Panasa (wg mnie o wiele lepszą niż ta, choć Autor nie był noblistą). Nie jest to żadna apologia Judasza, ale odważna, piekielnie inteligentna, próba napisania jego historii, oraz Jezusa i Marii Magdaleny, zupełnie od nowa, a przede wszystkim - wbrew Ewangeliom. Bo Iskariota to mędrzec, po cichu finansujący całą tę wywrotową grupkę, a ponadto rywal przywódcy jako bezgranicznie zakochany w Marii z Magdali…. BTW: Nie czas na nowe wydanie…? Acha, nieco tylko słabsza jest dosyć dawna, acz jakby coraz bardziej aktualna, rzecz Adama Wiśniewskiego-Snerga „Według łotra”… No dobrze, spróbuję coś innego Autora, niech to będzie „Kat” albo i „Karzeł”. Zło jednak bywa ciekawsze niż dobro, oczywiście jedynie w literaturze…. Najlepsze cytaty „Wybór zadziwił przede wszystkim samego Barabasza.(…) Dlaczego więc tutaj stał? Nie znał przecież tego Człowieka, nie miał z Nim nic wspólnego. Dlaczego znalazł się na Golgocie, on, który został uwolniony?”. „Jakże można wydawać takie wyroki? To przecież jasne, że ten Człowiek jest niewinny”. „Tak, to na pewno Jego matka. Na pewno współczuła z Nim najgłębiej; zdawała się jednak wyrzucać Mu, że zawisł oto na krzyżu, że doszło do tego, iż Go ukrzyżowali”. „Wskazując Barabasza, szepnęła coś Matce. Matka przystanęła i spojrzała na niego wzrokiem, w którym nie było nienawiści, lecz tak rozpaczliwy smutek, iż nie mógł się łudzić, że kiedykolwiek to spojrzenie zapomni”. „ – Jakiż Mesjasz dalby się ukrzyżować! Słyszał ktoś podobne brednie?”. „Pod osłoną ciemności zabrali ukochanego Mistrza, którego wielbili, aby móc później rozpowiadać, że zmartwychwstał właśnie tak, jak to sam przepowiadał”. „Początkowo czuła się nieco urażona, ale cóż, mój Boże, mężczyźni są zawsze niewdzięczni, jeśli się im nie odmówi tego, czego pożądają”. „Kiedy Barabasz wrócił do swoich towarzyszy, wydał im się tak zmieniony, że ledwo go poznali. Zdawało się, że nic go nie pociąga”. „Nie okazał też większego zapału nawet podczas napadu na posterunek rzymski przy promie, mimo że walczył z ludźmi, którzy omal go nie ukrzyżowali”. „Wzbudzał niechęć. Towarzysze wcale się nie cieszyli, że wrócił, że znowu jest z nimi. W gruncie rzeczy przestał do nich należeć. Na wodza już się nie nadawał. Nie nadawał się też do niczego innego. Właściwie był już niczym”. „On sam daleki był od okrucieństwa. Twardy i okrutny był system, nie on”. „Nie mamy prawa go sądzić. Wszyscyśmy pełni wad i ułomności i nie dla naszych zasług Pan się nad nami lituje. Nie mamy prawa potępiać człowieka za to, że nie ma Boga, któremu by służył”. PS „Quo vadis” najlepiej jednak się udało Sienkiewiczowi…

"Sybilla" opowiada o relacji człowieka z bóstwem. Odmalowuje ją najlepiej jak można... Bóg wchodzi w nasze życie i po prostu je zabiera... "Pilelgrzym" w odróżnieniu od Sybilli na to wezwanie nie odpowiedział. I tylko się błąkał - i w świecie, i w życiu. A ona - czy odpowiedziała w pełni, czy może się sprzeniewierzyła? Czy miała w ogóle taką możliwość? Chyba nie, i zakończenie wskazuje na to, że zdała sobie z tego sprawę.

Tarjei Vesaas był norweskim powieściopisarzem, poetą i dramaturgiem. Urodził się w 1897 roku. Zmarł w 1970. W swojej ojczyźnie jest zaliczany do jednego z najważniejszych autorów XX wieku. Był kilkakrotnie nominowany do literackiej nagrody Nobla, której jednak nigdy nie zdobył. Ponadto jest również uważany za klasyka literatury języka nynorsk. Tym razem zagłębiłam się w krótkie opowiadania. Vesaas zaprosił minie w podróż po różnych miejscach w Norwegii, przedstawił wielobarwnych, zróżnicowanych bohaterów. Od małych, tych najmłodszych brzdąców, poprzez nastolatków, młode małżeństwo, aż do tych starszych, spracowanych ludzi. Każdy z nich w swoim okresie życia posiada zmartwienia, radości, fascynację otaczającą go przyrodą, lub wielkie zniechęcenie z powodu przytłaczających go problemów. Piękno i tajemnicza przyroda oplata człowieka, a człowiek żyje w bliskości z naturą. Jest pokornym sługa ziemi. Cieszy się kolejnym dniem, choruje, umiera, a przyroda trwa, życie toczy się dalej. Vesaas opisuje szybkie dojrzewanie człowieka do dorosłości w obliczu trudności życiowych, piękne relacje międzyludzkie, których w dobie smartfonów jest coraz mniej w naszym współczesnym świecie. Z wielką delikatnością i szacunkiem traktuje faunę i florę. Jednak nie wszystko w tych opowiadaniach jest piękne, radosne i optymistyczne za to do szpiku kości realne. Do tego język jakim posługuje się autor fascynuje, ale i powoduje, że kolejnymi opowiadaniami człowiek się rozkoszuje, bo ich nie da się na szybko pochłonąć. Je trzeba delektować. Krótkie, treściwe, jedne bardziej ciekawe inne może troszkę męczące, ale na pewno warte uwagi i poświęcenia czasu. Opowiadania, które przenoszą w inny wymiar czasu, w inny, ciekawy świat.

Brooklyn, Nowy Jork, lata 50. XX wieku. Przenosimy się w czasie i przestrzeni do nowojorskiej dzielnicy biedoty, do podupadającego sklepu spożywczego prowadzonego przez żydowskich imigrantów z Rosji, w wietrzny listopadowy ranek wciągamy do sklepu ciężkie skrzynki z mlekiem, przesypujemy bułki z torby do drucianego kosza, sprzedajemy jedną z nich za trzy centy siwowłosej Polce, zapalamy grzejnik gazowy, parzymy kawę w sczerniałym emaliowanym garnku, liczymy skromne dochody, zastanawiamy się, gdzie podziała się nasza młodość, dlaczego zmarnowaliśmy życie i jak przetrwać do pierwszego, czekamy na klienta, choć nie nadchodzi i uśmiechamy się ponuro przeglądając żydowską gazetę, jednym słowem, dzielimy troski i aspiracje bohaterów powieści. „Tyle się spodziewał po Ameryce, a dostał tak mało.” Jest w tej książce sporo biedy, cierpienia i trosk, ale niewątpliwie jest to powieść wysokiej duchowej urody, dodająca otuchy moralnej, a do tego czyta się świetnie, dlatego cenię, szanuję, uważam, admiruję i wysoko stawiam, Bernard Malamud, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego, wychowany na Brooklinie w rodzinie imigrantów z Rosji, wierzy, podobnie, jak Dostojewski, że szansę na odkupienie win ma największy nawet grzesznik i ta wiara jest w tym utworze czytelna, jest „zbrodnia”, jest „kara” i jest „nadzieja na odkupienie win”, jest także napięcie pomiędzy światem duchowym a materialnym, tak charakterystyczne dla najważniejszych dzieł Marca Chagalla oraz mnóstwo refleksji o tym, jak trudno jest zmienić kierunek życia. Powieść spodoba się czytelnikom czułego i niepomnego uraz serca. Książka wydana w roku 1957. „- Moja mama pyta - powiedziała prędko - czy pan mógłby jej dać na kredyt do jutra funt masła, bochenek żytniego chleba i małą butelkę octu jabłkowego. Kupiec znał matkę. - Nie będzie więcej kredytu. Dziewczynka wybuchnęła płaczem. Morris dał jej ćwierć funta masła, chleb i ocet. Odnalazł na podniszczonym kontuarze, obok kasy, pokreślone ołówkiem miejsce i dopisał liczbę pod pozycją „Pijaczka”. Suma ogólna wyniosła teraz dwa dolary i trzy centy, których nie miał nadziei nigdy zobaczyć. Ale Ida zrzędziłaby, gdyby zauważyła nową kwotę, więc zmniejszył sumę do jednego dolara i sześćdziesięciu jeden centów. Jego spokój - ta odrobina spokoju, jaką miał - wart był czterdzieści dwa centy.” Przewrotnie rzecz ujmując, można zaryzykować stwierdzenie, że jest to powieść również o tym, że z wiekiem spada zapotrzebowanie na zysk, a rośnie na święty spokój. ; )

22 opowiadania amerykańskiego dziewiętnastowiecznego pisarza, Ambrose`a Bierce`a, którego zarówno twórczość, jak i życiorys pełne są tajemnic. Historie pełne grozy, zwłaszcza te nawiązujące do wydarzeń wojny secesyjnej. Te późniejsze, moim zdaniem trochę słabsze, ale wszystkie napisane są pięknym językiem z szacunkiem dla słowa i czytelnika, co zaczyna być coraz rzadsze. Klasyka, która nikomu nie wyrządzi krzywdy.

Zdecydowanie najlepszą częścią tej książki jest wstęp pióra Stanisława Lema; słynny pisarz w charakterystycznym dla siebie konkretno-sardonicznym stylu rekomenduje Kozieleckiego. I rzeczywiście, ten poprzez przyspieszenie i przerysowanie dobrze nam znanych zjawisk i procesów wskazuje czyhające na człowieka zagrożenia oraz wyśmiewa nękające go aspiracje. Jest też kilka mikro- i znacznie więcej makrosmaczków. Koncepcyjna praca jest więc odrobiona przednio, ale dowcip zbyt często oczywisty. Najbardziej uderza jednak fakt, iż nie jest Kozielecki literatem i swe przekonujące pomysły zmuszony jest sprzedawać przy pomocy nieprzekonującego, niejednorodnego języka, który, co gorsza, chciałby naśladować wyrafinowaniem najprzedniejsze pióra. Gdyby jednak przepisać „Smutek” trochę wprawniej, byłby to znakomity i szyderczy obraz psychologii zbiorowości ludzkich, a także celna satyra nie tylko na środowisko naukowe z jego mieliznami, bagienkami, ślepymi uliczkami czy zaklętymi kręgami, lecz również na prostackie koncepcje etyczne spod znaku Ayn Rand.