Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu

Konkretne wydanie książki W. Chrzanowskiego pt. „Kronika Słowian. Wielkie Morawy, Kraj Wiślan i Czechy 805-955” jest o tyle cenne, iż w porównaniu z późniejszymi edycjami jest wzbogacone o interesujący rozdział opisujący wczesnośredniowieczne dzieje dynastii Przemyślidów. Autor zawarł w nim opis próżni politycznej powstałej po upadku Moraw w konsekwencji najazdu Węgrów-Madziarów, a następnie przedstawił losy poszczególnych praskich książąt jednoczycieli Czech, począwszy od Borzywoja przez Spitygniewa, Wratysława, Ludmiłę, Drahomirę, Wacława, po Bolesława I Srogiego – dziadka Bolesława I Chrobrego, za sprawą jego matki Dobrawy. Jest to nieformalny wstęp do kolejnej książki W. Chrzanowskiego pt. „Polanie”, którego brakuje mi w kolejnych wydaniach. Rozdział ten dość oględnie, ale zarazem wyczerpująco prezentuje znaczną część powolnego procesu jednoczenia Czech, który zdaniem autora ostatecznie zakończył się dopiero w 996 r. podbojem Libic – gniazda rodu Sławnikowiców. Swego czasu ród, z którego wywodzili się znani w dziejach Polski św. Wojciech, Radzim Gaudenty i Sobiesław, rywalizował z Przemyślidami o władzę nad Czechami. Po lekturze wskazanego tekstu łatwiej nam zrozumieć późniejsze poczynania Bolesława Chrobrego i słuszną decyzję Mieszka I w sprawie zawarcia sojuszu z naszymi południowymi sąsiadami.

Książki opisujące cały okres istnienia Krzyżaków można policzyć na palcach jednej ręki. Wszystkie traktują o jakimś wybranym aspekcie działalności tego zakonu: albo są to wojny z Polską, albo działalność w Prusach bądź Inflantach. Nie ma natomiast publikacji, która omawiałaby całościowe dzieje zakonu. Jeśli już takie książki się spotka to są one albo nieaktualne tj. pisane przed rokiem 2000 albo ich ceny są zaporowe (a najczęściej jedno i drugie). Książka Boockmana to panaceum na ten deficyt książek o Krzyżakach. W krótkich rozdziałach mamy omówioną historię tego zakonu - słowem: krótko i węzłowato ale... chyba aż za bardzo. Wobec deficytu publikacji o Krzyżakach, autor mógł bardziej rozwinąć temat, rozpisać się, rozwinąć niektóre wątki (momentami aż się o to prosiło). Podsumowując: "Zakon krzyżacki" to książka niewielka (zaledwie 199 stron) na temat trzeciego wielkiego zakonu w średniowieczu. Czytając ją ma się wrażenie, że potencjał tematu nie został wyczerpany ale przynajmniej dzieje tego zakonu zostały potraktowane w całości (skrótowo ale jednak w całości). Dobre i to w sytuacji gdzie publikacji o Krzyżakach praktycznie nie ma.

Interesująca lektura o monarchiach przed, w trakcie i po I wojnie światowej. Język pisany dość pompatycznie i oficjalnie, odzwierciedlający blichtr i przepych charakteryzujący dawne rodziny królewskie. Najwięcej informacji skupia się wokół rodzin niemieckiej, rosyjskiej, angielskiej i austro-węgierskiej. A także tych z których później powstanie Jugosławia i nie tylko. Włochy, Bułgaria, Rumunia, Grecja, Czarnogóra i inne. Szczególne miejsce poświęcono Belgii i jej królowi Albertowi I. Opisano również królowe, cesarzowe i caryce, oraz ich postawy polityczne i społeczne. Autor ciekawie opisuje co wynikało z czego, upadek monarchii i powstawanie nowych państw narodowych, z czasem zamieniało się w silny nacjonalizm, a ostatecznie w faszyzm i kolejną światową katastrofę, II wojnę światową. Oraz dążenia prezydenta Wilsona, jego punkty oraz program pokojowy, celujący w powstawanie nowych krajów i narodowości. Mikołaja II, Wilhelma II i Wiktora Emmanuela III zastąpili Stalin, Hitler i Mussolini we władzy. Warto zapoznać się z tą pozycją, choćby na uzupełnienie wiedzy o dawnych monarchiach, różniących się od dzisiejszych i na ciekawostki dotyczące poszczególnych koronowanych głów.

Spośród wszystkich marszałków napoleońskich ten budził moją najmniejszą sympatię. Może nie uzyskał miana Ragusera niczym August Marmont, nie porzucił Cesarza jak Ludwik Berthier. Ale jego rola wśród wyższych francuskich dowódców była mocno dwuznaczna, ocierająca się wręcz o spisek. Postawa na polu bitwy pod Auerstädt i brak wsparcia marszałka Ludiwka Davout – zadziwiająca. Niewątpliwie jednak zrobił oszałamiającą karierę, stając się założycielem dynastii rządzącej w Szwecji do dziś… Dziwi tym bardziej, że na polskim rynku wydawniczym jest to właściwie jedyna monografia poświęcona marszałkowi Bernadotte. Nie jest szczególnie obszerna, Autorka niestety zawęziła czasowo obszar badawczy do początków sprawowania władzy w Szwecji. Książka przyzwoicie wydana w ramach złotej napoleońskiej serii wydawnictwa Finna, choć zaskakują trochę zbyt liczne niedokładności redakcyjne. Pomimo pewnych mankamentów przeczytałem z zainteresowaniem. Średnia ocena 6,6/10 – jak najbardziej zasłużona.

Bardzo ogólne, popularnonaukowe opracowanie, nie ma dużo faktów. Książka przekrojowo opisuje losy monarchów. Dobra jako wprowadzenie w problematykę, lecz żeby wiedzieć coś więcej należy sięgnąć po pojedyncze biografie poszczególnych władców. Pozycja dość stara, nie uwzględnia dorobku najnowszej historiografii.

Całkiem niezłe, gdyby nie było takie bezkrytyczne wobec Turcji. Autorka nie potrafiła zapanować nad fascynacją tą kulturą, przez to niektóre tezy budzą śmiech: 1. System niewolniczy był właściwie OK, a niewolnicy cieszyli się szacunkiem i dostatnim życiem, mieli poza tym szansę,by odzyskać wolność i zrobić karierę. <Szczególnie Ci konający na galerach i wykastrowani> 2. Turcy nie wprowadzali na siłę swojej wiary na podbitych terenach, a tam gdzie przejęli władzę ludziom żyło się znacznie lepiej. <Szczególnie tym, którzy natychmiast nie zostali zarżnięciu lub nie trafili w jasyr. A co religijnego aspektu podbojów, z tego co pamiętam, to gdy najechali Polskę, łaskawie zgodzili się opuścić tereny pod warunkiem, że król i cały naród przyjmie islam i złoży sułtanowi lenniczy hołd.> 3. Jako ojcowie byli niezwykle ciepli i rodzinni. <Dlatego brali sobie po kilka żon, którym nie pozwalali wychodzić z domu.> Pewnie było jeszcze kilka podobnych kwiatków, ale mniejsza z tym. Ogólnie w książce jest dużo ciekawostek i daje radę nawet mimo kuriozalnych zachwytów.

Całkiem sympatyczna praca poświęcona pierwszym wiekom państwa polskiego. Autora dosyć zwięźle i bardzo ostrożnie (w przypadku najbardziej kontrowersyjnych tez dotyczących epoki raczej zachowuje neutralność) omawia to, co wiemy o życiu codziennym ludzi z tamtej epoki, dosyć wyraźnie podkreślając różnice pomiędzy okresem przed przyjęciem chrześcijaństwa i po nim. Poza kwestiami dotyczącymi prostych ludzi, znajdują się również aspekty dotyczące wielkiej polityki, a więc architektury, spraw dynastii, sztuki wojennej, itd., ale nie wybijają się na pierwszy plan, co uznaję za wyraźną zaletę. Warto przeczytać.

Nie wiem dlaczego ta książka ma takie średnie oceny. Rozumiem, że początek może być trochę przynudnawy, ale kiedy autor zaczyna opowiadać o Beniowskim to już naprawdę nie można się oderwać aż do końca. Skąd narzekanie, że książka nie jest śmieszna czy straszna? Przecież to ciągle książka historyczna. Autor nie może sobie zmieniać czy modyfikować faktów tak aby historia lepiej się kleiła. Cóż... rzeczywistość nie zawsze musi mieć sens i sensację. Tak samo zarzut, że w książce jest za mało informacji na temat Kurlandzkich koloni. Cóż... nigdzie w książce nie pisze, że jest to encyklopedia Polskich koloni. A, że książka zachęciła kogoś do szukania dodatkowych informacji można zaliczyć tylko na plus. Dla mnie jest to solidna pozycja do odkrywania nieco zapomnianych i zakurzonych bohaterów naszej ojczyzny.

Mając w pamięci biografię Stalina autorstwa Edwarda Radzińskiego, czy Berii Amy Knight, muszę stwierdzić, że książka Pietrowa nie wypada rewelacyjnie. Jest to typowa praca, z bogatą faktografią, ale trochę bez polotu. Nie mniej na uwagę zasługują dokumenty, które bardzo wzbogacają tę pozycję.

Bardzo wnikliwa i szczegółowa praca wybitnego amerykańskiego hispanisty. Ktoś kiedyś powiedział, że aby zrozumieć historię, jako nieustanne pasmo wojen i nienawiści międzyludzkiej, należy dokładnie poznać okres między nimi. Niewątpliwie jest to racja i każdy, kto interesuje się jednym z najdramatyczniejszych konfliktów XX wieku - wojną domową w Hiszpanii, powinien zasięgnąć dokładnych informacji o okresie ją bezpośrednio poprzedzającym, czyli o czasach II Republiki, a zarazem pierwszej demokracji w tymże kraju. Takich wiadomości dostarcza dzieło Payne'a. Te niespełna 500 stron tekstu prawie zupełnie poświęcone jest analizie politycznej lat 1931-1936 w Hiszpanii. Poprzedza je krótkie preludium ukazujące wydarzenia schyłku XIX wieku i zawirowania dziejowe pierwszych lat 30-stu XX wieku. Bez nich wprawdzie osoba nieorientująca się w najnowszej historii Hiszpanii może nie pojąć, skąd wziął się tak nabrzmiały ładunek emocji w jej społeczeństwie lat 30-stych XX wieku, aczkolwiek nie są one kluczowe dla oświetlenia późniejszych, katastrofalnych lat 1936-1939. Amerykański uczony kładzie wielki nacisk na analizę struktur politycznych lat II Republiki oraz wzajemnego ich oddziaływania na społeczeństwo i gospodarkę. Mało w tym wszystkim spraw kultury, nauki i innych, nie łączących się bezpośrednio z grą polityczną aspektów funkcjonowania państwa. Autor nie starał się stworzyć podręcznika badanego przedmiotu, ale wyjaśnić jak doszło do tego, co do dzisiaj stanowi zarzewie sporów i polemik w Hiszpanii (na szczęście już prawie wyłącznie akademickich), tj. próby znalezienia zadowalających odpowiedzi na pytania o genezę wojny domowej. Niewątpliwie znakomita egzegeza lat 1931-1936, jaką Payne przedstawił w swej monografii, może posłużyć za takowe odpowiedzi. Książka jest bowiem napisana bez zacietrzewienia charakterystycznego dla wielu historyków, którzy z tych lub tamtych przyczyn ulokowali się po którejś ze stron ideologicznej barykady. Amerykanin miał ten komfort psychiczny, iż siłą rzeczy mógł odegrać rolę bezstronnego arbitra. Z zadania tego wywiązał się moim zdaniem wzorowo. Wyważone sądy, jakie zostały zaprezentowane w tej pracy, trudno uznać za przychylne dla tych albo tamtych. Zasada sine ira et studio jawi się tutaj w swej pełnej krasie. Już choćby to powinno sprawić, iż publikacja ta winna być pierwszym wyborem dla czytelnika, który zastanawia się do jakich dzieł sięgnąć, aby otrzymać wolny od natrętnego subiektywizmu opis wydarzeń. Niestety nie mogę tego samego stwierdzić o autorze przekładu i wstępu do książki. Jest on dokładnie odwrotnym przykładem tego, o co w nauce się rozchodzi. Prezentując we wstępie dorobek polskiej historiografii poświęconej dziejom Hiszpanii wymienił jedynie historię tego kraju pióra Miłkowskiego i Machcewicza, zapominając (nie wiedząc?!) o świetnych pracach Franciszka Ryszki. Pomijanie dzieł tego ostatniego świadczy albo o niewiedzy o ich istnieniu (w co ciężko uwierzyć), albo o jakiejś aberracji ideologicznej. Jedno i drugie nie pozwala myśleć dobrze o kimś, kto posiada tytuł profesora nauk humanistycznych. Kolejną, jeszcze gorszą sprawą jest zupełnie absurdalny przypis tłumacza na stronie 160 książki. Po pierwsze polemizuje on ze słowami autora, imputując mu myśli, które dostrzega on tylko na tej zasadzie, aby móc uzewnętrznić swe własne zaściankowe poglądy. Po drugie zaś, czytelników mało obchodzą prywatne wynurzenia tłumacza, którego rolą jest wiernie oddać tłumaczony tekst, a nie chwalić się swym obskurantyzmem. Pomimo tych drobnych nieprzyjemności rzecz warta jest uwagi dla historyka, politologa, a także każdego, kogo frapują zagmatwane losy wykuwania się poprzez mrok współczesnego społeczeństwa hiszpańskiego.

Bardzo dobra książka.Bardzo mało materiałów zródłowych powoduje że nieraz autor snuje swoje przypuszczenia,i teorie jednak to co przedstawia jak dla mnie jest spójne i logiczne.Nie narzuca swojego zdania,pozwala swojemu czytelnikowi mysleć samodzielnie.Mieszko I twórca naszego państwa pozostawił państwo które kształtem przypomina nasz kraj dziś.Wybitny władca.Polecam.

Mam podobne odczucie jak autorzy wcześniejszych opinii, dlaczego monografia zakończona została na 1562 roku ? Autorka bardzo dobrze i przystępnie przedstawia czytelnikowi Zygmunta Augusta. Wyczerpujący szkic wydarzeń sprzed panowania ostatniego panującego Jagiellona, dobrze wyjaśnione okoliczności objęcia władzy oraz panowanie do roku 1562 roku. Pomimo faktu, iż pominięte jest ostatnie 10 lat panowania, książka jest bardzo obszerna.

Zapomniane Lisioły Europy . W historii Europy i świata nie brakuje narodów, a właściwie ludów, które odcisnęły swoje piętno, po czym zniknęły, pozostawiając po sobie ledwie garść informacji oraz popiołów. Autor Jerzy Strzelczyk podjął się w książce „Zapomniane narody Europy” opowiedzenia 10 takich historii. W ten sposób czytelnik ma okazje poznać: Wenetów, Swebów, Alanów, Piktów, Longobardów, Wiślan, Chazarów, Obodrzytów, Jaćwięgów oraz Drzewian Połabskich. . I tak Lisioł leżakował na rzymskiej sofie z winogronami w łapce, piszcząc: *Tacycie, którzy barbarzyńcy się lepsi?* I wtedy mądry rzymski historyk odpowiedział „Peucynowie są lepsi, ale Wenedowie również nie najgorsi, nie to, co Fennanie”, po czym wtrąca się Ptolemeusz ze stwierdzeniem „Nie ma jak wielkie ludy Sarmacji” i w tym momencie Lisioł już tyłem wycofuje się w stronę Piktów. Futrzak musi przyznać, że budowanie mostów nie było mocną stronę tego ludu – *Lisioł patrzy na most zrobiony z ciał martwych Piktów*. Widać król Northumbrii koniecznie nie chciał zamoczyć sobie butów w rzece na swojej angielskiej wyprawie karnej w 672 roku. . Chodzenie za Longobardami może się skończyć odciskami na łapkach. Potrafili pozostawać w ruchu przez całe stulecie. Cóż jedni dużo chodzą, inni więcej podbijają – dlatego lepiej nie wpadać pod Chazarów. Ci to nawet w Bizancjum potrafili wywołać ból głowy. Niełatwo jest też być władcą Chazarów. 40 lat panowania i ani jeden dzień dłużej. Dlaczego? Otóż osąd takiego władcy jest już zmącony, dlatego należy go zabić, ewentualnie odsunąć od stanowiska, w zależności od decyzji rodziny. . Książka jest pisana językiem akademickim i ma już swoje lata, co trzeba wziąć pod uwagę. Informacje w niej zawarte są wciąż niezwykle interesujące, ale nie jest to najnowszy stan badań. Trzeba jednak przyznać, że autor analizuje każdą znaną sobie wzmiankę o danym ludzie, po czym stara się na tym zbudować realny obraz, podkreślając np. animozje strony opisującej. W końcu historię piszą zwycięzcy, a zwycięzcy w tamtych czasach rzadko byli porządni.

Ta książka to najlepszy wybór dla każdego kto chce poczytać o początkach Rusi i roli wikingów. Profesor Duczko celnie opisuje problemy rosyjskiej nauki spowodowane ograniczeniami politycznymi. Jego pasja i zaangażowanie przełożyły się na książkę, która przez dekady będzie podstawą do studiów nad sytuacją kulturową we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej.

"Rozkwit średniowiecznej Europy" to zbiór dziesięciu szkiców dotyczących okresu pełnego średniowiecza od początku wieku XI do schyłku XIII. Zbiór obejmuje zagadnienia dotyczące zarówno historii gospodarczej, religijnej, jak i politycznej oraz militarnej. Szczególnie warto wyróżnić wyczerpujący szkic Haliny Manikowskiej pod tytułem "Średniowieczne miasta-państwa na półwyspie Apenińskim", który zawiera dużo interesujących wiadomości i znacząco poszerza wiedzę na omawiany temat. Uznane nazwiska autorów przekładają się na wysoki poziom merytoryczny zamieszczonych szkiców, co sprawia że pozycję tę można polecić zarówno początkującym mediewistom, jak i osobom posiadającym już pewną wiedzę historyczną dotycząca "wieków średnich".

Książka jest próbą spisania zagmatwanej nieco historii oddziałów lisowczyków. Jest to synetyczna praca, bez szczegółowych opisów bitew czy grabieży jakich dopuszczali się ci "piekielni jeźdźcy" w Rzeczypospolitej i poz jej granicami. Uzmysławia jak trudny był cały XVII wiek i z czym musiała sobie radzić Rzeczypospolita i jej mieszkańcy.

Książka grubaśna. Biorąc pod uwagę datę startową całości wywodów, czytelnik oczekiwałby że opisane zostaną same perełki i momenty kluczowe dla historii Niemiec, Rzeszy, Cesarstwa... niestety 20-30% materiału to jakieś niepotrzebne dłużyzny i nudnawy bo bardzo pobieżny opis faktów. Dzieło zbiorowe więc raz jest gorzej, raz jest lepiej - dla tego "lepiej" jednak warto.

Książka prezentuje głównie obyczaje wąskiej grupy społecznej, najwyższych stanów społeczeństwa polskiego. Uważam, że podczas lektury przyda się świadomość tego, że ten zakres obyczajów nie dotyczył większości mieszkańców ziem polskich. Choć z pewnością ten zakres obyczajowości jest najbardziej barwny i urozmaicony, gdyż przedstawicieli klas wyższych było po prostu ekonomicznie stać na nadawanie obyczajom bogatej oprawy. Nie stawiam tu zarzutu autorom. Źródła do obyczajów chłopstwa są ubogie. Niewielu umiało pisać, jeszcze mniejsza ich liczba pozostawiła pamiętniki. Pogarda, z jaką się spotykali na co dzień ze strony stanów wyższych ograniczała te treści z kolei w opracowaniach tejże sfery lub prezentowała je w krzywym zwierciadle.

Biografia Stanisława Augusta Poniatowskiego pióra Krystyny Zienkowskiej to historia słabego charakterem idealisty, przekonanego o własnej wartości i bardzo podobnego do niego narodu- zadufanego w sobie i w tradycji, kiszącego się we własnym sosie i przekonanego o swojej sile, którego lekarstwem na wszystko była pewność, że kraj jest pod specjalną, boską opieką. Para godna siebie nawzajem, wspólnymi siłami pchająca państwo w ręce rozkwitających w owym czasie sąsiadów. Stanisław August Poniatowski, ostatni król Polski. Postać o tyle kontrowersyjna, o ile władca chciał dobrze. A chciał i próbował. Problem w tym, że do polityki nie nadawał się zupełnie, ale pchał z całych sił, wiedziony wiarą w domniemaną przypisaną sobie wielką rolę. Czy rozbiory dało się powstrzymać, cofnąć kraj z dawno obranej drogi? Nie karmy się pocieszającymi historyjkami o nieuniknionym losie. Pewnie tak. Ale do tego potrzeba by było nie tylko wielkiego króla (do których Polska nigdy szczęścia nie miała), ale całego zastępu wybitnych ludzi, skupionych na dobru kraju, których w XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej po prostu nie było. A więc historia potoczyła się tak, jak się potoczyła. Książka pani Zienkowskiej bardzo dobrze opisuje realia przedrozbiorowej Polski i Litwy, stronnictwa polityczne, ze szczególnym uwzględnieniem Familii, kulisy rozbiorów, tworzenie Konstytucji 3 Maja, kształtowanie konfederacji targowickiej i wiele więcej. Dużo mogłoby potoczyć się inaczej. Ale się nie potoczyło. Biografia daje dużo do myślenia i to nie tylko na temat historii. Sam główny bohater przedstawiony jest jako osoba specyficzna, watra poświęcenia chwili rozmyślaniom na jej temat. Polecam.