Ewolucja, czyli jeden wielki bajzel

Najlepsza książka o religii jaką czytałem. Jest to podróż psychologiczno-geologiczno-ewolucyjno-historyczno-biologiczno-antropologiczna! Traktuje ona o genezie religii, nie traktując jej jako czegoś niezwykłego, czy transcendencyjnego, a jako pewnego rodzaju wytworzone na potrzeby społeczne narzędzie do rozładowywania stresu w grupie. Dostajemy niesamowity opis historii i elementów religii, jej genezy szamanistycznej a następnie powodów dla których staje się ona religią doktrynalną i jeszcze następnie monoteistyczną. Nie zabrakło również charakteryzacji sekt i schizm oraz ich anatomii powstania. Książka do której pewnie nieraz wrócę, jest ona wartościowym, bezstronnym poradnikiem po religii ogólnie jako takiej (autor przytacza przykłady wielu religii ze wszystkich zakątków świata), która nie odpowiada na pytanie czy jest sens istnienia nadprzyrodzonego bytu, a raczej opisuje sens samej religii. Można się tutaj jeszcze spotkać z bardzo ciekawymi odniesieniami do psychologii grupowej (z której autor słynie, tak zwana liczba Dunbara), która wyjaśnia aspekty naszego codziennego życia. Plusy i minusy religii również są zawarte w tej książce. Lepiej broni samej idei religii niż niejeden ,,kapłan" lub ,,reprezentant" swojej frakcji.

Nie ma tutaj bardzo dużo odkrywczych treści - chyba więcej takich, które mają sens "na logikę". Na przykład: no tak, spodziewałam się, że to nie mężczyźni tylko byli przydatni w osadzie, ale każdy jej członek miał równą wartość i był ważnym elementem wspólnoty. Ale! Jako, że to moja pierwsza styczność z tematem prehistorii, bardzo ciekawe dla mnie były wszystkie ilustracje i ich interpretacje. Opisy ręcznie rzeźbionych paciorków jako dekoracja ubrań i ciała, rozważania na temat pochówków, stanu kości i tego, co mogły oznaczać - fascynujące!

Świetna książka, zdecydowanie jedna z najlepszych popularnonaukowych pozycji, jakie w życiu czytałem. Dużo ciekawych informacji, opowiedzianych w interesujący sposób, jednocześnie idealnie dopasowana głębokość wchodzenia w dane zagadnienie, dzięki czemu nie ma smęcenia i nudów, a jednak dana rzecz jest wyczerpująco przedstawiona. Ktoś w innej opinii narzeka na to, że opisów eksperymentów jest za dużo, ale zupełnie się nie zgadzam. Po pierwsze, jest ich dokładnie tyle, ile potrzeba do zrozumienia, nie ma wcale tego tak dużo, ani jeśli chodzi o częstotliwość, ani o objętość. Po drugie, są przystępnie i zrozumiale opisane. Po drugie i pół (to detal i niby nic bardzo istotnego, ale i tak przyjemniej się dzięki temu czyta) zarówno grafiki eksperymentów są umieszczone w wyjątkowo dobrych miejscach względem tekstu, jak i odniesienia w tekście do nich też są idealnie dopasowane, a to nie zawsze jest spotykane w innych książkach. A po trzecie, to te opisy eksperymentów są niezbędne do zrozumienia danego zagadnienia, bo inaczej książka byłaby czymś w rodzaju czytaniu wiedzy bezużytecznej, gdzie myśli się "o, to ciekawe", a po 15 sekundach się o tym nie pamięta. No bo co komuś po tym, że przeczyta, że pszczoły mają różne osobowości i niektóre są bardziej skłonne do eksperymentowania i kreatywnego rozwiązywania problemów niż inne. No moim zdaniem podanie w takiej formie tego faktu jest nic nie wnoszącą ciekawostką, natomiast opisanie eksperymentu pokazuje na czym to dokładnie polega i też pozwala spojrzeć na problem z perspektywy pszczoły i jej życia w naturalnym środowisku. Zresztą dzięki temu, że eksperymenty muszą uwzględniać to wszystko, to same w sobie są one piękne i już nawet to wystarcza do tego, że warto je opisywać, zwłaszcza jak się to robi zgrabnie i prosto, jak w tej książce.

To jedna z tych książek, które świetnie sprawdzają się jako audiobook do słuchania w trakcie jazdy samochodem czy sprzątania. Wystarczająco wciągająca żeby uchronić przed nudą ale nie aż tak angażująca, żeby stracić kontakt z rzeczywistością. Autor naprawdę się postarał wybierając ok. 100 ciekawostek z historii, głównie z XX wieku. Przedstawia je w sposób krótki, barwny i intrygujący, ale bez tabloidowej sensacyjności. Jest tu po trochu wszystkiego: wojen, wielkich odkryć geograficznych, zagadnień obyczajowych a nawet nieco makabry i niewielka szczypta erotyki – nadal jednak bez zniesmaczania czytelnika. Oczywiście nie jest to książka dla zapalonych miłośników historii poszukujących głębokich analiz związków przyczynowo-skutkowych. Ale jestem przekonana, że gdyby ją podetknąć nastolatkowi nie pałającemu miłością do przedmiotów humanistycznych, to mogłaby go skłonić do dania drugiej szansy tak historii, jak i czytelnictwu w ogóle. Słuchało się jej przyjemnie – towarzyszyła mi w dłuższej trasie i droga sama leciała.

Człowiek przekształca środowisko naturalne na niespotykaną skalę, a przez to staje się także narzędziem ewolucji: zmusza inne gatunki do przenosin, do dostosowania się do nowych warunków życia. Zamiast jednak działać zgodnie z nurtem i dynamiką życia - my działamy wbrew niemu, co często staje się walką z wiatrakami i kończy katastrofą. Poza tym okazuje się, że pozbywamy się (świadomie lub nie) gatunków dla nas przyjaznych, a robimy w ten sposób przestrzeń dla tych nieprzyjaznych.... Nie wydaje się to działaniem mądrym i mającym sens, ale cóż, człowiek zawsze wie swoje... Wierzymy też, że prawa życia nas nie dotyczą, że jesteśmy czymś diametralnie innym od pozostałych gatunków i wyjątkowym. Ale oczywiście, że dotyczy, a będzie dotyczyć jeszcze bardziej w najbliższej przyszłości - i ten temat też porusza Rób Dunn. Jest to więc (dość szerokie) spojrzenie na ewolucję i jej prawa, ale wybiegające do przodu i pokazujące, jak może zmienić się życie na Ziemi wskutek spowodowanych przez nas zmian klimatycznych. I jest to spojrzenie trzeźwe, pozbawione mydlenia oczu (że technologia nas uratuje), ale też spokojne, bez panikowania czy lamentowania. Life is life, show musi go on, a jak zniknie człowiek (i gatunki, które z nami koegzystują), to zostaną z pewnością bakterie, karaluchy i szczury.

zy Twój dom pełen jest roślin? Czy jesteś z rodzaju Ogrodników potrafiących ususzyć kaktusa, a może pod Twoją ręką rośnie wszystko? Jeśli interesuje Cię w jaki sposób rośliny mogą pomóc w skazaniu przestępców, mam idealną pozycję dla Ciebie. David J. Gibson „Dowody zbrodni. Jak rośliny rozwiązują zagadki kryminalne”. Napisana z pasją, przez jednego z ostatnich „prawdziwych” botaników, ale przy tym prosto i zrozumiale nawet dla roślinnego laika. To kompendium wiedzy, okraszone licznymi sprawami kryminalnymi, niekiedy krwawymi. Dowiesz się z niej o analizie roślinności, która wyrasta nad ukrytymi grobami. O tym jak Ted Bundy został powiązany z jednym z miejsc jego zbrodni. Jakie grzyby wyrastają na ciałach ofiar. Co mówi śledczym otoczenie. I wiele innych. To była chyba najprostsza z książek tego wydawnictwa, do tego nie za długa, z odpowiedniej długości rozdziałami. Zaskakująco przyjemna lektura - momentami może zbyt wytłumaczona. Jednak dała do myślenia, a przede wszystkim zaciekawiła. Zwróciła zdecydowanie moją uwagę na tak zwane „roślinne tło”. Polecam Wam ją z zielonym sumieniem 🌱

Książka Wszystkie trupy prowadzą do Rzymu autorstwa Emma Southon to błyskotliwa, momentami bezczelna, a przede wszystkim niezwykle wciągająca podróż przez najmroczniejsze zakamarki historii starożytnego imperium. Już sam tytuł zapowiada ton opowieści – będzie krwawo, ale też przewrotnie i z przymrużeniem oka. Southon udowadnia, że Rzym można opowiadać inaczej: nie jako pomnikową cywilizację marmuru i prawa, lecz jako świat obsesyjnie zafascynowany śmiercią. Autorka wychodzi od najbardziej znanych przykładów – mitu o Romulusie i Remusie, zabójstwa Juliusza Cezara czy spektakularnych końców kolejnych cesarzy. Pojawiają się tu postacie takie jak Juliusz Cezar, Kaligula, Klaudiusz czy Galba – ale nie w formie szkolnego streszczenia. Southon zdejmuje z nich patynę podręcznikowej powagi i przygląda się faktom: kto zginął, dlaczego, komu to się opłacało i jak bardzo przemoc była wpisana w codzienne funkcjonowanie państwa. Największą siłą książki jest jej styl. Autorka pisze z humorem, ironią i wyraźnym dystansem do patosu, który zwykle towarzyszy opowieściom o starożytności. Potrafi jednym akapitem rozbroić mit „wzniosłej” republiki, by za chwilę pokazać, że rzymska polityka była brutalną grą interesów, w której morderstwo stanowiło legalne – lub półlegalne – narzędzie działania. Jej narracja jest dynamiczna, pełna współczesnych odniesień i celnych komentarzy. Dzięki temu czytelnik nie ma wrażenia obcowania z suchą monografią, lecz z pasjonującą opowieścią historyczną. Southon przekonująco pokazuje, że zabijanie w Rzymie nie było wyłącznie wynikiem chaosu czy degeneracji elit. Było częścią systemu. Egzekucje publiczne, walki gladiatorów w Koloseum, polityczne czystki – wszystko to wpisywało się w kulturę, która śmierć traktowała jako widowisko, ostrzeżenie i narzędzie kontroli społecznej. Szczególnie interesujące są fragmenty dotyczące prawa i społecznego przyzwolenia na przemoc. Autorka zadaje niewygodne pytania: czy Rzym był bardziej brutalny niż inne cywilizacje, czy po prostu lepiej udokumentowany? Książka nie jest jednak wyłącznie zbiorem makabrycznych anegdot. To przemyślana analiza mechanizmów władzy i propagandy. Southon obnaża sposób, w jaki historycy antyczni – tacy jak Swetoniusz czy Tacyt – kreowali wizerunki cesarzy, często wyolbrzymiając ich okrucieństwo, by nadać historii dramatyzmu lub moralnej lekcji. Dzięki temu czytelnik dostaje nie tylko opowieść o zbrodniach, lecz także refleksję nad tym, jak powstaje historia. „Wszystkie trupy prowadzą do Rzymu” to pozycja dla tych, którzy lubią historię podaną bez akademickiego zadęcia, ale z solidnym zapleczem badawczym. Humor może momentami wydawać się ostry, a język – bezpośredni, jednak właśnie to nadaje książce charakter. Southon udowadnia, że przeszłość nie musi być śmiertelnie poważna, nawet jeśli opowiada o śmierci. To pełnokrwista, inteligentna i odświeżająca opowieść o imperium, które budowało swoją potęgę nie tylko na prawie i infrastrukturze, lecz także na przemocy. Po tej lekturze trudno patrzeć na starożytny Rzym wyłącznie przez pryzmat marmurowych ruin – w ich cieniu zawsze czai się jakiś trup.

Znowu o AI, choć tematyka sztucznej inteligencji przekracza moje kompetencje zrozumienia jej technicznych zagadnień, to ostatnio odczuwam potrzebę zgłębiania się w tą tematykę i takie książki tylko utwierdzają mnie w przekonaniu że na każdy temat można pisać ciekawie, rzeczowo, nie clickbaitowo, ale dostępnie dla szerszego odbiorcy.

Mam bardzo mieszane odczucia wzgledem tej ksiazki. Pozycja jak najbardziej potrzebna, pelna wiedzy i przykladow. Autorka do znudzenia przypomina o ruchu, niepaleniu i zdrowym odzywianiu. No a lyzka dziegciu? Sluchalem audiobooka i ton pani lektorki w ogole mi nie podszedl. Jakbym byl na nudnym wykladzie. I chyba forma tej ksiazki jest taka wykladowa z cala masa powtorzen. Do tego polecam posiadac co najmniej podstawowa wiedze z biologii komorki lub genetyki, zeby sie nie pogubic. Po lekturze nie mam wiecej nadziei, moze wiecej zrozumienia trudnego zadania onkologii...

🧬🌀 "Co to jest życie?” – definicja, która ucieka 🌀🧬 🎭 Gatunek: popularnonaukowa wyprawa + filozofia w kieszeni + reportaż z laboratoriów i idei
 🌡️ Nastrój: ciekawość bez zadęcia, humor w punkt, zachwyt kontrolowany (czyli „wow”, ale z hamulcem)
 🎧 Tryb czytania: rozdziałami, bo to są kolejne „fronty” jednego pytania
 ⭐ Ocena: 9/10 — bo jest mądrze, klarownie i zostawia głowę w trybie „jeszcze trochę pomyślę” 🧠 Sedno – co ta książka robi najlepiej 🧠
 Zimmer bierze pytanie, które zwykle kończy się albo patosem, albo suchą definicją, i robi rzecz trudniejszą: pokazuje, że „życie” nie jest jedną bramką, tylko strefą graniczną. Im bardziej próbujemy je przyszpilić, tym bardziej wychodzi, że to pojęcie jest zlepione z biologii, chemii, informacji, energii, ewolucji… i naszych ludzkich intuicji. 🔬 Mocne strony – dlaczego to wciąga 🔬
 🔹 Nauka jako przygoda, nie kazanie: laboratoria, eksperymenty, spory, ślepe uliczki — i to wszystko podane tak, że chce się iść dalej.
 🔹 Równowaga: jest fakt, jest kontekst, jest odrobina uśmiechu — i nie ma „sekty definicji”.
 🔹 Filozoficzne domknięcie bez mistyki: dostajesz refleksję, ale taką, która stoi na danych, a nie na mgiełce.
 🔹 Paradoks w prezencie: niby „domyka”, a jednak rozszerza horyzont — bo po tej lekturze trudniej mówić o życiu jak o czymś oczywistym. 🪓 Co może zgrzytać (minimalnie) 🪓
 🔹 Momentami czuć, że temat jest „hydra”: dużo wątków i przejść, więc jeśli ktoś oczekuje jednej, eleganckiej definicji w 3 zdaniach — tu jej nie dostanie (i dobrze, ale trzeba to lubić).
 🔹 Bywa, że skala opowieści (od mikro do kosmosu) robi efekt „wow”, ale też lekko rozprasza — to raczej mapa myślenia niż jedna linia argumentu. 🧷 Wytrych pamięci 🧷
 Nie pytaj: „czy to żyje – tak/nie?”
Pytaj: „jakie warunki musi spełniać, żeby w ogóle sensownie mówić o życiu?”
I nagle robi się ciekawie. 🎞️ Migawka 🎞️
 Człowiek wchodzi do laboratorium z pytaniem „co to jest życie?”, a wychodzi z czymś lepszym: z podejrzeniem, że nasze definicje są bardziej o nas niż o świecie. 👤 Dla kogo 👤
 🔹 dla tych, co kochają tematy „życie / świadomość / granice” i chcą, żeby ktoś to podał bez patosu i bez infantylizacji
 🔹 dla fanów nauki, ale też dla tych, którzy lubią, gdy nauka dotyka metafizyki… i się nie kompromituje 🔎 Clue 🔎
 Najbardziej żywe w tej książce jest to, że nie udaje, iż życie da się zamknąć w definicji bez strat.

Arcyciekawa pozycja o codzienności starożytnej Grecji i Rzymu, napisana w formie zbiorów ciekawostek odpowiadających na, zdawałoby się, proste pytania. Duży plus za streszczenie historii tych naszych dwóch starożytnych korzeni umieszczone na końcu, oraz za bogatą bibliografię i polecajki. Całość w zamierzony sposób uproszczona (popularnonaukowa, ale z masą przypisów do profesjonalnych prac), z myślą o uczniach szkół średnich. Polecam laikom, a zwłaszcza młodzieży (pasjonaci i specjaliści będą się nudzić). Dużo lepsza niż ideologicznie zaangażowana „Jak zmieścić całą starożytność…” Papakostasa. ------------------- „Angielskie nazwy dni tygodnia pochodzą od ludów germańskich, które osiadły na terenach cesarstwa rzymskiego i wzorując się na Rzymianach, powiązały dni tygodnia z bogami. Ponieważ nie miały one odpowiednika Saturna, zdecydowały, że sobota będzie dniem tego rzymskiego boga [Saturday]. Nazwanie przez z nich niedzieli dniem Słońca [Sunday], a poniedziałku dniem Księżyca [Monday] jest oczywiste. Ale jeśli chodzi o wtorek, zastąpiły Marsa własnym bogiem wojny, Tiwem [Tiw’s day = Tuesday]. Wodan zastąpił u nich Merkurego [Woden’s day = Wednesday, środa], Thor – Jowisza [Thor’s day = Thursday, czwartek], a Friggą – Wenus [Frigg’s day = Friday, piątek]”. „Niekiedy twierdzi się, że Grecy używali roślin o właściwościach psychoaktywnych do wzmacniania doznań religijnych, ale nie ma na to jednoznacznych dowodów. Świadectwa rekreacyjnego zażywania narkotyków są równie skąpe. Chociaż Grecy i Rzymianie uprawiali mak lekarski, wydaje się, że używali oni narkotycznego mleka tylko w celu złagodzenia bólu i wywołania snu”. „Po łacinie paganus dosłownie znaczy „prostak” lub „kmiotek”. We wschodnich prowincjach cesarstwa z kolei pogan nazywano Hellenami, czyli Grekami”.

Zagadki ludzkiego umysłu od wieków stanowią jedną z najbardziej fascynujących i niepokojących domen nauki, a książka „Śpiące królewny. Tajemnicze przypadki ze świata neurologii” jest tego najlepszym dowodem. Suzanne O’Sullivan, ceniona lekarka neurolog, zabiera nas w podróż do miejsc, gdzie granica między ciałem a psychiką ulega całkowitemu zatarciu. Omawiana tematyka skupia się na tzw. zaburzeniach psychosomatycznych, które manifestują się w sposób spektakularny i masowy. Fabuła tej popularnonaukowej opowieści prowadzi nas od szwedzkich klinik, gdzie dzieci uchodźców zapadają w wielomiesięczny letarg (tytułowy syndrom rezygnacji), przez Nikaraguę dotkniętą zbiorowymi drgawkami, aż po amerykańskie szkoły średnie, w których nastolatki nagle zaczynają cierpieć na tiki przypominające zespół Tourette’a. To detektywistyczne śledztwo, w którym narzędziem nie jest skalpel, lecz empatia i wnikliwa obserwacja kulturowego kontekstu choroby. Daję 7/10 ponieważ mamy do czynienia z błyskotliwą i głęboko humanistyczną analizą tego, jak nasz mózg potrafi „wyłączyć” ciało, by chronić nas przed traumą, której nie jesteśmy w stanie udźwignąć. O’Sullivan napisała książkę, która jest równie fascynująca, co przerażająca, rzucając wyzwanie zachodniemu, czysto biologicznemu podejściu do medycyny. Ciało, które krzyczy milczeniem Największym atutem książki jest jej zdolność do odczarowania chorób psychosomatycznych. Autorka z ogromną pasją i szacunkiem do pacjentów tłumaczy, że „to tylko w twojej głowie” nie oznacza, że choroba jest zmyślona. Przeciwnie – ból, paraliż czy śpiączka są najzupełniej realne, choć ich źródło tkwi w nieuświadomionym cierpieniu psychicznym. O’Sullivan pokazuje, jak wielką rolę w kształtowaniu objawów odgrywa kultura i społeczne oczekiwania. Globalne spojrzenie: Autorka nie zamyka się w murach londyńskiego gabinetu. Podróżuje po świecie, by zrozumieć, dlaczego konkretne społeczności wypracowują specyficzne sposoby chorowania. Literacki kunszt: Historie pacjentów są opisane z wrażliwością godną najlepszej prozy, co sprawia, że skomplikowane terminy neurologiczne stają się zrozumiałe i bliskie czytelnikowi. Ważna lekcja pokory: Książka uczy nas, że mimo ogromnego postępu technicznego, wciąż niewiele wiemy o potędze podświadomości i o tym, jak mocno jesteśmy połączeni z naszym otoczeniem. Od strony warsztatu „Śpiące królewny” to lektura bardzo sprawna, choć momentami jej powolne, analityczne tempo może zniecierpliwić czytelnika szukającego prostych recept. Największym problemem, a zarazem cechą tej literatury, jest to, że neurologia często pozostaje bezradna wobec opisywanych przypadków. O’Sullivan częściej stawia pytania, niż udziela odpowiedzi, co oddaje realia medycyny, ale w strukturze książki popularnonaukowej może pozostawiać pewien niedosyt informacyjny. Niektóre rozdziały wydają się nieco zbyt rozwleczone, powtarzając tezę o wyższości kontekstu nad biologią. Myśl przewodnia tej książki mogłaby brzmieć: Gdy język zawodzi, a dusza nie może już dłużej znosić cierpienia, to ciało przejmuje stery i zaczyna opowiadać historię, której nie odważył się wypowiedzieć człowiek. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto interesuje się psychologią, medycyną i socjologią. Suzanne O’Sullivan przypomina nam, że mózg to nie tylko komputer sterujący mięśniami, ale skomplikowany narrator naszego życia, który czasem decyduje się na „wymuszoną pauzę”, by nas uratować. Książka zostaje w myślach na długo, zmuszając do refleksji nad tym, jak wiele naszych codziennych dolegliwości może mieć źródło w niewypowiedzianych emocjach.

„Człowiek jest jedynym zwierzęciem, które nie tylko wie, że umrze, ale też jako jedyne potrafi o tym żartować, jedząc przy tym kanapkę z szynką” – ta myśl, choć nie jest bezpośrednim cytatem, idealnie oddaje ducha niezwykłego duetu, jaki tworzą wybitny paleoantropolog Juan Luis Arsuaga oraz ceniony pisarz Juan José Millás. Ich wspólne dzieło, „Życie i śmierć. Wielka księga pytań”, to finał trylogii, która w sposób genialny łączy naukowe fakty z literacką wrażliwością. Obserwacje autorów i struktura Formuła książki opiera się na perypatetycznym dialogu. Arsuaga przyjmuje rolę mędrca-przewodnika, współczesnego Wergiliusza, który podczas spacerów po Madrycie, wizyt na targu czy wypraw do lasu, tłumaczy zawiłości ewolucji. Millás z kolei jest „uczniem czarnowidzem”, który swoimi błyskotliwymi, często ironicznymi pytaniami sprowadza naukowe abstrakcje na ziemię. Rozdziały nie są suchymi wykładami; to raczej kronika intelektualnej przygody. Autorzy zaczynają od fundamentów życia – od tego, dlaczego w ogóle się starzejemy i dlaczego natura, tak hojna w fazie rozrodczej, staje się tak bezwzględnie oszczędna w „jesieni życia”. Arsuaga tłumaczy, że śmierć nie jest błędem systemu, lecz jego integralną częścią, mechanizmem pozwalającym na odnowę gatunku. Millás natomiast kontruje to lękiem jednostki, która nie chce być jedynie „nośnikiem genów”. Wnioski: Biologia vs. Kultura Głównym wnioskiem płynącym z tej pasjonującej debaty jest stwierdzenie, że nasze ciała są biologicznymi maszynami zaprojektowanymi do przetrwania w zupełnie innych warunkach, niż te, które sami sobie stworzyliśmy. Arsuaga dowodzi, że starość to „wynalazek” kultury i medycyny – w naturze zwierzęta rzadko dożywają wieku geriatrycznego. Autorzy konstatują, że choć nauczyliśmy się oszukiwać śmierć i przedłużać życie, wciąż nie potrafimy pogodzić się z biologicznym terminem ważności naszych komórek. Śmierć jawi się tu jako cena, jaką płacimy za złożoność naszego organizmu. Mocne strony: Unikalna chemia: Dialog między naukowcem a humanistą sprawia, że trudne tematy (biologia molekularna, genetyka) stają się zrozumiałe i fascynujące. Humor i dystans: Książka o umieraniu, która potrafi rozbawić do łez, to rzadkość. Millás swoim sarkazmem rozbraja powagę tematu. Erudycja: Arsuaga sypie przykładami z paleontologii i zoologii jak z rękawa, tworząc szeroki kontekst dla ludzkiej egzystencji. Słabe strony: Dygresyjność: Momentami autorzy tak bardzo odpływają w anegdoty, że czytelnik spragniony twardej wiedzy może poczuć się lekko zdezorientowany kierunkiem rozmowy. Specyficzny styl: Dla osób szukających czysto naukowej publikacji, literackie wstawki Millása mogą wydawać się zbędnym „ozdobnikiem”. „Życie i śmierć” to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, co to znaczy być „nagą małpą” w XXI wieku. To książka, która uczy pokory wobec natury, ale robi to w sposób niezwykle elegancki i pełen życia.

Muszę powiedzieć że bardzo zaskoczyła mnie ta książka. To już któraś z tej serii z WP i dotychczas zawsze miałam jakiś niedosyt po tych lekturach. Zanim się do niej zabrałam mój entuzjazm był już nieco słabszy. Ale bardzo pozytywnie się zaskoczyłam. I książkę doczytałam bardzo szybko. Opowiada o rytuałach bardzo szeroko pojętych, autor wchodzi nieco głębiej analizując je i porównując między sobą. Naprawdę duża dawka wiedzy.

Pisała babeczka więc dziwić nie ma się czemu, iż słowa plotkarskie i emocjonalne dobrała była. Gdy pod uwagę weźmiemy, iż dzieckiem dwóch zakonników jest byłych, już wszystko układać się zacznie nam w naszej głowie życiem styranej. Tekst cały to jeden artykuł długi gazetowy w prasie lewicowej. "Wysokie Obcasy" przyjęły by go z rękoma otwartymi. Częstotliwość powtórzeń przywołuje na myśl książki składane z artykułów owych. A podobno jest to samodzielna książka pisana na podstawie notatek. Zawiodła redakcja, czy może..? Pełno tu gawędziarskiego zamieszania chronologicznego, wartościowania amatorskiego i dopowiedzeń niepotrzebnych, by wątki skleić jaśniej dla umysłów płochych. Jest to książka dla motłochu, ale i najwięcej motłoch jej potrzebuje. Napisana ażeby, nie odrywając od doczesności kieratu, bezmyślnie wciągniętą zupełnie być mogła. Przedmiot podszeptuje, że plotkara zainteresowanie wzbudzić chciała, i pewnie po części prawdą jest, iż potrzeby nakaz z wnętrzności był płynął. Nie będziemy się nad tym przebiegłem ruchem pastwić jednako. Zagadnienia poruszane tutaj na ustach wszystkich być powinny, rozbijając łby zakute, które, tak zabawnie, się w swym kołtuństwie, o tę książkę potykają rozumowo i moralnie. Ich napaści żarliwe, urazą i srogim unoszeniem się przeplatane, świętą arogancją zaprawione, zaprawdę przywołują obrazy z którymi przyjdzie nam obcować czytając. Ocena moja ze stanowiska rozumu wychodzi. Gdyby motłochowe czułości stanowić o niej miały najwyższą ocenę były by wystawiły. Pozdrawiam psycholi wąglikiem chrystianizmu zarażonych. Niechaj dusza wasza spokoju zazna kiedyś, którego sami siebie ochoczo tak pozbawiacie.

Książka „Śniadanie z cząstkami. Czyli jak ugryźć fizykę kwantową” autorstwa Sonii Fernández-Vidal oraz Francesca Mirallesa podejmuje próbę popularyzacji fizyki współczesnej, częściowo posługując się w tym celu narracją quasi-literacką. Punktem wyjścia są rozmowy prowadzone przy śniadaniu, które mimo że są lekkie w formie, to sięgają po zagadnienia z zakresu mechaniki kwantowej, kosmologii i filozoficznych konsekwencji nauki. Fernández-Vidal jest fizyczką kwantową i popularyzatorką nauki, związana m.in. z CERN-em, natomiast Miralles to dziennikarz i pisarz interesujący się głównie zagadnieniami z dziedziny psychologii oraz duchowości. Książka ukazała się po hiszpańsku w 2013 roku, a polski przekład, opracowany przez Jana Wąsińskiego pod redakcją naukową Marii Brozowskiej, został wydany w 2023 roku przez wydawnictwo Insignis . Struktura publikacji jest luźna i epizodyczna. Zamiast klasycznego wykładu otrzymujemy serię rozmów, metafor i anegdot, które mają stopniowo oswajać czytelnika z trudnymi pojęciami, takimi jak zasada nieoznaczoności Heisenberga, dualizm korpuskularno-falowy czy natura czasu. Autorzy konsekwentnie unikają formalizmu matematycznego, stawiając na obrazowe porównania i narrację opartą na codziennych doświadczeniach. Fizyka nie jest tu prezentowana jako zamknięty zbiór praw, lecz jako proces poznawczy, pełen paradoksów i nieintuicyjnych wniosków. Bardziej uporządkowane i pogłębione omówienia wybranych zagadnień zostały przeniesione do dodatków zamieszczonych na końcu książki. Zabieg ten pozwala utrwalić wiedzę bez przerywania głównej narracji, która konsekwentnie utrzymana jest w luźniejszym, konwersacyjnym tonie. Najmocniejszą stroną książki jest właśnie umiejętność tłumaczenia abstrakcyjnych idei w sposób przystępny i nienarzucający się. Już na początku książki, czytelników onieśmielonych ambitną tematyką, uspokaja cytat Richarda Feynmana „nikt nie rozumie mechaniki kwantowej”. Autorzy przekonują, że brak pełnego zrozumienia fizyki kwantowej nie powinien nas zniechęcać do zapoznania się z tą dziedziną, a do całego zagadnienia warto podejść z ciekawością, ale bez presji. Fernández-Vidal wielokrotnie podkreśla, że fizyka kwantowa zmusza nas do porzucenia potocznych kategorii myślenia. Autorzy pokazują, jak bardzo nasze wykształcone w świecie makroskopowym intuicje, zawodzą w konfrontacji z rzeczywistością subatomową. Rozważania te odnoszone są do konceptów psychologicznych i duchowych, miejscami ocierając się o stylistykę literatury pop-psychologicznej, czy motywacyjnej. Ten ostatni aspekt może być dla części czytelników zaskakujący, a nawet zbyt daleko posunięty, mi jednak przypadł do gustu, autorzy umiejętnie balansują na granicy i nie zapędzają się nadmiernie w tę tematykę. Momentami jednak ta humanistyczna ambicja staje się słabszą stroną książki, szczególnie aspekt w warstwie fabularnej, gdzie pojawia się kilka fragmentów o wyraźnie fantastycznym charakterze. Nie spodziewałam się, że w książce o fizyce kwantowej natknę się na działający wehikuł czasu, ani spotkam wróżki, które w świecie przedstawionym Sonii i Francesca traktowane są jak realne wydarzenia. Fragmenty te pojawiają się w pierwszej połowie książki i podczas lektury, zastanawiałam się, czy nie jestem zdecydowanie powyżej docelowej grupy wiekowej. Narracje te do tego stopnia odstają się od reszty fabuły, że gdy chochliki okazały się jedynie snem, odczułam wyraźną ulgę. Doceniam fikcyjną narrację jako narzędzie pomagające zrozumieć trudne koncepcje, jednak te dwa rozdziały wyróżniają się negatywnie swoim infantylizującym wydźwiękiem. „Śniadanie z cząstkami” może być dobrym punktem startu dla osób, które do tej pory postrzegały fizykę jako dziedzinę hermetyczną i niedostępną. Nie jest to pozycja pogłębiona ani systematyczna, lecz raczej zaproszenie do dalszego zainteresowania się nauką i zadawania pytań. To książka bardziej inspirująca niż wyjaśniająca, ale w moim odczuciu, dla zupełnego laika działa to na jej korzyść. Ostateczny wydźwięk książki jest bardzo optymistyczny i pełen nadziei wobec nauki. W tym kontekście, retrospekcyjnie, nawet wyróżniające się elementy fantastyczne wpisują się w fundamentalnie radosne spojrzenie na rozwój wiedzy i przyszłość ludzkości. Jest to wręcz idealna pozycja dla osób, którym fizyka kojarzy się z poczuciem beznadziei doświadczanym przed kolejnym sprawdzianem lub egzaminem. Autorzy powoli i bez presji pozwalają czytelnikowi oswoić się z tą skomplikowaną tematyką, dzięki czemu w mojej opinii doskonale spełnia swoją popularyzatorską funkcję. Nie jest to może książka zmieniająca życie, ale bardzo przyjemna lektura, która, moim zdaniem, zasługuje na ocenę 8/10. Doceniam klarowność przekazu i próbę połączenia nauki z refleksją humanistyczną.

"(Bardzo) krótka historia życia na Ziemi" to książka z gatunku literatury popularnonaukowej autorstwa brytyjskiego paleontologa i biologa. Jak sam tytuł wskazuje, książka opisuje historię życia na naszej planecie od jego początków, aż do czasów współczesnych. Każdy z rozdziałów został poświęcony innemu etapowi ewolucji i skupa się na innych zagadnieniach. Całóść została przedstawiona w chronologiczny sposób zaczynając od powstania Ziemii, poprzez pojawienie się na niej życia, aż do czasów Homo sapiens. W środku znajdziemy, więc sporo informacji o najwcześniejszych formach życia powstałych w oceanach, o pojawieniu się pierwszych rośliń czy też o późniejszym wyjściu oragnizmów na ląd. W późniejszych rozdziałach dowiemy się czegoś więcej na temat dinozaurów oraz ewolucji Homo. Niewątpliwie książka zawiera sporo interesujących i poszerzających wiedzę informacji na temat powstawania życia na Ziemi. Jednak mam mały problem z formą książki, która w moim odczuciu została przedstawiona w nużący i trochę chaotyczny sposób. Przez to całość nie okazała się dla mnie, aż tak angażująca jak tego oczekiwałam. Niemniej cieszę się, że dałam szansę książce i pogłębiłam swoją wiedzę w tym temacie.

Najbardziej spodobało mi się przekrojowe podejście do tematu – autor w przystępny sposób prowadzi czytelnika przez różne teorie i etapy badań nad powstaniem życia. Przyznam jednak, że niektóre rozdziały były pełne specjalistycznych pojęć biologicznych, co stanowiło dla mnie spore wyzwanie. Ogólnie jest to wartościowa lektura, szczególnie dla osób zainteresowanych tematyką ewolucji życia, choć wymaga od czytelnika nieco cierpliwości i skupienia.

Bardzo dobrze, przystępnie napisana, celne wnioski. Generalnie odwieczna debata po co nam myślenie w lekko ironicznej, lekkiej formie. Można dyskutować z prowadzoną zręcznie narracją wnioskiem, ale bezsprzecznie coś w tym jest. Odkrywcze, błyskotliwie napisane, autor nie nudzi, choć do części wniosków sami zapewne dochodzimy. I dalej tak naprawdę nie wiemy ani dlaczego, ani po co nam myślenie a już tym bardziej skąd to się wzięło i czym jest tak naprawdę inteligencja. Za to sporo ciekawostek o inteligencji i sposobie "myślenia" innych gatunków - o których na pewno nie mieliście pojęcia..

Mózg to taki organ, który wiele potrafi znieść i wiele potrafi naprawić, dlatego tak ważne jest, żeby o niego dbać. Coraz częściej w różnych treściach - i w internecie, i poza nim - zwraca się uwagę właśnie na to. Nasze ciało może przejść przez różne choroby, ale jeśli nasze myśli zaczną upadać, to i mózg zacznie tracić siłę, a wtedy może to być dla nas koniec. To bardzo nas odróżnia od technologii, która rozwija się wokół nas i za naszym udziałem. Ta książka bardzo obrazowo pokazuje, jak wiele niewiadomych kryje się w naszym mózgu. I też to, że ten organ potrafi się niesamowicie zmieniać, nawet wtedy, gdy jakaś jego część przestaje istnieć albo zostaje usunięta. Mózg potrafi się przeorganizować, zmienić nas, a mimo to pozwolić nam żyć i dalej funkcjonować. To jest naprawdę odkrywcze. Inne części ciała, jeśli zostaną wycięte lub stracone w wyniku choroby czy wypadku, zmieniają nasze funkcjonowanie, ale nie zmieniają naszej tożsamości. Bez ręki ciało musi się dostosować i jakoś sobie poradzimy. Natomiast brak fragmentu mózgu wpływa na to, kim jesteśmy, a jednocześnie wiele funkcji tej utraconej części zostaje przeniesionych do innych obszarów. Uważam, że to jest niesamowita „supermoc” wszystkich istot posiadających mózg. W książce dowiadujemy się nie tylko tego, jak fascynujący i zmienny jest ten organ, ile informacji o nas samych w nim się kryje, ale też jak działają jego funkcje i jakie tajemnice mogą się w nich skrywać. Zostało to opisane w tak przystępny sposób, że łatwo można wszystko sobie wyobrazić i płynnie zrozumieć to, co autor nam pokazuje. To duży plus tej książki, więc czyta się ją szybko i lekko, mimo że porusza tematy trudne i wymagające czasu na refleksję. Uważam ją za fajne odkrycie, jako lekką książkę o ważnych rzeczach. I takich książek potrzebujemy więcej na naszym literackim rynku 😊