Cięższą podajcie mi zbroję : powieść o młodości Adama

Książkę czytałem w czasach kiedy o tych sprawach dopiero zaczynało się głośno i bez obaw mówić. Jej warstwa dokumentalna (obok opisu samych zdarzeń) raczej nie robi dziś większego wrażenia, a i fakt, że są to tylko fragmenty legendarnych dzieł (Czapski i Grudziński) też tonuje aplauz. Raczej jako dokument świadków (aktorów) tamtych wydarzeń, ale też możliwość pójścia drogą na skróty, czyli zaoszczędzenie czasu na lektury całych książek. A poza tym od strony warsztatu literackiego przykład dobrej, czy nawet bardzo dobrej prozy i właściwie ocena dotyczy tylko tej warstwy opiniowanej książki.

POLISH-AMERICAN DREAM „Dziwnie, dziwnie człowiekowi w Chicago” – śpiewał w 1971 roku w Piwnicy pod Baranami Mieczysław Święcicki do słów Włodzimierza Majakowskiego. To jedno zdanie jest chyba najlepszym streszczeniem „Wakacjuszki”. Zofia Mierzyńska (ur. 1949) niezwykle realistycznie opisuje losy chicagowskiej Polonii, która wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych w latach 80-tych, na fali kryzysu wywołanego wprowadzeniem stanu wojennego. Książka ta stała się pierwszym polonijnym bestsellerem, ponieważ nikt wcześniej nie opisywał codzienności w tak bezkompromisowy sposób, zjawisk przecież ogólnie znanych, ale traktowanych dotąd jako swoiste tabu. Na przykładzie Anieli, prostej wiejskiej kobiety, wysłanej przez męża do USA, by poprawić byt rodziny, widzimy tu pewien problem, ogół zjawisk, archetyp. Ciężki los polskiego emigranta, katorżniczą pracę za grosze, niemożność przystosowania się do nowego otoczenia. Zwłaszcza wtedy, w latach 80-tych, wielu spotkał los podobny do bohaterki „Wakacjuszki”. Autorka skupia się na opisie życia na Jackowie, polskiej dzielnicy Chicago, będącej de facto polskim gettem i bezlitośnie rozprawia się z postawami rodaków. Skąpstwo, wzajemne kradzieże i oszustwa, mieszkanie po piwnicach, pęd do pieniądza, zaściankowość, obłuda i hipokryzja (głęboka wiara katolicka nie przeszkadza z reguły w okradaniu, oszukiwaniu i podkładaniu przysłowiowych świń swoich rodaków, nie ma też problemu by pogodzić patriotyzm z usłużnością wobec systemu komunistycznego). To wszystko są rzeczy ogólnie znane, ale dowiadujemy się też o nie zawsze kryształowym „prowadzeniu się” Polaków za wielką wodą, dobierających się w tzw. „małżeństwa chicagowskie”, nieformalne związki tylko w celu większych oszczędności i wygody, czy też fingowane małżeństwa, tylko w celu otrzymania zielonej karty. Polskie Chicago, ukazane przez Mierzyńską to świat niesprawiedliwy, zły, zakłamany, świat pseudowartości, gdzie liczy się nie Pan Bóg, tylko Pan Boss – apostoł prawdziwego boga – dolara. Rzeczy, które miały znaczenie w Polsce, jak chociażby wyższe wykształcenie, na emigracji ulegają kompletnemu przewartościowaniu i odwróceniu, skoro na Jackowie można usłyszeć na przykład takie zdanie: „Panie profesorze ile worków garbedziu (śmieci) zebrał pan dzisiaj?”. Tematyka polskiego emigranta w Stanach Zjednoczonych została już wyeksploatowana, przede wszystkim w książkach Janusza Głowackiego, po części także u Jerzego Kosińskiego i Janusza Odrowąża-Pieniążka („Moje małżeństwo z Lyndą Winters”) – Zofia Mierzyńska zgłasza w tym temacie zupełnie odrębny głos, pozbawiony zbędnej fikcji i ironii, bezkompromisowo realistyczny, wręcz naturalstyczny. Jednak nie można odmówić „Wakacjuszce” aspektu humorystycznego, wiele sytuacji wywołuje szczery śmiech, choć jednak w większości przypadków jest to śmiech przez łzy. Choćby wtedy, gdy Mierzyńska opisuje historię górala, który wracając do Polski zabrał ze sobą telewizor, żeby rodzinie pokazać, jakie w tej Ameryce są kanały. Albo wtedy pisze: „W mojej wsi to połowa ludzi do Ameryki wyjeżdża z musu. Ostatnio to nawet losowania robią, kto zapałkę ze złamanym łebkiem wyciągnie, ten musi jechać. Takie sądy nad nim robią rodzinne. Choćby się jeden z drugim nie wiadomo jak opierał, to wyjechać musi, rodzina tak postanowiła. Przed takim losowaniem to w kościele pełno, tak się modlą, żeby na jednego czy drugiego nie wypadło”. To akurat, jak sądzę, ponury realizm tamtych czasów, bo na przykład w podrzeszowskim Sędziszowie Małopolskim, siedmiotysięcznej mieścinie, w której do niedawna pracowałem, w latach osiemdziesiątych procent emigrantów zarobkowych do USA był tak duży, że jedna z głównych ulic doczekała się nowej nieoficjalnej nazwy – tzw. „Reganówki” – bowiem większość tam mieszkających postawiło sobie domy z pieniędzy zarobionych w Stanach za czasów Ronalda Reagana. „Wakacjuszka” przede wszystkim jednak opowiada o bolesnym zderzeniu się z tzw. American Dream, o tym, że udziałem większości emigrantów jest ciężkie życie na obczyźnie, bezsilność, tęsknota, wyobcowanie... We wstępie do wydania z 1990 roku (Wydawnictwo Polonia) zamieszczono coś na kształt kwestionariusza osobowego, podsumowującego podstawowe dane na temat autorki. Zapytana o swoje marzenie, Zofia Mierzyńska pisze: „Wrócić do Polski i zamieszkać gdzieś w górach”. Z researchu przeprowadzonego w celu napisania tej recenzji dowiedziałem się, że Zofia Mierzyńska zrealizowała swoje marzenie, wróciła do kraju, a obecnie prowadzi gospodarstwo agroturystyczne w jednej z podkrakowskich wsi.

Bardzo ciekawe wspomnienia młodego człowieka który znalazł się w drużynie Jerzego Hoffmana, kręcącej "Ogniem i mieczem". Mamy spojrzenie od środka, mnóstwo smaczków i ciekawostek, świetnie opisane - czyta się jednym tchem. I porządnie wydane przez "Prószyński i S-ka". Jedyny minusik tej lektury to mała ilość zdjęć. Ale przecież można ich trochę znaleźć w internecie czy innych książkach. A mnie przy czytaniu zżerała ... zazdrość ;) bo gdy przed laty usłyszałem że Jerzy Hoffman ma plany co do "Ogniem i mieczem" to w mojej głowie od razu powstał pomysł by jakoś wziąć w tym udział. Ale niestety, zanim pan Jerzy faktycznie zaczął realizację filmu, minęło trochę lat i moje plany wzięły w łeb - praca, brak czasu itp. czyli tzw. proza życia. Za to autor na tym opóźnieniu skorzystał, jak sam wspomina na samym końcu - bo po prostu zdążył dorosnąć. Zazdroszczę mu tego do dziś :) I żałuję że nie mamy wielu podobnych wspomnień z realizacji innych naszych wielkich produkcji. Czytałoby się :) Reasumując - panie Łukaszewicz, znakomita robota, brawo :)

Cóż za sympatyczna książka! Otrzymana z okazji ukończenia przedszkola jakieś pięć dekad temu, przeleżała na półce, by teraz stać się miłą niespodzianką. Sięgnęłam po nią bez specjalnego zapału gdyż od zawsze budziła moją nieufność ze względu na czas, w którym została napisana - lata 60-te, pełny PRL. A tu spotkało mnie prawdziwe zaskoczenie! Marian Brandys i jego afrykańska przygoda okazali się lekturą przyjemną, ciekawą, dowcipną i pouczającą. Jego reporterskie przygody w Egipcie, Sudanie i Abisynii, w których towarzyszyli mu: apodyktyczny handlowiec (a zarazem dawny, szkolny kolega) - Paweł oraz wiecznie marudzący, nieznośny i nietaktowny referent ambasady polskiej – komiczny pan Bieganek – to lektura, którą czyta się z uśmiechem na ustach, mimo, że pośród zabawnych i ciekawych perypetii autor poruszył tutaj też tematy bardziej bolesne i poważne jak na przykład angielskie bestialstwa w Sudanie w okresie kolonizacji. Co czyni książkę dla współczesnego czytelnika jeszcze ciekawszą to fakt, że podróż autora miała miejsce dawno temu, gdy realia życia w tamtych krajach wyglądały zupełnie inaczej niż obecnie. Sam sposób podróżowania oraz zwiedzania również – wspomnę tu choćby o rzeczy zupełnie dziś nie do pomyślenia - turysta mógł sobie pościągać ze ściany i poprzymierzać eksponaty w muzeum...:). Jedyną wadą książki jest fakt, że zamieszczone w niej zdjęcia są tragicznej jakości – niestety, w PRL, w latach 70-tych było to zupełnie normalne, co widać również w wydawanych wtedy książkach Arkadego Fidlera. Warto też zaznaczyć, że książka jest całkowicie pozbawiona socjalistycznego bełkotu, w owych czasach wszechobecnego. To po prostu naprawdę świetna lektura! Przewidziana w zasadzie dla młodzieży, według mnie będzie świetna dla czytelnika w każdym wieku – kto znajdzie w bibliotece lub antykwariacie, niech się nie waha:).

Bardzo smutna książka. Autor o donosicielstwie żony dowiedział się kilkadziesiąt lat po jej śmierci. W czytelni IPN-u, gdzie dostał jej akta, doznał szoku. Dorosły mężczyzna płakał na głos, nie mogąc się opanować. Zło, które wyrządziła jego ukochana Barbara, dotknęło go już po jej śmierci, więc dylemat - wybaczyć czy nie? - staje się problemem trudnym do rozwiązania. Kto czytał "Biesy" Fiodora Dostojewskiego, temu będzie łatwiej zrozumieć, że zło nie dotyka tylko bezpośrednio osoby skrzywdzonej, ale także osób wokół - często niewinnych i niezwiązanych ze sprawą.

Książka wpadła w moje ręce zupełnie przypadkiem, na książkowej wymianie. Najpierw zwróciła moją uwagę okładką i starannym wydaniem, potem tematem- kompletnie mi nieznanym a obiecującym. To książka o Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. Napisana przez dziennikarza prywatnie związanego z tym miejscem. Książka jest więc jednocześnie osobistą opowieścią o Skolimowie, rzetelną kroniką ukazującą jego historię i losy, a także historię zawodu aktora; kopalnią anegdot ze świata artystów, hołdem dla zmarłych. Jest jednocześnie reportażem i poetycką opowieścią, którą miło się czyta. To była dobra wymiana.

Bohaterem tego opracowania jest nietuzinkowa postać - Jerzy Giedroyć. Publicysta, polityk, wydawca, wywodzący się z litewskiego rodu książęcego, podkreślający: „…proszę, aby nie uważano mnie za spolonizowanego Litwina, którego za wszelką cenę należy z powrotem zlituanizować. Jestem Polakiem i za Polaka się uważam. Litwa jest moją drugą ojczyzną, ale całe życie poświęciłem Polsce…” Człowiek, który - zdaniem Autorki - nie był łatwym rozmówcą, niechętnie udzielał wywiadów, zaczynał odczuwać osamotnienie, spowodowane odchodzeniem wieloletnich współpracowników. Nie ukrywał rozgoryczenia związanego z ówczesną wewnętrzną sytuacją Polski: „patrzę z rosnącym obrzydzeniem na to, co się dzieje”. Względem innych potrafił być „lodowaty albo niezwykle ciepły i troskliwy. Nigdy małostkowy”. Pisząc o Nim Ewa Berberyusz odwołuje się do rozmów z Zofią Hertz, Henrykiem Giedroyciem, Gustawem Herlingiem-Grudzińskim, wypowiedzi Adama Michnika i innych. Czytając fragmenty rozmów z Księciem, trudno nie zauważyć trafności sądów i niestety aktualności spostrzeżeń dotyczących sytuacji zewnętrznej naszego kraju. Obawiam się, że obecnie frustracja Jerzego Giedroycia jeszcze przybrałaby na sile. Interesujące uzupełnienie wspomnień stanowią „Alfabet Giedroycia” oraz fragmenty listów Księcia do Autorki.

Króciutka opowieść ale chwytająca za serce..Miriam Akavia w zbeletryzowanej formie przedstawiła losy swojego 17 letniego brata w okupowanej Polsce. Młody chłopak z dala od swojej rodziny (która była w krakowskim gettcie) ukrywa się po aryjskiej stronie w Lwowie. Jest sam, zdany tylko na siebie, i chyba ta wielka samotność najbardziej uderza w tej opowieśći. Polacy są tylko tłem, nie są przedstawieni jako ci żli, ale też zamykają oczy na los starszych braci w wierze..Krótka wędrówka po internecie i okazuje się, że Miriam (w Jesieni młodości pod imieniem Anna) nigdy się nie dowiedziała w jaki sposób zginął brat, dlatego mamy wrażenie że książka jest nieskończona..Polecam warto przeznaczyć kilka godzin na lekturę i swoje własne przemyślenia.

Audiobook " Odpowiedz Norymbergo!" Lata, lata temu czytałam ,, Dymy nad Birkenau ". Teraz wysłuchałam ,, Niewinni w Norymberdze". Powojenny proces zbrodniarzy niemieckich był dość głośną sprawą i większość czytelników zapewne orientuje się w temacie. Nie zmienia to faktu, że miałam ciarki na ciele gdy słuchałam jak sądzeni hitlerowcy zapewniali : "Nie jestem winien zarzucanych mi zbrodni". W książce Szmaglewska porusza również temat pamięci/niepamięci czasów okupacyjnych. Zarzuca mieszkańcom Norymbergii niefrasobliwość i krótką pamięć. Bo czy można tak szybko zapomnieć lata wojny? I czy powinno się tańczyć na gruzach miasta? Wstrząsająca relacja.

Z reguły nie oceniam takich książek w skali 1-10, ale tym razem zdecydowałam przyznać maksymalną liczbę punktów,ponieważ obozowe wspomnienia Franciszka Stryja wywołały u mnie dużo emocji. Jak każda książka traktująca o obozie i ta jest ciężka . Autor i zarazem bohater książki,, W cieniu krematorium '' doświadczył poniewierki, głodu i bicia w kilku obozach koncentracyjnych i więzieniach, a wszystko z powodu listu do brata. Wspomnienia Franciszka Stryja są bardzo przejmujące i bolesne. Jeśli ktoś szuka ciekawej książki o tematyce obozowej będzie to właściwy wybór.

Hrabia Józef Czapski, bez wątpienia patriota. Jak określono go w raporcie NKWD "przejawiał wrogi stosunek względem Związku Radzieckiego". Jako szef oddziały zajmujący się poszukiwaniem czterech tysięcy zaginionych kolegów z obozów w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie, mamiony przez najwyższe władze, że ci ludzie żyją, starał się chociaż dowiedzieć się gdzie ci ludzie są lub jak zginęli. Jak się potem okazało wszyscy zostali zamordowani lub zginęli w innych miejscach. Książka na pewno ciekawa i warta przeczytania, ale z tego powodu, że Józef Czapski był malarzem i bardzo lubił literaturę i poezję, momenty w których opisywał jakieś francuskie wernisaże, malarzy itp. nieco mnie przynudzały doprowadzając do przewracania oczami.

Widoczne lansowanie się pani Kamili Mścichowskiej. Umie odcinać kupony od popularności,którą przyniosło jej małżeństwo z aktorem. Te jej rozmowy z Łapickim czy też mikro wywiadziki nie dość,że kompletnie niepotrzebne i burzą całość tych felietonów to w dodatku są na żenująco niskim poziomie. Ale nie ma co mędrkować same felietony, przeczytałem z przyjemnością.

Rubikon czarnych dziewcząt Bogdana Szczygieła jest kolejną książką z serii Naokoło świata, która mnie zaciekawiła i chciałem przeczytać. Z autorem nie miałem dotychczas do czynienia, ale lubię podróżnicze książki z przygodami. Dlatego po nią sięgnąłem spodziewając się ciekawej, niezwykłej i wciągającej relacji z pobytu z Afryki. Książka jest relacją lekarza przebywającego pośród mieszkańców Afryki, który leczył i pomagał potrzebującym pomocy w każdej sytuacji. Autor bez upiększania ukazuje kontrast pomiędzy zwyczajami plemion i wdzierającą się cywilizacją w postaci szpitali, gdzie można otrzymać pomoc. Jednak nie tylko, bo przedstawia możliwości tamtejszych znachorów, którzy wykorzystując wiedzę również niosą pomoc potrzebującym. Pośród plemion otaczających ich trzcią i szacunkiem. Głównym poruszonym tematem są choroby wynikające z różnych przyczyn. Afryka jawi się nam jako wspaniałe, gorące i niebezpieczne miejsce, gdzie czyhają różne zagrożenia nie tylko dla mieszkańców, ale również dla osób nieuważnych i nie stosujących się do obowiązujących zasad dotyczących na przykład picia wody. Mamy podgląd na wierzenia plemion wykorzystujących obrzędy pośród chłopców do stania się mężczyznami, a dziewczynek kobietami. Opisuje związane z tym zagrożenia, obarczone tabu obrzędy i wynikające z tego powodu problemy natury medycznej z jakimi się autor stykał po ich dokonaniu. W dużej mierze oprócz poruszaniu się po tematyce tradycji, wierzeń i obrzędów plemiennych dostajemy opisy zagrożeń wynikających z samego środowiska w jakim żyją ludzie. Przedstawione nam są problemy zdrowotne spowodowane pasożytami, grzybami i wszelkimi rodzajami owadów, które występują w tym klimacie. Mające spory wpływ na ludzi mieszkających w ich pobliżu. Medyczne przypadki są przedstawione nie tylko co je powoduje, ale jak leczy się i jakie mogą być konsekwencje jeśli za późno trafią do szpitala. Przerażające opisy, nie pozbawione nieraz szczegółów, opisane zostały w relacjach autora, który miał z nimi do czynienia. Książka Rubikon czarnych dziewcząt porusza tematykę zagrożeń ze strony przyrody, pasożytniczych chorób, niedożywienia, braku higieny i tradycji plemiennych sięgających dawnych czasów, które są nadal żywe pośród mieszkańców Afryki. Kontrastują ze wdzierającą się cywilizacją i pojawieniem się zagranicznych lekarzy. Ciekawie opisuje różne przypadki medyczne od tych bardziej dramatycznych po mające szczęśliwe zakończenie. Ukazuje w nich sam początek zakażenia, drogę rozwoju i konsekwencje dla zdrowia. Znajduje jednak miejsce dla pracujących z nim osób, problemów z jakimi się borykają wynikających z chorób i wierzeń. Wszystko podane zostaje przystępnie. Relacje z jego pobytu w Afryce wzbudzają emocje, niedowierzanie i współczucie. Ukazując świat biedy i pogody mieszkańców narażonych codziennie na zagrożenie ze strony chorób, pasożytów i walk jakie nieraz wybuchają pomiędzy zwaśnionymi stronami. Książka Rubikon czarnych dziewcząt jest moją pierwszą pozycją z dorobku autora po jaką sięgnąłem. Zawsze lubiłem książki podróżnicze i przygodowe opisujące dawny świat plemion, wierzeń i nieraz kontrastu starego porządku ze współczesną cywilizacją. Autor przedstawia problemy Afryki w świetny sposób i ciekawy. Sięgając po swoje doświadczenia, poznając wierzenia i obrzędy. Zagrożenia płynące z braku higieny, przyrody, warunkami w jakich żyją na co dzień i niechęć do nowego jeżeli chodzi o leczenie w szpitalach. Książka ciekawie napisana, przystępna, ukazującą niezwykłe przypadki w sposób intrygujący. Nie pozbawiona przedstawienia otoczenia i ludzi tam mieszkających. Sięgając po nią nie spodziewałem się, że autor pisze tak dobrze i wciągająco. Relacje jakimi nas raczy w czasie czytania są niezwykłe i nie mieszczące się w głowie, nieraz obrzydliwe, a zarazem prawdziwe i przedziwne. Dlatego nie nudziłem się w czasie czytania. Same przedstawienie Afryki i jej problemów jest świetnie ukazane. Bohaterowie opowieści autora są często nie podający się mimo problemów i zawsze mający nadzieje na poprawę sytuacji. Książka Rubikon czarnych dziewcząt wciągnęła mnie początkowo pomału, ale czym dalej czytałem pochłonęła mnie zupełnie. Cieszę się z sięgnięcia po nią, bo poznałem ciekawego autora podróżniczych książek, piszącego przystępnie, po którego książki na pewno sięgnę jeszcze nieraz. Dla miłośników książek podróżniczych i przygodowych. Polecam.

Książka zawiera wiele listów i opisów, z których możemy dowiedzieć się więcej o ludobójstwie. Czytając to zastanawiałam się, czy ludzie, którzy dopuścili się tak haniebnych czynów mogli ot, tak spać w nocy? Dla mnie to jest jedno wielkie nieporozumienie, a jednocześnie ogrom przeżyć. Jestem pewna, że wiele osób uciekło przed wymierzeniem kary za swoje czyny... Niemniej Książka posiada wiele obrazów i daje do myślenia. Historia nie podlega żadnej ocenie…

Książkę przeczytałam ponad 20lat temu,ale do dziś pamiętam jakie wielkie emocje i wzruszenie wywołała u mnie historia sparaliżowanej Joni. Powieśc na pewno warto przeczytać,by przekonać się jak małe są nasze codzienne problemy w porównaniu ze światem chorych osób.

Mądre książki pochodzą od mądrych pisarzy. Jaka powinna być Kobieta XXI w. ? Skrajna feministka czy potulna „żona przy mężu” :-) A może jakiś złoty środek? Czy feminizm nie jest zbytnio zniekształcony i wynaturzony w swojej stereotypowej opinii. Czy kobiety które pragną zarabiać tyle ile mężczyźni aby godnie przeżyć i mieć zapewnioną godną (nie głodową) emeryturę, nie musieć odrabiać nadgodzin i pracować dwa razy ciężej aby zauważono ich wartość i nie łamano ich praw to skrajne feministki? Stereotypy, schematy, prawidła i to co wypada.... Od dziecka uczone aby być ciche, pokorne i podążać ścieżką oczekiwań innych. Czy to jest droga do szczęścia i spełnienia? A może raczej do samodestrukcji, okaleczania psychiki, wachlarza kompleksów i ukrywania swojej kobiecości czy też wrażliwości. Czy mamy prawo do szczęścia i wyboru? Szukając złotego środka kobieta powinna być po prostu sobą, słuchać swojej duszy i serca. Stawać do wyścigu tylko z same ze sobą. Książka porusza też kwestie kobiecej solidarności której tak mało. W rzeczywistości to mężczyźni częściej wykazują „siostrzane'' uczucia i solidarność względem siebie. Niestety brak szacunku i pogarda jest zauważalna szczególnie u kobiet na wyższych szczeblach kariery, gdzie często dają innym „siostrom” (a czasem i nie tylko siostrom) do zrozumienia, że nie są tak dobre jak one. To zjawisko jest szeroko opisywane i obszernie tłumaczone przez wielu psychologów. W Polsce hejt, brak szacunku, wdzięczności, zawiść, zazdrość i wiele innych mało pozytywnych uczuć to szczególny problem i myślę, że warto mówić głośno o tych sprawach. Szansa dla kobiet to spojrzenie w głąb siebie, odszukanie połączenia ze swoją siłą i mądrością życiową. „Siostrzane uczucia” równa się po prostu empatia. Bo mądra i silna kobieta wspiera a nie zwalcza. Ciekawa książka poruszająca ważny temat. Pani Małgosiu – czekamy na kolejne :-)

Wydawałoby się, że lepszego biografa Kabaretu Starszych Panów od autora, który wychowywał się na i ze Starszymi Panami nie ma. I pewnie już nie ma. Jednak, pomimo barwnego języka, wysiłków by przywołać minionego ducha, czegoś w tej opowieści zabrakło. Kronikarskie relacje każdego odcinka serii mógłbym porównać, zachowując proporcje, z opisywaniem mojej drogi z pracy do domu. W ten sposób trudno oddać czar Kabaretu. O wiele bardziej zachwycające są wspomnienia Dziewońskiego, Kwiatkowskiej, Krafftówny, tylko mało ich. Tak, jak i anegdot w tej książce niewiele.