Powstanie listopadowe 1830-1831. Polityka - Wojna - Dyplomacja

,,Dzieje pierwszej krucjaty” to wyjątkowy zabytek średniowiecznego kronikarstwa. Anonimowy autor dzieła brał udział we wszystkich opisywanych przez siebie wydarzeniach, co sprawiało, że doskonale znał przebieg opisywanych przez siebie wydarzeń. Mimo tego, jest raczej bezstronny (może poza opisem działań Boemunda, którego mądrość i odwaga zostały nieco podkoloryzowane, co oznacza, że nasz autor był prawdopodobnie Normanem). Jak na średniowiecze, jest to bardzo dojrzałe dzieło: autor nie próbował przedstawić działań krzyżowców w bardziej przychylnym świetle, niż w rzeczywistości. Nie ukrywał w żaden sposób popełnianych przez ,,pobożnych pielgrzymów” zbrodni i bluźnierstw, jak mordowanie niewinnych, łamanie danego słowa i bezczeszczenia zwłok pokonanych Turków. Nie próbował również wyolbrzymiać zwycięstw krzyżowców, poprzez bardzo popularne w dowolnej epoce, mnożenie liczby pokonanych. Jedynie podkreślanie ,,świętości'' ich misji i określanie poległych rycerzy jako męczenników przypomina, że wyprawa Franków jest krucjatą. Jego styl jest bardzo oszczędny i dynamiczny. Wielkie wydarzenia zostały przedstawione w zaledwie kilku zdaniach, co sprawia, że treść kroniki jest po brzegi wypełniona akcją. Mowy i opisy pojawiają sporadycznie i są wręcz surowe. Jak na dwuletnią wyprawę, opis ten jest bardzo krótki. Warto go przeczytać, gdyż w lekki i przystępny sposób można wiele się dowiedzieć o średniowiecznej mentalności i tym niezwykłym spotkaniu europejskiego, żydowskiego, wschodniego i muzułmańskiego świata.

Wobec postaci Maksymiliana Robespierre'a trudno przejść obojętnie, dla jednych krwawy tyran, dla innych niezłomny i nieskazitelny obrońca pokrzywdzonych. Stąd większość dostępnych w języku polskim biografii zajmuje dość zdecydowane stanowisko za lub przeciw „Nieprzekupnemu” (jak nazywano Robespierre'a). Jako przykład służyć może najbardziej chyba rozpowszechniona praca J. Baszkiewicza „Robespierre” z 1976 r., w której Autor sympatyzuje z bohaterem, stara się uzasadnić jego postępowanie oraz wytłumaczyć zastosowanie terroru. Cóż, monografia ta powstała w epoce PRL-u... Skądinąd to pozycja wartościowa, szeroko i systematycznie naświetlająca przebieg rewolucji francuskiej, zbyt jednak przy tym sucha i skupiona wyłącznie na wydarzeniach politycznych. Przykładowo, życiu Robespierre'a przed początkiem rewolucji poświęcono zaledwie kilka stron. R. Scurr przeciwnie, starając się zachować obiektywizm badacza, ukazuje jednak okrucieństwo zaprowadzonego przez Robespierra systemu i ostatecznie nie jest w stanie przejść wobec tej kwestii obojętnie (jest to zresztą w pełni zrozumiałe). Wskazuje też niekoniecznie korzystne cechy charakteru bohatera, z uwidaczniającą się coraz wyraźniej manią prześladowczą, ocierającą się wręcz o zaburzenia psychiczne (obsesyjne doszukiwanie się wszechobecnych wrogów rewolucji, niezdolność do jakiegokolwiek kompromisu, trudności w kontaktach międzyludzkich). Korzysta przy tym z wielu relacji osób znających dobrze „Nieprzekupnego”, przyznając zresztą, iż część z nich powstała w znacznym oddaleniu czasowym i nie zawsze musi być w pełni wiarygodna w odniesieniu do wszystkich szczegółów. Autorka stara się ukazać portret psychologiczny Robespierre'a, sporo miejsca poświęca kolejom jego losów przed 1789 r., a także z trudem uchwytnym okruchom życia osobistego. Wypełnia w ten sposób istotną lukę występującą we wspomnianej wyżej biografii pióra J. Baszkiewicza. Słabo wypada natomiast u R. Scurr naświetlenie tła ogólnego, czyli przyczyn oraz przebiegu rewolucji francuskiej. Autorka czyni to w sposób skrótowy, wybiórczy i chaotyczny. Osoba niezorientowana w temacie nieuchronnie pogubi się w natłoku szybko następujących po sobie, dramatycznych wydarzeń czy zmiennych jak w kalejdoskopie układach klubów i stronnictw politycznych. Tym bardziej, że trafiają się omyłki i niekonsekwencje (zwłaszcza chronologiczne). W przypadku postaci takiej jak Robespierre, który osobiście utożsamiał się z rewolucją i dosłownie żył (a w końcu zginął) za jej sprawą, to poważny mankament. Praca z całą pewnością warta lektury, w ciekawy sposób oświetla bardzo kontrowersyjną postać w dziejach Francji i świata, podaje liczne, intrygujące szczegóły, wymaga jednak pewnego przygotowania i wiedzy na temat wydarzeń epoki

Książka porusza dość ciekawą i trudną tematykę ochotników w Waffen SS. Struktura na I rzut oka wydaje się dość przejrzysta - najpierw autor opisuje ochotników ze względu na pochodzenie etniczne/kraj pochodzenia, później przechodzi do opisu poszczególnych dywizji a na końcu do brygad, niestety w praktyce oznacza to, że autor pisze kilka razy to samo. Np. informacja o tym, że SS-mani od Dirlewangera i Kamińskiego, byli najokrutniejszymi żołnierzami wśród Waffen SS przewija się kilka razy (sam opis śmierci tego I pojawia się chyba w 4 miejscach książki). Trochę za mało informacji nt. samych ochotników (na miejscu autora wzbogaciłbym książkę cytatami żołnierzy),przez co książka chwilami nuży. Niewątpliwym plusem jest to, że autor nie raczy nas moralizatorstwem podając zasługi żołnierzy na froncie oraz wymienia miejsca, gdzie wykazali się tchórzostwem/barbarzyństwem, pozostawiając te informacje bez własnych komentarzy. Minusem jest objętość książki - 190 stron, z których trzeba odjąć przypisy, indeksy, tabelki z nazwiskami dowódców i przede wszystkim całą masę zdjęć, co akurat jestem w stanie wybaczyć, bo zdjęcia dodały klimatu książce, nie zmienia to faktu, że jest to za mała objętość na tak szeroki temat.

Książkę tę przeczytałem gdyż została mi wypożyczona przez moją nauczycielkę która przygotowuje mnie do Olimpiady Solidarności. Cóż mogę rzec książka z 2008 praca naukowo - biograficzna Polskich miesięcy czyli serii konfliktów z opozycji z władzą komunistyczną w PRL. Książka jakoś mnie nie powaliła faktografią, muszę przyznać że dobrze dokumentuje ogólne fakty, jednak sporo jej brakuje, brakowało mi nieco więcej informacji które tutaj były poddane zbyt ogólnikowo. Mało też o 1980 i 1981, naprawdę bardzo skromne informacje. Mimo to praca wcale nie najgorsze.

Ostatnio czytałem najnowszą książkę Sebestyena i uznałem, że dobrze byłoby się zapoznać także z tymi jego publikacjami, które już ukazały się po polsku. "Dwanaście dni" to reporterska opowieść o powojennych dziejach Węgier: przejęciu władzy przez komunistów i podjętej jesienią 1956 roku próbie obalenia (a może tylko zreformowania?) dotychczasowego systemu rządów. Schemat kompozycyjny książki oparty jest o liczące kilka do kilkunastu stron notatki z poszczególnych dni. Nadaje to niewątpliwie dramatyzmu i stawia czytelnika jakby w środku wydarzeń rozgrywających się w Budapeszcie. Sebestyen przedstawia szerszy kontekst wystąpienia roku 1956: umacnianie władzy ludowej, lizusostwo partyjnej wierchuszki wobec Stalina, potem nagłe przetasowania w okresie tzw. odwilży i wreszcie sama rewolucja. Wiele miejsca poświęcił Autor polityce Waszyngtonu i Moskwy i ich winie za taki, a nie inny przebieg wydarzeń. Książka napisana jest bardzo przystępnie, choć z wykorzystaniem literatury wspomnieniowej oraz publikacji naukowych. Dobrze się ją czyta i można się z niej wiele dowiedzieć o tragicznej najnowszej historii kraju Bratanków. Tomasz Babnis

Najlepsza analiza okresu 1943-1948, z przytoczeniem wszystkich znaczących faktów. Od razu trzeba powiedzieć, że lektura nie jest łatwa w odbiorze, a to za sprawą języka autorki oraz nagromadzenia następujących po sobie zdarzeń, dzięki którym pani profesor kreśli zagmatwany i skomplikowany obraz Polski i Polaków w czasie II wojny światoweji i kilka lat po jej zakończeniu.

Dał nam przykład jak... pisać mamy! Dr Andrzej Nieuważny wybitnym popularyzatorem historii był. I, co rzadkie niestety, przy okazji fachowcem najwyższej klasy. A kiedy lekkie pióro, dowcip, nieprawdopodobna erudycja i przemyślana koncepcja na książkę spotkają się w jednym miejscu i czasie - wtedy powstaje dzieło "My z Napoleonem". Dla mnie ideał pracy popularnonaukowej, która choć bez przypisów, bywa cytowana w uczonych rozprawach, już tylko z powodu nazwiska autora. "My z Napoleonem" to opowieść o 200 letnich dziejach fascynacji Polaków cesarzem Francuzów. Jak zauważyła cytowana przez Andrzeja Nieuważnego historyk Barbara Grochulska: Napoleon wzbudzał wśród Polaków wszystkie uczucia, poza jednym - drwiną. Spory o Napoleona bywały ogniste, a książka oprowadza po nich ze swadą i... ilustracją. Bo jeszcze o ilustracjach warto wspomnieć w kontekście omawianej pozycji. Wiele z ilustracji jest unikalnych, pochodzących z osławionego księgozbioru toruńskiego historyka i niemal niemożliwych do zobaczenia gdzie indziej. Polecam każdemu, zarówno pasjonatom epoki, choć tego robić nie trzeba, jak i tym wszystkim, którym nieobca jest historia Polski w ostatnich 200 latach. Polecam ten swoisty ilustrowany przewodnik historyczny szczególnie adeptom Klio, którzy marzą o tym, by ich książki czytali nie tylko dwaj, trzej koledzy po fachu. Dał nam przykład Nieuważny jak pisać mamy!

Historia XX wieku jest w sumie jak studnia bez dna: mamy bardzo wiele źródeł, co związane jest bezpośrednio z rozwojem nauki i techniki. Opiniowana książka była moją lekturą do egzaminu na III roku studiów. Nie jest to w ścisłym znaczeniu podręcznik, lecz synteza bardziej popularnonaukowa. Nie ma tutaj niezrozumiałego języka, co rusz trafiamy na jakąś ciekawostkę, bądź na stwierdzenie, które każe nam właśnie coś wynotować z tej publikacji. Szkoda tylko, że zabrakło map czy ilustracji, ale Europa XX wieku nie pretenduje do miana podręcznika - jak wspomniałem na początku, tylko do przekrojowej syntezy, skierowanej nie tylko do humanistów.

Pozytywne zaskoczenie. Widać, że autor książki doskonale odnajduje się w tej tematyce. Pomimo tego, że przedstawione wydarzenia i odwołania historyczne nie są cukierkowe, to książkę lekko się czyta. Dla ułatwienia (czasem ciężko wyobrazić sobie narzędzia tortur) zamieszczone są również ilustrację. Polecam

Szczegółowo opisana epopeja Legii i jej działania na teatrach od konfliktów kolonialnych w Algierii przez legendarne bitwy pod Camerone, Sewastopolem czy Dien Bien Phu i obie wojny światowe. Styl książki jest momentami "podręcznikowy". Gdzieniegdzie trochę za dużo patosu i gloryfikowania Legii, ale poza tym czytało się bardzo dobrze. Polecam nie tylko zainteresowanym tematyką Legii, ale też chcącym odświeżyć sobie kulisy wojen czy francuskiego kolonializmu.

Piszę tę recenzję po dość długim czasie od przeczytania tej książki. I pomimo że minęły 2 lata nadal mam ją dość świeżo w głowie i nadal robi na mnie wrażenie. Dziwne - książka historyczna może robić wrażenie? Nie, nie jestem historykiem, amatorsko interesuje się historią ze szczególnym naciskiem na kulisy IIWŚ. Paweł Wieczorkiewicz jest postacią absolutnie wybitną, a dwa najważniejsze powody dla mnie to: w całości odrzuca nauczanie historii wprowadzone przez Sowietów. Jest w tej historii wiele odniesień do prawdziwych wydarzeń, ale tak mocno zmanipulowanych, że wyciąganie z tego jakichkolwiek wniosków obarczone jest błędami. Czyli historia Polski od czasów IIWŚ a nawet od IWŚ, powinna być napisana od nowa. A to robi m.in.. ta książka, jest w całości oparta na źródłach. Prof. Wieczorkiewicz nie kopiuje tu niczego z opracowań komunistycznych aparatczyków. A drugim punktem absolutnej wybitności i unikalności profesora jest jego odwaga, co umożliwia mu myślenie. Brzmi nieco dziwnie ale już wyjaśniam. Rekonstruując historię zawsze otrzymuje się pewną siatkę z ogromną ilością dziur. Dodatkowo, wiele rzekomych faktów faktami nie jest, albo pojawiają się "fakty" wykluczające. I tu wielu (a raczej ogromna większość) historyków przyjmuje postawę, fajtłap, biorą jakąś bezpieczną wersję wydarzeń, tłumacząc się: no takie są źródła. Te źródła czasem okazują się fałszywe. Prof. Paweł Wieczorkiewicz, był inteligentny i odważny, więc docierając do luk, potrafił myśleć, analizować i weryfikować, czy te "fakty" pasują do siebie. Jeżeli nie, to miał odwagę o tym pisać. Mas media często nazywają takich "oszołomami" albo łowcami "teorii spiskowych". Co do "Historii politycznej…" mamy w sposób nietuzinkowy i ciekawy ułożone wydarzenia poprzedzające IIWŚ ale także późniejsze losy. Co ciekawe, w zależności od naszej wiedzy będziemy inaczej interpretować opisane wydarzenia. Np. w mojej ocenie wcale tu nie wybrzmiewa, że Beck był nieudolny (o czym piszą inni w komentarzach) czy, że odpowiada za katastrofalny przebieg wydarzeń. Sytuacja była bez wyjścia. A Beck dobrze i realnie oceniał sytuację, np. rozmowa z ministrem Francji, gdy Beck wprost mówi (cytat z głowy): Jak Niemcy zaatakują Francję, to Polska po tygodniu będzie szturmować Berlin, w sytuacji odwrotnej, Francja może napisze o tym na ostatniej stronie gazety - co wprost pokazuje, że po stronie polskiej nie było złudzeń odnośnie pomocy zachodu. Potem dochodzą kulisy Katynia, gdzie dość mocno stawiana jest teza, że Zachód dobrze o tej zbrodni wiedział i miała kluczowy wpływ na późniejsze negocjacje. Kulisy śmierci Sikorskiego. A w tle cały czas rozgrywki w obozie władzy, rozgrywki nakręcane i sterowane przez tzw. "sojuszników" w szczególności z Francji. Jak wiele z tych wydarzeń wygląda znajomo:) Ta książka to absolutny "MUST HAVE" dla każdego amatora historii a także każdego, kto interesuje się współczesną polityką i geopolityką. Bardzo uczciwie i rzeczowo zrobiony materiał. Miłym dodatkiem jest ogrom wyszperanych smacznych detali ze zwykłego życia.

Książka Zbyszewskiego wzbudzała, wzbudza i będzie wzbudzać emocje. Nie dlatego, że jest jak granat wrzucony w gniazdo zramolałych historyków, lecz dlatego, że zdrada, podłość i pasożytnictwo to sposób na życie wielu ludzi. Zbyszewski rozprawia się z naszymi narodowymi mitami. Wyśmiewa postaci uznane dotąd za polskich bohaterów, pokazuje ich takimi, jakimi byli naprawdę – jako karierowiczów, hipokrytów, ludzi o wątpliwej moralności. Nie bez znaczenia był fakt, że książka ukazała się w 1939 roku, tuż przed wojną, i mocno rezonowała z nastrojami antysanacyjnymi. To była nie tylko satyra na XVIII wiek, ale też aluzja do ówczesnych elit II RP – skorumpowanych, próżnych, skłóconych. Moim zdaniem książka wciąż jest pamfletem politycznym na współczesność, ponieważ obecne elity niczym się nie różnią od tych, które pogrążyły Polskę zarówno w czasach rozbiorów, jak i w połowie XX wieku. Ta książka ma tylu wrogów, bo pisze prawdę – i pisze ją z pasją oraz ciętym dowcipem. Ci, którzy żyją z kłamstwa i obłudy, wszelkiego rodzaju skarlałe miernoty, zawsze będą ją potępiać, bo to prawda o nich samych – prawda, która boli. I to właśnie świadczy o nietuzinkowej osobowości pisarza.

Czy zmierzamy obecnie ku katastrofie tak jak w latach 1935-1939? Mało jest książek, które wzbudzają we mnie takie emocje jak „Polityka Becka” Stanisława Cat-Mackiewicza. Z każdą kolejną stroną czułem upokorzenie i wstyd. Tak jakby to o mnie rozprawiało, a nie o ministrze polskiego rządu. Wspomnę tylko, że wcześniej nie śledziłem dokładnie wydarzeń z lat 30 XX wieku. Siedziały mi w głowie fałszywe mity. Dlatego ta książka dla mnie jest bardzo odkrywcza. Książka opisuje jak można słabą polityką, kierowaniem się emocjami w dyplomacji, małostkowością doprowadzić naród do śmierci. Obecnie mówi się nawiązywaniu do drugiej Rzeczpospolitej i nawiązuje się… niestety. Niestety do ostatnich lat drugiej i próżnej Rzeczpospolitej. Beck był uczniem Piłsudskiego – słabym uczniem. Piłsudski ostrzegał aby robić wszystko by do wojny wejść ostatnim. Polska weszła pierwsza. Józef Beck reprezentował typowe polskie przywary. Próżny, przykładał uwagę do honorów, które (w jego odczuciu) mu się należą, lubił być doceniony. Straszny przykład próżności, gdy 1938 roku w czasie kryzysu monachijskiego nie zaproszono go do Monachium, w ramach żałosnego krzyku zagroził Czechom wojną jeśli nie oddadzą nam Śląska Cieszyńskiego. Nie lubił francuzów, bo ichniejszy minister go nie przywitał na peronie. Ale za to Niemcy czy Anglicy, to byli profesjonaliści. Przykładem niech będzie wizyta Becka w Niemczech, gdzie ważniejsze od ustaleń, omówienia tematu Gdańska, negocjacji z Hitlerem (naówczas bardzo przychylnym Polsce) był fakt, że żołnierze widzieli w nim oficera. Anglicy - mistrzowie dyplomacji, znając małostkowość Becka, w dniu jego przyjazdu do Anglii (w celu podpisania wyroku śmierci, czyli gwarancji niepodległości) rozłożyli przed nim czerwony dywan. Dlaczego? Anglia wiedziała, że Hitler chce ich zaatakować najpierw. Każdy wiedział, że pierwsze uderzenie Hitlera będzie śmiercionośne. Dlatego robili wszystko aby wejść do wojny ostatni. Anglia chciała skierować atak na Rosję, no i Polska w tym planie Anglii pomogła. Cytat: „Gwarancja więc niepodległości Polski dana przez Anglię nie tylko nie była żadną gwarancją naszej niepodległości, lecz wręcz przeciwnie, byłą spekulacją na jak najprędsze zlikwidowanie tej niepodległości. Anglia nie tylko chciała aby Polska poszła na pierwszy ogień wojny z Niemcami, ale chciała, jeszcze, aby Polska w tej wojnie była możliwie bezbronna, aby możliwie prędko tę wojnę przegrała.” Potem mieli zaatakować Rosję, nie Anglię. Do tego czasu roku Hitler nie miał w planie ataku na Polskę. Na pewno nie w pierwszej kolejności. Atak późniejszy, siłami zmęczonymi wojną z Zachodem nie byłby tak śmiertelny. W momencie kiedy Beck spacerował po czerwonym dywanie obowiązywał w Niemczech już „Fall Weiss”, czyli plan uderzenia na Polskę. Angielska dyplomacja ukazuje się jako niezrównana. Niech Angielską politykę opisują cytaty: „Anglia nie prowadzi inaczej wojen jak w koalicji”, dalej: „będzie prowadzić ją koalicja, w której ona, Anglia, będzie doradcą, ideologiem, natchnieniem, ogólnym kierownictwem i tak mało uczestnikiem, jak się tylko da”. Nic się w tej kwestii nie zmieniło. Z książki wysuwa się ponury obraz polskich polityków: małostkowych, pragnących splendoru i chwały. W imię tej „chwały” gotowi poświęcić interes narodu. Dlatego też wielokrotnie byliśmy rozgrywani. Pytanie czy wiele się zmieniło? Czy dla dobrych słów polskojęzyczni politycy nie są gotowi na wszelkie ustępstwa i „gwarancje”? Czy nie wystarczy połechtanie słowami, że za wolność waszą i naszą przelewali krew, że Pułaski, Kościuszko, Jan Paweł II? Czy to nie wystarczy aby ryzykować istnieniem narodu? Na koniec cytat: „Wojny nigdy – moim zdaniem – ryzykować nie wolno. Minister, który decyduje się na wojnę, musi mieć pewność, że ją wygra, inaczej jest zbrodniarzem.”

Rewelacyjna, choć już nieco leciwa, historia wypraw krzyżowych. Wydarzenia społecznego, militarnego, kulturowego które ma wpływ nie tylko na naszą historie, ale i na wet na dzień dzisiejszy. Może są lepsze, bardziej krytyczne opracowania, ale to jest pewnym fundamentem wiedzy o genezie i przebiegu wypraw.

Jeden z lepszych podręczników historii, jakie miałem okazję przeczytać. Przedstawia opisywany okres w sposób dostatecznie szczegółowy oraz przejrzysty. Bardzo spodobało mi się również opisywanie historii niektórych regionów w ujęciu ogólnym dla całego okresu powojennego - co znacznie pomaga w osiągnięciu klarowności.

Podręcznik Szymańskiego przeczytałem pierwszy raz w całości bodaj w 2012 roku. Jest to pozycja niezbędna dla każdego historyka, kompendium jego warsztatu. Choć kiedyś treści te wydawały się często nowe, a niektóre trudno było przyswoić, dziś wszystko wydaje się klarowne. W gruncie rzeczy każda osoba, chcąca napisać pracę historyczną powinna choć raz przeczytać tę książkę, by zdać sobie sprawę, przed jakim zadaniem jest postawiona i nie być dyletantem w tej dziedzinie. Według mnie warto mieć ją na półce i nie należy bać się zawartego w niej trudnego słownictwa. Rozdziałów nie będę przywoływał, ponieważ zrobił to ktoś przede mną. Dodam co najwyżej, że każda z sekcji posiada wskazówki bibliograficzne, na których oparł się autor i do których odsyła po szersze informacje. Jest to praca wybitna, kopalnia wiedzy, której nie da się przyswoić za jednym razem, dlatego warto do niej wracać.

Bardzo przyzwoita pozycja. Wszystko jest uporządkowane, jasno wyjaśnione, język przystępny, większych błędów merytorycznych nie zauważyłem. Z drugiej strony, nie czuję się, jakbym po tej lekturze wiedział jakoś zauważalnie więcej i obawiam się, że za parę miesięcy ta książka nie będzie mi się z niczym kojarzyła. Jeżeli na coś miałbym zwrócić uwagę, to na jasne rozrysowanie różnic pomiędzy podobnymi typami broni (np. kiścieniem, maczugą a korbaczem) i fajny cennik zawarty w aneksie.

O czym książka traktuje, nie ma potrzeby pisać. Tytuł książki mówi precyzyjnie i lakonicznie o jej treści. To niewielkie dziełko jest skarbnicą wiedzy o egzekutorach prawa na przestrzeni całego okresu trwania 1 RP. Napisane rzeczowo ale i "lekko" daje sporo satysfakcji podczas czytania. Choć temat do lekkich i przyjemnych nie należy to trzeba powiedzieć, że autor wcale dobrze wywiązał się z zadania zreferowania czym był tytułowy zawód. Wrzesiński zachował dystans do opisywanych zdarzeń przez co brak jest wrażenia przesadnej pompatyczności, nie ma tu ani ponuractwa ani wesołkowatości. Jest za to lekka ironia która świetnie współgra z litanią ciekawych prawnych przypadków. Podsumowując: książka ciekawa i wciągająca pomimo, że "non fiction". Godna polecenia dla wszystkich zdrowych na umyśle, dojrzałych ludzi.

Ciekawa opowieść o tym jak hitlerowskie Niemcy próbowały ukryć przed światową opinią publiczną prawdziwe zmiany w III Rzeszy po dojściu nazistów do władzy. Garść unikatowych zdjęć, ładne wydanie i nieznane szerszej opinii ciekawostki i smaczki z tego wydarzenia jak widać nie tylko sportowego.