Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej

Spojrzenie na sytuację wewnętrzną i zewnętrzną literatury około stanu wojennego i przełomu (?) roku '89. Perspektywa końca lat 90.: jeszcze przed rozhulaniem się w Polsce na dobre wielkich koncernów wydawniczych i przed tak daleko posuniętą merkantylizacją rynku literackiego oraz tabloidyzacją mediów.
Dla mnie, wyjątkowo niezdarnie poruszającej się po literaturze zarówno ostatnich 30 lat, jak i 30 miesięcy - rzecz poznawczo bardzo potrzebna, pozwalająca lepiej zrozumieć, co się dzieje.
A napisane tak(bez jakichkolwiek perswazji "Kup pan książkę"),że biegłoby się do księgarni, zamawiało prenumeraty, śledziło nowości i wiodło żywot inteligenta w dawnym stylu.

Zbiór różnorodnych uwag o tym, jak zmieniała się przez wieki książka i jak wpłynął na nasze praktyki czytelnicze wynalazek komputera i powstanie internetu. Trochę rzeczy jest ciekawych, trochę banalnych, dużo typowo francuskiego lania wody oraz przywoływania trochę bez ładu i składu opinii różnych myślicieli (zwłaszcza francuskich). Pierwsze wydanie książki to rok 1999, więc z perspektywy rozwoju internetu i technologii komputerowych prawdziwa prehistoria, stąd też czytając dziś "Od papirusu do hipertekstu" można się trochę uśmiechnąć i poczuć nostalgię za tymi dawnymi czasami.

"Trzydziestolecie" Anny Nasiłowskiej rzeczywiście w bardzo skondensowany sposób opisuje literaturę polską lat 1914-1944. Autorka tej krótkiej syntezy dostarcza nam niemal wszystkich niezbędnych informacji o literaturze dwudziestolecia międzywojennego i okresu II wojny światowej. Pozycja ta idealnie może się sprawdzić w sytuacjach kryzysowych, gdy na szybko przed egzaminem musimy zapoznać się z charakterystyką grup literackich, z twórczością najwybitniejszych i najbardziej nowatorskich umysłów epoki oraz z ogólną sytuacją polityczną, społeczną czy literacką panującą wówczas w naszym kraju. Wyboldowane w tekście najważniejsze terminy, hasła i nazwiska ułatwiają wyszukiwanie najistotniejszych informacji. Ze względu na objętość (216 stron w formacie A5) jest pozycją bardziej zachęcającą do lektury niż znacznie obszerniejsze "Dwudziestolecie międzywojenne" Jerzego Kwiatkowskiego. Skromniejsza objętość książki odbija się jednak na ilości zawartych w niej treści. Choć "Trzydziestolecie" - jak każda synteza historycznoliteracka - jest książką momentami mocno subiektywną i brakuje wielu istotnych dla pełnego obrazu literatury dwudziestolecia postaci, to jednak z pewnością wywiązuje się ze swego zadania i może posłużyć jako sprawdzona szybka pomoc w nagłych wypadkach.

Ciekawe spostrzeżenia na temat 'Lalki', przez co na wiele scen tej powieści można spojrzeć pod innym kątem. Język łatwy do przyswojenia, co jest dla mnie istotne przy pracach naukowych. Polecam głównie studentom polonistyki oraz fanom Prusa i jego najlepszej książki.

Pierwszą część tej brawurowej książki, traktującą o wykorzystywaniu idei sarmatyzmu w kulturze po 1989 r., przeczytałem niemal jednym tchem. Jednak część druga, mówiąca o utopiach i ich wariantach lub przeciwieństwach, wymęczyła mnie okropnie. Nie jest to zapewne wina autora, ale raczej tematyki (niezbyt dla mnie interesującej) oraz bardziej skomplikowanych dywagacji filozoficznych, które były dla mnie chyba nieco za trudne. Dlatego moja ocena odzwierciedla nie tyle wartość samej książki (która jest bezsprzeczna),co moje doświadczenie jej lektury. A to, że nie było ono w pełni satysfakcjonujące, można zarzucać jedynie mnie i mojej ignorancji.

Przeciągnięte i powtarzalne, szczególnie zajmująca 1/3 książki krytyka romantyzmu. Większość tekstów była publikowana oryginalnie w prasie dlatego zdarzają się takie mało merytoryczne. Ale są również ciekawe aspekty np. dyskusja na temat Zoli i ta o Młodej Polsce.

Świetna książka, bardzo przydatny przewodnik po (często zapomnianym - pierwszym dziełem autora związanego z Polską był średniowieczny utwór napisany przez kobietę!) polskim pisarstwie kobiecym. Książka, pisana przez trzy autorki, jest dość nierówna. Najlepszą jej częścią moim zdaniem jest część pierwsza (poświęcona pisarkom polskim do 1850),napisana porywającym, ale bardzo przystępnym językiem. Część druga (1850-1945) również jest napisana w czytelny i wciągający sposób, choć nieco przeszkadzały mi próby wartościowania omawianych dzieł przez autorkę. Sądzę, że literatura piękna i jej odbiór jest kwestią na tyle indywidualną, że próby wskazywania czytelnikowi, które dzieła są wybitne, a które są słabe, świadczą o pewnym braku szacunku dla jego inteligencji. Ostatecznie, to co jeden uzna za arcydzieło, drugi może określić jako szmirę. Najmniej podobała mi się ostatnia część, poświęcona pisarkom po roku 1945. Ewidentnie widać w niej pewien tradycjonalizm autorki - we wstępnym omówieniu okresu na początku rozdziału w ogóle nie pojawia się słowo feminizm, a i później autorka używa go z ewidentną niechęcią. Kilkukrotnie widoczna jest silna antypatia do PRL - być może dlatego całkowicie pominięte w omówieniu zostały pisarki tworzące we współpracy z ówczesnymi władzami, jak np. niezwykle popularna autorka tej epoki, Natalia Rolleczek (nazywana niekiedy "polskim Dickensem"). Choć taka antypatia jest w pełni zrozumiała, dziwi mnie taka selekcja w książce aspirującej do miana przewodnika. Mimo wszystko książka zdecydowanie zasługuje na uwagę. Polecam serdecznie.

Ta książka ukazała się w 1982 roku, kiedy jeszcze termin "intertekstualność" nie był w nauce o literaturze tak popularny i wykorzystywany do badania tekstów literackich jak dziś to się robi Jarzębski obrał sobie za temat przewodni jego pisania o książkach Gombrowicza motyw gry . A to być gra ma poziomach dwóch: zewnątrztekstowym i wewnątrztekstowym Jeśli chodzi grę prowadzoną przez autora czy podmiot czynności twórczych z odbiorcą to mnie argumentacja Jarzębskiego nie przekonała. Za mało zostawia nam autor publikacji wolności odbioru. W tekście toczy się gra prowadzona przez narratora z bohaterami albo bohaterów z innymi bohaterami. Tu mamy do czynienia z sugestiami Jarzębskiego jakoby gra toczyła się " w świecie literatury polskiej". To prawda, Gombrowicz , którego narrator jest porte parole autora gra z nami w tą grę w motywy i tematy literackie naszej literatury. Z perspektywy ponad 40 lat tekst pisany językiem sztucznym ( terminy teoretycznoliterackie i tabele) jest trudny do czytania dla odbiorcy , który nie zna akademickiego żargonu. Dzisiaj pewnie inaczej zostałyby te teksty zinterpretowane ( mam na myśli wykorzystanie intertekstualności) przez akademików. Zabrakło mi odniesień do literatury powszechniej i filozofii ( choć są one obecne w tym tekście). Gombrowicz jawi się nam jako gracz przede wszystkim w polskie "szachy literackie". Warto jednak poznać efekt badań Jarzębskiego nad tekstami autora "Ferdydurke".

Kupiłam "Tekstylia Bis", kupię też zapewne "Literaturę polską 1989-2009" ku chwale Ha!Artowi i na pohybel ludziom, którzy twierdzą, że nasza rodzima twórczość to dno i wodorosty sygnowane Januszem L. Wiśniewskim, Katarzyną Grocholą, Jakubem Żulczykiem i Małgorzatą Kalicińską. Przewodnik zdecydowanie zaspokoił moją niesłabnącą potrzebę operowania coraz to nowymi terminami dotyczącymi zjawisk okołokulturalnych oraz usystematyzował nieco wiedzę na temat mijających i nadchodzących trendów w pisaniu. Poza wszystkim książka jest cudownie nośna, co czyni ją nieskończonym źródłem kryptocytatów, dzięki czemu z kolei mogę kreować się do woli na intelektualistkę i erudytkę w jednym. #hehe

Trudno tę książkę nazwać biografią. Autorka w ciekawy sposób przedstawia różne aspekty życia i twórczości Mickiewicza. Bardzo różne, bo na przykład wiele miejsca poświęca jego pozaliterackiej działalności: zaangażowaniu w sprawy polityczne, związkom z Towiańskim, wreszcie małżeństwu. Monografia ta napisana jest językiem przystępnym, a wdzięcznym: czasem nawet i Witkowskiej udzielają się poetyckie skłonności Adama. Na pewno jest to wartościowa praca, bo pokazuje Wieszcza nieco innym, niż się go zwykle przedstawia. Ciekawe uzupełnienie podręcznika literatury. Tomasz Babnis

Dziwnie się czuję, wystawiając ocenę podręcznikowi, ale cóż... Doceniam to obszerne w wiedzę dzieło. Zgromadzone teorie literatury, które rozkwitały w ubiegłym wieku, zostały naprawdę treściwie przedstawione. Tak treściwie, że aż dodatkowo musiałam sprawdzać znaczenie używanych (całkiem niepotrzebnie!) słów. Albo rozkładać na czynniki pierwsze co któreś zdanie – mam tutaj na myśli w szczególności rozdziały napisane przez Markowskiego, bo te Burzyńskiej były jeszcze całkiem przyjemne, nawet jeśli nie szło ich przeczytać na raz. Markowski chyba niestety skupił się tutaj na zaprezentowaniu swojego szerokiego zasobu słownictwa. Szkoda, bo bardzo ucierpiała na tym zrozumiałość i przejrzystość tekstu, a to w podręczniku powinno być najważniejsze. W celu poznania bogatej terminologii, całkiem zbędnej do wyłożenia teorii literatury, sięgnęłabym do słownika. Bynajmniej nie oczekiwałam tego od tego podręcznika. Niemniej pozycję uznaję za fundament do poszerzania wiedzy o teoriach, jakie powstawały w ciągu minionego stulecia. Mogłoby być 8/10 (choć chyba nie więcej – do tego zabrakło przykładów, na których dałoby się zaprezentować problematykę, co znacząco ułatwiłoby zrozumienie danego zagadnienia),gdyby tylko wyciąć z tego wszystko, co niepotrzebne. Słowem: jest poprawnie, jest całkiem nieźle, mogłoby być lepiej. Podręcznik broni się głównie brakiem konkurencji. Z całego serca liczę na dodruk, abym mogła kiedyś nabyć własny egzemplarz (w ludzkiej cenie).

"Dekadent nie jest buntownikiem - pisze Ridge - raczej wcieleniem sił rozkładowych, które pchają umierającą cywilizację ku końcowi, co dekadent wita jako wytchnienie lub ostatnią podnietę, przeniknięty wielkim pożądaniem śmierci. Sam jednak rzadko działa, nigdy zaś - w sposób celowy, jako że jest bohaterem - 'mózgowcem'. Po prostu jest, istnieje, nie zmaga się z prawem Boskim ani ludzkim. Istnienie jego samo przez się stanowi negację. (...) Skoro wolna wola jest iluzją, wszystkie bowiem poruszenia psychiki i idące za nimi czyny dokonują się pod dyktando praw przyrody, rządzących człowiekiem jak wszelką inną ożywioną materią, jedynym sposobem, w jaki jednostka umie zamanifestować swą wolność, jest bezruch i bierność. Tylko tak, tłumiąc zwykłe pragnienia, wypowiedzieć można wojnę drapieżności instynktów, jedynie tak, trwając w bezruchu, można się uwolnić od władzy praw społecznych".