Literatura oświecenia

"Literatura romantyzmu" to skrócona wersja "Romantyzmu" Witkowskiej i Przybylskiego. W tej małej pomarańczowej książeczce zawarte są najważniejsze informacje o sentymentalistach i romantykach oraz ich dziełach. Na pewno lepiej sięgnąć po wersję obszerniejszą, ale tutaj także znajdzie czytelnik to, co niewątpliwie najistotniejsze w dziejach tej epoki literackiej. Witkowska wykazała się tu zwięzłością i za tę brevitas scribendi należałoby ją pochwalić.

Jako student filologii polskiej, zawsze uważałem „Zarys teorii literatury” za dzieło fundamentalne dla mojego kierunku, choć na samych studiach nie udało mi się przeczytać go w całości. Teraz to nadrobiłem, licząc na sporą dawkę teorii, która usystematyzuje moją wiedzę... i albo przeceniłem tę książkę, albo nie doceniłem swojej wiedzy. „Zarys teorii literatury” skupia się bowiem na wszystkim tym, czym literatura była te pięćdziesiąt czy sześćdziesiąt lat temu. Znajdziemy tu więc obszerne definicje noweli, wiersza sylabotonicznego czy dramatu romantycznego. Tyle tylko, że jeśli ktoś już zna te pojęcia... to niewiele znajdzie tu dla siebie. Tak naprawdę ta pozycja jest fundamentalna. Bardzo fundamentalna. Nie wyobrażam sobie, by ktokolwiek, kto choć po części zawodowo zajmuje się literaturą, nie był świadom opisanych w niej faktów czy procesów. Z drugiej jednak strony, książka ta nie wniesie do zasobu wiedzy takich (kompetentnych!) osób nic nowego. Chyba to rozczarowało mnie najbardziej. Czytając, byłem znudzony faktem, że niczego tu nie odkrywam, niczego nie systematyzuję bądź nie spoglądam na znane mi zagadnienia pod innym kątem. Znudziłem się. Podsumowując, to jedna z najważniejszych książek dla tych, którzy zaczynają przygodę z filologią polską bądź literaturoznawstwem. Pozostaje przy tym kompletnie nieprzydatna dla tych, którzy już tę przygodę skończyli.

Tę książkę czytało się naprawdę przyjemnie i trzeba przyznać, że to dobre i treściwe opracowanie dziejów literatury średniowiecznej powstałej na ziemiach polskich. Wykład jest prowadzony klarownie, bez snucia licznych dygresji i zagłębiania się w szczegóły. Na pewno Witczak nie zastąpi grubego "Średniowiecza" Michałowskiej, ale dobrze jego pracę przeczytać przed lub - dla utrwalenia - po lekturze tamtego podręcznika. Tomasz Babnis

Dla nauki warto, dla rozrywki niekoniecznie. Stronniczość Hutnikiewicza jest bardzo wyraźnie widoczna – dadaizm ocenia jednoznacznie jako wymysł, który uznaje za absurdalny. Podobnie pisanie automatyczne (czemu się nie dziwię, ale jednak naukowa synteza nie jest miejscem, gdzie powinien wyrażać swoje preferencje artystyczne). Hitem jest opis „jedynej afirmującej życie filozofii” – marksizmu. Rozumiem, że pisał swoją książkę w czasach komunizmu, ale wychwalanie idei socrealizmu wypada tu po prostu śmiesznie (i osładza czytanie, serio się śmiałam).

Powiem krótko, idealna książka do uzupełnienia swojej wiedzy na temat najdziwniejszej epoki literackiej, czyli romantyzmu. Przydatna dla maturzystów (przynajmniej częściowo),bardzo przydatna dla studentów i polonistów. Nieoceniona pomoc w nauce do egzaminu.

Trudno tę książkę nazwać biografią. Autorka w ciekawy sposób przedstawia różne aspekty życia i twórczości Mickiewicza. Bardzo różne, bo na przykład wiele miejsca poświęca jego pozaliterackiej działalności: zaangażowaniu w sprawy polityczne, związkom z Towiańskim, wreszcie małżeństwu. Monografia ta napisana jest językiem przystępnym, a wdzięcznym: czasem nawet i Witkowskiej udzielają się poetyckie skłonności Adama. Na pewno jest to wartościowa praca, bo pokazuje Wieszcza nieco innym, niż się go zwykle przedstawia. Ciekawe uzupełnienie podręcznika literatury. Tomasz Babnis

Podróż po epokach literackich- jaką proponują autorzy- z pewnością okaże się niezapomnianą przygodą. Ta bardzo pomocna przy nauczaniu literatury książka jest nie tylko skarbnicą wiedzy, ale także cytatów z najróżniejszych dziejów literatury polskiej i światowej. Interesujące ilustracje są dodatkowym walorem tej publikacji. Literatura pokazywana jest przez autorów w odniesieniu do historii, filozofii, sztuk plastycznych. Autorzy omawiając poszczególne epoki przybliżają sylwetki twórców literatury.

Książka Kwiatkowskiego to podręcznik do literatury dwudziestolecia międzywojennego dla studentów polonistyki. Nie jest to zdecydowanie książka dla wszystkich: wymaga ona od czytelnika znajomości literaury i najważniejszych prądów literackich, sam język jest również wymagający. To, co jednak wyróżnia tę pozycję na duży plus, to doskonałe ustrukturyzowanie tego podręcznika, po kolei mamy więc rozdziały o programach literackich, poezji, prozie, dramacie, krytyce literackiej. Wywód autora jest bardzo klarowny i zrozumiały. Warto przeczytać posłowie, w którym wytłumaczono, co zostało w książce pominięte. I to jest całkiem ciekawe- autor pominął pisarzy popularnych jak Tadeusz Dołęga-Mostowicz. Szkoda, bo są to nadal lubiane i czytane książki. Należy ogólnie też dodać, że ten podręcznik jest już stary (z 1986 roku),więc myślę, że nie wszystkie sądy autora o literaturze i autorach dwudziestolecia przetrwały próbę czasu.

"Okres historii literatury polskiej przedstawiony w tej książce nazywany bywa zazwyczaj okresem pozytywizmu lub realizmu". To pierwsze książkowe zadnie (zaczerpnięte ze wstępu) mówi w najbardziej ogólny sposób o czym dzieło traktuje i co opisuje. Pozytywizm to niezwykle interesujący okres w ojczystej historii literatury i ta książka rewelacyjnie go ukazuje. W książce znajdziemy szesnaście numerowanych rozdziałów. Mówią one kolejno: o podłożu społeczno-politycznym i nadbudowie ideologicznej pozytywizmu, o warunkach rozwoju literatury tegoż okresu, o pozytywistycznej publicystyce, powieściach i nowelach, dramacie, poezji, literaturze popularno-ludowej, literaturze dla dzieci i młodzieży, prozie dokumentalnej w pozytywizmie, o krytyce oraz historii literatury i sztuki w tymże okresie, o historiografii, etnologii i etnografii, językoznawstwu, filozofii, psychologii, pedagogice, socjologii, pracach encyklopedycznych i słownikowych, działalności przekładowej w okresie pozytywizmu, a także o zmierzchu i dziedzictwie pozytywizmu w kulturze polskiej. Na końcu książki znajdziemy niezwykle rozbudowane części z notami biograficznymi oraz wskazówkami bibliograficznymi. Mocną stroną tego dzieła są między innymi doskonale dopasowane ilustracje. Jest ich ponad dwieście. "Jako dokonanie kulturotwórcze i jako warstwa tradycji narodowej posiada pozytywizm doniosłość miary najwyższej, o żywotności wciąż nieprzedawnionej". Zgadzam się całkowicie z tym zdaniem autora. Jest to ostatnie zdanie z ostatniego (szesnastego) rozdziału. Warto pozytywizm lepiej poznać. Z tą książką pozytywizm odsłoni wiele swoich tajemnic. To książkowe dzieło świetnie go opisuje.

Hej, adepci polonistyki, jak się podobało. Bo mnie nawet, nawet, chociaż uważam, że profesor Jerzy Ziomek (ten od "Renesansu") był trochę lepszy. Nie ma to jak staropole. Później wracałem do tej cegły po wielekroć (przy pisaniu mgr czy dr). A tym, którzy szykują się egzaminu z tego przedmiotu - przyjemnej lektury, nie przejmujcie się gabarytami, czyta się dość przyjemnie, a ilu rzeczy się dowiecie...

Nie mogę odmówić temu "bardzo krótkiemu wprowadzeniu" walorów merytorycznych - przede wszystkim wobec własnego braku kompetencji, ale też jako źródło wiedzy budzi zaufanie. Tyle tylko, że przekonuję się po raz kolejny, że podobnie jak filozofia, teoria literatury, ku mojemu ogromnemu zaskoczeniu, ewidentnie mnie nie pociąga. Może trudno to moje zdumienie zrozumieć, ale z jednej strony kocham literaturę jako taką, z drugiej - lubię podejście naukowe, operowanie myślowe abstrakcyjnymi obiektami. Jednak ewidentnie w moim przypadku jedno z drugim nijak nie chce się połączyć i mam nieustanne wrażnie zabijania ducha szkiełkiem i okiem. A może to odwrotnie: trzeźwa przyrodnicza część mojej natury łapie się za głowę :) Niemniej lektura bardzo pouczająca - w tym choćby właśnie względzie.