Wielka Historia Polski do 1320

Podręcznik maksymalnie lakoniczny, syntetyczny i napisany bardzo przystępnym językiem jak na literaturę akademicką, niemniej są tu takie mijaki, które mnie drażniły i wymagały uzupełnienia w trakcie robienia notatek. Nie potrafię logicznie wytłumaczyć, dlaczego autorka nie nazywa kolejnej wojny diadochów kolejną wojną diadochów, a kolejnej wojny syryjskiej - kolejną wojną syryjską, tylko snuje (lekką co prawda) opowieść o jakichś walkach, które były i się skończyły, a jak to się w historiografii nazywa, to szukaj sobie, studencie, sam (jeśli w ogóle zajarzysz, że to się tak mogło nazywać). Niemniej bardzo doceniam tę pracę, bo zrozumiale i racjonalnie opisać historię starożytnej Grecji na 245 stronach to wielka sztuka, która mi w rezultacie znacznie ułatwiła naukę do egzaminu. Cieszy słownik, listy królów, czy choćby kalendarium pomagające określić najważniejsze spośród ważnych dat. No i oczywiście ogromny plus za wybór tekstów z epoki, które inspirują do sięgnięcia po Polibiusza czy Arystofanesa! :) Słowem - kawał dobrej roboty!

Nawotka polskim Greenem? Oczywiście, może nawet Green to brytyjski Nawotka ;). Dla mnie topowa pozycja dla ludzi zainteresowanych tym fragmentem historii. Obszerna publikacja Pana Krzysztofa Nawotki to niezwykle szczegółowa publikacja dotycząca bodaj największego zdobywcy starożytności. Cała książka jest świetną i zajmującą kompilacją źródeł i zagranicznych opracowań, tym niemniej nie pozbawioną wyraźnego wpływu autora. Język również na plus, choć książka może być ciężka dla początkującego.

Jedna z nielicznych pozycji stanowiących kompendium wiedzy na temat historii wojskowości polskiej. Autorzy przygotowywali podręcznik w latach "głębokiego PRL-u" co da się wyczuć szczególnie w odniesieniach do historii społecznej. Męczące jest ciągłe podkreślanie konfliktu klasowego toczącego Polskę. Czytelnik który nie weźmie poprawki na lata powstania książki może odnieść wrażenie, że walka "proletariatu miast i wsi" z burżuazją toczył się w Polsce już od średniowiecza. Pomijając jednak tą oczywistą i łatwą do zidentyfikowania skazę można w tej książce znaleźć bogatą wiedzę na temat historii oręża polskiego. Wartość poznawczą pozycji podnosi bogata bibliografia, która sama w sobie jest kopalnią wiedzy na temat literatury tematu. Pozycja niewątpliwie wymaga odświeżenia i uzupełnienia o wyniki najnowszych badań.

Książka została podzielona na osiem części, a na końcu znajduje się aneks. W swojej pracy Seward skupia się na genezie i rozwoju zakonów rycerskich od XI wieku, aż do czasów nam współczesnych. Opisuje on głównie zakony: templariuszy, szpitalników (joannitów),krzyżaków, kawalerów mieczowych, calatrawy, santiago i innych. Książka napisana jest w sposób chronologiczny, poczynając od krucjat do Ziemi Świętej, poprzez rekonkwistę, renesans, a kończąc na reformie zakonów w XIX i XX wieku. Książka opatrzona jest licznymi mapami i grafikami uatrakcyjniającymi jej czytanie. Język jest poprawny, aczkolwiek w części czwartej znajduje się bardzo dużo cytatów zaczerpniętych z języka hiszpańskiego i łaciny, które nie zostały przetłumaczone w tekście lub przypisach. W tekście pojawiają się również błędy merytoryczne. Szczególnie dało się to zauważyć na przykładzie historii Polski, gdzie niektóre daty są błędnie zapisane, a pewne postaci niewłaściwie przedstawione. Na końcu książki Seward zamieścił aneks zawierający informacje na temat aktualnej sytuacji omawianych w pracy zakonów. Podsumowanie

"Germania" została napisana przez rzymskiego historyka Publiusza Korneliusza Tacyta będącego archiwistą cesarskim na początku II wieku n.e. Jej właściwy tytuł brzmi: "De origine et situ Germanorum" (dosłownie: O pochodzeniu i kraju Germanów). Jest to typowy traktat etnograficzny. Dzieło to traktuje na temat plemion germańskich zamieszkujących tzw. Germanię Wielką (Germania Magna) i Germanię Wschodnią w Barbaricum, a więc poza granicami Cesarstwa Rzymskiego. Trzeba nadmienić, że Tacyt miał ogromną wiedzę o Germanach, którą w części czerpał z relacji rzymskich kupców przemierzających tereny Germanii i z dokumentów o tematyce wojskowej, którymi nierzadko były sprawozdania rzymskich oficerów z wypraw do Germanii. Sam Tacyt wcześniej napisał podobny (jakkolwiek krótszy) esej o ziemiach i plemionach Brytanii w "Żywocie Agrykoli" (rozdziały od 10-13). "Germanię" autor rozpoczyna opisem terytoriów, praw i obyczajów plemion germańskich (rozdziały 1-27),następnie płynnie przechodzi do części przedstawiającej poszczególne plemiona – od zamieszkujących najbliżej terenów rzymskich, a kończąc na najbardziej oddalonych brzegach Bałtyku, pośród których znajdowali się gromadzący bursztyn Estiowie, prymitywni i brutalni Fennowie oraz inne nieznane plemiona. Tworząc swoje dzieło rzymski historyk pragnął zapewne też zaznaczyć zagrożenia, jakie dla Cesarstwa Rzymskiego niosły z sobą germańskie plemiona. Tacyt skupił się nie tylko na opisie obyczajów Germanów, ale także na ich wojskowości, wierzeniach, nazewnictwie plemion oraz ich rozmieszczeniu. Jego uwagi o konnicy batawskiej czy armii Gotów są bardzo przydatne dla historyków wojskowości. Opisy charakteru Germanów przez Tacyta są miejscami nader przychylne, kontrastujące z opinią o Rzymianach z jego czasów. Za bardzo wartościową uważa ścisłą monogamię i cnoty panujące w germańskich małżeństwach, w przeciwieństwie do wad i braku moralności szerzących się wśród ówczesnych Rzymian, jak również podziwia germańską gościnność, prostotę oraz męstwo w boju (cechy te wyszczególniono zapewne z racji ich podobieństwa do wyidealizowanych cnót starorzymskich). Jednakże przedstawienie przez autora obyczajów Germanów nie obejmuje wyłącznie cech dodatnich, gdyż zauważa on też m.in. ich skłonność do nałogowego pijaństwa, lenistwa i barbarzyńskich zwyczajów. Plemiona germańskie w opisie "Germanii" Tacyta zostały przedstawione jako dość wojownicze, zróżnicowane kulturowo i językowo. Dla przykładu Kotynowie zamieszkujący Germanię Wschodnią posługiwali się językiem Galów. W kontekście wierzeń germańskich Tacyt wspomina również, że Germanowie czcili boginię Nerthus. Jego opis germańskiej bogini Nerthus wywołał wiele spekulacji wśród badaczy mitologii nordyckich (a także indoeuropejskich),gdyż wizerunek ten stanowi jedyny ślad zawarty w źródłach pisanych przed powstaniem Eddy (spisanej setki lat później) i mało przypomina tamtejsze opisy. Podsumowując traktat etnograficzny "Germania" Tacyta jest źródłem historycznym bardzo przydatnym historykom, archeologom i etnografom do badań nad Germanami, w tym również historykom wojskowości starożytnej do badań nad wojskowością germańską. Jego lekturę można doskonale połączyć z lekturą "Roczników", "Dziejów" i "Żywotu Gnejusza Juliusza Agrykoli" Korneliusza Tacyta. Wspomniane źródło pisane powinno znaleźć się w biblioteczce każdego historyka starożytności.

Zbiór niepełnych biografii militarnych 15 wybranych dowódców rzymskich. Biografii niepełnych, gdyż Autor koncentruje się głównie na kwestiach czysto wojskowych, inne zagadnienia traktując skrótowo. Nie omawia też bynajmniej wszystkich kampanii swoich bohaterów, pomija nawet te najsłynniejsze (np. bitwę pod Zamą, w której Scypion Afrykański pokonał Hannibala – zdaniem A. Goldsworthy'ego żaden z obydwu wodzów nie popisał się tam szczególnym kunsztem),przedstawia w zamian szczegółowo inne, mniej nagłośnione (np. zdobycie Nowej Kartaginy oraz zwycięstwo pod Ilipą – wybitne osiągnięcia Scypiona w Hiszpanii). Książka oparta na bogatym wykorzystaniu źródeł, napisana dobrym, wciągającym stylem, z licznymi, interesującymi konstatacjami Autora. Co prawda, paradoksalnie, głównej swojej tezy (czyli polemiki z tradycyjnym poglądem, iż rzymscy wodzowie byli zazwyczaj przeciętnie uzdolnionymi amatorami na polu bitwy, obejmującymi dowództwo jako element kariery polityczno-urzędniczej albo później jako następstwo koneksji z rodziną cesarską, spisywali się na ogół słabo, a poszczególne batalie i całe wojny wygrywali zdyscyplinowani żołnierze oraz doskonale znający swój fach zawodowi oficerowie niższego szczebla) Autor uzasadnić nie zdołał. Przeciwnie, w książce aż roi się od przykładów kiepskich, rzymskich generałów, a podstawową siłą Rzymu jawi się zdolność do mobilizowania i wystawiania po każdej z klęsk kolejnych armii – czego nie byli zazwyczaj w stanie uczynić przeciwnicy – w oczekiwaniu na wodza, który przynajmniej nie będzie przeszkadzał w odniesieniu zwycięstwa. Nawet niektóre z bitew przedstawianych jako wielkie triumfy poszczególnych bohaterów pracy (np. batalie pod Pydną czy Aque Sextiae) były w istocie starciami zainicjowanymi bez rozkazu wodza, przez czysty przypadek, a stoczonymi chaotycznie, bez żadnego planu. Górę wzięło wyszkolenie, zdyscyplinowanie, uzbrojenie legionistów oraz fachowość centurionów. Wątpliwości może również wzbudzić dobór postaci (Autor tłumaczy go głównie dostępnością źródeł omawiających kampanie tego czy innego wodza, w ten sposób trafiają się postacie niekoniecznie szczególnie wybitne na polu militarnym – nawet zdaniem samego A. Goldsworthy'ego – np. Julian Apostata, inne są natomiast pomijane, pomimo niewątpliwych zdolności dowódczych – np. Marek Agryppa, jego kampanie byłyby szczególnie ciekawe ze względu na to, że dowodził i zwyciężał przede wszystkim na morzu). Niezależnie od tych uwag, lektura ze wszech miar godna polecenia.

Książkę profesora Leciejewicza czytałem przez ostatnich kilka miesięcy… Może to zabrzmiało groźnie, ale wcale nie napisałem, że męczyłem się nad nią przez ten czas. Rzekłbym raczej, że… delektowałem się „Normanami”. Ta pozycja, jak żadna inna sprawdzała się podczas porannych podróży tramwajem, czy w trakcie smakowania niedzielnej kawy. Oczywiście jest to książka naukowa. Oczywiście jest napisana naukowym językiem. Nie jest zatem literaturą, która „porwałaby czytelnika”. Ilości przyswajanych informacji należy sobie odpowiednio dawkować. Warto to robić w taki sposób, aby te się przyjęły, przetrawiły i ułożyły wygodnie w naszej pamięci długotrwałej. Kim jesteś człowieku? Quis es homo? - Może jesteś studentem historii – nie uwierzę, że jeszcze tej książki nie miałeś/miałaś w rękach! - Może jesteś gimnazjalistą, licealistą zainteresowanym historią (wikingów, każdą inną). No cóż… książka nie będzie dla Ciebie zbyt trudna, więc bierz śmiało, ale nie szukaj w niej pasjonujących przygód rozbójników na nieznanych morzach. Wikingów poznasz tu raczej „od podszewki”. - Jesteś pasjonatem historii – zanim zaczniesz czytać bardziej szczegółowe pozycje – zacznij właśnie od „Normanów” Leciejewicza. - Jesteś niedzielnym pasjonatem i na przykład lubisz serial „Vikings”. Ups – ta książka może okazać się zbyt „insajderska”. Nie znajdziesz tu „wikińskiego mięsa”, obrzędów czy opisów wypraw Ragnara Lothbroka. - Jesteś pisarzem i chcesz zainspirować się tematem srogich wojowników północy – bierz „Normanów” w ciemno, bo doprawdy jest to przystępne kompendium wiedzy. https://librumlegens.wordpress.com/2016/12/28/lech-leciejewicz-normanowie/

Nie rozumiem tak niskiej oceny. Może wynika to z tego, że pozycja ta wydaje się być trudną, nudną dla kogoś, kto archeologię utożsamia z filmami o przygodach Indiany Jones'a, albo czyta literaturę popularnonaukową. Muszę przyznać, że książka jest raczej podręcznikiem dla początkujących studentów archeologii, żeby ich wprowadzić w metodykę w ogóle i pokazać, jak prawdziwa archeologia wygląda. Zresztą, po tytule sądząc, to tylko wstęp, kompendium wiedzy. Sama - jako jeszcze studentka archeologii - przeczytałam ją wielokrotnie. Stała się dla mnie takim wprowadzeniem. A później z każdym rokiem studiów, ćwiczeń terenowych, dowiadywałam się coraz więcej, poszerzałam wiedzę. Teraz już jako absolwentka archeologii, mogę z czystym sercem książkę tę polecić każdemu pierwszoroczniakowi, bądź każdemu, kto zastanawia się nad wyborem tego kierunku studiów zainspirowany filmami, aby poznał w skrócie, jak wygląda rzeczywiście ta dziedzina nauki.

Uwaga do wydania: Wydawnictwo Akademickie "Dialog", 2018, wydanie III. Na początek trzeba zaznaczyć, że wyżej wymienione wydanie jest niskiej jakości reprintem, wyraźnie widać artefakty kompresji wokół liter oraz blady druk, co może niektórym osobom utrudniać czytanie. Książka jest też uboga w ilustracje i mapy, te są dodatkowo nieczytelne. Wszystkie niezbędne mapy można znaleźć na worldhistory.org

Książka zajmuje się głównie okresem IV do VI wieku, czyli od możliwości wyznawania wiary przez chrześcijan danej im przez Konstantyna, do momentu gdy Justynian zabronił praktykowania religii helleńskiej i w zasadzie wszelkiej innej oprócz chrześcijaństwa. Autor przedstawia tu dzieje społeczności, która pozostała przy wierze w Starych Bogów, w sytuacji gdy cesarzami byli chrześcijanie, których na pewno nie można nazwać tolerancyjnymi. Prześladowania, burzenie świątyń i posągów bogów, w końcu kara śmierci za ich wyznawanie. Ostatecznie porażka pięknej religii grecko - rzymskiej i zwycięstwo monoteistycznego fałszu. Adam Wojciechowski

Napisana pod koniec lat 50-tych ubiegłego wieku pozycja, na dzień dzisiejszy może nie być szczególnie aktualna w sferze badań. Sporo tu także domysłów i niewiadomych. Mimo to, książka stanowi całkiem dobry punkt wyjścia do dalszego zgłębiania tematu. Nakreśla całościowy obraz historii monarchii egipskiej od starożytności do czasów panowania cesarzy rzymskich, porusza także kwestie religii, sztuki i literatury. Książka dzieli się na rozdziały, każdy z nich odnoszący się do konkretnej epoki, a następnie rozdziały zawierają w sobie podrozdziały dotyczące wyżej wymienionych zagadnień, dzięki czemu łatwo się odnaleźć w chronologii i ciągu przyczynowo-skutkowym. Sporo tu także fotografii, które dają dobry pogląd głównie na rozwój sztuki. Treść to w zasadzie ,,suche fakty", aczkolwiek mi całość czytało się zadziwiająco dobrze. Jedynie posłowia Marka Marciniaka na temat historii polskich wykopalisk na terenie Egiptu nie dałam rady przebrnąć, przebiegłam je tylko wzrokiem - tu było już zbyt ,,sucho".

Książka pokazuje, że na szczęście jednak można wydać syntezę dziejów starożytnej Grecji bez rozpisywania się na 200 stron o demokracji ateńskiej. Zwięzła, oczywiście mało szczegółowa, ale zawiera wszystko, co powinna. Dobra do uzupełnienia i podsumowania wiedzy.

Książka Historia społeczna starożytnego Rzymu Gezy Alföldiego to bardzo dobra pozycja dotycząca dziejów społeczeństwa rzymskiego. Autor w niezwykle trafny sposób nakreśla nam historię społeczeństwa, które przecież aktywnie uczestniczyło w polityce państwa rzymskiego. Procesy zachodzące w społeczeństwie cechowały się wieloma zmianami na przestrzeni dziejów. W szczególny sposób zainteresował mnie rozdział opisujący działalność braci Grakchów, którzy liczyli się z nastrojami w ówczesnym społeczeństwie rzymskim i podjęli się niezbędnych reform, mających na celu zmianę położenia uboższych warstw społecznych, jak chociażby ustawa ograniczająca wielkość majątków ziemskich. Praca ma charakter podręcznikowy jednak mi w żadnej mierze to nie przeszkadzało, wręcz przeciwnie książkę czyta się doskonale. Niezbędna do poznania dziejów rzymskiego społeczeństwa. Warto przeczytać.

Książka rzeczowo opisuje politykę Kazimierza III Wielkiego nie popadając ani w idealizację, ani w demonizację tegoż monarchy. Jest napisana ładną polszczyzną, choć niestety lekkiego pióra Wyrozumski nie miał. Książka warta polecenia weteranom historii, ale zabierając się za nią należy już mieć jakieś pojęcie na temat rządów ostatniego króla z dynastii Piastów.

Bardzo fajnie napisana książka. Czytelnie przedstawione informacje, ciekawe zarówno dla laika, jak i osoby uzupełniającej swoją wiedzę. Minusem jest chaotycznie napisana część biograficzna (alfabetycznie dla całego okresu),ale same biografie są OK, pozwalają uzupełnić wiedzę z części opisowej. Informacje tematyczne z najważniejszych dziedzin życia również są pomocne przy zrozumieniu ówczesnych czasów.

Niewiele się o nim mówi. W przestrzeni publicznej istnieje raczej jego praprzodek – Czyngis-Han. O Timurze Chromym raczej niewiele, gdzie się przemyka w zbiorowej wyobraźni. Choć w ekspansji dorównywał swojemu poprzednikowi, w okrucieństwie może go nawet przewyższał, a z pewnością dużo głębiej przeorał geopolitycznie mapę świata niż jego daleki pradziad. Książka nie ma charakteru bibliografii, ani tym bardziej nie jest naukowa. To miks wciągającej opowieści historycznej, połączonej z dziennikarskim reportażem z domieszką podróżniczych elementów. Wątków jest naprawdę mnóstwo. Wszystkie prowadzone śladem naprawdę krwawych podbojów Tamerlana. Naprawdę trzeba być anglosaskim autorem aby krwawe wątki umiejętnie połączyć z architektonicznymi zachwytami choćby nad Samarkandą. Ta książka to kolejny dla mnie dowód, że wolę o historii czytać od historyków-dziennikarzy. Potrzebuję by dawne fakty ożyły w mojej świadomości.

„Manicheizm średniowieczny” Autor: Steven Runciman Moja ocena: 9/10 To znakomita i niezwykle wartościowa publikacja, która — mimo swojej niewielkiej objętości — w precyzyjny sposób przybliża czytelnikowi złożony świat ruchów dualistycznych obecnych w średniowieczu. Steven Runciman, znany z erudycji i umiejętności syntetycznego ujmowania tematu, prowadzi nas przez historię idei manichejskich, ukazując ich ewolucję oraz wpływ na religijność i życie społeczne Europy i Bliskiego Wschodu. Autor rozpoczyna od gnostyckich korzeni dualizmu, a następnie śledzi jego rozwój przez kolejne stulecia, przyglądając się szczegółowo takim ruchom jak paulicjanie, bogomiłowie, patareni, a także – choć marginalnie – kwakrzy. Runciman nie tylko przedstawia ich doktryny, ale również analizuje kontekst historyczny, w jakim funkcjonowali, oraz ich relacje z Kościołem i władzami świeckimi. Dużym atutem książki jest jej klarowny, przystępny język oraz logiczna struktura, która pozwala uporządkować i zrozumieć omawiane zjawiska. Publikacja ma charakter naukowy, ale nie przytłacza akademickim stylem – będzie więc wartościową lekturą zarówno dla historyków, jak i dla zainteresowanych duchowością oraz historią religii. Serdecznie polecam tę pozycję każdemu, kto pragnie zgłębić temat średniowiecznych ruchów religijnych i alternatywnych nurtów duchowości w ujęciu jednego z najwybitniejszych historyków XX wieku. ** 16:12 * 21.04.2025 * 36/2025 *