Córki ognia

Kiedy to przeczytałem w czasach szarego PRLu - pochorowałem się. Padłem "ofiarą" barokowych opisów, nadmiaru bodźców, kolorów i smaków, chorych pomysłów, które wszystkie były po nic. Dobił mnie opis żółwia, którego skorupę bohater książki diuk Jan des Esseintes kazał ozdobić szlachetnym kamieniami. Wydawało mi się to takie marnotrawne..A jednak zadzialało..

Małe objętościowo dziełko Chateaubrianda zajmuje poczesną pozycję w literaturze romantyzmu. Znajdziemy w nim motywy i problemy typowe dla tej epoki, a ściślej dla jej przedstawicieli: nadwrażliwych samotników udręczonych nudą i melancholią, dla których świat zewnętrzny jest tylko lustrem, w którym przegląda się niespokojne ego. Taką postacią jest René, osierocony przez matkę (zmarła przy porodzie),odrzucony przez ojca (zamożnego pana na zamku). Jedynie siostra Amelia odnosi się do niego z czułością, szczerze kochając brata, lecz jak się okaże: w nieoczywisty sposób. W przypływie rozpaczy spowodowanej skrywanym żarem porzuca biednego René na rzecz samego Chrystusa, aby uniknąć grzechu, który zdawał się nieuchronny. Amelia trafia zatem do klasztoru położonego gdzieś na brzegu morskim (czasoprzestrzeń utworu jest mgliście określona),skąd wkrótce brat jej wyrusza do Luizjany, będącej podówczas (koniec XVIII w.) francuską kolonią. Tam zamieszkuje wśród okolicznych Indian (plemię Naczezów). Po latach nalegań opowiada dwóm mentorom, staremu wodzowi Szaktasowi i mądremu księdzu Suel, historię swojego nieszczęścia, które skłoniło go do porzucenia ojczyzny. René, idealizując siostrę (ważny dla romantyzmu wątek miłości doskonałej i niedostępnej zarazem),pogrążony w rozterkach i tęsknotach, nie zdawał sobie sprawy z jej obaw, choć przecież pragnął Amelii tak samo jak ona jego. Recepty na zgryzoty szukał w samotności, to gubiąc się w leśnych ostępach, to błądząc bulwarami antycznych miast, próbując podziwiać ich zabytkowe piękno. Ani w naturze, ani w kulturze nie potrafił jednak znaleźć ukojenia. Stał się jak "puszczyk w ruinach" (Psalm 102),skazany przez los czy raczej samego siebie na oddalenie, wygnanie, alienację. Egzystencja wewnętrzna, urojona, poza ludźmi i światem. Warto zapytać, na ile dobrowolna. Koniec utworu, formalnie będącego opowiadaniem, rodzajem poetyckiej prozy, ma wydźwięk religijno-dydaktyczny. Ojciec Suel poucza bohatera, że ściganie chimer nikogo do szczęścia nie przywiodło i że sens życia leży w postawie chrześcijańskiej: "Młody pyszałku, który mniemałeś, iż człowiek może wystarczyć sam sobie! Samotność zgubna jest temu, który nie żyje w niej z Bogiem [...] Ktokolwiek otrzymał siły po temu, winien je poświęcić ku służbie bliźnich". Ten piękny, szlachetny tekst polecam każdemu, kto chciałby zapoznać się z istotą romantyzmu, a także wszystkim tym, którym wydaje się, że depresja jest chorobą XXI wieku. Otóż nie, dwa wieki temu była równie obecna, choć może dotyczyła głównie artystów i określano ją mianem melancholii czy też bólu istnienia (z niem. Weltschmerz). Wynotowałem z książeczki kilka ładnych i mądrych cytatów: 1) Szczęśliwi ci, którzy skończyli swą podróż, nie opuściwszy portu, i którzy nie wlekli, jak ja, bezużytecznych dni na ziemi! 2) O Boże! gdybyś mi dał kobietę wedle moich pragnień; gdybyś, jak pierwszemu ojcu, przywiódł mi za rękę Ewę dobytą ze mnie samego... 3) Walczyłem jakiś czas przeciw mej chorobie, ale z obojętnością i bez niezłomnej chęci zwycięstwa. 4) Starzec, wraz ze swymi wspomnieniami, podobny jest do spróchniałego dębu w lesie: dąb taki nie stroi się już własnym liściem, ale okrywa niekiedy swą nagość obcą roślinnością, która wyrasta na jego odwiecznych gałęziach. 5) Serce nasze to instrument niezupełny, lira, w której brakuje strun, tak iż trzeba nam oddawać akcenty radości w tonach przeznaczonych dla westchnień. 6) Nie jesteś, młodzieńcze, człowiekiem wyższym przez to, iż widzisz świat w odrażającym świetle. Jeśli kto nienawidzi ludzi i życia, to jedynie dlatego, iż wzrok jego nie sięga dość daleko.

jedno z największych zaskoczeń roku! nie spodziewałam się wiele po tej książce - ani nazwisko, ani tytuł nic mi nie mówiły, w dodatku słaba dostępność książki i przymus czytania w oryginale [później przeszłam na wersję polską] mnie zniechęcał. już pierwsze strony dają nadzieję na kilka miłych godzin. historia jest ciekawa i wydaje się nawet trochę zbyt oryginalna jak na swoje czasy - kobieta, by poznać świat mężczyzn zanim za któregoś wyjdzie, postanawia udawać jednego z nich i poznać wszystkie sposoby, jakich można użyć, by uwieść kobietę, okłamać ją, zdobyć. po drodze napotyka na wiele oczywistych problemów - musi zacząć używać innego języka, opanować swoje kobiece obyczaje, ruchy, gesty, by nie wzbudzać podejrzeń. rozkochuje w sobie dwie osoby - mężczyznę oraz kobietę, co, biorąc pod uwagę jej płeć, jest źródłem wielu zabawnych opisów rozterek i przemyśleń bohaterów. :) wszystko jest opisane w smaczny, bardzo współczesny sposób. spora dawka ironii, humoru, ciekawych wydarzeń, pięknych opisów. forma epistolarna, jak zawsze, dodaje dynamiki i pozwala na wgląd w duszę i umysł danego bohatera, co czyni z "Panny de Maupin" świetną powieść psychologiczną. a zakończenie... jedno z najciekawszych, jakie czytałam! ta lektura udowadnia, że nie wszystkie trzeba z marszu skreślać - bo lektura, bo romantyzm, etc. bzdura! chciałabym, by współczesne książki przypominały to, co stworzył Gautier. :)

8/10 W historii francuskiego teatru "Hernani" Victora Hugo, pamiętanego przecież głównie przez pryzmat powieści, zapisał się jako wielki i gwałtowny zwrot w stronę romantyzmu i ostateczne zerwanie z klasycyzmem. Akcja dramatu toczy się na początku panowania Karola V, który jest jednym z jego bohaterów, a historia to zaczerpnięty przez Słowackiego w "Mazepie" motyw miłości trzech mężczyzn do jednej kobiety. Choć fabułę tego dramatu "gdzieś już się widziało", ma swój szczególny czar. Hugo bardzo ciekawie żongluje znanymi motywami, porusza typowo wzniosłe tematy miłości, honoru i powinności, ale dzięki przyjemnym w odbiorze rymowanym dialogom buduje porywający klimat. Nieoczekiwana zmiana zachodząca w Don Karlosie jest może pośpieszona, ale bardzo pomysłowa, a typowo tragiczne zakończenie może autentycznie wzruszyć dzięki naprawdę ładnej wymianie zdań pomiędzy kochankami. Najogólniej mówiąc Hugo umiejętnie wyciąga szczerą i poruszającą emocjonalność z raczej nierealistycznej, nieoryginalnej teatralnej fabuły. Oryginalność i świeżość "Hernaniego" zasadza się niestety raczej na szczegółach (mieszanie stylu języka, odejście od sztywnego, nadanie kolorytu lokalnego),ale burzliwa historia wystawienia tego utworu wyjaśnia, jak mało swobody mieli ówcześnie francuscy dramaturdzy w porównaniu z poetami angielskimi, niemieckimi, polskimi czy nawet rosyjskimi. Spodziewałem się po tym jednym z pierwszych dramatów romantycznych znacznie bardziej zdecydowanego zerwania ze wszystkimi zasadami na modłę "Dziadów" i "Kordiana" (szerokopojęta niesceniczność - brak jednolitej fabuły, urywane wątki, przeskoki czasowe i pomiędzy miejscami akcji). Pozostaje mi liczyć, że dramaturgia Victora Hugo w kolejnych dramatach będzie posiadać zdecydowanie bardziej śmiałą formę i głębsze treści. Ale nawet bez tego jest zaskakująco bardzo dobrze.

Książka ważna dla historii literatury. Podobnie jak Sternowskie historie o Tristramie Shandy pokazała, że przemyślenia bohatera są na równi ważne co jego losy. Przed L. Sternem takie podejście nie było znane w literaturze. W czasach nam współczesnych jest ono czymś naturalnym, stąd książka ta nie szokuje, jak miało to miejsce pod koniec XVIII w. Przemyślenia bohatera różnią się od tych, jakie w podobnym czasie zamieścił Rousseau w swoich "Wyznaniach". Jan Jakub opisuje przemyślenia egzystencjalne podchodząc do nich poważnie. Stern skupia się na obserwowaniu ludzi, ich zachowań i sytuacji, w których znaleźli się oni przez koleje swego losu. Niejednokrotnie ucieka się do opisów ujawniających swoją nieporadność. Historia ciekawa, choć Włochy poznać można jedynie z tytułu. To już moja druga książka czytana w tym wydaniu, które opatrzone jest wyczerpującą analizą literacką przedstawianego dzieła, jak i twórczości autora. Polecam, ponieważ pozwala przyjąć tekst z pełnym zrozumieniem kontekstu.

Czystość formy osiągalna wyłącznie dla największych... Symbol ontologiczny, jakim Robbe-Grillet ustanawia żaluzję, stanowi inicjację doświadczenia — jakiemu forma pozostaje niestrudzenie wierna, wierna nade wszystko, co wydawałoby się wprost maniakalne (jak samo doświadczenie) — niczym magdalenka w monumentalnym (arcy)dziele Prousta.

Przekrojowy obrazek czasów. Znowu Francja, znowu Rewolucja. Znowu matnia, z zewnątrz nieprzeniknionych, reguł rządzących wyższą klasą, roli pieniędzy w układach, oraz pułapek naiwności. Z tym że nie mam wrażenia by bohaterowie się czegoś nauczyli, wręcz przeciwnie wieje determinizmem i nieuchronnością zdarzeń.

Czytam co jakiś czas, kiedy mam ochotę odciąć się od Kaczora Trumpa, ceł. Wchodzę w hermetyczny świat obrazów, myśli raz szybkich, raz rozwlekłych, obrazów czasami brutalnych, czasami pięknych. I zachwyca mnie siła tej dekadencji, jej doskonałość i godna podziwu trwałość, szczególnie wobec tego, co w teraz w sieci

O tym jak nie ulegać społecznym oczekiwaniom. Po raz pierwszy czytałam tę książkę kilkanaście lat temu i z tej pierwszej lektury zapamiętałam tylko scenę trucia się gazem i takie niewyraźne wrażenie, że to było coś innego niż wszystko co dotychczas czytałam, i że mi się bardzo podobało. Tym razem podobało mi się nieco mniej. Jest to książka bardzo wielowątkowa, a przy tym napisana tak jakoś osobliwie. Trudno wyodrębnić tu jakiś główny temat, tak jakby to była książka dosłownie o wszystkim. Jest tu i niewierność małżeńska, nieślubne dzieci, zakazana miłość, dzieci schodzące na złą drogę, uleganie złym wpływom, próby odnalezienia własnej drogi życiowej, dużo rozważań na temat twórczości i samobójstwa, i pewnie pominęłam jeszcze ze dwa tuziny tematów. Trudno też wskazać głównych bohaterów, bo po pierwsze - jest ich mnóstwo, a po drugie - niejednokrotnie ci, którzy wydają się ważni schodzą na dalszy plan, a ci dalszoplanowi zaczynają grać pierwsze skrzypce. W przypadku niemal każdej postaci widzimy tylko jakiś drobny wycinek ich drogi, wiele wątków pozostaje urwanych, bez zamknięcia. Trudno też stwierdzić, kto jest tytułowym "fałszerzem" - przez całą książkę przewija się wątek fałszowania pieniędzy, ale tak naprawdę niemal każda postać jest tu "fałszerzem", kogoś oszukuje, przed kimś udaje. W szczególny sposób rozczulił mnie wątek homoseksualnej miłości, ale nie dlatego że był jakoś szczególnie poruszający, ale przez to że przy pierwszej lekturze mi kompletnie umknął, nie budząc żadnych podejrzeń. Co prawda jest to napisane dość aluzyjnie i enigmatycznie, niemniej wystarczająco jasno, żeby zrozumieć, o co chodzi. A jednak dwudziestoletnim szczawiem będąc, nie załapałam niczego. Ewidentnie byłam kiedyś niewinna jak, z przeproszeniem, nieobsrana łąka, a potem się tak strasznie zepsułam.

„Powinowactwa z wyboru”Johan Wolfgang von Goethe. „Rzeczy niezwykłe nie dzieją się na prostej i gładkiej drodze”. Powieść uznana z jedną z najbardziej idealistycznych dzieł w dorobku pisarza. W której to styl, kompozycja i sztuka słowa, zostały dopracowane wręcz do literackiej perfekcji. Każda postać ma pewne zadanie, każdy jej ruch jest przemyślany i zaplanowany wręcz z szachową precyzją. Namiętność, zdrada, fascynacja, to wszystko sprawiło, że powieść stała się obyczajowym skandalem, wywołując literackie i społeczne zgorszenie. Ale tym samym paradoksalnie stała się również „kapitalnym dziełem mistrza”. . Fabuła powieści, to miłosna historia małżeństwa Edwarda i Szarlotty, którzy w ramach zauroczenia kierują swe serca ku zdradzie?! Ona do młodego Kapitana a on do młodziutkiej siostrzenicy żony powracającej z pensji, Otylii. I tak zaczyna się gra na uczuciach, emocjach, niebezpiecznych wibracjach, która z pozoru bardzo naiwna, delikatna i przelotna zamienia się w poważny i śmiertelny w skutkach obraz intymnej żarliwości. Fascynacja miłością, staje się obsesją. A obsesja bywa trudna, męcząca, pełna cierpienia i wyrzeczeń. . Na zakończenie zostawiam Wam kilka słów z posłowia Tomasza Manna w tłumaczeniu Jana Błońskiego: „(…) praca była w istocie kapitalnym dziełem mistrza, dobrze skomponowaną powieścią w dwu częściach i tomach, nie największym, ale najwyższym i najszlachetniejszym osiągnięciem w niemieckiej literaturze”.

Ponadczasowa! Mimo upływu lat tematyka pozostaje aktualna. To fundament klasyki, który każdy miłośnik literatury powinien znać .Sięgając po książkę miałam pewne obawy, że sposób pisania może być zbyt wymagający, ale na szczęście nie. To literacka perełka, która udowadnia, że prawdziwa klasyka nie starzeje się nigdy. Pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników klasyki, ale dla każdego, kto szuka w książce czegoś więcej niż tylko rozrywki. To książka, która uczy, porusza i inspiruje. Czas spędzony w towarzystwie dobrej literatury jest cenny.

Książka według mnie warta uwagi. Wraz z autorem możemy podróżować po świecie jego wspomnień, który ukazuje jego stosunek i uczucia żywione względem ważnych w jego życiu kobiet. Opowiadania zawarte w tym zbiorze są autobiograficzne („Sylwia“, „Oktawia“, „Aurelia“) i pozwalają pokazać nam w „Aurelii“ pogarszający się stan psychiczny autora . Kwieciste słownictwo i szczera tęsknota za wiejskimi krajobrazami i tradycjami sprawiają, że czytelnik zaczyna odczuwać realne pragnienie znalezienia się, w którejś opisywanych przez Pisarza wiosek i oglądania licznych malowniczych ruin, a także obcowania z tamtejszymi ludźmi (na mnie osobiście lektura „Sylwii“ tak podziałała“). Nerval w ostatnim stworzonym przezeń utworze „Aurelii“ pełnym licznych alegorii i symboli ukazuje nam obraz szaleństwa, z którym się zmagał; szaleństwa jednak na kartach opowiadania uporządkowanego. Utwór ten nie jest majakami szaleńca, lecz tworem osoby utalentowanej, która opisując swe "wizję" daje czytelnikowi miejsce do zastanowienia i po przemyśleniu wyciągnięcia osobistych wniosków. Zbiór opowiadań według mnie dobry ale nie pasuje mi zawarcie w nim noweli „Emilia“. Nie zmienia to faktu, że pozostałe trzy utwory zasługują na uwagę i w mojej opinii warto sięgnąć ze względu na nie po tę książke

Prawdopodobnie najtrudniejsza z przeczytanych przeze mnie powieści. Wymęczyła mnie. Doceniam geniusz w obracaniu słowem i myślą, jednak niektóre fragmenty niosły myśl tak zagmatwaną, że odpuszczałam zrozumienie i brnęłam dalej. Fragmenty, w których pojawia się zarys fabuły, czytało mi się najprzyjemniej. Jedno jest dla mnie pewne - teraz już się tak nie pisze powieści.

Dyptyk opowieści o cienkiej granicy między szaleństwem, a geniuszem. Obie nowele napisane pięknie, perfekcyjnie - dzięki kunsztowi Balzaca w "Nieznanym arcydziele" każda scena to niemal osobne dzieło sztuki, malarskie, kreowane poprzez światło i cień, zaś w "Gambarze" anielską muzykę tytułowego bohatera zda się niemal dosłyszeć. Utwory sprowadzają się do wspólnego wątku, diametralnie różnymi drogami i z różnym wydźwiękiem, ale postawione obok siebie jasno wskazują na to jak trudno jest przekroczyć geniusz, aby być w stanie dzielić się jego owocami z innymi zamiast zostać przez niego zniszczonym, pożartym, wepchniętym w bezrozumny szał bo o to chyba po prostu łatwo. Wielkość na zbyt słabych ramionach może tylko zmiażdżyć i świadectwo tegoż właśnie stanowią obie nowele zamieszczone w zbiorze. Szczególną rolę, zaskakująco zbieżną, a zarazem na swój sposób odmienną, w obu nowelach odgrywają kobiety i daje to do myślenia w kontekście relacji artysta-muza. Te dwa teksty to moje pierwsze spotkanie z Balzakiem i niewątpliwie nieostatnie bo jestem naprawdę pod wielkim wrażeniem jego literackiego kunsztu i idącego wraz z nim przesłania.

Zboża jare i ozime – jako siedmiolatka miałam poważny problem, by zapamiętać które są które. To że jedne sieje się jesienią, drugie na wiosnę – to było logiczne. Ale wymienianie poszczególnych gatunków i przyporządkowywanie ich do odpowiedniej kategorii – to było dla mnie ciężkie. Ale takich rzeczy uczyłam się wtedy na przyrodzie. Tytuł „Ozimina” przywołał te niezbyt miłe wspomnienia. Niczym echo powróciły formułki – nasiona zbóż ozimych, by wydały dobry plon, muszą ulec przechłodzeniu…Biedne, zmarznięte ziarenka… Zaskoczył mnie Wacław Berent swoją powieścią. Pisarz w doskonały sposób potrafił oddać nastrój rozgorączkowania, rozedrgania, któremu z różnych powodów ulegają goście na balu u baronostwa Niemenów. Z urywków rozmów, aluzji, niedomówień, czytelnik powoli poznaje ten specyficzny system naczyń połączonych. Można spokojnie przyglądać się wzburzonej krwi, która rozpala głowy. Miłość i polityka – te dwa tematy zaprzątają głowy biesiadników, a tu do tego jeszcze wojna wybucha – wojna rosyjsko-japońska. Ścierają się ideologie, budzą się nadzieje, ale i strach. Noc pełna tańców, flirtów i gorących dyskusji część gości wyprowadza na ulice Warszawy. Idą w te zakątki miasta, do których normalnie by nie chcieli zaglądać. A na tych ulicach rozgorączkowani ludzie, bo wielkie rzeczy się dzieją… „Ozimina” cechuje się niezwykłym, onirycznym klimatem. Dialogi bohaterów przeplatają ich wewnętrzne monologi i wywody ideologiczno – filozoficzne. Jest duszno, parno, a ranek nie chłodzi rozpalonych głów. Nawet na ulicy przy lutowym przymrozku wszystko kipi. Skąd ta ozimina…? Że niby niewola miała tak zmrozić serce całego narodu, by z wiosną rewolucja mogła wybuchnąć wielkim płomieniem?

W ramach drobnego jubileuszu setnej komentowanej książki, wybrałem Drogę przez Flandrię. Gdy jako student czytałem ją po raz pierwszy nie wiedziałem, że Autor używał techniki strumienia świadomości, za to zachwyciła mnie uroda i intymność tej powieści, pomimo okrutnego czasu w jakim się rozgrywa. Nagroda Nobla, którą otrzymał Autor kilka lat później potwierdziła, że to nie tylko moje odczucia. Powieść w Polsce mało znana i zdecydowanie niedoceniona. Ot meandry popularności.

Co widzimy, gdy widzimy dzieło sztuki i dlaczego nie zawsze jego prawdziwą prawdę? Czy stajemy się wtedy ofiarami oszustwa, czy też po prostu sami chcemy być oszukani - byle pięknie? Dylemat ten wydaje się głównym tematem książki Georgesa Pereca, w której mistrz twórczo ożywił wyświechtany zdawałoby się motyw „obrazu w obrazie”, relacji między oryginałem a jego imitacją oraz - coraz bardziej chorego - rynku dzieł sztuki. Bardzo lubię książki, których autorzy powołują się na wyimaginowane, acz wiarygodnie prezentujące się źródła. Ulubiony mój polski przykład to „Wieloryb. Wypisy źródłowe” Jerzego Limona, choć tu przedmiotem są fakty historii, a nie sztuka. Przyjemność z „bycia nabranym” zawsze jednak taka sama. I właśnie taka frajda czeka i tu, choć poprzeczka wisi wysoko. Perec przedstawił „źródła” mające wszelkie cechy prawdziwości: to nie tylko same obrazy, ale i opinie na ich temat historyka sztuki, profesjonalne katalogi aukcyjne, opisy obrazów i ich aukcyjne ceny. Fikcja staje się wręcz prawdą - rzecz jasna prawdą Autora. Jego perfidia wobec czytelnika jest tym większa, że wśród zmyślonych twórców i ich obrazów są i płótna prawdziwe, i autentyczni mistrzowie W centrum narracji znajduje się należący do kolekjci piwowara Hermanna Raffke - stający się obiektem niezdrowej fascynacji - obraz „Gabinet kolekcjonera”, który miał odzwierciedlać historie malarstwa, a jednocześnie wykpiwać oczekiwania i publiczności, i marchandów. Ta 78-stronicowa książeczka jest również kpiną z rynku sztuki, gdzie na pierwszym miejscu znajduje się nie przyjemność estetyczna, lecz wymierna finansowo autentyczność obrazu. To także odniesienie do najsłynniejszej książki Autora, czyli „Życia. Instrukcji obsługi” - każdy z opisanych tu 99 obrazów nawiązuje do jednego z jego rozdziałów. Istotę rzeczy odda kilka najcelniejszych cytatów… „Obrazy z kolekcji występowały w charakterze kopii, pastiszów czy też replik i jako takie wyglądały naturalnie kopie, pastisze lub repliki obrazów rzeczywistych”. „Nikt nigdy nie wydawał się znudzony porównywaniem oryginałów z ich coraz to bardziej pomniejszonymi kopiami. Bardzo prędko zabawiono się w obliczenie, że gdy format oryginalnego płótna wynosił trochę ponad trzy metry długości na nieco poniżej dwa wysokości, pierwszy +obraz w obrazie+ miał jeszcze prawie metr na siedemdziesiąt centymetrów, trzeci mierzył nie więcej niż jedenaście centymetrów na osiem, piąty nie osiągał już nawet wielkości marki pocztowej, a szósty miał ledwie pięć milimetrów na trzy”. „Znaczna ilość obrazów – jeśli nie wręcz wszystkie – nabiera prawdziwego znaczenia jedynie w odniesieniu do dzieł je poprzedzających, które są w nim bądź po prostu w całości lub fragmentarycznie odtworzone, bądź też zaszyfrowane za pomocą rozmaitych aluzji”. „Spoglądając na swoją kolekcję, widział w niej płótno przedstawiające go w trakcie podziwiania własnej kolekcji”. „Malując obraz przedstawiający kolekcję obrazów, widział w nim obraz, który właśnie maluje – jednocześnie jego koniec i początek, obraz w obrazie i obraz obrazu”. „Dzieło to przedstawia śmierć sztuki, jest refleksją na temat natury tego świata, skazanego na wieczne powtarzanie swoich własnych wzorów”. „Gazety pittsburskie poświęciły o wiele mniej miejsca obrazom i artystom niż osobistościom obecnym na jej otwarciu”. Nie rozumiem do końca, dlaczego wszyscy tak bardzo koncentrują się na pierwszych zdaniach książek. Dla mnie niemniej ważne są ostatnie, np. takie, jakimi raczy nas Perec; „Badania, które niezwłocznie przedsięwzięto, natychmiast wykazały, iż rzeczywiście większość obrazów z kolekcji Raffkego jest fałszywych – tak jak większość szczegółów tej zmyślonej opowieści, powstałej wyłącznie dla przyjemności, w pogoni za szczególnym dreszczykiem, jakie daje stwarzanie pozorów”. To 5. mój Perec, a nie ostatni, bo ostatnio spory wysyp jego niedrukowanych wcześniej rzeczy… PS I tylko wątpliwość, czy w tym zdaniu Pereca wszystko się zgadza, czy to pułapka zastawiona przez Autora tym razem na nas, Polaków: „Pośród przedstawionych osobistości znajduje się król Polski Władysław Zygmunt”.

Długo szukałam tego opowiadania Thomasa Manna. Przyciągał mnie tytuł, a jednak spotkało mnie lekkie rozczarowanie, bo jakoś tym razem nie umiałam zachwycić się prozą tego wspaniałego pisarza. Jego „Czarodziejska góra” czy „Buddenbrokowie” są dla mnie niezapomniane. Może zaskoczenie tematem spowodowało, że jakoś mnie to nie porwało. Moralnie nic mnie nie uwierało, chociaż fascynacja starszego pana na punkcie młodego chłopca przechodząca w obsesję mogłaby wydawać się niesmaczna. Ale od czego w końcu jest literatura? W teorii może opisać i przeanalizować wszystko to, co zakazane lub moralnie niepoprawne w rzeczywistości. Napisane na początku XX wieku musiało być nowatorskie i odważne. Stary Gustaw jak stara wenecka kurtyzana tęskni za młodością i świeżością, ale jego czas już minął. Obawia się choroby i śmierci, ucieka przed nią, jak ćma leci do ognia, tak on lgnie do młodości, ale w tej pogoni z góry skazany jest na porażkę. Stary i samotny przegrywa nierówną walkę. W ogólnym wydźwięku smutna i fatalistyczna, pełna tęsknoty za pięknem i niewinnością. Homoseksualny aspekt nie jest tu tematem przewodnim, ale sposobem na pokazanie tej nostalgicznej tęsknoty. Zawiera w sobie sporo symbolik, ale przesłuchanie audiobooka nie pomogło w uważnym rozpoznaniu tych znaczeń. Jak dla mnie pokazuje tylko jedną z twarzy Wenecji – fascynującą, ale zarazem niepokojącą, wręcz nieprzyjazną i groźną. Chyba wrócę do tego opowiadania jeszcze raz za jakiś czas.