Wzywam 07... Opowiadania milicyjne. Tom 1

114/180/2023 Lubię kryminały. Pasjami, jak to się dawniej mówiło. Czasami jednak czuję przesyt pieprzeniem, za przeproszeniem. Popatrzcie na klasyków: Sjowall/Wahloo, Christie, Conan Doyle... Czy oni wielce babrają się w psychice bohatera? Czy mącą wątkami nieistotnymi, czy namnażają postaci drugo-, trzecio- i siedemsetosiemdziesiątpięcioplanowymi? No właśnie. A od dobrych kilku lat dostajemy opasłe tomiszcza, jakby autorom od strony płacili... A może płacą? Długo nie zwracałam na to uwagi, do czasu aż umęczyłam się z dwiema częściami sagi o Lipowie (nie tymi najnowszymi, troszkę wcześniej). I teraz grubaśne kryminały budzą we mnie niechęć. Dlatego lubię sobie na odtrutkę wziąć np. coś z milicyjnych kryminałów z PRL. Dłubanina, rozpytywanie, wertowanie starych dokumentów, powolne dochodzenie do celu. Tego oczekuję od kryminału: kto zabił i dlaczego. A rozterki policjanta czy detektywa, jakieś jego prywatne problemy... sorry, od tego są powieści obyczajowe.

Odpoczywając w malutkiej opolskiej wiosce wpadła mi rąk ta właśnie książka. Rodem z czasów PRL kryminał opisujący rzeczywistość lat siedemdziesiątych zeszłego stulecia. Nie jestem fanem tego typu literatury , jednak zabijając wolny czas pogrążyłem się w lekturę. Najważniejsze iż czujna milicja zawsze wytropiła sprawcę zbrodni :)

36/100/2020 Szpiegostwo przemysłowe. Zachodnie imperia czyhają na polską myśl techniczną żeby zaoszczędzić na badaniach. Po co wydawać ciężką forsę, jak można ukraść gotowe. Nieuczciwy pracownik z dostępem do planów i schematów zawsze się znajdzie. A za obietnicę wyjazdu na Zachód to nawet niejeden. To częsty wątek w powieściach kryminalnych PRL. "W Stanach Zjednoczonych istnieje kilka "agencji naukowo-informacyjnych", które zajmują się wykradaniem wynalazków i ulepszeń konkurencji oraz ich sprzedażą konkurencji". No raczej. Tym razem akcja dzieje się w Budapeszcie. Wino, ostre potrawy, piękna kobieta, strzelanina, Dunaj i mordobicie. Wielki świat. A najbardziej mnie ubawiło stwierdzenie, że "gdyby na miejscu Wyganowicza był agent włoskiego, francuskiego czy amerykańskiego wywiadu, na pewno żaden z nich nie kiwnąłby palcem w bucie, aby przyjść z pomocą dziewczynie. Polak bez namysłu wdał się w niebezpieczną awanturę." Ach! Omdlewam...

Przesłuchane jako audiobook w znakomitej interpretacji pana Tomasza Ignaczaka. Pomimo wszelkich śmiesznostek, owijania w bawełnę ustrojowych "niedoskonałości", sztafażu rodem z PRL, szpiegów czyhających na osiągnięcia ludowej ojczyzny, polecam wszystkim współczesnym twórcom polskich kryminałów. Tempo akcji, ukrywanie zaskakującego rozwiązania do samego końca, pełnokrwiste postaci, dobre dialogi, to wzorce na których warto się uczyć. W ogóle dziwne, że taka książka przeszła przez cenzurę PRL.

Pierwsza część wbija w fotel. Może sam pretekst do zawiązania akcji jest lekko dęty, ale już kilka liter dalej nie mamy czasu zastanawiać się nad jego wiarygodnością. Zwłaszcza, że często pada tu słowo instynkt. Ale przede wszystkim nie ma czasu na rozkminki, bo akcja pędzi z zawrotną prędkością. Na dodatek jest doskonale skonstruowana. Mimo, że na liczniku mamy ponad setkę, fabułą ani przez chwilę nie zarzuca na boki, płynnie bierze kolejne zakręty i prowadzi w zaskakują rejony. Trudno uwierzyć, że „S.O.S” jest polską, i to napisaną w głębokim PRL-u, powieścią, Oczywiście mamy tu Polskę tamtych czasów i dość charakterystyczne dla tamtych czasów typy ludzkie, ale wszystko jest doskonale dopasowane do schematu amerykańskiej czarnej sensacji klasy B – zarówno literatury, jak i kina, Tę kinowość widać zwłaszcza w pościgach samochodowych i inteligentnym wykorzystaniu scenerii architektonicznej lat siedemdziesiątych – z wysiedlaniem i wyburzaniem starych, zniszczonych dzielnic robotniczych oraz szybką budową nowych osiedli, gdzie nowe, wysokie bloki graniczą z górami piachu, rzędami koparek i betoniarek oraz tym podobnych maszyn przygotowanych do stawiania kolejnych dziesięcio- dwunastopiętrowych – jak się wtedy mówiło – wieżowców. Syf zaszczanych podwórek i klatek schodowych w zaniedbanych, zmurszałych kamienicach miesza się w „S.O.S” z syfem niedziałających wind, mrugających jarzeniówek na korytarzach i maleńkich klitek w nowych blokach. Ta mroczna, industrialna rzeczywistość bardzo przypomina komiksowe Gotham i, chyba jeszcze bardziej, bezduszne miasto–molocha z ekranizacji „Mechanicznej pomarańczy” w reżyserii Stanley Kubricka (1972). Mroczne miasta z amerykańskich powieści i filmów noir wydają się przy nim przyjazne. Na pewno ta rzeczywistość w niczym nie przypomina Polski z ówczesnej propagandy, za to doskonale podkreśla depresyjną atmosferę tej historii – z cwaniakami wykorzystującymi łatwowierność ofiar, marzeniami rodzącymi tragedie i małymi ludźmi paradującym po narracyjnej szachownicy. Ale chyba jeszcze bardziej dziwi główny bohater. To klasyczny amerykański outsider poruszający się na granicy mroku, lawirujący pomiędzy tym, co nazywa się prawem a powszednią, powszechną podłością i złem świata. Zachowuje się niczym Marlowe i jemu podobni. Tyle, że w odróżnieniu od nich ma złudzenia, wierzy, że można naprawić świat. Na pewno warto próbować. W gruncie rzeczy ta amerykańskość „S.O.S” nie powinna dziwić. Choć jako autorka na okładce widnieje Jadwiga Wojtyłło, wiarygodne źródła podają, że autorem powieści jest jej mąż, Aleksander Ścibor–Rylski – wybitny scenarzysta (m.in. „Człowiek z marmuru”) i sprawny reżyser (m.in. „Wilcze echa). Jeżeli spojrzeć na jego dokonania filmowe widać, że był zafascynowany amerykańskim popem, zwłaszcza jego najtwardszymi, najbrutalniejszymi odmianami. A „S.O.S” jest twarde i brutalne, niczym proza i ekranizacje Jima Thompsona. Nie wiadomo i już się pewnie nie dowiemy (Ścibor–Rylski zmarł w 1983 roku, Wojtyłło pięć lat później),dlaczego podpisał tę powieść nazwiskiem żony. Może jako człowiek z wielkim ego, czujący się Wybitnym Artystą, nie chciał widnieć na okładce taniej powieści kryminalnej? Może uważał, że w jakiś sposób przeszkodzi mu to w karierze albo spowoduje rysy na wizerunku? A może to jakiś prezent, bo w kilku miejscach żona mu chyba pomagała. Czuć tam kobiecą rękę. Na pewno główny schemat dramaturgiczny jest dziełem Ścibora–Rylskiego. Zresztą podobny pomysł przećwiczył kilka lat wcześniej w – podpisanym własnym nazwiskiem – scenariuszu filmu Andrzeja Trzosa–Rastawieckiego „Trąd” (1973). Tyle, że lepsze jest najczęściej wrogiem dobrego, a w tym przypadku bardzo dobrego. Przeredagowując „Trąd” by stworzyć „S.O.S” przedobrzył. Po – mniej więcej – dwóch trzecich powieści, akcja zaczyna tu siadać. Samochody co prawda nadal pędzą, wciąż jesteśmy zaskakiwani, ale autor (autorzy?) przedobrzył/przedobrzają z komplikacjami fabuły. Wciąż jest bardzo dobrze, ale już nie świetnie. No i do akcji wkraczają milicjanci, zgodnie z obrazem z epoki, mądrzy i dzielni. Co prawda sytuacja czasem ich zaskakuje, ale są przygotowani na najtrudniejsze wyzwania. No i bez przerwy ględzą w namyśle pocierając czoła. Na szczęście Zły jest na tyle przebiegły i zdeprawowany – to w zasadzie potwór, że w końcu muszą przestać gadać i brać się do roboty. Dzięki temu ostatni akt tej historii, z doskonałym, bardzo zaskakującym finałem, to powrót w wielkim stylu. Gdyby nie ostatni akapit, jakaś nieudolna hybryda puenty, byłby idealny. Zresztą całemu „S.O.S” do tego ideału blisko. Niestety, ambicje – za przeproszeniem – artystyczne najczęściej zabijają solidne, wybitne rzemiosło. Bo przez większość stron jest tu naprawdę wybitnie, w stylu nieosiągalnym dla większości współczesnych polskich autorów/autorek/osób autorskich literatury sensacyjnej. Było bardzo blisko 10/10, ale nie wyszło. Szkoda.

Złoto! I takie sztabki: "- Co mówi o niej ten zaopatrzeniowiec? - Brzydko! - Mianowicie? - Stara kurwa. - Rzeczywiście nieładnie…" "(...) wdzięk miała nieco przyciężki." "(...) no i jak ja teraz żyć tutaj sama jedna będę w tych pustych landarach, a wieczorem? Jezusie Nazareński! Nic, tylko przyjdzie ze strachu za mąż wyjść…" " - Często pan umiera? - Tylko w stanie najwyższej konieczności. - Nie nadużywa - przerwał sierżant. - Za mojej całej kadencji chyba tylko ze trzy razy. - Dwa! Panie Zawiślak, tylko dwa - z godnością sprostował dziadek." " (...) pani Nela łgała tyle bezczelnie, co i naiwnie, być może na skutek sytuacji przerastającej jej możliwości intelektualne, a być może dlatego, że improwizowała (...)" "(...) pierwszy raz zdarzył mi się facet przywłaszczający sobie cudze doniesienie. Okazuje się, że nawet to może być przedmiotem kradzieży."

W Warszawie w ciągu jednej nocy ktoś kradnie kilkanaście prawie nowych fiatów 125p. Milicjanci dochodzą do wniosku, że mają do czynienia ze świetnie zorganizowaną grupą przestępcza. Dlatego w Komendzie Głównej MO powołana zostaje grup śledcza do rozwiązania zagadki. „Pułkownik Sekulski długo zastanawiał się komu powierzyć prowadzenie dochodzenia. Bral pod uwagę dwie kandydatury. Pierwszy to Kapitan Rudzki. Problem tkwił w tym, iż podstawą sukcesów Rudzkiego była rzadko spotykana dokładność i systematyczność. Prowadziło to do znacznego wydłużania się czasu śledztw i dochodzeń. (…) Drugim kandydatem był kapitan Górski. Miał ogromna intuicję, dzięki niej w sposób błyskotliwy zakończył kilka poważnych spraw, ale… Było jednak to, ale które oznaczało, że kapitanowi zdarzało się, głównie na skutek zbyt szybkiego działania, popełniać omyłki”[1]Ostatecznie obaj oficerowie zajmują się śledztwem, które prowadzone jest powoli, ale dokładnie. Od początku czytelnik poznaje też mechanizm działania przestępców. Nie ma więc mowy o jakimś dreszczyku emocji. Narrator raz przygląda się pracy milicji by za chwilę pokazać co robią bandyci. A ci przemalowują samochody, przebijają numery, czyli robią takie rzeczy, o których w 1977 roku jeszcze się polskim złodziejom nie śniło, bo takie numery zaczęły być powszechnie stosowane dopiero w latach dziewięćdziesiątych.W końcu złodzieje popełniają błąd, jeden z nich ginie w trakcie brawurowej ucieczki samochodem, który spada z wiaduktu i staje w płomieniach. Dzięki identyfikacji zwłok milicjantom w końcu udaje się wpaść na trop złodziei.Opowieść jest jak relacja z długiego żmudnego i nudnego śledztwa. Do tego żaden z bohaterów milicjantów i przestępców nie wyróżnia się zbytnio na tle innych i trudno określić kto jest tu postacią pierwszoplanową. Autor nie zbudował atrakcyjnych dekoracji, bo Warszawa, na ulicach której rozgrywa się akcja praktycznie nie istnieje.Co jest zatem atrakcyjna strona tej książki? To osobliwy poradnik dla złodziei aut, jak kraść i jakich błędów nie robić, aby nie wpaść w ręce milicji. Ciekawe czy któryś ze złodziei z niego skorzystał.

- Mamo, kryminała! - powiedziałem z poważnym tonem. Po jakimś czasie mama dała mi pewną książkę, którą wyjęła ze swojej małej domowej księgarni. Była ona dosyć mała i pod względem wielkości, jak i pod względem grubości. Została wydana w 1984 roku i kosztowała jakoś 60 złoty na tamte czasy. Wiem to wszystko, bo tak pisało na tylnej stronie książki. "Dzikie białko" trochę mnie odstraszyło od czytania kryminałów, ale czemu miałem na jednej pozycji zaprzestać wgłębiania się w tajemnicze historie morderstw? Dałem jeszcze jedną szansę i owa szansa została doskonale wykorzystana. Pomogła przy tym książka Władysława Krupińskiego "Skazałeś ją na śmierć". Czasy PRL-u. Kapitan Mirski od jakiegoś czasu jest na wybrzeżu. Hans Jurgen, pomocnik maszynisty statku, zaginął w tajemniczych okolicznościach. Ostatni raz widziano Go z pewną kobietą. Maria Olimpska, bo tak nazywała się ta pani, znika również bez śladu. Kapitan Mirski rozpoczyna śledztwo z nadzieją na szybki koniec postępowania. Jak to powiedział sam kapitan: śledztwo niby takie proste, a rozwiązanie zagadki jest bardzo trudne. Może dokładnie tak nie powiedział, ale coś podobnego do tego, co napisałem. I rzeczywiście tak było. Wszystko zaczęło się mieszać i coraz cięższe stawało się wyjaśnianie sprawy zaginięcia dwóch osób. Po kilku tygodniach w oddalonym od wybrzeża o kilkaset kilometrów lesie, odnaleziono ciało kobiety, a zaraz potem na terenie budowy maszyn zostały znalezione szczątki mężczyzny w marynarce. Podejrzenie pada na inżyniera, który jest zatrudniony w miejscu, gdzie znaleziono szczątki mężczyzny. Kapitan Mirski od samego początku ma ciężki orzech do zgryzienia i mimo pomocy sporej ilości osób oraz wielu nowych poszlak ma problem z wyjaśnieniem tej zagadki. Czy i w jaki sposób należy wiązać śmierci dwóch osób? Czy byli to zaginięci Hans Jurgen oraz Maria Olimpska? Czy uda się Mirskiemu rozwikłać się tę skomplikowaną zagadkę? "Skazałeś ją na śmierć" to bardzo dobry kryminał, który napisany jest bardzo prostym językiem. Mówię to szczerze, bo przeczytałem ją w około godziny, no może troszeczkę ponad. Ale nie ma się co dziwić, ponieważ ma zaledwie 137 stron, lecz Władysław Krupiński napisał tak przejrzyście tę książkę, że czułem się, jakbym przeczytał długą powieść. Od samego początku autor wciągnął nas w tajemniczą historię zaginięcia Hans'a Jurgen'a. Niby wszystko wydaje się proste po pewnym czasie, ale zakończenie wszystkie przypuszczenia bierze w łeb. Jest to interesująca książka, która potrafi trzymać w napięciu. Obroty wydarzeń oraz nowe poszlaki, które z mozolnym trudem zostają zdobyte przez kapitana Mirskiego pozwalają, żeby czytelnik mógł sam poprowadzić swoje śledztwo. Nie jestem wielkim specem od kryminałów, bo to jest moja druga książka z tej kategorii, ale historia przeżyta w powieści Władysława Krupińskiego bardzo zmieniła mój pogląd co do tego typu książek. Dzikie białko nie spełniło moich oczekiwań i nie czułem żadnej grozy, ani gęsiej skórki podczas czytania. "Skazałeś ją na śmierć" wywarło na mnie ogromne wrażenie i do tej pory czuje emocje, które miałem podczas czytania. Także wielki ukłon dla pisarza, bo nigdy w życiu nie czytałem tak krótkiej książki, która jest prosto napisana i potrafi mnie tak wciągnąć. Autor nie rozpisywał się zbytnio z opisami i szedł do sedna od początku, bez żadnych ceregieli. Chwała mu za to!

Zaskakująco dobry kryminał milicyjny. Rewelacja. Cały czas coś się dzieje. Na jego podstawie nakręcono jeden z odcinków 07 ZGŁOŚ SIĘ pt: Brudna sprawa, gdzie ochroniarza zagrał Bruno OYa, aktor znany z kultowego filmu Ścibora Rylskiego Wilcze echa. I książkę i filmy polecam.

Mimo, iż książeczki z cyklu Ewa wzywa 07 pisane były w celu..., to są to zupełnie przyzwoite kryminałki Milicyjne. Akacja wartka, Milicjant co prawda inteligentny, kulturalny, ale nie wszechwiedzący. Czyta się to przyjemnie i nie wydaje się, że jest bajką. Czy taka była Milicja, trudno powiedzieć, na pewno tacy bywali, bo osobiście znałam jednego równie wzorowego. Największym mankamentem cyklu jest wydanie, przy takiej nikłej grubości miękka oprawa i format zeszytowy, to nie najszczęśliwszy pomysł.

Okupacyjne reminiscencje opakowane w historię szpiegowską. Czyta się szybko. Klasa średnia kryminałów milicyjnych. Typowa dla gatunku sztampowość dialogów i kwadratowość postaci, pewną atrakcją może być poznanie kulisów działania biura matrymonialnego dziś sympatia.pl. Polecam miłośnikom takich lektur.

Dziewiate ramię ośmiornicy. Morderstwo w sylwestra. Wykwintny kryminał w starym stylu z 1958 roku. Ciekawa i tajemnicza intryga. Niesamowity klimat Warszawy z tamtych lat. Krzysztof Toeplitz napisał bodajże tylko jedną powieść kryminalną, ale uczynił to z wielkim smakiem nawiązując do najlepszych detektywistycznych. powieści. Polecam też słuchowisko pod tym samym tytułem

Bardzo dobry PRL-owski kryminał ze wszystkimi zaletami tego gatunku i, co jest dla mnie zawsze dodatkową atrakcją, z nawiązaniem do mrocznych zagadek czasu niemieckiej okupacji. Polecam wszystkim miłośnikom "tamtych" kryminałów, o ile jeszcze tacy są...

Wojtek Kalina, młody człowiek ze wsi, właśnie opuszcza mury więzienne. Opuszcza z postanowieniem, że już nigdy tutaj nie wróci. Nie ma żalu do ludzi, którzy go skazali, bo jak sam mówi: nikt go do przestępstwa nie zmuszał. Do domu wrócić nie może, bo ojciec – człowiek krystalicznie uczciwy – jest przekonany, że nie wychowywał bandyty, więc syna nie ma. Pracę w fabryce, którą otrzymał, zaraz porzuca, bo prości ludzie mają niezwykłą śmiałość do kategorycznych osądów. Spotkanie kolegi spod celi też nie wróży niczego dobrego, choć kolega roztacza przed nim wizję „łatwych” pieniędzy. Kolejne spotkanie jest już mniej sympatyczne: Zenon Mierzycki to cwaniaczek, który – kosztem Kaliny – wywinął się od kary. Cwaniaczek pierwszej wody, szybko przekonuje Kalinę, że może mu załatwić uczciwą pracę ogrodnika! Kalina wkracza w sferę wyższych sfer, ćwiczy strzelanie, uczy się sztuk walki, zarabia duże pieniądze – jak to ogrodnik - i przypadkowo ratuje z opresji cudowną, zagubioną w wielkim mieście, dziewczynę – Magdę. Co i rusz odgania od siebie myśli, że ta praca i te sfery jednak do uczciwych nie należą. Kiedy ginie Mierzycki, a Kalina staje się jedynym podejrzanym jest już za późno na refleksję, a jedyną alternatywą jest ucieczka. Śledztwo prowadzi świeżak porucznik Kociuba. I choć świat Kaliny rysuje się w czarnych kolorach to na szczęście jest jeszcze Magda, a ona wie co robić... Świetnie skreślona postać Kaliny, dla którego wyjście z więzienia to nie koniec, a początek kłopotów i wyzwań. Cudowna Magda i sierżant/porucznik Kociuba, do tego zgrana intryga z wyjątkowo zaskakującym głównym czarnym charakterem. Całość trzyma się realiów, a brawurowo wymyślonej zagadki kryminalnej nie niszczy nawet cukierkowo – romantyczne zakończenie.

Jakże przyjemny, klasyczny, nieco staroświecki kryminał, bez udziwnień, psychopatów, zboczeńców, zwyczajne emocje, pasje, uczucia. Całkiem dobra odskocznia od twórczości wspłóczesnych. Może nieco przesadzona ilość użytkowników jednego feralnego klucza....

Pierwsze wrażenie nie było zbyt dobre. Jednakże postanowiłem doczytać do końca i dopiero jakoś ocenić powieść. Niestety, nadal mam mieszane uczucia. Książka jest czymś w rodzaju kryminału, powieści sensacyjnej, nawet wojennej. Trochę drażni wykorzystanie powstania warszawskiego jako tła opowieści o mordercy, ale w pewnym momencie czytelnik uznaje, że wszystko w porządku. Trochę przeszkadza dziwny niekiedy język bohaterów, jak choćby literacka polszczyzna stróża w kamienicy. Trochę drażni wątek romansowy. Bardzo drażni los dawnego oficera AK, jakże różny w książce od realiów epoki. A jednak powieść wciąga. Nawet swymi niedoskonałościami lub błędami - często pozornymi. W rezultacie powstał całkiem sprawny kryminał, w dodatku z niedomówieniami, co wielu autorom współczesnym się nie udaje. Właśnie współczesność. Od pewnego czasu sięgam po kryminały pisane w PRL-u, przy czym nie należy mnie posądzać o nostalgię za tamtymi czasami - bo ich nie znoszę (pewnie dlatego, że to moja młodość). Raczej ciekawi mnie obecny odbiór czytanych kilkadziesiąt lat temu powieści. Z niektórymi czas obszedł się okrutnie, inne pisali przypadkowi twórcy. Ale "Maruta" jest wciąż całkiem przyzwoitą lekturą, pisaną przez człowieka, który potrafi operować słowem. Swoją drogą jakże niewiele wiadomo o jego życiu...