Człowiek o jednakowych zębach

Wspaniale wykreowany postapokaliptyczny świat. Przerażający, dziwny i dzięki temu interesujący. Satysfakcjonujące zakończenie, jednocześnie smutne i wesołe. Jedyny mały minus upatruję w głównym wątku powieści, czyli wyruszenie w niebezpieczną podróż w poszukiwaniu boga przez malarza, by namalować fresk w świątyni - trochę ten motyw jest moim zdaniem naciągany i niezbyt dobrze uzasadniony. Jednak poza tym jedna z najciekawszych powieści, jakie czytałam w życiu.

Powszechnie uważa się, iż "Boże Inwazje. Życie Philipa K. Dicka" Lawrence'a Sutina to najlepsza biografia twórcy "Valis", jaka do tej pory powstała. Nie wiem i pewnie w najbliższym czasie się nie dowiem, gdyż po lekturze tej właśnie pozycji nieśpieszno mi będzie do innych. Wydana w 1989 roku, siedem lat po śmierci PKD, wydaje się bowiem być pracą nad wyraz kompletną i temat wyczerpującą. Czytelnik - zaznajomiony już z twórczością Phila, czy też taki, który pragnie się o nim dopiero dowiedzieć - natrafi tu na prawdziwą i nieocenioną skarbnicę wiedzy o tym niezwykle intrygującym autorze. Biograf wzorowo, sumiennie, kompleksowo i z empatią podchodzi tutaj do podmiotu swego rzemiosła. Wybornie kreśli szczegółowy portret Dicka, jako pisarza (głównie) SF i człowieka, który pięciokrotnie się był ożenił. Portret fascynujący, szczery i dogłębny, a pozostawiający czytelnika finalnie zaspokojonym i prawdziwie sytym! Jeśli ktoś szuka informacji o twórczości autora "Ubika" i pragnie się dowiedzieć, lub do prawdy takiej mocno się przybliżyć, skąd takie, a nie inne pomysły lęgły się w tej ze wszech miar niepośledniej głowie, to szczerze wątpię, by gdziekolwiek indziej mógł trafić na lepiej przyrządzone i podane czytelnicze danie. Albowiem tutaj jest: cudownie gruntownie i absolutnie pasjonująco! Po prostu wybitnie!

Niesłusznie nazywana "jedną z najgorszych powieści Philipa K. Dicka", bo akurat bardzo dobra i typowo Dickowska (mimo obecności drugiego autora). Ciekawi kosmici, w których psychologię czy rozterki Dick rzadko kiedy się zagłębiał w innych dziełach. No i poziom absurdu smakowicie wysoki.

W dorobku Philipa K. Dicka znajduje się kilka książek, które nie pasują do jego klasycznej twórczości. Jedną z nich są „Wyznania Łgarza”, które nie mają żadnych wątków fantastycznych i dzieją się w czasach współczesnych dla pisarza. Mimo tego temat książki pokrywa się z tym o czym z reguły pisze autor i tym razem jest to szaleństwo… Jack Isadore to ktoś, kogo wszyscy - świadomie czy nieświadomie - uważalibyśmy za niepoczytalnego. Zbiera kamienie, spisuje wszystko co widzi, wierzy w kosmitów, Atlantydę i czeka na powrót Chrystusa, który był według niego przybyszem z gwiazd. Nie radzi sobie w życiu i w końcu musi przygarnąć go jego siostra, na pozór szczęśliwa, zamężna matka dwójki dzieci. Lecz kiedy Jack wprowadza się do niej to poznajemy, że szaleństwo niejedno ma oblicze i ludzie, którzy na pierwszy rzut oka wydają się wzorem normalności, również mogą mieć nierówno pod sufitem. PKD zawsze uważał, że choroby psychiczne i szaleństwo to tylko łatka, narzędzie tłamszenia mniejszości przez większość i tak naprawdę wszyscy mamy w sobie coś z, brzydko mówiąc, wariata. I o tym jest ta książka.

Nie jest zwykła ksiażka sci-fi. Pełno jest tu przemyśleń w kontekście rozwoju ludzkości i tego co potrafiła "zepsuć". Podbój Marsa nie jest utopią, ale nadzieja na uratowanie pozostaje... Po prostu trzeba zacząć wszystko od nowa... Czuć w książce ciężki klimat lat 50tych, potencjalna wojna atamowa, czarnoskórzy walczący o swoje prawa, wyścig w podboju kosmosu.

Zbiór okazał się bardzo udany i mimo pewnych wahań poziomu pomiędzy opowiadaniami, całościowo dostarczył dużo satysfakcji. Widać wyraźnie, że Philip K. Dick już na tym etapie kariery miał niesamowite wyczucie tempa narracji, umiejętność budowania napięcia i zabawy paradoksami. W wielu tekstach pojawiały się motywy lęku przed technologią, tożsamości i manipulacji rzeczywistością — tematy, które później stały się jego znakami rozpoznawczymi. Co ważne, zbiór nie nużył — nawet słabsze opowiadania czytało się z zainteresowaniem, a te najlepsze naprawdę robiły wrażenie. Szczególne wyróżnienie: Stowarzyszenie, Wypłata, Kolonia, Obrońcy.

Bradbury to bardzo dobry pisarz SF. Niełatwy, przez niektórych uznawany za proroka. Książka zawiera wiele świetnych opowiadań, a wspomnę o jednym z nich - krótki Rakieciarz (Rocket Man),które było inspiracją do skomponowania piosenki przez Eltona Johna o tym samym tytule. Polecam i pozdrawiam.

W Polsce wydana w 1987, jeszcze za czasów PRL. Przeczytałem ją w 2015 i powiem, że mimo prawie 30 lat od wydania nic nie straciła ze swojej świeżości. Antologia prawie idealna poza paroma drobnostkami typu, że komuś może być za długa i co prawda było trochę naleciałości z tamtego okresu czyli wstawki prl-owskie, ale na szczescie ich było mało. Chyba bez tego ciężko byłoby ją wydać w Polsce. Co do samej lektury to znajdujemy w niej prawie same rodzynki począwszy od lat 40tych a kończąc na latach 70-tych. Jest to zręcznie poukładane. Każde opowiadanie jest poprzedzone krótkim wstępem, i tego mi brakuje w obecnych antologiach, chociaż tak było w "Rakietowe szlaki". Mimo, że część opowiadań już kiedyś przeczytałem, wspominam tą lekturę bardzo dobrze.

"Mechaniczna pomarańcza" to nie jest i warto spojrzeć na tą książkę trochę inaczej, chociaż może to jest to samo uniwersum lub zabawy lingwistyczne autora/tłumacza (słownictwo "syntemesk" - MP, "syntemlek", "synteczekl" - RN oraz podział na Związek Anglojęzyczny - Enspun oraz Związek Rosyjskojęzyczny - Ruspun). Spodobało mi się, cały czas coś się działo! Zakwalifikowałabym tą książkę (oprócz antyutopii) do bizzaro-fiction. W następnej kolejności z antyutopii wjedzie Orwell, a następnie powrót Burgessa na salony.

Nie jestem pewien co ja właściwie przeczytałem ale to nie było złe :) Taki posmak absurdalnosci Lema, z dziwnymi wizjami Dick-a, zakończony ostrym zwrotem w kierunku reinterpretacji chrześcijańskiej ewengelii. Ale wszystko to w krótkiej, około 200 stronnicowej formie. Dłuższa książka stałaby się już nużąca a tutaj całkiem ciekawy koncept, wsparty pierwszoosobową narracją. Muszę dowiedzieć się więcej o twórczości Adama Wiśniewskiego-Snerga.

To moje pierwsze spotkanie z H. P. Lovecraft'em. Bardzo misternie skonstruowane opowiadanie. Nie powiem, aby mnie przestraszyło, jednak jest to bardzo ciekawy koncept. Jak zawsze... zapraszam do oceny własnej. Ja na pewno sięgam zaraz po kolejne opowiadanie.

Zbiór składa się z 6 opowiadań, z których chyba najbardziej podobało mi się drugie czyli "Widmo nad Innsmouth". Może właśnie dlatego, że było drugie, bo nie ukrywam, że potem schematyczność i powtarzalność prozy coraz bardziej mnie nużyła. Nie da się ukryć, że na swoje czasy autor miał niesamowitą wyobraźnie i to właśnie uczyniło z niego klasyka gatunku. Jednak patrząc z dzisiejszego punktu widzenia wiele motywów na pewno nie oddziałuje na czytelnika już tak mocno. Podobał mi się warsztat i bardzo wysmakowany dobór słów. Polecam każdemu aby się zapoznać z klasykiem. Wydaje mi się, że ten zbór opowiadań daje reprezentatywną próbę. Podaję pełną listę opowiadań zawartych w zbiorze: Zew Cthulhu, Widmo nad Innsmouth, Szepczący w ciemności, Duch szaleństwa, Koszmar w Dunwich, Kolor z przestworzy.

W literaturze science fiction i cyberpunk nie ma nazwiska bardziej wpływowego od Williama Gibsona. Autor ten jest uważany za jednego z prekursorów gatunku i nieprzerwanie dostarcza czytelnikom opowieści, które przenoszą ich w mroczne, futurystyczne światy, pełne zaawansowanej technologii, moralnych dylematów i zaskakujących zwrotów akcji. W tej recenzji skupimy się na dziesięciu fascynujących opowiadaniach Gibsona, które pozostawiają niezatarte wrażenie i skłaniają do refleksji nad przyszłością i kondycją ludzką w erze technologicznego postępu. Pierwszym opowiadaniem jest swego rodzaju esencja cyberpunkowego świata. Fabuła toczy się futurystycznym świecie pełnym zaawansowanej technologii, gdzie bohater, Johnny, pełni rolę kuriera danych z implantem w mózgu. Gibson doskonale tworzy akcję z lekkim napięciem, tworząc historię, która naprawdę wciąga. Świat jest mroczny, pełen cybernetycznych implantów. Gibson jest mistrzem tego typu kreacji, a Johnny Mnemonic to doskonały przykład jego zdolności w tej tematyce. Opowiadanie doskonale oddaje atmosferę przyszłości, bliskiej przyszłości, z ukrytym podtekstem związanym z zagrożeniem uzależnienia się od technologii. Kolejnym, równie ciekawym opowiadaniem w tym zbiorze jest Kontinuum Gernsbacka. Gibson tym razem zabiera nas w surrealistyczny świat wizji przyszłości z okresu lat 30-tych dwudziestego wieku. Eksperymentuje tutaj z kontrastem między wyidealizowaną wizją przyszłości, a rzeczywistością. Opowiadanie ukazuje, że wizje przyszłości ewoluują i wpływają na naszą rzeczywistość. To swego rodzaju refleksja nad tym, ze współczesna wizja przyszłości różni się od tych, które były kształtowane w przeszłości. Nasze marzenia i lęki odnośnie przyszłości wciąż wpływają na nasze podejście do technologii i ogólnego postępu. Trzecim z kolei opowiadaniem jest Kawałki holograficznej róży, które jest pełne subtelności i melancholii. Gibson skupia sie na technologii holograficznych róż. Zręcznie łączy elementy osobistej historii z technologicznym postępem, co sugeruje, że technologia służyć może do przechowywania wspomnieć i emocji. To kolejne opowiadanie w którym Gibson jest mistrzem eksploracji relacji między technologią a ludzkimi uczuciami. Pozostawia w czytelniku silne wrażenie i skłania do refleksji nad naszą zależnością od technologii. Pasujący gatunek to 4 z kolei opowiadanie, które eksploruje temat obcości i potrzeby przynależności. Gibson pokusił się o przedstawienie nam mrocznego obrazu obcych istot, które przybierają ludzką formę, aby znaleźć swoje miejsce w naszym społeczeństwie. Są tu elementy przerażające, ale równie fascynujące, ponieważ, co oznacza bycie obcym i jakie kompromisy gotowi jesteśmy podjąć, aby pasować do otaczającego nas świata. Gibson zachęca nas zatem nad głębszym zastanowieniem się nad własnym stosunkiem do obcości i inności. Kolejnym opowiadaniem jest W głębi lądu., które przenosi czytelnika w odległe rejony kosmosu i eksploruje temat kontaktu z obcymi formami życia. Doskonale zbudowane napięcie i atmosfera grozy, ukazuje, że nieznane może być bardzo przerażające. Izolacja i brak zrozumienia w obliczu kosmicznych tajemnic, stają się tutaj głównym źródłem lęku. Gibson przypomina nam, że eksploracja kosmosu niesie ze sobą nie tylko fascynację z samego odkrywania, ale także stanowi potencjalne zagrożenie dla całego gatunku ludzkiego. Czerwona gwiazda to dość fajne i zarazem dobrze przemyślane opowiadanie, w którym mamy elementy nauki, wiary w kosmiczną eksplorację. Konfrontacja księdza z naukowcem. Gibson prowokuje czytelnika i skupia uwagę na fundamentalnych kwestiach ludzkiego istnienia. Zachęca do rozważań na temat naszych przekonań i naszego miejsca w kosmosie. Hotel New Rose to spisek, moralne dylematy i technologia, ja kto u Gibsona. Opowiadanie skupia sie na dwóch mężczyznach, którzy biorą udział w spisku przeciwko korporacji. W miarę rozwijającej fabuły, dochodzimy do refleksji nad tematami takimi jak poświęcenie, lojalność czy moralne wybory. Gibson tutaj doskonale adaptuje kwestię moralności w futurystycznym świecie. Powoli dochodzimy do końca, trzecim od końca opowiadaniem jest Zimowy Targ. W opowiadaniu eksplorujemy sztukę i technologię, oczami artysty, który wykorzystuje zaawansowane technologię do tworzenia dzieł sztuki. Myślę, że to dość ciekawe opowiadanie, w kontekście ostatniego rozwoju różnych SI udostępnionych ludziom. Niektórzy to bardzo krytykują, ale podobnie jak Gibson, uważam, że jednak pomimo wszechobecnej technologii ludzkie emocje i wyrażanie artystycznego geniuszu nadal ma swoje miejsce. Zatem to opowiadanie jest dość mocno aktualne i może skłaniać do refleksji, że nawet w świecie przesyconym technologią, sztuka nadal jest źródłem inspiracji i piękna, nieważne jakie narzędzia wykorzystujesz do jej tworzenia. Przedostatnim opowiadaniem jest Pojedynek. Mroczne i brudne, trochę ciężko, pokazuje pewną dehumanizacje i brutalność, okrutne rozrywki. To swego rodzaju ostry bez ogródek komentarz na temat ludzkiej natury i tendencji do dehumanizacji. To trochę takie wyzwanie rzucone czytelnikowi, że będzie musiał zmierzyć się z brutalnością, w kontekście nadchodzącego futurystycznego świata. No i ostatnim opowiadaniem jest absolutny klasyk - Wypalić Chrome. Klasyka cyberpunka, na poziomie Neuromancera. Świat hakerów, technologia, zdrady, włamania. To historia o podejmowaniu ryzyka i poświeceniu, o dwóch hakerach, którzy próbują włamać się do korporacyjnej bazy. W opowiadaniu mamy typowy cybernetyczny świat, estetyka, emocje, korporacje - główne elementy. To też kolejny przykład konkretnego definiowania podgatunku, jakim jest Cyberpunk. Uważam, że wszystkie opowiadania Williama GIbsona są pomysłowe, i głębokie, są swego rodzaju odważnym eksperymentem. Widać w nich, że Gibson nie boi się poruszania dogłębnych tematów na temat ludzkości, dehumanizacji, technologii, obcości czy moralności. Opowiadania prowokują a czytelnik po ich przeczytaniu z pewnością pozostaje z rozważaniami na temat bliskiej i nie tak odległej przyszłości oraz naszego miejsca w świecie technologicznych cudów i równocześnie wyzwań. William Gibson to z pewnością wizjoner literatury sci-fi, który ciągle przekracza granice, prowokuję. Każdy pasjonat tego typu gatunku powinien wynieść z jego twórczości dużo dobrego. I osobiście polecam każdemu. :)

Może zabrzmi to dziwnie, ale czasami mam problem z takimi książkami jak „Neuromancer”. Czyli nagrodzonymi lub nawet zaliczanymi do tzw. klasyki literatury. W przeszłości czasami lektura takich wydawnictw nie zawsze w 100% była przyjemna. I dlatego do powieści Williama Gibsona podchodziłem z lekkimi obawami. Finalnie okazały się one niepotrzebne, bo książkę czytało mi się ogólnie dobrze, choć „Neuromancer” nie jest lekki, łatwy i przyjemny. Jak wiemy fabuła opowiada o hakerze, który po uszkodzeniu układu nerwowego nie może łączyć się z cyberprzestrzenią. Otrzymuje szansę na wyleczenie w zamian za wykonanie niebezpiecznego zadania czyli włamania się do potężnej sztucznej inteligencji. I chyba to powoduje, że powieść jest nieco „zakręcona”. To z kolei wymaga uważnego czytania, aby się po prostu nie pogubić. Osobną kwestią są postaci występujące w „Neuromancerze”. Nie zawsze są z krwi i kości. Przyznam się, że nie do końca rozumiem zachwyty nad tym wydawnictwem. Ale być może nie doceniam geniuszu autora. „Neuromancera” polecam przede wszystkim fanom S-F. Choć nie wiem, czy wszystkim przypadnie do gustu.

Wybitna powieść, oryginalna i pełna polotu. Język powieści jest trudny (mieszanka angielskiego i rosyjskiego, w moim odczuciu to trochę taki zrusyfikowany angielski) i dlatego pewnie niektórzy czytelnicy zniechęcą się już na samym początku. A warto się nie zniechęcać, tylko przeczytać do samego końca - fabuła wstrząsa. To niesamowite, co ta książka zrobiła w moim zaczytanym jesestwie. Czegoś podobnego jeszcze nie czytałam.

Biorąc pod uwagę cały dobytek literatury fantastyczno-naukowej – od najstarszych lat i chwil, wręcz pradziejów w tym względzie, do lat obecnych – nie da się określić, co w obiektywny sposób jest raczej nie możliwe, który z tych wielkich pisarzy jest dla tego gatunku twórcą najwybitniejszym, który z nich włożył najrozleglejszy, najbardziej znaczący, wręcz namacalny wkład w rozwój tego nurtu; który z nich był dla fantastyki jej Kamieniem Węgielnym, Świętym Graalem, czy Praojcem Stworzycielem. Z jednej strony można podać pewne nazwiska, jak: Jules Verne, Isaac Asimov, Herbert George Wells, Robert A. Heinlein, Arthur C. Clarke. Patrząc się na to krótkie zestawienie, nie da się nie określić tych pisarzy mianem ,,wizjonerów Science-fiction" – jednostek zajmujących bardzo wybitne miejsca wśród tysięcy pisarzy tego gatunku, nie tylko dlatego, że należą oni do jego prekursorów, lecz przede wszystkim dzięki swej twórczej oryginalności; dzięki głębokiemu znaczeniu tego, co przelewają oni na karty swych dzieł. Znaczeniu, które wyziera nawet z prostych nie aż tak znanych ich tworów, czyli dosłownie z całego repertuaru ich działalności literackiej. Przedstawione wyżej nazwiska, a nie jest to lista zamknięta, a jedynie przykład określonej części klasyków gatunku fantastyczno-naukowego, to prawdziwe wybitności. To autorzy piszący nie tylko ,,inaczej” niż pozwala na to przeciętność, ale i kreujący swe dzieła pod kątem wieloaspektowości: każdy czytelnik chwytający za powieści tych tuz literatury fantastycznej, na pewno znajdzie w nich znaczenie odpowiednie dla siebie. A to w pewnym sensie nazywa się ,,uniwersalizmem”, co sądzę jest w beletrystyce czymś bardzo potrzebnym dla entuzjasty tego gatunku, czymś ujmującym, niesamowitym. Czy zatem wśród wymienionych osobistości jednego z najbardziej pożądanych nurtów w literaturze popularnej; wśród tak popularnych, rozchwytywanych wśród fanów autorów, a docenianych przez krytyków i znawców popkultury, jest ktoś taki, kto odznacza się jednak tymi najsilniej przemawiającymi do czytelnika: stylem, estetyką pisarską i innymi elementami swej twórczości, trafiającymi do współczesnego, trapionego problemami społeczno-obyczajowymi czytelnika? Które z nakreślonych nazwisk, to nazwisko pisarza tworzącego równie entuzjastycznie i doskonale, dającego nam te naprawdę niezapomniane dzieła? Kto z nich, a może jest to ktoś kogo nie wymieniłem, był i jest wręcz najlepiej przyjmowanym twórcą beletrystyki fantastycznej - ,,tym kimś”: tym najpopularniejszym, będącym zarazem pisarzem oddziałującym wielowymiarowo, głęboko oryginalnie, oraz traktującym swoją pracę jako nie tylko spełnianie powinności zarobkowych i wypełnianie umów z wydawcami, ale i jako niepisany święty obowiązek, którym jest przekazywanie wizji swej twórczości społeczeństwu, niekiedy wizji będącej niezapomnianą, niepowtarzalną i bezcenną ideą? Aby odpowiedzieć sobie na stawiane wyżej pytania – kwestie, które ocierają się o naturę z lekka subiektywną, potrzeba by katorżniczej pracy umysłowej: multum godzin przemyśleń, porównań, wyciągania wniosków, czyli krwawicy decyzyjnej, aby wybrać tego twórcę, który osiągnął dla gałęzi gatunku i podgatunków fantastyki naukowej najwięcej. Dodajmy do tego ludzką naturę i ,,zmienność gustów”, a także konwenanse i upodobania epok (w których żyli poszczególni autorzy),a dostaniemy niełatwe do wykonania zadanie. Z mojej perspektywy, przy czym nie jestem osobą, która w powieściowym gatunku fantastycznym doświadczyła wszystkiego, nawet i chociażby po jednym z tytułów z ręki kilku wymienionych nieco wyżej nazwisk (w końcu jesteśmy ludźmi, nie maszynami, a czas naszej egzystencji jest ograniczony, dlatego też wszystkiego niestety nie zrobimy),mówiąc zwięźle i najrozsądniej posługując się przy tym słowem: najłatwiej, najlepiej w warstwie fabularnej i tej głębokiej, symbolicznej, najatrakcyjniej w ogólnym ujęciu swej twórczości, przyciągając w ten sposób nowych czytelników dziesiątki lat po końcu swej działalności, przemawia do mnie, jako czytelnika i pasjonata fantastyki naukowej, Herbert George Wells. Uważany za prekursora tzw. ,,wojny totalnej” w literaturze współczesnej Wells urodził się w 1866 roku, w bardzo ubogiej rodzinie. Życie miał niezbyt przychylne ku temu kim miał się stać w przyszłości – w końcu jego matka była pokojówką a ojciec ogrodnikiem. Herbert tułał się i tułał przez lata; z trudem zdobył wykształcenie, dlatego patrząc się z perspektywy czasów współczesnych można by rzec, że tym bardziej należy mu się odpowiednia doza szacunku, gdyż wykonał on kawał tytanicznej pracy, aby znaleźć się tu gdzie dziś jest obecnie: w zbiorowej świadomości milionów miłośników jego twórczości rozsianych po całym świecie. Co istotne, co czyni Wellsa wyjątkowym wśród piewców fantastyczno-naukowej beletrystyki, zanim zaczął cokolwiek pisać, ba, sprawnie poruszać się w tym gatunku, wiedział on, że na pewno chce to robić – że chce nie tylko czerpać z tego korzyści finansowe, ale i pisarstwu się poświęcić. Z Wellsa przez całą karierę autora beletrystyki bił niepoprawny optymizm – sądzę, że przed zabraniem się za jakąkolwiek mniejszą powiastkę lub powieść, ponad wszystko zamierzał przelać na papier to co w science-fiction jest dla niego najważniejsze: zarówno odpowiedni pomysł, ale i swój styl, pasję, nie zapominając przy tym o czytelnikach, którym poświęcił się przekazywaniu określonych idei pro-naukowych, socjologicznych i częściowo politycznych (bo to w jego twórczości da się zauważyć),i rozmaitych wizji futurystycznego świata, które on wyraża. W ten sposób Herbert George Wells odniósł sukces; najważniejsze dla niego wydarzyło się wiele lat po jego śmierci: duch jego działalności, jako pisarza fantastyczno-naukowego, krąży w eterze popkulturowych informacji do dziś. Bo to pisarz powiedziałbym kompletny, wielopokoleniowy, lubiący zachwycać czytelnika, pouczać, porażać i zamartwiać tym, co w jego dziełach będzie kiedyś prawdziwe, a co pozostanie w sferze ,,co by było, gdyby…”. Poznanie bogatego dziedzictwa literackiego Wellsa, jednego z najważniejszych dla literatury rozrywkowej, i to w wydaniu kompletnym, to rzecz niełatwa, niecodzienna, tym bardziej cięższe staje się to zrealizowania: poddanie krytyce osiągnięć tego pisarza ze strony czytelnika – w końcu jesteśmy tylko ludźmi, a każdy z nas ma inne gusta i upodobania; wiele osób Wellsa będzie odbierać odmiennie. Dlatego też ocenienie twórczości tego autora w odpowiedni sposób nie stanowiło dla kogoś, kto znał do momentu przeczytania tych dwóch tomów tylko dwie flagowe jego powieści, takie jak: "Wehikuł Czasu", "Wojna Światów", w miarę wygórowanego wyzwania. Sytuacja w tym względzie nieco mi się naświetliła, gdy, jak pisałem wstępnie wyżej, przeczytałem zbiór opowiadań i powieści Wellsa pt. "Opowieści fantastyczne", które to ukazały się w Polsce w ilościach dwóch tomów, przygotowanych przez Władysława Kopalińskiego za pośrednictwem Wydawnictwa Literackiego. Na rynku wydawniczym pojawiły się w naszym kraju w 1976 roku; dzisiaj minęło prawie że 45 lat od ich druku, jednakże dla każdego, kto chce uważać się za ,,tego zaznajomionego” z estymą twórczą Wellsa, te dwa tomy to powiedziałbym zupełny klasyk o biblijnym i mitologicznym znaczeniu, zwłaszcza, że obecnie trudno jest dostać większość tych nieznanych mniejszych opowiastek Wellsa w wydaniu polskim; nie łatwo więc zaznajomić się najbardziej szeroko z twórczością tego pisarza. Jak się okazuje, Herbert George Wells, to człowiek niezwykle zróżnicowany, jeśli chodzi o to, co pokazuje czytelnikowi swoją twórczością za każdym razem, gdy czytelnik dotyka tych nowych, nieodkrytych dotąd aspektów twórczości tego pisarza. W swych około dwudziestu niniejszym recenzowanych i omawianych opowiadaniach, które, co istotne, nie były tylko tą stricte ,,klasyczną fantastyką” (,,Wehikuł Czasu” – wykładnia o niepewnej przyszłości ludzkości, jaką niesie ze sobą nieznana technologia; to swego rodzaju wyzwanie cywilizacyjne),ale okazały się również czymś z pogranicza literatury podróżniczej, nawiązującej do legendarnego już wątku w tej kwestii, postaci Robinsona Crusoe ("Wyspa Aepyornisa"; "W głębinie"),oraz czymś nawiązującym do debaty filozoficzno-naukowej, jak specyficzny można by rzec traktat o nieograniczonej i boskiej mocy, którą mógłby posiąść człowiek ("Człowiek, który czynił cuda"),Wells udowodnił, że – z perspektywy odbiorcy jego powieści, nowelek, opowiadań etc. – jest on kreatorem uniwersalnym, ale za to trudnym w odbiorze. Generalnie rzecz ujmując, powiedziałbym, że 70 % tworów zawartych w owych dwóch tomach nie jest tą doskonałą, charakterystyczną dla Brytyjczyka wykładnią artystyczną – symbolem prawdziwej ,,fantastycznej literatury klasycznej” spod jego znaku, tak jakby to był ten jego towar eksportowy, rozlany na cały świat. Nie. Konstrukcja tych utworów niekiedy zdaje się być zbyt nużąca, epatując nadmierną ilością szczegółów, pomieszaną fabułą (zwłaszcza, gdy historia opowiadana jest z perspektywy pierwszej osoby – co dla Wellsa jest dość rozpoznawalne),w której ,,wytworność" słownictwa, blichtr i elegancja przeszkadza nieco płynności prowadzonej narracji. Jednak pan Wells to futurysta, wieszcz, człowiek niezwykle skoncentrowany w swych pracach literackich na omawianiu – choć bardziej skrytym pod powierzchowną warstwą narracji fabuły swych tworów – implikacji i konsekwencji postępu technologicznego i jego wpływu na losy ludzkości. Tak, to cały Herbert George Wells. Żyjący na przełomie dwóch wieków – końca XIX i połowy XX – Wells okazał się doskonałym futurystą, który potrafił wyciągać wnioski z teraźniejszości, a przede wszystkim z przeszłości, którą według niego należy dobrze zrozumieć, aby myśleć o przyszłości w ogóle. Brytyjczyk miał szczęście do epoki, w której żył; te czasy znacznie go ukształtowały, a on ukształtował przyszłe pokolenia, czego wpływ widzimy po dziś dzień. To koniec wieku XIX i początkowe lata XX stały się dla Wellsa dominantą wszelkich haseł; stały się niepewnością, którą można dostrzec we wszystkich jego utworach zawartych w "Opowieściach fantastycznych" Wydawnictwa Literackiego z 1976 roku. Jako autor nie eksploruje on tylko i wyłącznie różnych nurtów w literaturze popularnej; ,,bawi się” tą eksploracją odkrywając i zgłębiając w swych opowiadaniach możliwości i perspektywy, które stoją przed Cywilizacją otworem. Dla Wellsa nauka i postęp technologiczny są swego rodzaju odskocznią, czy też pomostem pomiędzy światem obecnej nauki i technologii, a tym co jest niezbadane: co czeka na nas w przyszłości, co w znaczący sposób będzie dotykać również niezbadane dotąd obszary społeczno-kulturalne. W "Opowieści fantastyczne", trzeba umieć odpowiednio się wczytać, zrozumieć to, co chce odkryć dla nas, dla przyszłych pokoleń Herbert George Wells. Te około dwudziestu tytułów wybranych przez Władysława Kopalińskiego nie jest dla każdego: można się tymi utworami zachwycić, ale i znudzić, czy zdziwić. Bo to, co i jak Brytyjczyk skłania nas do próby podjęcia wyzwania: postawienia się na jego miejscu, z uwzględnieniem otoczki epoki, w której Wells żył, i zawarcie podobnego, co on przekazu w jakiejś literaturze wybiegających futurystycznie w przyszłość. Czy byśmy tego dokonali? Kto wie. Wells tego dokonał, gdyż był wielki, i taki zostanie; zostanie on również nie do końca zrozumianym twórcą, zwłaszcza przez współczesną mało czytającą i wybrzydzającą młodzież, która przecież będzie budować nasze dziedzictwo, naszą przyszłość.

Wybitna książka przeczytana około dwóch lat temu. Zapamiętałem z niej nieco gryźliwy i zacofany obraz ówczesnej cywilizacji ludzkiej, która wypadała bardzo blado na tle cywilizacji "Bogów". Ważny dla mnie jest motyw utopijnej społeczności, która wcale nie organizuje się w dużych grupach; żyją w poszanowaniu do otaczającej ich natury i z niej czerpią. Cywilizacja ta dąży do rozwoju, równości, osiągnięcia naukowego progresu. Nie wdaje się ona w mało istotne i przyziemne utarczki. Korzystają z umysłu w naprawdę światły sposób godny Bogów.

Wiele z tych opowiadań bardzo mi przypadło do gustu, lecz wymienię moich trzech faworytów - są to: "Dziewięć miliardów imion Boga" Arthura C. Clarke'a, "Niestały Księżyc" Larrego Nivena i "Piaseczniki" George'a R. R. Martina. Ta książka zawiera trzy podtytuły: "Złoty wiek", "Nowa fala" i "Pokolenie mediów" i z każdej z tych trzech grup opowiadań wybrałem te najwłaściwsze. Od zawsze fantastyka naukowa była moją zajawką, także zabranie się za tą pozycję okazało się dla mnie nie lada gratką. Jestem pod wrażeniem wyobraźni twórców fantastyki naukowej, jaką mają w swoich mózgach. Gorąco polecam wszystkim miłośnikom science-fiction.

Po przeczytaniu tej książki mam mieszane uczucia, gdyż ani mnie nie zachwyciła ani nie zniechęciła do twórczości autora. Oceniam ją jako dosyć przeciętną, może trochę zabawną, zważając na pewne niecodzienne zachowania głównego bohatera w różnych sytuacjach, gdy ucieka i ukrywa się przed swoim "stręczycielem"... Widzimy w jego osobie znanego i sławnego autora, który boryka się z problemem alkoholizmu, ( co daje do myślenia) i ukazuje środowisko literackie od nie najlepszej strony.

Jeśli chcielibyśmy zareklamować Williama Goldinga powieścią inną niż „Władca much”, to „Rytuały morza” są strzałem w dziesiątkę. Ta nagrodzona Bookerem książka łączy w sobie elementy przygodowe (marynistyczne) z wątkiem na poły kryminalnym (śmierć i zaimprowizowane śledztwo),a dzięki pierwszoosobowej narracji i sporej dawce humoru autor jawi się nam momentami jako całkiem niezły stendaper. Wszystko to w nietypowym już dzisiaj klimacie przełomu XVIII i XIX wieku. Powieść ma formę dziennika czy raczej luźnych zapisków prowadzonych przez dwie osoby: Edmunda Talbota, będącego główną postacią i narratorem, oraz (w niewielkiej części) wielebnego Colley’a – postać kluczową dla wydarzeń mających miejsce na statku. Ich relacje i punkty widzenia różnią się, a obserwowanie, jak obaj panowie opisują poszczególne zdarzenia i osoby oraz jak ich zapiski „zazębiają się” – stanowi główną atrakcję książki. Co prawda, mam wątpliwości, czy Golding zazębił je w stu procentach właściwie pod względem chronologii wydarzeń, ale zabrakło mi determinacji, by swoje podejrzenia poprzeć dowodami. Konkretniejszym kamyczkiem, jaki wrzucę do ogródka noblisty, jest moje przeświadczenie, że opisanie kapitana statku jako tyrana nie znajduje odzwierciedlenia w fabule powieści. Owszem, kapitan Anderson jest surowy i zasadniczy, ale taka – jak sądzę – była większość ówczesnych dowódców, a on sam mógł „przegiąć pałę” zdecydowanie bardziej. Nie jestem też przekonany do końcowego (zaskakującego!) wniosku, do jakiego doszedł Talbot. Oparł się on bowiem na wypowiedzi jednego z majtków, która mogła odnosić się do innego wydarzenia, a mianowicie do rozmowy z kapitanem. Do plusów książki należy zaliczyć jej niewielkie rozmiary. Dzięki nim obawy, że forma dziennika i związana z nią skrupulatność opisów znużą czytelnika – są niepotrzebne. Zresztą zapiski prowadzone przez Talbota są mocno pobieżne. To pokazuje, z jak dużym wyczuciem Golding zbudował swoją powieść, której ciąg zdarzeń nie jest przecież szczególnie porywający. Co do przesłania utworu, to jest ono proste: pisarz przestrzega nas przed pochopnym ocenianiem i szufladkowaniem drugiego człowieka. Zestawienie relacji dwóch bardzo dobrze skonstruowanych postaci posłużyło tutaj znakomicie. Reasumując: różnorodność elementów, ich właściwy dobór i takież proporcje, a także konfrontacja stosunkowo niewielkiej grupy ludzi na zamkniętej przestrzeni – to recepta na sukces i wysoką ocenę na LC. Pozdrawiam 8/10