Koniec święta

Pięknie i bardzo sprawnie napisana książka o samotności. Wciąga i nie wypuszcza do ostatniej kropki. Niezwykła doprawdy jest japońska literatura, od lat nie przestaje mnie zaskakiwać i urzekać. Polecam tym, którzy nie boją się niedopowiedzeń. Warto pamiętać, że to książka z roku 1989, a nie współczesna!

Wspaniała, wzruszająca, prawdziwa! Autentyczna historia mająca miejsce na przełomie 1700 roku. Pokazuje, że świat zawsze był taki sam, a człowiek nic się nie zmienił. Władza i pieniądze zawsze były na pierwszym miejscu, a człowiek nigdy nie był wolny; zawsze był mało wart... To przykre i bolesne, jak światem- powiedzmy wprost, jak LUDŹMI rządzi nienawiść, chęć zemsty i pokazania się. Za wszelką cenę. Od pierwszych słów, aż do posłowia, niezwykle wciągająca, trzymająca z serce opowieść. Od pierwszych słów- łza się kręci w oku.

Książka ta przedstawia kryzys więzi międzyludzkich, zarówno w małżeństwie, przyjaźni jak i w społeczeństwie. Każdy z bohaterów postępuje w sposób egoistyczny, raniący innych i nieważne czy jest to mąż hulaka i tyran, żona-męczennica rygorystycznie przestrzegająca zasad religijnych czy lokatorzy uwikłani w relacje, które ich przerastają. Pomimo dość pesymistycznej treści polecam.

przeł. Mikołaj Melanowicz _____________________________________________________________ 1) Kenzaburo Oe, Zdobycz (飼育 Shiiku, The Prize Stock) (1957) "Gdy wychodziliśmy (...) na dach, ukazywał się w dali jaśniejący wąskim pasmem brzeg morza. A w miastach, hen, za pofalowanymi górami, wypluwała z siebie stęchłe powietrze wojna, trwająca nazbyt już długo, majestatyczna jak legenda i ociężała." (str. 15) "- Co z nim zrobią? - zdecydowałem się zapytać. - Będziemy hodować, dopóki nie dowiemy się, co myśli o tym miasto. - Hodować? - zapytałem zdziwiony. - Tak jak zwierzę? - On nie różni się od zwierzęcia - odpowiedział z powagą ojciec. - Śmierdzi jak krowa." (str. 27) "Po pewnym czasie tylko dzieci zajmowały się czarnym żołnierzem. Wypełniał on wszystkie zakamarki naszego dnia. Przeniknął w nas i rozprzestrzenił się jak epidemia. (...) Murzyn, jeniec bez żadnego regulaminu więziennego, zaczął istnieć w tej piwnicy jedynie po to, aby wypełnić czas dzieciom." (str. 49) "Wojna z dalekich krain, jak powódź zmiatająca trzody owiec, wojna niszcząca przystrzyżone trawniki, nie powinna była tu dotrzeć. Ale przyszła i zdruzgotała mi palce, gdy ojciec wymachując toporem upijał się jej krwią. Nagle objęła naszą wieś swoim zasięgiem, a ja w tym zamieszaniu nie potrafię nawet złapać oddechu." (str. 77) "Przyzwyczaiłem się już do nagłej śmierci, oswoiłem się z jej obliczem, czasem smutnym, czasem uśmiechniętym" (str. 78) ______________________________________________________________ 2) Umezaki Haruo - Wiśniowa wyspa (桜島 Sakurajima) "- Umierać piękną śmiercią, chcieć umrzeć piękną śmiercią to po prostu sentymentalizm" (str. 87, porucznik Tani) "Ten rodzaj upokorzenia był chyba najwłaściwszym podarkiem pożegnalnym sprawionym sobie samemu, bo już wiedziałem, że przeznaczona mi jest śmierć na obcej ziemi, bez poznania w życiu ciepła kobiecej miłości, śmierć ze świadomością zaprzepaszczonej własnej młodości." (str. 89) "Był to szyfrant, zaledwie piętnastoletni chłopiec. Zaciągając się głęboko papierosem, spytałem: - A ty myślisz, że zwyciężymy? - Tak jest, zwyciężymy. W jego twarzy nie było ani cienia wątpliwości, jakby był postacią z bajki." (str. 101) "- Przychodzą na ochotnika. Wyciska się ich jak makuch, tracą więc to, co jest najważniejsze. Potem zostają podoficerami i dalej są szlifowani w tym kierunku. Przybywają im trzy lub cztery belki, (...) aż pewnego dnia stają się chorążymi. Wreszcie zdobywają podstawę utrzymania. Mogą jako tako żyć. Żenią się. I od tej chwili pędzą żywot z płonną nadzieją awansu na podporucznika do specjalnych poruczeń, czy na porucznika, lub wyliczają swe przyszłe pensje, albo marzą o wybudowaniu małego domku u stóp gór pod Sasebo, w którym będą mieszkać na emeryturze. Za cenę utraty wszystkiego, co dla człowieka jest najcenniejsze, zapewniają sobie dostatnie życie. Czy można sobie wyobrazić życie bardziej bezwzględne i okrutne? Tracą człowieczeństwo, by zdobyć prawo do życia." (str. 107, obserwator) "POPRZEDNI RAPORT BŁĘDNY. ZAMIAST KONWÓJ WROGA - NOCNE ŚWIETLIKI. PUNKT OBSERWACYJNY OSHIMA. Na mojej twarzy pojawił się gorzki uśmiech. Czy to wszystko nie jest komedią?" (str. 122) "- Wie pan, ostatnio myślę o pięknie zniszczenia. - Mówił z powagą w głosie, jakby sam do siebie. - Ruiny i zgliszcza są rzeczywiście piękne. - Piękne? - Wydaje mi się, że u człowieka oprócz woli życia jest też wola kierująca go ku zniszczeniu. Takie mam nieodparte wrażenie. W tej żywotnej przyrodzie człowiek jest kruchy jak ćma i tak jak ćma idzie na ślepo ku swej śmierci. I to jest - na swój niesamowity sposób - piękne." (str. 130, obserwator) "Znienacka, jak uderzenie huraganu, przepełniła mnie wściekłość. Co osiągnęła Japonia ponosząc takie ofiary? A jeśli nazwiemy to próżnym wysiłkiem?... Jeśli to był daremny wysiłek, to przeciw komu ja mam skierować krzyk gniewu?" (str. 136) "-Chorąży Kira, jeśli mam umrzeć, to przynajmniej chciałbym, aby moja śmierć była piękna." (str. 140) "Myśli o śmierci musiały pozostawić ślad w sercu. Rozmyślania o śmierci musiały wywrzeć przeciwny skutek: wzmogły pragnienie życia" (str. 147) "Zastanawiałem się, czy prawdziwe są te opowieści żyjących, że człowiek w chwili śmierci przypomina całe swoje życie, albo że po śmierci mózg jeszcze żyje przez kilka sekund i doznaje pierwotnego bólu. W twarzy zmarłego obserwatora utrwalił się spokój, nie była to twarz człowieka, który w chwili śmierci rozwiązał wszystkie tajemnice życia ludzkiego." (str. 155) ___________________________________________________________________ 3) Hara Tamiki - Kwiaty lata (夏の花 Natsu no hana, Summer Flowers) "Od samego patrzenia na jej twarz coś zaraźliwego zdawało się przechodzić na mnie. Po raz pierwszy zetknąłem się z takim obliczem. Nie wiedziałem, że będę oglądać wiele twarzy jeszcze bardziej niesamowitych." (str. 173) "Kiedy usiadłem na wąskiej dróżce nadrzecznej, miałem wrażenie, że jestem uratowany. To, co mnie przerażało od dawna, to, co miało nadejść, już przyszło. Z uczuciem ulgi spojrzałem wstecz: przeżyłem. Sądziłem co prawda, że pewnie się nie uratuję, lecz teraz poruszyła mną myśl o tym, że żyję." (Str. 174) "Zadrżały drzewa i trawy i w oka mgnieniu uniosły się w niebo wyrwane z korzeniami. Szalały po niebie i z rozpędem strzał wpadały w tumany kurzu i chmur. Nie pamiętam dokładnie, jaką barwę miało wtedy powietrze. Ale wydaje się, że owinięty zostałem jakąś przerażającą, strasznie ponurą, zieloną poświatą, jaką widziałem kiedyś na zwojach z ilustracjami piekła." (str. 177) "Bardzo cierpiał, chwiał się stąpając po piasku i nagle wyszeptał, jakby spluwając: "To już lepiej umrzeć!" Mnie też zrobiło się smutno, przyznałem mu rację, ale nie odpowiedziałem nic. Związał nas wtedy milczeniem bezradny gniew przeciw absurdalności." (str. 179) "Patrząc na porozrzucane kable, na ogromną ilość szczątków rozbitych rzeczy, miałem wrażenie, że mam przed sobą jakiś spazmatyczny szkic nicości. Wypalone i wywrócone tramwaje, konie o ogromnych brzuchach i wyciągniętych kopytach przypominały mi surrealistyczny świat malarza Salvadora Dali." (str. 187) ______________________________________________________________________ 4) Hayashi Fumiko - Kości (骨 Hone, Bones) "Jak dwoje przyjaciół zesłanych na odludną wyspę Kikaigashima od czasu do czasu unosili głowy i patrzyli przez przezroczyste miejsca szyby i znów zanurzali głowy w poduszkach. Ich serca rozbite na drobniutkie cząsteczki zamieniły się w rybią łuskę i błyszczały w strzępach wspomnień. Oboje przeszli wojnę, wiele ich łączyło, a teraz oboje milczeli, jakby przeszli operację." (str. 209) "Dla Michiko śmierć była czymś bezsensownym, a nawet głupim. Skazani na zagładę odchodzą z tego świata całkowicie bezsilni." (str. 222) ______________________________________________________________________ 5) Ibuse Masuji - Dowódca (遙拝隊長 Yōhai Taichō, Lieutenant Lookeast) (1950) "Ktoś inny zaczął liczyć głośno i powoli wyrwy po bombach i naliczył ich aż trzydzieści dwie. - Cóż to za rozrzutność! Spójrz na te stawy na polu. Nie żałują bomb - powiedział ktoś. Wtedy włączył się kapral Tonomura: - Ta wojna naprawdę jest rozrzutna. Krańcowa rozrzutność!... Wojna dużo kosztuje. (...) Lecz kaprala nie znaleziono. Powiedział tylko, że wojna jest rozrzutnością, i za to dostał w twarz. Pociągnięty przez dowódcę spadł z samochodu. Uderzył głową o beton i pogrążył się w błotnistej rzece, której nawet nazwy nie znał. Tak okrutny los go spotkał. To zupełnie tak, jakby chciano nam pokazać działanie jakiegoś fatum. Wojna jest rozrzutnością - to jeszcze za mało powiedziane." (str. 244 i 247)

Haori to ceremonialny element klasycznego japońskiego stroju, tu ważny dla trzech kobiet - ten pięknie haftowany w srebrne osty. Wspomniane trzy kobiety - zawiedzione, momentami podłe, czasem zakochane nieakceptowalną miłością piszą listy do jednego adresata, jakże ważnego w ich życiu. Dzisiaj nikt już takich listów nie pisze, tym bardziej warto je przeczytać zachwycając się stylem , precyzja i emocjami buzującymi tuż pod powierzchnią układnych słów i zwrotów. Pomimo iż opowieść jest tłumaczeniem z francuskiego, czujemy piękną, klasyczną szkołę japońskiej epistolografii. Polecam.

Ciekawa ponawczo ponura opowieść o tym, jak tradycyjne wartości rodzime rujnują ludziom życie. I nic nie można zrobić, bo regularnie podcinane drzewko bonsaj jest tak po japońsku piękne... Czy takie myślenie obowiazuje tam nadal? Kraj niby wysoko rozwinięty, ale dla kobiet są tam osobne wyższe uczelnie tzw. uniwersytety kobiece po ktorych kobieta ma wyjść za mąż. Bo przecież nie zostanie lekarzem, prawnikiem czy prezesem firmy.. Podobno w Japonii nie ma kary za gwałt.

Specyficzna książka japońskiego autora, napisana jeszcze w okresie międzywojennym. Trudno ją zakwalifikować – to jakby z jednej strony powieść biograficzna, ale w zasadzie dotycząca tylko pewnego fragmentu życia bohatera, napisana w stylu prozy historyczno-dokumentalnej, do tego jeszcze w dość nachalnej konwencji psychologizującej i jednak prezentystycznej, aczkolwiek głownie w sferze motywacji tytułowej postaci oraz języka – miary podane są w systemie metrycznym, na pewno nie stosowanym w Japonii w XVI wieku. Ten ostatni zabieg był chyba jednak świadomy i miał ułatwić kontakt z lekturą współczesnym Tanizakiemu. Książki nie należy czytać ze względu na fabułę, podaną na tacy w formie zarówno tytułów podrozdziałów, jak i zapowiedzi trzecioosobowego narratora. Narracja stanowi bowiem wyobrażenie autora co do motywacji postaci znanej z historii jego kraju oraz rozwoju pewnych wydarzeń. Problem w tym, że ta wizja jest jasna i czytelna już w jednej czwartej książki i dalej tylko i wyłącznie powielana. Tak jakby Taniaki tworzył fakty uzasadniające jego tezę, popisując się swoją erudycją – nieweryfikowalną przez osoby nie będące znawcami historii i kultury kraju kwitnącej wiśni oraz pomysłowością nie tyle jakościową, co ilościową. Powielanie pewnych schematów konstrukcyjnych czy językowych to ciekawa zabawa literacka, ale nużąca dla czytelnika, tym bardziej w sytuacji, gdy nie są one ani szczególnie odkrywcze, ani ciekawe ani tym bardziej ekscytujące. Podobnie jak rozważania o różnicach w kulturze japońskiej i europejskiej. Jednym słowem po prostu poprawnie napisana książka, którą można jednakże polecić przede wszystkim osobom fascynującym się japońską historią, literaturą czy szeroko rozumianą kulturą. Nie warto zaczynać od niej znajomości z autorem ani w ogóle z powieściami z ego kręgu kulturowego.

Historie faktycznie są dziwne 😅 Mimo wszystko po przeczytaniu całości wyłania się pewien obraz postaw uznawanych za dobre, złe, czy zabawne w tamtych czasach. Daje ciekawy kontekst kulturowy. Bardzo podobał mi się wstęp o autorze i historii tego rodzaju literackiego. To bardzo pomaga osadzić się w kontekście, w jakim pisane były te opowiadania.

Dwie opowieści o mężczyznach, którzy nie mogą dojść do ładu ze sobą i ze swoim stosunkiem do kobiet. W "Tysiącu żurawi" jest to młody człowiek dręczony wspomnieniami o ojcu, jego kochankach i jego pasji do ceremonii parzenia herbaty - a demonicznym ucieleśnieniem tych widm przeszłości jest nękająca go kobieta ze znamieniem na piersi. W "Śpiących pięknościach" starzec - długo broniący się przed myślą o swojej starości - odwiedza osobliwy przybytek, w którym klienci mogą spędzić noc przy uśpionej młodej dziewczynie. Ta druga historia jest chyba ciekawsza w odmalowaniu uczuć, jakie w bohaterze budzą dziewczęta - od pożądliwości poprzez agresję po opiekuńczość i troskę. Jak to często bywa z literaturą z odległych krajów, trudno laikowi orzec, co jest tu indywidualnym stylem autora, a co rysem jego kultury. W każdym razie jest melancholijnie, nieco onirycznie, subtelnie i momentami medytacyjnie. W "Tysiącu żurawi" jest urzekający fragment epistolarny z opisem wędrówki Fumiko przez góry z gorącymi źródłami i hotelikami na pustkowiu.

Opinią o "Dzienniku..." (1962 r.) podzieliłem się w innym wpisie (pod osobnym wydaniem utworu),tutaj więc dodam tylko, że ta "kronika geriatryczna erotomana" jak kąśliwie określił tekst jeden z forumowiczów wydała mi się ciekawym połączeniem japońskiej perwersji (w wariancie soft) z psychologiczną prawdą o starości. "Niektórzy wolą pokrzywy" to z kolei powieść o niedobranym małżeństwie (Kaname i Misako). Uczucie między nimi zaraz po ślubie wygasło, lecz mimo upływu lat żadne nie potrafi zdobyć się na odejście. Są to jeszcze czasy moralnej ortodoksji (lata 20. XX w.),choć ów czynnik zdaje się nie mieć kluczowego znaczenia. Podjęcie decyzji utrudnia małżonkom posiadanie wspólnego dziecka (dziesięcioletniego chłopca),a w jeszcze większym stopniu słabość charakterów. Kaname jest leniwy, Misako lekkomyślna. Goszczący u rodziny kuzyn (podróżnik-przedsiębiorca powracający z Chin) zachęca parę do przerwania tej gry pozorów (żona mogłaby przeprowadzić się do swego kochanka Aso). Małżeństwo jednak pozostaje bierne. Postawę męża, dryfującego między stagnacją a koniecznością dokonania wyboru, trafnie ilustruje cytat: „I choćby najbardziej chciał płynąć gładko bez udziału swojej woli, to przecież i tak w przyszłości nie da się uniknąć sceny rozstania. To tak jakby z rozległej strefy ciszy i spokoju trzeba było w pewnym miejscu przejść w strefę tajfunu; a gdy do tego dojdzie, będzie musiał bezwarunkowo otworzyć zamknięte dotąd oczy”. Innym aspektem "Pokrzyw" jest stosunek Kaname do teścia. Zamożny starszy pan "rozmiłowany w przyjemnościach" korzysta z uroków życia, mając przy boku młodą kochankę Ohisę. Jako koneser klasycznej kultury japońskiej, a zwłaszcza teatru lalkowego bunraku, zaprasza zięcia do jej doświadczania. Dzięki temu poznajemy namiastkę tradycyjnej Japonii, czytając o jej: a) smakach (wołowina w jarzynach: sukiyaki, morskie węgorze, liście łopianu, jarski bigos oden, sake),b) strojach (kimono, kataginu, pas obi),c) muzyce (instrumenty samisen i koto, "długie pieśni" nagauta, "pieśni ziemi" jiuta, tańce kagura),d) architekturze (budynki i świątynie odwiedzane w ramach pielgrzymki do trzydziestu trzech miejsc na wyspie Awaji). Kaname szanuje teścia, w przeciwieństwie do "nowoczesnej" Misako, która ma do ojca raczej chłodny stosunek. Siłą powieści są zatem niuanse psychologiczne, subtelna narracja i egzotyka Kraju Kwitnącej Wiśni (kultura, obyczaje). Warto dodać, że w utworze (wydanym w 1929 r.) znajduje się wzmianka o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1923 r. zdewastowało Tokio (dawne Edo) i Jokohamę.

Właśnie skończyłam. Jest to z pewnością ważna pozycja w świecie literatury japońskiej, ale i wojennej. Czarny deszcz to opowieść o rodzinie, która przeżyła wybuch bomby atomowej i z jakimi konsekwencjami się musi zmierzyć — choroby, wykluczenie, głód. Całość przybiera postać prowadzonych dzienników, dzięki czemu możemy wczuć się w sytuację bohaterów. Mimo że książka zawiera przerażające opisy, to nie na tyle, aby wywołać niepokój czy koszmary. Zdecydowanie polecam, nie tylko fanom Japonii, ale również tematyki wojennej.

Jakie wielkie było moje zaskoczenie, gdy pierwsze opowiadanie w tej książce okazało się opowiadaniem „The sailor who tell from grace with the sea”, które przeczytałam wcześniej. Przez ten fakt mój odbiór był zaburzony, ale nie zmieniam zdania, nadal mi się to opowiadanie podoba (najlepsza jest konkluzja). Drugie opowiadanie poprawne, nie zachwyciło mnie.

--- Mocna, dosadna, miejscami brudna i irytująca, a miejscami poetycka i pełna niedopowiedzeń proza. Akcja osadzona w ogarniętej wojną z Amerykanami dzikiej, górzystej, niedostępnej części Japonii. Grupka wygłodzonych, zastraszonych chłopców z poprawczaka, w tym pierwszoosobowy, bezimienny narrator i jego młodszy brat, zostają zapędzeni do surowej górskiej wioski, gdzie pod okiem brutalnych wieśniaków są zmuszani do wykonywania najgorszych prac przy grzebaniu zwłok padniętych od zarazy zwierząt. Gdy w nocy umiera jeden z nich wszyscy mieszkańcy potajemnie opuszczają wioskę. Skazańcy, niczym ocaleni z "Władcy much", zostają sami w obliczu głodu, mrozu i strachu, skazani na własną zaradność lub jej brak... --- Na niespełna 120tu stronach śledzimy zatrważający obraz początkowej dehumanizacji i stopniowy triumf człowieczeństwa, aż po przytłaczające zakończenie. Porzucone, odcięte od świata, zdradzone dzieci konsekwentnie uczą się przetrwania wbrew przeciwnościom. Wstrząsająca lektura od japońskiego noblisty! Ps. Kilka kontrowersyjnych scen uwierzytelniania moim zdaniem seksualne fantazje nastoletniego, dojrzewającego narratora...

Tak, czytałam tę książkę jakieś 30 lat temu i jedyne opowiadanie, które utkwiło mi w pamięci to tytułowa Ballada o Narayamie. A oprócz niego, jest tu dużo bardzo ciekawych opowieści. Niektóre kończą się nagle, jakby autorzy nie wiedzieli, co dalej napisać. Niektóre są magiczne, niektóre obrzydliwe. W jednym z nich autor twierdził, że dzieci z bogatych rodzin są genialne i zdolne, a te z biednych, to głupki jakieś. No i taka tu różnorodność, ale warto było poczytać.

Książka jest komiczna i groteskowa. Sprawnie mi się ją czytało i trochę się pośmiałem. Jednocześnie mizoginia w tej książce jest silna, np. gdy mąż nawiąże do jakiegoś utworu literackiego albo historycznego faktu, a żona go o to spyta, nie tłumaczy jej, bo po co? Kobiecie? Pojawiają się również bardziej bezpośrednie określenia. Trudno takie książki ocenić - pisarz żył głównie w XIX wieku, można od niego wymagać empatii w tej kwestii czy nie można? Powieść jest satyrą, ogólnie to widać. Ale gdy chodzi o kobiety, mam wrażenie (jeśli się mylę to chętnie przeczytam w wiadomości czemu),że było to pisane na poważnie. Zwłaszcza, że pisarzowi nie układało się w małżeństwie, w którym spłodzili sobie liczne potomstwo mimo że nie mieli pieniędzy.

Jedno z ciekawszych moich spotkań z literaturą japońską. Przejmująca historia ludzi, żyjących na granicy pomiędzy życiem i śmiercią. Naturalistyczne często wulgarny język nie razi w kontekście opisywanych miejsc i sytuacji. Mam wrażenie, że umiejętność opisu działań ludzkich w ekstremalnych warunkach wynika z doświadczeń Autora z okresu gdy jako korespondent wojenny został uwięziony przez Vietcong, w czasie wojny w Indochinach. Opowieść mroczna lecz warta poświęconego jej czasu.

Historia opowiedziana z perspektywy dziewięcioletniego chłopca, którego ojciec, aby utrzymać rodzinę, sprzedaje się do pracy na 3 lata. Isaku musi być od teraz dorosły, co w głównej mierze oznacza dostarczanie pożywienia dla pozostałych domowników. Świadomość, że byt rodziny zależy w dużym stopniu od niego, napawa go dumą i mobilizuje do starań, wszak tatuś prosił, ażeby "nie dał umrzeć młodszemu rodzeństwu". Ciekawie zarysowana postać matki, kobiety twardej, prawie niepozwalającej sobie na słabości - Isaku zdarza się co prawda zbierać od niej cięgi, jednocześnie wie, że ma w niej oparcie. Wioska, w której mieszka główny bohater, pozostaje odizolowana od świata z jednej strony górami, z drugiej morzem, ziemia nie jest żyzna, każdy w pocie czoła odpędza widmo głodu (nie napiszę, że zarabia na chleb, bo pieniądz jako taki właściwie tam nie występuje). W świecie tym jest bardzo mało miejsca na łzy, a wypełnia go bardzo ciężka praca od rana do wieczora, na zabawę nie ma zaś miejsca wcale. Brak również miejsca na dzieciństwo, jeśli dziecko potrafi już chodzić, to pracować może również, inaczej jest tylko kolejną "gębą do wykarmienia". Refleksja po przeczytaniu może być tylko jedna - cieszmy się, że żyjemy w XXI wieku...

"- Kiedy przyjechał z sanatorium, powinienem był mu poradzić, aby tam wrócił. - Nie, chłopak nie mógł już przebywać tam dłużej! – odpowiedziała babka przyjaciela. - Chorzy bardzo go szanowali, bo robił tam wspaniałe rzeczy. Dlatego nie mógł tam dłużej przebywać. Nie zapominaj o tym i nie rób sobie wyrzutów. Po tym, co się stało, wszystko jest już naprawdę jasne, ale to dobrze, że chłopiec stamtąd uciekł i zaczął prowadzić wolne życie! Gdyby tam chciał popełnić samobójstwo, nie mógłby się powiesić nago, pomalowawszy twarz na czerwono. Inni pacjenci nie pozwoliliby mu na to, bo zbyt go szanowali. - Ty dobrze się trzymasz, to dodaje mi sił. - Każdy musi umrzeć. A po stu latach nikt nie będzie sprawdzać, jak umierała większość ludzi. Najlepiej więc umrzeć, jak się komu podoba." Kenzaburō Ōe skonstruował postaci nadzwyczaj zniuansowane psychologicznie, a jednocześnie podejmujące działania irracjonalne, wyrastające z motywacji nie w pełni uzasadnialnych w logice realistycznej. Realizm zostaje zniekształcony po to, by odsłonić mechanizmy głębsze niż psychologiczna wiarygodność. Główny bohater wraz ze swoim bratem tworzą wyszukany układ o charakterze niemal mitologicznym; jak alter ego reprezentują dwie strategie radzenia sobie z kolosalną wyrwą własnych tożsamości. Równolegle powieść rozwija szereg trudnych wątków: relacje kolonialne, napięcia klasowe, rozpad tradycyjnych struktur, doświadczenie choroby, rozpad małżeństwa, kazirodztwo - które nie funkcjonują jako autonomiczne tematy, lecz jako symptomy jednej, głębszej deformacji świata i świadomości. Lektura nieoczywista, cielesna, ze sporym ładunkiem emocjonalnym. „Kiedy nachyliłem się, chcąc się napić wody bezpośrednio ze źródła, poczułem nagle pewność, że wszystko – małe drobne kamyczki szarozielone, cynobrowe i białe, leżące na dnie i tak jasne, jak gdyby zatrzymały światło południa; drobny piasek, którego poruszenia zacieniały wodę, i to nieznaczne drgnienie przebiegające po jej powierzchni – jest takie, jak przed dwudziestu laty. Ta pewność, wyrosła z tęsknoty, przynajmniej we mnie zrodziła przekonanie, że tryskająca nieprzerwanie ze źródła woda jest tą samą wodą, która płynęła tędy w tamtych czasach. Ale pewność ta rozwinęła się bezpośrednio w inne doznanie: ja, który naprawdę teraz tutaj się pochylam, nie jestem tym samym „ja” z dzieciństwa, klękającym na gołych kolanach; między tymi dwoma „ja” nie ma ciągłości, „ja”, które teraz tu się pochyla, jest czymś obcym dla tamtego. Obecne „ja” utraciło prawdziwą tożsamość. Nic, ani we mnie, ani na zewnątrz nie daje nadziei na odrodzenie.”

Pierwszy "zabytek" literatury japońskiej, który przeczytałem. Zbiór opowiadań, które autor połączył ze sobą "nieco na siłę" i przez to pojawiają się tu błędy logiczne. Niemniej sama książka jest ciekawa, a to ze względu na XIX wieczny styl. Jest to bardziej sztuka teatralna niż proza. Do tego pełna szczegółów (do dat dziennych i liczby lat postaci włącznie). Historia przebiega dwutorowo, a te dwa główne wątki dość płynnie i wielokrotnie przeplatają się ze sobą. Najbardziej przypadł mi do gustu wątek upiorów. Poznałem go zresztą wcześniej z pewnego krótkiego opowiadania. Dobry współczesny autor mógłby ten romantyczny horror przekuć na całkiem przyzwoitą, pełnowymiarową powieść. Historia sługi do pewnego czasu też intrygowała. Niestety pod koniec już nużyła. Ale cóż... może nie miałem odpowiedniego nastroju. Inni komentujący przeanalizowali "Dziwną historię" pod kątem kultury i literatury japońskiej zatem sobie daruje - nie jestem kompetentny w tej materii.