The Anglo-Spanish War 1655-1660: Volume 1 -The War in the West Indies

Ciekawy epizod z czasów kiełkowania kolonialnego imperium Albionu. Książka przedstawia bardzo szczegółową historię angielskiej ekspedycji, wysłanej w celu wyrwania skarbów Nowego Świata z hiszpańskich rąk. Bezrobotni po zakończeniu wojny angielsko-holenderskiej żeglarze i żołnierze zostają rzuceni przez Olivera Cromwella na Hispaniolę, mającą w zamyśle stać się bazą do dalszego podboju Ameryki Łacińskiej. Pod Santo Domingo Anglików pokonuje klimat i choroby, nieudolność własnych wodzów, tchórzostwo w szeregach, nieprzygotowanie (brak manierek),seria nieporozumień między dowódcami, kłótnie między flotą i armią oraz dwie krwawe zasadzki zastawione w lasach. Mniej liczni Hiszpanie odpierają Anglików, którzy ze sporymi stratami ładują się z powrotem na okręty i odpływają w poszukiwaniu następnego celu. Pada na słabo zaludnioną Jamajkę, zapomniany i kiepsko rozwinięty kąt imperium Filipa IV. Tamtejsi Hiszpanie i ich niewolnicy niemal bez walki opuszczają swoje siedziby, ale nie zgadzają się na kapitulację i rozpoczyna się 5-letnia wojna partyzancka na wyspie (historia walk na Jamajce i początki osadnictwa angielskiego są przedstawione w drugim tomie). Wcześniej, po drodze na Hispaniolę, jest jeszcze kilkumiesięczny postój ekspedycji na Barbados i opis tamtejszej kolonii.

Autor prezentuje głównie perspektywę angielską, opiera się na dokumentach wyciągniętych z kilku brytyjskich archiwów oraz licznych pamiętnikach i relacjach, dziennikach pokładowych itd. Lubuje się w długich cytatach ze źródeł, co z jednej strony dodaje książce klimatu i autentyczności, z drugiej oznacza konieczność męczenia się z oryginalnym XVII-wiecznym staroangielskim (niekiedy ciężko wyłapać o co właściwie chodzi, co w II tomie książki przy cytowaniu relacji z walk ze zbiegłymi niewolnikami przyznaje nawet sam autor). Osią narracji w I tomie są najważniejsze postaci strony angielskiej i ich osobiste spory, które bezpośrednio wpłynęły na klęskę na Hispanioli. Jeżeli chodzi o stronę hiszpańską to Sutton korzysta z tych dokumentów i relacji, które zostały przetłumaczone na angielski, a trochę tego jest. Dzięki temu książka nie jest zupełnie jednostronna i mówi też o tym, jak wyglądały metody obrony imperium Filipa IV w poł. XVII wieku (co ciekawe sporą rolę odgrywali tam czarnoskórzy i to nie tylko z milicji miejskiej, ale również łowcy dzikiego bydła). Znalazłem jeden dość głupi błąd, gdzie na str. 156 autor pisze, że angielska wyprawa z 1654-55 to pierwszy przypadek ataku Europejczyków w celu permanentnego zajęcia cudzej kolonii w Nowym Świecie, co jest oczywistą bzdurą - dość przypomnieć wcześniejsze o kilka dekad inwazje Holendrów na portugalską Brazylię. Nie jestem pewien jak ta praca wypada na tle innych istniejących na temat zdobycia Jamajki, ale po przekartkowaniu jednej z wcześniejszych ta wygląda na do bólu szczegółową.

Tematyka fascynująca i niektóre fragmenty książki rzeczywiście są bardzo wciągające i przystępnie napisane, ale jest tu też sporo "historii dla księgowych". Autor uwielbia pedantyczne zestawienia kwatermistrzowsko-sztabowe w rodzaju ile ton sucharów załadowano kiedy i w jakim porcie na jaki statek, a ilu brakowało do zakładanego poziomu, z jakiego oddziału dany oficer przeszedł do kolejnego regimentu, jaka była jego ścieżka awansu, ile łopat wydano żołnierzom, gwoździ dostarczono na pryz, czerpaków do prochu dostali artylerzyści, trąbek kawalerzyści itd. - dziesiątki drobnych szczegółów wypełniają główny tekst, a jak dla mnie mogłyby znaleźć się w tabelkach w aneksach. Przez ten pedantyzm książka jest trochę nierówna i nieco męcząca w czytaniu. Jest też bardzo dużo powtórzeń, zwłaszcza przy ocenie działań. Jednak autor opisuje tak ciekawe zmagania, że zaciskając zęby przeszedłem przez najnudniejsze dla mnie fragmenty (z rozdziałów to przygotowanie, organizacja i wyposażenie armii i floty). Mnie bardziej niż to, ile wydano żołnierzom kabur na pistolety, interesuje sama rywalizacja kolonialna w Nowym Świecie. Osoby siedzące w tym okresie i wojskowości nowożytnej będą pewnie bardziej zadowolone z lektury i mogą dać gwiazdkę lub dwie więcej.

Ciekawy epizod z czasów kiełkowania kolonialnego imperium Albionu. Książka przedstawia bardzo szczegółową historię angielskiej ekspedycji, wysłanej w celu wyrwania skarbów Nowego Świata z hiszpańskich rąk. Bezrobotni po zakończeniu wojny angielsko-holenderskiej żeglarze i żołnierze zostają rzuceni przez Olivera Cromwella na Hispaniolę, mającą w zamyśle stać się bazą do...