Powieść Mohameda Mbougara Sarra, Najskrytsza pamięć ludzi, to literackie zjawisko, które zasłużenie zdobyło Nagrodę Goncourtów, stając się jednym z najważniejszych głosów współczesnej frankofonii. Moja ocena to entuzjastyczne 8/10 – to książka totalna, labiryntowa i oszałamiająca swoją erudycją, choć wymagająca od czytelnika pełnego zaangażowania i intelektualnej czujności.
Punktem wyjścia jest historia Diégane’a Latyra Faye’a, młodego senegalskiego pisarza mieszkającego w Paryżu, który trafia na trop legendarnej, niemal mitycznej książki z 1938 roku pt. Labyrinthe de l'inhumain (Labirynt nieludzkości). Jej autor, T.C. Elimane, okrzyknięty niegdyś „czarnoskórym Rimbaudem”, zniknął z radaru opinii publicznej po skandalu związanym z oskarżeniami o plagiat. Faye staje się obsesyjnym poszukiwaczem prawdy o Elimane’u, co rzuca go w wir podróży przez trzy kontynenty (Afrykę, Europę i Amerykę Południową) oraz przez tragiczne karty historii XX wieku – od kolonializmu, przez II wojnę światową, aż po współczesność.
Sarr konstruuje swoją powieść jako szkatułkową narrację. Głosy bohaterów, listy, wywiady i fragmenty odnalezionych tekstów nakładają się na siebie, tworząc gęstą strukturę. To nie jest tylko opowieść o człowieku; to opowieść o samej literaturze, o jej niszczycielskiej sile i o tym, jak pisanie może stać się zarówno przekleństwem, jak i jedyną formą ocalenia.
Największym atutem powieści jest sposób, w jaki Sarr mierzy się z problematyką postkolonialną. Robi to jednak bez publicystycznego zacięcia. Interesuje go relacja między pisarzem afrykańskim a „zachodnim kanonem”. Czy autor z Senegalu musi zawsze pisać o swojej „afrykańskości”, by zostać dostrzeżonym w Paryżu? Elimane jest tu symbolem buntu przeciwko takiemu szufladkowaniu, ale i ofiarą systemu, który najpierw go wykreował na egzotyczną ciekawostkę, a potem brutalnie zniszczył.
Autor z niezwykłą swobodą porusza się między stylami. Potrafi być ironiczny, gdy opisuje paryskie salony literackie, by za chwilę uderzyć w ton niemal mityczny, gdy akcja przenosi się do Senegalu. Najskrytsza pamięć ludzi to hołd dla wielkich mistrzów: od Roberto Bolaño (któremu książka jest dedykowana),przez Borgesa, aż po Yambo Ouologuema. Sarr gra z czytelnikiem, ukrywając liczne nawiązania i sprawiając, że lektura staje się procesem odkrywania kolejnych warstw znaczeń.
Ocena odzwierciedla mój podziw dla odwagi stylistycznej Sarra. To książka napisana z niesamowitym rozmachem, gęsta od idei i emocji. Jednak ta gęstość bywa momentami wyzwaniem. Dla czytelnika nieprzyzwyczajonego do narracji nielinearnej, liczne dygresje i długaśne zdania (momentami przypominające styl Prousta) mogą być barierą nie do przebicia. Niektóre partie tekstu wydają się niemal przeładowane znaczeniami, co sprawia, że tempo lektury znacząco spada. Jest to jednak cena, którą warto zapłacić za obcowanie z literaturą tak wysokiej próby.
Najskrytsza pamięć ludzi to powieść o „poszukiwaniu absolutnego tekstu”, która sama pretenduje do tego miana. Mohamed Mbougar Sarr udowodnił, że literatura wciąż ma moc budowania mostów nad przepaściami historii i kultury. To książka bolesna, piękna i niezwykle inteligentna. Jeśli szukasz lektury, która nie pozwoli Ci zasnąć i zmusi do przemyślenia wszystkiego, co wiesz o sztuce pisania, Sarr będzie Twoim najlepszym przewodnikiem.
Szukamy ofert...
Opinie i dyskusje o książce Tu byli, tak stali
Książka o niczym. Chyba, że nie kumam kontekstu kulturowego.
Książka o niczym. Chyba, że nie kumam kontekstu kulturowego.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toHistoria klasyczna. Dobrze się czyta. Bohater cały czas pragnie kraść i latać z nożem - na koniec mówi że on jako jedyny chciał się z tego wyrwać - jeśli symbolem ucieczki u niego była szkoła, to jakoś tego nie zauważyłem. Jestem ciekaw następnej książki tego autora, ponieważ to już będzie prawdziwy sprawdzian umiejętności.
Historia klasyczna. Dobrze się czyta. Bohater cały czas pragnie kraść i latać z nożem - na koniec mówi że on jako jedyny chciał się z tego wyrwać - jeśli symbolem ucieczki u niego była szkoła, to jakoś tego nie zauważyłem. Jestem ciekaw następnej książki tego autora, ponieważ to już będzie prawdziwy sprawdzian umiejętności.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBang! Złoto.
Bang! Złoto.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toByłem pewien, że to będzie banalne i denne, ale myliłem się. Brud, syf, dragi i miłość przeplatane cytatami z Nietzche'go - samo gęste. Jeśli ktoś pisze, że ta książka gloryfikuje przemoc, to albo jej nie przeczytał, albo jej ani trochę nie zrozumiał. Jeśli całe życie mieszkałeś na strzeżonym osiedlu, to może Ci się nie spodobać i uznasz tę książkę za absurdalną grafomanię. Mnie wciągnęło tak, że pochlonałem całą w dwa dni i pewnie jeszcze długo będę o tym myslał. Ewidentnie to ma w sobie coś, tylko ciężko stwierdzić co to dokładnie jest.
Byłem pewien, że to będzie banalne i denne, ale myliłem się. Brud, syf, dragi i miłość przeplatane cytatami z Nietzche'go - samo gęste. Jeśli ktoś pisze, że ta książka gloryfikuje przemoc, to albo jej nie przeczytał, albo jej ani trochę nie zrozumiał. Jeśli całe życie mieszkałeś na strzeżonym osiedlu, to może Ci się nie spodobać i uznasz tę książkę za absurdalną...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo książka z pogranicza. Literatury.
Ociera się o grafomanię, wpada w rynsztok, jednak nie można jej odmówić momentów literackich pejzaży. I rytmu. Tu słowa wyrzucane są jak w hiphopowym kawałku z mocnym bitem i autobiograficznym refrenem. Tylko że cała płyta nagrana jest dokładnie na tym samym podkładzie i szybko zaczynać irytować.
Początek więc nawet ciekawy. Później już tylko w kółko bujane i wiercone, sex i wycinanki z ludzi przy pomocy noża. Nasz gangster to oczywiście twardy gość, ale również inteligent. Słucha Rachmaninowa, czyta Nietzschego i zbiera wyróżnienia na uniwerku. Prawdziwy as. Próbuje nas nawet nabierać na sentymenty, opisując polskie zwyczaje wielkanocne.
Język powieści, wiadomo, miało być autentycznie, więc opróżniamy szambowóz, od czasu do czasu korzystając z odświeżacza powietrza…
Zasadniczo czuję lekki ucisk w brzuchu na myśl, że taka proza zdobywa nominacje do nagród. Kwintesencją niech będzie tu niesmaczny żart o gotowaniu kota.
To książka z pogranicza. Literatury.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toOciera się o grafomanię, wpada w rynsztok, jednak nie można jej odmówić momentów literackich pejzaży. I rytmu. Tu słowa wyrzucane są jak w hiphopowym kawałku z mocnym bitem i autobiograficznym refrenem. Tylko że cała płyta nagrana jest dokładnie na tym samym podkładzie i szybko zaczynać irytować.
Początek więc nawet ciekawy. Później...
Niesamowita. Brutalna z nutą wrażliwości. Wbrew niektórym opinia książka nie gloryfikujegangsterki a pokazuje jej brudne odbicie
Niesamowita. Brutalna z nutą wrażliwości. Wbrew niektórym opinia książka nie gloryfikujegangsterki a pokazuje jej brudne odbicie
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJest to dość ironiczne, że ta książka jest ogólnie doceniania przez środowiska literackie czy ogólny establishment, który w samej treści książki jest raczej wyśmiewany, jako ten, który nie ma tak naprawdę pojęcia co się dzieje na londyńskich blokowiskach. Nie mniej wydaje się być napisana bez filtrów, przy tym fabuła płynie wartko i wciąga.
Duże ukłony należą się tłumaczowi - Tomaszowi Gałązce. Nie wyobrażam sobie jakim angielskim napisany jest oryginał, ale polski przekład znakomicie oddaje język osiedla.
Jest to dość ironiczne, że ta książka jest ogólnie doceniania przez środowiska literackie czy ogólny establishment, który w samej treści książki jest raczej wyśmiewany, jako ten, który nie ma tak naprawdę pojęcia co się dzieje na londyńskich blokowiskach. Nie mniej wydaje się być napisana bez filtrów, przy tym fabuła płynie wartko i wciąga.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDuże ukłony należą się...
Na początku lektury miałem wrażenie, że to "Mechaniczna Pomarańcza" w wersji 2.0. Ale nie, myliłem się. Książka brutalna, trudna do czytania, jednak mimo wszystko coś mnie wciągało.
Na początku lektury miałem wrażenie, że to "Mechaniczna Pomarańcza" w wersji 2.0. Ale nie, myliłem się. Książka brutalna, trudna do czytania, jednak mimo wszystko coś mnie wciągało.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to„Tu byli, tak stali” to debiut brytyjskiego pisarza polskiego pochodzenia Gabriela Krauze, którego powieść znalazła się na liście nominowanych do Nagrody Bookera w 2020 roku. Gabriel Krauze znalazł miejsce obok takich nazwisk jak Douglas Stuart i „Shuggie Bain”, C. Pham Zang i „Ile z gór tych złota”, Hilary Mantel i „Lustro i światło” czy Colum McCann i jego znakomity „Apeirogon”.
To zapowiedź znakomitej kariery literackiej czy też literacka efemeryda? Czas pokaże.
Opowieść o londyńskim brutalnym świecie gangów gdzie rządzi przemoc, królują narkotyki, bogacą się dilerzy i złodzieje, żyje się szybko i krótko, tak jakby każdy dzień miał być tym ostatnim. Londyńskie blokowiska, świat biedy, nędzy i braku perspektyw. Na szczyt może wejść jedynie najsilniejszy ale może również z niego bardzo szybko i boleśnie spaść.
Gabriel Krauze zaprasza czytelnika do tej specyficznej subkultury i choć nie ma tu wzorców do naśladowania jest niezwykle realistycznym obrazem środowiska, które na ogół jest niezwykle hermetyczne.
To co zdecydowanie wyróżnia powieść to język jakim posługuje się autor. To slang uliczny, który łamie zasady gramatyczne, nie zważa na interpunkcję, stosuje pauzy w zupełnie zadziwiających miejscach. Ten slang przypomina język powieści Marlona James’a czy Jamesa McBride. Niezwykłą próbkę takiego języka pokazał również Jakub Żulczyk w swojej powieści „Dawno temu w Warszawie” tworząc chyba najciekawszą w niej postać dilera Kurtki.
Słowa uznania dla tłumacza – Tomasza S. Gałązki, który doskonale poradził sobie z tym niezwykle trudnym tekstem, oddając jego niepowtarzalność, rytm i klimat. To jego kolejne brawurowe wręcz tłumaczenie, po znakomitym przekładzie „Diakon kontra King Kong” James’a McBridge.
Szokująca, niepokojąca a jednocześnie porywająca historia. „W opór dobre”.
„Tu byli, tak stali” to debiut brytyjskiego pisarza polskiego pochodzenia Gabriela Krauze, którego powieść znalazła się na liście nominowanych do Nagrody Bookera w 2020 roku. Gabriel Krauze znalazł miejsce obok takich nazwisk jak Douglas Stuart i „Shuggie Bain”, C. Pham Zang i „Ile z gór tych złota”, Hilary Mantel i „Lustro i światło” czy Colum McCann i jego znakomity...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCiężko się przestawić na taki język.. ale z każdą stroną kupuje to coraz bardziej. Fajny brudny klimat Londynu, historia bardzo dobra ale dla kogoś kto słucha rapu, to jednak niektóre tłumaczenia są napisane dosyć "boomersko" :) Cześć z tych zwrotów nie występuje na "ulicy", chyba że to jest próba przełożenia brytyjskiego slangu na polski.. Co i tak jest nieco dziwne.
Jest jednak jedyny mankament, książka jest ciekawa, główna postać super skonstruowana i odkrywana po kawałku..
Będę polecał tą książkę bo jest nietypowa a przy tym wciąga mocno!
Ciężko się przestawić na taki język.. ale z każdą stroną kupuje to coraz bardziej. Fajny brudny klimat Londynu, historia bardzo dobra ale dla kogoś kto słucha rapu, to jednak niektóre tłumaczenia są napisane dosyć "boomersko" :) Cześć z tych zwrotów nie występuje na "ulicy", chyba że to jest próba przełożenia brytyjskiego slangu na polski.. Co i tak jest nieco dziwne....
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to