Sztuka oblężnicza w świecie starożytnym. Persowie, Grecy, Kartagińczycy, Rzymianie (546-146 przed Chr.)

Książka napisana w ciekawy sposób, ponieważ każdy rozdział to mały odcinek historii cesarstwa, opowiedziany przez pryzmat jakiegoś charakterystycznego elementu samego cesarstwa, np. mamy tu rozdział o ogniu greckim, cesarze Bazylim II zwanym "Bułgarobójcą", czy o eunuchach. Jak już było zauważone w innych komentarzach, rozdziały są dość nierówne pod względem treści, jednak według mnie zamysł autorki, podany na początku książki został osiągnięty: przekazanie podstaw wiedzy o Bizancjum w przystępny sposób.

Jeśli dobrze liczę, to druga dostępna po polsku biografia Fryderyka II zwanego w Niemczech nie bez powodu Wielkim. W przeciwieństwie do leciwej i przekrojowej pozycji S. Salmonowicza skupia się na działalności militarnej Fryca. Materiału jest dość, jako że Stary Fryc spędził kawał swojego życia na wojaczce. Świetnie opisano relacje króla z osobami z najbliższego otoczenia - ojcem, marszałkiem Schwerinem, Starym Dessauczykiem, Seydlitzem, bratem Henrykiem. Ogromnym plusem są anegdoty opisujące stosunek króla do prostego, często niepiśmiennego rekruta. Zdecydowanie warto ją mieć a życie prywatne, administrację i politykę zagraniczną uzupełnić pracą Tima Blanninga.

Tytuł i ramy czasowe są trochę nieadekwatne w stosunku do rzeczywistej treści książki, autorzy bowiem nie omawiają tu tylko czasów Hannibala, lecz raczej skupiają się dość swobodnie na okresie od założenia miasta w 814 roku przed naszą erą. Złośliwie można również zacytować słowa dwójki badaczy, którzy piszą, że sztuka kartagińska była uboga, stąd niewiele wiemy o samych Kartagińczykach, o ich wizerunkach, postrzeganiu samych siebie. Można więc pomyśleć, że tytuł "życie codzienne" jest tu trochę nieadekwatny, ale to nieprawda, bowiem badacze na podstawie źródeł archeologicznych oraz pisanych dość sprawnie odmalowują wizerunek starożytnej Kartaginy. Trzeba sobie zdawać sprawę, że francuscy historycy poruszają szereg ogólnych, ale także szczegółowych kwestii. Do tych pierwszych zaliczam zagadnienia dotyczące samego funkcjonowania miasta-państwa Kartaginy, czyli tematy dotyczące podziału społecznego mieszkańców, religii, handlu, rzemiosła, dyplomacji, rolnictwa, armii czy floty. Interesujące są zagadnienia dotyczące ekonomicznych uwarunkowań, ale także wiedzy geograficznej Kartagińczyków oraz informacje o wyprawach jakie podejmowali. W bardziej szczegółowym spojrzeniu widzimy już rzeczy bliższe każdemu człowiekowi. Zobaczymy jakie fryzury nosili Kartagińczycy, jak się ubierali, jakich przyborów toaletowych używali i jaką biżuterię nosili. Bardzo rzuca się w oczy, że małżeństwo Charles-Picard nie opisuje Kartaginy w sposób odosobniony na tle antycznego świata. Autorzy przywołują kontakty z Grekami czy Rzymianami, ich wpływ na Punijczyków, kontakty między nimi. Odnosi się tutaj wrażenie, że miasto to jest tutaj elementem większej mozaiki świata śródziemnomorskiego, nie zostało wyjęte z jakiegoś kontekstu, lecz widzimy Kartaginę na tle innych antycznych potęg.

Jedna z pierwszych książek historycznych które przeczytałem. Wydawałoby się, że temat czwartej krucjaty może być trudny, nie dla nowicjusza, lecz autor (ale też i tłumacz) używa bardzo przystępnego języka, czyniąc lekturę niemal czymś w rodzaju powieści historycznej! Naprawdę, można wsiąknąć, gdy czyta się ostatnie chwile przed zdobyciem Konstantynopola, gdy czyta się o przygotowaniach do oblężenia, ale także wcześniej, gdy poznaje się postaci głównego dramatu. Bardzo polecam!

„Krew sięgała koniom do pęcin” – ten makabryczny obraz, wyjęty prosto z kronik Pierwszej Krucjaty, stanowi doskonałe memento dla monumentalnego dzieła Thomasa Asbridge’a. „Krucjaty. Wojna o Ziemię Świętą” to książka, która w świecie mediewistyki pełni rolę potężnego taranu: rozbija romantyczne mity o szlachetnych rycerzach, ale też uproszczone wizje barbarzyńskich najeźdźców, oferując w zamian obraz tak krwawy i złożony, że momentami przypomina on mroczne fantasy, tyle że boleśnie prawdziwe. Rozmach bez uprzedzeń Asbridge podejmuje się zadania niemal niemożliwego – opisania dwóch stuleci zmagań między chrześcijaństwem a islamem w sposób, który nie faworyzuje żadnej ze stron. To, co wyróżnia tę pozycję na tle dziesiątek innych, to rygorystyczne korzystanie ze źródeł łacińskich i arabskich w równym stopniu. Autor z ogromną wprawą zestawia ze sobą relacje kronikarzy krzyżackich z pismami takich postaci jak Ibn al-Asir, co pozwala czytelnikowi spojrzeć na oblężenie Jerozolimy czy bitwę pod Hittin z obu stron murów. Autor nie boi się brutalności. Opisy kanibalizmu w Ma’arrat an-Numan czy rzezi po zdobyciu Jerozolimy w 1099 roku są wstrząsające, ale u Asbridge’a nigdy nie służą taniej sensacji. Są one niezbędne, by zrozumieć psychologię tamtych ludzi – ich fanatyzm, desperację i głębokie przekonanie, że działają z mandatu niebios. Bohaterowie z krwi i kości Jednym z najmocniejszych punktów książki jest sposób kreowania postaci historycznych. Asbridge nie buduje pomników. Jego Ryszard Lwie Serce to genialny strateg, ale też człowiek o porywczym i trudnym charakterze, natomiast Saladyn zostaje odarty z nadmiaru dziewiętnastowiecznej legendy, by ukazać polityka pragmatycznego, który budował swój autorytet równie sprawnie mieczem, co dyplomacją. Autor wyśmienicie analizuje ich relację, pokazując, jak wzajemny szacunek mieszał się z bezwzględną chęcią zniszczenia przeciwnika. Krytyka: Erozyjna szczegółowość Czy „Krucjaty” mają wady? Dla czytelnika przyzwyczajonego do wartkiej akcji powieściowej, problemem może być ekstremalna szczegółowość. Asbridge potrafi poświęcić kilkanaście stron na analizę logistyki dostaw wody do obozów oblężniczych. Choć dla historyka to czyste złoto, laik może poczuć się przytłoczony natłokiem dat, nazwisk drugoplanowych baronów i topograficznych detali syryjskich zamków. Książka wymaga od czytelnika ogromnego skupienia; to nie jest lektura do pociągu, lecz wielkie danie, które trzeba trawić powoli. Można by również zarzucić autorowi, że momentami zbyt mocno skupia się na aspektach militarnych i politycznych, nieco po macoszemu traktując życie codzienne prostych pielgrzymów czy kwestie kulturowego przenikania się Wschodu z Zachodem, które działo się „pomiędzy” bitwami. Werdykt Mimo tych drobnych zastrzeżeń, dzieło Thomasa Asbridge’a to absolutny majstersztyk. To historia pisana z rozmachem kinowego hitu, ale wsparta twardymi dowodami naukowymi. Autor udowadnia, że krucjaty nie były czarno-białym starciem dobra ze złem, lecz tragicznym, wielowarstwowym splotem wiary, chciwości, odwagi i niezrozumienia. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć korzenie dzisiejszych napięć między światem Zachodu a islamem, choć Asbridge słusznie ostrzega przed zbyt łatwym wyciąganiem współczesnych paraleli. To książka, która zostawia czytelnika z poczuciem podziwu dla ludzkiej wytrwałości i przerażenia nad tym, do czego zdolny jest człowiek w imię Boga.

Biografia jednego z najbardziej znanych wodzów w dziejach Bizancjum (choć trzeba przyznać, że to nie znaczy znanego). Nie jest to pozycja typowo naukowa; autor nie boi się własnych opinii i interpretacji, czasem dosyć odważnych, by nie powiedzieć "wyprowadzonych na chłopski rozum". Na szczęście nie jest przy tym stronniczy i nie boi się krytykować posunięć głównego bohatera. Nie powiela też popularnych plotek niemających potwierdzenia w źródłach. Kuleje za to przedstawienie realiów świata; czytamy opisy walk pomiędzy Rzymianami a barbarzyńcami, ale ich metody walki i zostały przedstawione bardzo pobieżnie.

Bardzo dobra pozycja. Ale jak już ktoś wspomniał w komentarzu, ma wysoki próg wejścia. Dla osób nie czytających wcześniej literatury dotyczącej Starożytnego Egiptu, może być trudna do odbioru. Mam nadzieję, że autor wykorzysta jeszcze swoją wiedzę i w przyszłości otrzymamy jeszcze jakieś Jego publikacje. A tymczasem czas zapolować na Księgę wychodzenia za dnia :D

Jest to bardzo ciekawa i szerzej niestety nieznana pozycja historyczna traktująca o czasach cesarstwa rzymskiego. Ross Cowan opisuje w niej sposoby prowadzenia walki przez starożytnych władców ówczesnego świata, czyli Rzymian. W kilku rozdziałach dokładnie opisuje w jaki sposób prowadzono pojedynki i jak wyzywano do boju liderów przeciwnych armii, czy chociażby jak przesądy mogły wpływać na wyniki prowadzonych bitew. Można tu nawet przeczytać o specjalnym rodzaju poświęcenia, które mogło motywować pozostałych żołnierzy do walki, przekonanych, iż samobójczy gest swojego dowódcy mógł oznaczać, że na pewno wygrają dane starcie. Nie brak tu też opisów pojedynków jeden na jednego, które mogły być równie znaczące jak przesądy, bo morale armii było wtedy bardzo zmienne, jak chorągiewka na wietrze. Nie brak tu niczego czego można by się spodziewać po historii cesarstwa rzymskiego. Wszystko to jest napisane bardzo przystępnym i zrozumiałym językiem i całość czyta się rewelacyjnie. Można też wracać do tego dzieła kilka razy, bo wielokrotna lektura może obfitować w odszukanie pominiętych wcześniej ciekawostek. Znalazło się tu też porównanie poezji do etosu żołnierza rzymskiego, a więc spektrum ciekawostek na temat antycznych zmagań bitewnych jest bardzo duże. Jest to kawał świetnej lektury traktującej o dawno już zapomnianym imperium, które miało nawet swoją kulturę prowadzenia działań wojennych. Co mogło przekonać zwykłego śmiertelnego szeregowego człowieka w tej armii do walki? Bogate Łupy - oczywiście, ale nie tylko. Co jeszcze? Na to właśnie pytanie znajdziemy tu odpowiedzi, oraz dużo, dużo więcej. http://meskaksiazka.blogspot.com/2015/05/wojny-bitwy-i-wojownicy-rzymscy.html

Czytana bezpośrednio po „Filipie i Aleksandrze” autorstwa A. Goldsworthy’ego, stanowi naturalną kontynuację i świetny epilog historii Filipa II Macedońskiego oraz Aleksandra Wielkiego. Miałem obawy, czy dorówna poziomem poprzedniczce, ale okazały się bezpodstawne. To bardzo dobra książka, którą szczerze polecam. Mimo ograniczonej dostępności i cen znacznie wyższych od pierwotnych, zdecydowanie warta każdej złotówki.

Świetna książka, łącząca niebanalny język z ogromną erudycją autora. Nie ma w tym zresztą nic dziwnego, bo Jacek Rzepka uchodzi za jednego z najwybitniejszych znawców dziejów starożytnej Macedonii w Polsce. Bardzo nowatorska rekonstrukcja tytułowego starcia pod Cheroneją, przedstawiona w wyjątkowo sugestywny sposób. Kapitalnie pokazany sposób budowania przez Filipa II potęgi Macedonii, która z małego, leżącego na peryferiach świata greckiego kraju przekształcona została w prawdziwe mocarstwo, zdolne niebawem rzucić na kolana imperium perskie.

Atylla w kronikach nazywany jest "Biczem Bożym". Tę obrazową metaforę można rozszerzyć na losy Hunów jako ludu. Pojawili się błyskawicznie, narobili gigantycznego hałasu i szkód, po czym równie błyskawicznie zwinęli się z kart historii. Dość powiedzieć, że ich byt na ziemiach naddunajskich to raptem 80 lat. Książka E.A. Thompsona opisuje ich rozwój poprzez podporządkowanie innych ludów koczowniczych (Alanów, Scytów),krótkotrwały wpływ na politykę cesarzy wschodniego i zachodniego Rzymu oraz spektakularny rozpad po śmierci Atylli. Jak pisze autor Hunowie, podobnie jak inne ludy koczownicze w historii, byli luźną konfederacją plemion rabusiów bydła, niezdolnymi do opanowania rolnictwa. Ich byt poza stepem zależał od wiecznych wojen, łupów i handlu wymiennym z ludami stojącymi na wyższym stopniu rozwoju. Bez podbojów i podporządkowania sobie innych ludów nie przetrwaliby w warunkach osiadłych. Z kolei im więcej ludów ujarzmiali tym większe było ryzyko, że któryś z nich podniesie bunt i rozbije ich hegemonię. W tym mechanizmie autodestrukcyjnym autor widzi przyczynę nagłego załamania imperium Hunów po śmierci Atylli. Żaden z jego synów nie był na tyle obdarzony talentem wojskowym, aby podporządkować sobie pozostałych. Autor w zasadzie opiera się w całości na rzymskich tekstach pisanych, bo jako koczownicy Hunowie nie zostawili zbyt wielu śladów kultury materialnej. W swym wywodzie koncentruje się - co nie zaskakuje - na panowaniu Bedy oraz Atylli i jego stosunkach z dworami w Rawennie i Konstantynopolu. Do samego "Bicza Bożego" autor ma stosunek demaskatorski, nie widzi w nim ani wielkiego wojownika, ani dyplomaty. Raczej efekt stopniowego tworzenia się nowej klasy wyższej, której wpływy nie wynikają już z talentów wodzowskich, a ze zgromadzonego majątku. Książka "ucina się" na krótkich losach synów Atylli. Można żałować, że Thompson nie pokusił się o rozszerzenie jej o wątek etnogenezy Protobułgarów. Krótka, ale solidna mimo, że pierwsze wydanie pochodzi z 1948 roku.

Książka trochę mnie zawiodła. Samej analizy tematu nie było zbyt wiele, przez dużą część treści Autor po prostu przedstawiał za źródłami opisy poszczególnych wojen i kampanii. W tego typu pracy (w końcu jest to przerobiona wersja doktoratu G. Lacha) analizy powinno być dużo więcej niż narracji. Główna teza jest taka, że reformy Ifikratesa były efektem długofalowych przemian w greckiej sztuce wojennej. Krótko rzecz ujmując: nastąpiło przejście od hoplitów do peltastów. Ciężko zaprzeczyć. Argumentacja jednak nie zawsze jest przekonująca, mapki nie zawsze w 100% czytelne, sporo literówek i błędów w tekstach greckich oraz przy wykorzystywaniu słów greckich w tekście (arche przez epsilon!). Oczywiście jest to jakaś analiza kilku czy kilkunastu bitew lądowych i morskich z V- i IV-wiecznej Grecji, ale w moim odczuciu praca trochę rozczarowuje pobieżnością i nie najlepszą przejrzystością. Tomasz Babnis

Rok 2023 idzie u mnie dalej pod znakiem książek historycznych i na razie trzyma poziom. Pan Tomasz w bardzo przystępnym języku opisuje nie tylko samą bitwę pod Rafią czy IV wojnę syryjską, ale także umożliwia czytelnikowi poznać sytuacje obu państw: Ptolemeuszy i Seleukidów. Dzięki temu o wiele łatwiej jest zrozumieć dlaczego wgl doszło do tej wojny oraz kto posiadał jaki potencjał. Następną książką którą przeczytam będzie również autorstwa Pana Tomasza odnośnie stosunków władców Egiptu z Rzymem

Książka ma swoje lata, jednak warta przeczytania. Nie znajdziemy tu przypisów czysto naukowych, a o bibliografii można zapomnieć. Jednak opowieść, bo tak bym to nazwał, czyta się dobrze, sporo szczegółów. Nie lubię morza i nie kryje się z tym, jednak gdzieś tam wojskowość niderlandzka na tyle mnie interesuje, że sięgnąłem po książkę. Warto, choć może co niektórych przynudzić.

Niestety cały czas nieznany w Polsce temat acz arcyciekawy. To chyba pierwsza dostępna dla polskiego czytelnika tak obszerna monografia tematu. Wojny włoskie, które trwały w latach 1494-1559 rozpoczęły się od konfliktu o Neapol pomiędzy Francją a Mediolanem. Z czasem do konfliktu dołączały inne włoskie państwa i Hiszpania, by w ostatecznej fazie konflikt stał się rywalizacją habsbursko-francuską o dominację w Europie. Autor posługując się bogatym materiałem źródłowym przedstawił w interesujący sposób kontekst polityczny, przebieg najważniejszych bitew i realia ówczesnej sztuki wojennej. 450 stron obfituje w ciekawe biogramy, a styl pisarski autora nie nuży czytelnika. Dobrze uzupełnia kontekst historyczny lektura takich publikacji jak "Ci okrutni Sforzowie" i "Wawrzyniec Wspaniały" oraz polityczną biografia osławionej rodziny Borgiów autorstwa R. Cervaso. Jedynym minusem jest brak jakiegokolwiek opisu systemu zaciężnego. Autor wymienia główne rodzaje armii w systemie zaciężnym i najemnym, lecz dokonuje opisu jedynie systemu najemnego pozostawiając kwestię armii zaciężnej odłogiem.

Bitwa o Maltę to obok rekonkwisty i odsieczy wiedeńskiej najważniejsze zwycięstwo chrześcijańskiej Europy nad Islamem. Obrona Malty przed siłami muzułmańskimi ukształtowała podział Morza Śródziemnego, który przetrwał do dziś, na chrześcijańskie północ i zachód oraz muzułmańskie południe i wschód. Książka historyczna, ale napisana jak powieść. Czyta się lekko i przyjemnie.

Ta książka jest opisem kilku kampanii prowadzonych przez Cesarstwo Bizantyńskie pomiędzy 525 a 1180 rokiem. Znalazły się wśród nich bitwy z Arabami, Bułgarami, Rusinami, Normanami i Turkami. Pomiędzy poszczególnymi kampaniami są duże odstępy czasowe, a stan państwa i armii w danym okresie zostały przedstawione bardzo lakonicznie. Widać to najmocniej w przypadku armii sprzed VIII wieku. Autor próbował nieraz przedstawić szerszy obraz, aby nieco złagodzić wrażenie kompletnej nieudolność wojsk cesarskich (prawie wszystkie bitwy po VIII wieku, przynajmniej te opisane w książce, zakończyły się sromotnymi porażkami Greków),jednak wrażenie niedosytu pozostaje. Sama analiza starć jest na dosyć wysokim poziomie merytorycznym, a książkę czyta się w miarę lekko.