Niezwykła podróż Pomponiusza Flatusa

Interesująca.

Interesująca.

Pomponiusz Flatus w poszukiwaniu źródła mądrości trafia do Galilei, gdzie na prośbę nastoletniego Jezusa, podejmuje się dowieść niewinności Józefa, oskarżonego o morderstwo.
To miało być chyba coś w rodzaju prologu do Ewangelii - alternatywne spojrzenie na postaci biblijne, dopisanie niektórym z nich przeszłości, motywacji i powiązań, a wszystko to doprawione humorem. Zamierzenie nie było złe. Sęk w tym, że styl Mendozy jest dla mnie absolutnie niezjadliwy i na dłuższą metę nie nadający się do czytania - przeładowany ozdobnikami, językowymi zawijasami i upartym powtarzaniem żartów, które były żenujące już za pierwszym razem. To wszystko jako tako bawi przez pierwsze pięć stron, a potem staje się tak strasznie męczące, że przestaje się chcieć nadążać za akcją. Ogółem jest tu strasznie dużo wysiłku włożonego w próby bycia niesamowicie zabawnym za wszelką cenę - a wszystko to jak krew w piach, bo budzi głównie ziew i przewracanie oczami.

Pomponiusz Flatus w poszukiwaniu źródła mądrości trafia do Galilei, gdzie na prośbę nastoletniego Jezusa, podejmuje się dowieść niewinności Józefa, oskarżonego o morderstwo.
To miało być chyba coś w rodzaju prologu do Ewangelii - alternatywne spojrzenie na postaci biblijne, dopisanie niektórym z nich przeszłości, motywacji i powiązań, a wszystko to doprawione humorem....

Sama nie pamiętam, od której książki zakochałam się w Mendozie, ale najprawdopodobniej była to historia Pomponiusza. Wspaniale opowiedziana, przewrotnie postawiona na głowie opowieść. Początek troszkę nużący, a potem po prostu szkoda odkładać, bo bardzo chce się wiedzieć, co dalej. Rozumiem, że niektórzy nie są nią zachwyceni, bo każdy może mieć własne zdanie. Mnie urzekła. Pomponiusz i Jezus rozwiązujący zagadkę kryminalną, a wszystko to na tle biblijnych postaci oraz Nazaretu z początków naszej ery. I jeszcze do tego język, którym posługuje się Pomponiusz - mistrzostwo świata. Warto poświęcić te parę chwil, chociaż książka niełatwa jest do zdobycia.

Sama nie pamiętam, od której książki zakochałam się w Mendozie, ale najprawdopodobniej była to historia Pomponiusza. Wspaniale opowiedziana, przewrotnie postawiona na głowie opowieść. Początek troszkę nużący, a potem po prostu szkoda odkładać, bo bardzo chce się wiedzieć, co dalej. Rozumiem, że niektórzy nie są nią zachwyceni, bo każdy może mieć własne zdanie. Mnie urzekła....

Takie małe odkrycie, ale za to jakie zaskakujące! W pamięci na dłużej pozostanie, niż opowieści z religii.

Takie małe odkrycie, ale za to jakie zaskakujące! W pamięci na dłużej pozostanie, niż opowieści z religii.

Przednia zabawa z historią starożytną (dokładnie Palestyna pod okupacją rzymską w I w. n.e.). Od humoru, po ironię, od powagi po sarkazm. Z wątkiem kryminalnym, mocno nietypowymi postaciami na pierwszym i drugim planie (w tym jeden z greckich bogów :).
Dostaje się wszystkim: i Żydom i Grekom i Rzymianom – bo wady i fałszywe przekonania są właściwe dla całego gatunku ludzkiego, niezależnie od miejsca i czasu.
Oto przykład: "Jednego jestem pewien: za kilka lat świat będzie wyglądał tak, jakby nie podobnego się nie wydarzyło, i nikt nie będzie pamiętał Jezusie, Marii i Józefie (…),albowiem wszystko niszczeje, znika i popada z niepamięć, oprócz niewiędnącej wielkości Rzymu."
Cóż.

Przednia zabawa z historią starożytną (dokładnie Palestyna pod okupacją rzymską w I w. n.e.). Od humoru, po ironię, od powagi po sarkazm. Z wątkiem kryminalnym, mocno nietypowymi postaciami na pierwszym i drugim planie (w tym jeden z greckich bogów :).
Dostaje się wszystkim: i Żydom i Grekom i Rzymianom – bo wady i fałszywe przekonania są właściwe dla całego gatunku...

"Niezwykła podróż Pomponiusza Flatusa" nie jest zła, ale też nie jakaś wybitna. Zaczyna się bardzo obiecująco - Rzymianin Pomponiusz Flatus, wędrując w poszukiwaniu wody, która daje mądrość, trafia do Palestyny. Tam zaś zostaje wplątany w pokręconą historię kryminalną, która z iście postmodernistyczną dezynwolturą trawestuje Nowy Testament – oto zabito pewnego szacownego obywatela, a jego mordercą wedle wszelkiego prawdopodobieństwa jest miejscowy cieśla Józef. Żeby wykonać wyrok śmierci, trzeba zrobić krzyż, problem jednak w tym, że jedynym, kto może podjąć się tego zadania, jest sam skazany.

Absurd sytuacji wyjściowej dość dobrze pokazuje podejście Mendozy do materiału literackiego. Problem jednak w tym, że autor, który każde Pomponiuszowi Flatusowi wraz z synem Józefa – małym Jezusem – zdobyć dowody na niewinność Józefa, usiłuje stworzyć absurdalny kryminał, a to jak godzenie wody z ogniem. Krótko mówiąc – absurd z logiką nie chce mieć nic wspólnego, natomiast dobry kryminał się bez niej nie obejdzie. Dlatego o ile parodiowanie stylu biblijnego i wtrącanie smaczków takich jak wizyta Pomponiusza i Jezusa u miejscowej hetery można zaliczyć na plus, o tyle intryga siłą rzeczy wypada nieprzekonująco. Trudno jednak trzymać dwie sroki za ogon, dlatego nawet jeśli kryminalny aspekt powieści nie dostarcza frajdy, zawsze można rozsmakować się w tym, jak Mendoza poczyna sobie z biblijną historią, przekręcając ją na wszystkie możliwe strony i sprowadzając ją z pompatycznych wyżyn na ziemię.

Dodatkowym atutem jest też to, że "Niezwykła podróż Pomponiusza Flatusa" pozwala zobaczyć Palestynę u progu nowej ery z perspektywy nie judeochrześcijańskiej, a więc tej do której jesteśmy najbardziej przyzwyczajeni, a rzymskiej, co okazuje się wyjątkowo odświeżające. Jeśli zaś chodzi o humor Mendozy, to może nie rozbawia on do rozpuku, zwłaszcza kiedy po raz enty jest przywoływany ten sam tekst o przelatywaniu od tyłu, ale przynajmniej wprowadza lekką atmosferę, która zdecydowanie uprzyjemnia lekturę.

"Niezwykła podróż Pomponiusza Flatusa" nie jest zła, ale też nie jakaś wybitna. Zaczyna się bardzo obiecująco - Rzymianin Pomponiusz Flatus, wędrując w poszukiwaniu wody, która daje mądrość, trafia do Palestyny. Tam zaś zostaje wplątany w pokręconą historię kryminalną, która z iście postmodernistyczną dezynwolturą trawestuje Nowy Testament – oto zabito pewnego szacownego...

Ok, kilka razy się mocno uśmiechnąłem ale potem poszło w stronę słabego kryminału.

Ok, kilka razy się mocno uśmiechnąłem ale potem poszło w stronę słabego kryminału.

Każdy autor ryzykuje, zabierając się do wariacji na temat Ewangelii.

Na szczęście dla piszących nie chodzi już o sprowadzenie na ich zagrożone głowy Kongregacji Doktryny Wiary (w co przepoczwarzyła się dawna inkwizycja, czyli popularne ”watykańskie gestapo”). Po prostu można nie trafić z konwencją.

Z tego zagrożenia Mendoza wyszedł raczej obronną ręką. Wypełnił bowiem w przewrotny sposób lukę w ewangeliach, które – przynajmniej te uznane za kanoniczne - pomijają niemal całe dzieciństwo Jezusa (oprócz opisu rozmowy z mędrcami w świątyni, gdy już najwyraźniej wie, kto jest jego prawdziwym ojcem).

A tzw. ewangelie dzieciństwa - odrzucone przez KK iure caduco jako apokryficzne, a warte są poznania – prezentowały cuda dokonywane przez Dzieciątko już we wczesnej młodości. A nie zawsze były to czyny zasługujące na uznanie…

Dlatego np. Ewangelia dzieciństwa Tomasza została - nie znoszę tego zwrotu – skutecznie „zamieciona pod dywan”. Bo w niej pięcioletni Jezusek wprawdzie ożywia gliniane ptaszki, ale już gdy inny chłopiec wypuścił wodę, którą był zgromadził Jezus, ten mówi mu: ”Oto teraz ty uschniesz jak to drzewo i nie przyniesiesz ani liścia, ani korzeni, ani owocu". Jak rzekł, tak się i stało. I tylko „rodzice uschniętego podnieśli je, opłakując jego młodość. I przynieśli do Józefa, i czynili mu wyrzuty, że ma syna, który dokonuje takich czynów”.
Gdy zaś inny chłopiec uderzył go w plecy. Jezus rozzłoszczony rzekł do niego: „Już nie pójdziesz dalej swoją drogą". A on natychmiast padł martwy….

Wracając do Mendozy: tak czy inaczej cała rzecz pozostaje ot, taką zabawną literaturką do jednorazowego przeczytania i puszczenia książki dalej, aby i inni się pośmiali…

Każdy autor ryzykuje, zabierając się do wariacji na temat Ewangelii.

Na szczęście dla piszących nie chodzi już o sprowadzenie na ich zagrożone głowy Kongregacji Doktryny Wiary (w co przepoczwarzyła się dawna inkwizycja, czyli popularne ”watykańskie gestapo”). Po prostu można nie trafić z konwencją.

Z tego zagrożenia Mendoza wyszedł raczej obronną ręką. Wypełnił bowiem w...

"Niezwykła podróż..." przypomina nastrojem, humorem i pełną nieoczywistości fabułą cykl powieści o przygodach fryzjera damskiego, z których Mendoza jest chyba u nas najbardziej znany. Powieści o przygodach fryzjera, pensjonariusza zakładu psychiatrycznego, detektywa amatora, który co i rusz objawia się czytelnikowi w jak najmniej stosownej, przeważnie damskiej garderobie. To wszystko mieści się w jednej postaci - taki jest Eduardo Mendoza.
Akcja tej powieści dzieje się jednak w czasach nie nam współczesnych, a odległych (na początku nasze ery) w Judei. Trafia tam, ocalony przez wędrownych kupców Rzymianin stanu ekwickiego Pomponiusz Flatus. Fizjolog i badacz przyrody (zjawiska przedkłada nad idee, Arystotelesa nad Platona) wyruszył na najdalsze rubieże znanego świata aby zakosztować wody z rzeki, które wedle legendy miała sprawiać, że krowy i owce, które w niej napojono stają się odpowiednio białe i czarne. Jak przystało na uczciwego badacza Pomponiusz przeprowadził eksperyment na sobie czego rezultatem było wyczerpujące zatrucie objawiające się ogólnym osłabieniem, bólami i głośnymi wiatrami. Wspominam o tym epizodzie bo mówi on wiele o osobowości i charakterze bohatera. Z pewnością to człowiek ciekawy świata, który czytywał dzieła wielkich filozofów i lubował się w nich. To również człowiek nieco pyszałkowaty i próżny, a przy tym dosyć łatwowierny. W judei Pomponiusz spotyka Jezusa (w powieści to chłopiec bystry, ale niedojrzały),który prowadzi prywatne śledztwo w sprawie zabójstwa na bogatym kupcu Ebulonie, o które oskarżono ojca Jezusa, cieślę Józefa. Za obietnicą wynagrodzenia Pomponiusz zgadza się pomóc oczyścić Józefa z zarzutów i tak zaczyna się jego prawdziwa podróż. Towarzyszymy bohaterom w ich chaotycznych i raczej bezowocnych poszukiwaniach.
Intryga zawiera nie tylko wątek kryminalny, ale również wątek spekulacji deweloperskiej (część terenów świątynnych planuje się zeświecczyć i przeznaczyć pod zabudowę handlową) oraz wątek walki Żydów o zrzucenie rzymskiej zwierzchności.
Świat przedstawiony w powieści wydaje się nam zdumiewająco racjonalnie zbudowany. I to zestawienie naszych naturalnych oczekiwań ze zwyczajną w zasadzie historią jest samo w sobie zabawne. Zabawna jest również swawola z jaką autor zabawia się utrwalonymi w naszej kulturze symbolami. Podczas rozmowy matki Jezusa, Marii z Pomponiuszem, ta przedstawia się mu jako prosta, nieuczona kobieta, po czym daje Pomponiuszowi wykład z geopolityki Bliskiego Wschodu, omawia właściwości i niuanse życia w Izraelu i jak przystało na Królową Niebios - rozdeptuje jaszczurkę. To tylko jeden przykład humoru Mendozy.
W powieści pojawia się wątek nadnaturalny, ale jest to bóg Apollo, który nieśmiało (w delikatnej i niekomfortowej dla bóstwa sytuacji przebywania na nie swoim terenie) nawiedza głównego bohatera. Jest i wątek religijnej ofiary, ale paść nią może sam Flatus i to na cześć bogini Isztar.
Przy powierzchownej lekturze książka może wydać się obrazoburcza przez swobodę z jaką autor żongluje symbolami traktowanymi przez wielu z nas z pietyzmem, ale tak często bywało w historii (przykładem opowieści sowizdrzalskie). Warto książkę przeczytać.

"Niezwykła podróż..." przypomina nastrojem, humorem i pełną nieoczywistości fabułą cykl powieści o przygodach fryzjera damskiego, z których Mendoza jest chyba u nas najbardziej znany. Powieści o przygodach fryzjera, pensjonariusza zakładu psychiatrycznego, detektywa amatora, który co i rusz objawia się czytelnikowi w jak najmniej stosownej, przeważnie damskiej garderobie. ...

Bardzo słaba literacko książka. Nie polecam.

Bardzo słaba literacko książka. Nie polecam.