Czarne wakacje

Kawał niezłej literatury. Żadne tam czytadełko, doskonałe do zabicia czasu w poczekalni u dentysty - w zalewie pisaniny średniej jakości rzecz ta zaiste zasługuje na wyróżnienie. Ja wiem, drodzy Państwo, ja się powtarzam, to chyba już powinno być nawet karalne, ale zaryzykuję i stwierdzę to po raz kolejny: cenię pisarzy, którzy tworząc nie traktują swego potencjalnego czytelnika jako intelektualnie niewydolnego ćwoka, któremu wszystko najlepiej drukowanymi literami, bez brnięcia w niuanse i moralne dylematy. Bo będzie za trudno jeszcze się czytelnik nieboga zniechęci za szybko. Nie. To literatura dla wymagających i ceniących jakość. Ja tam polecam. Najwyżej nie przeczytacie. Na własną odpowiedzialność. I ku własnej stracie.

Dziś o najlepszym – moim zdaniem – dziele autora, jakie ukazało się dotąd w języku polskim. Michael Koryta swoją pierwszą książkę w ogóle (i pierwszą z cyklu: Lincoln Perry*) napisał, mając – uwaga - 22 lata! „Hymn smutku” pojawił się 2 lata później, gdy autor był dwudziestoczterolatkiem. Ogółem pisarz ma na koncie 12 książek – na polski przetłumaczono, za sprawą 2 wydawnictw, jedynie 5 tytułów, nad czym ubolewam. *Cykl o prywatnym detektywie Lincolnie Perrym, byłym policjancie, który teraz zajmuje się prowadzeniem siłowni oraz rozwiązywaniem kryminalnych zagadek wraz z bardzo cenionym i doświadczonym byłym gliną – Joe Pritchardem. W wielu amerykańskich recenzjach cykl Koryty porównywany jest do powieści Raymonda Chandlera. Bardzo szybko zostałem wciągnięty w mroczny świat Cleveland i niechętnie się stamtąd wynurzałem. Prawdziwą przyjemnością było zwiedzanie tylnych uliczek i zakamarków owego miasta, zwłaszcza dzielnicy dzieciństwa detektywa Perry’ego. Pary prywatnych detektywów (obaj z policyjną przeszłością) Lincolna i Joe nie da się nie lubić. Zwłaszcza Joe zrobił na mnie dobre wrażenie jako głos rozsądku, źródło doświadczenia i facet z udanym poczuciem humoru: „Co ci mówiłem o opanowaniu? Nie chcemy zaczynać od łamania rąk. Przecież facet ma place.” „Hymn smutku” to nie tylko zagadka kryminalna, ale historia poszerzona o wątki sensacyjne. Michael Koryta nawiązuje do standardów amerykańskiej powieści kryminalnej z I. połowy XX wieku. Nieodłącznym tego elementem jest poruszanie się w obrębie prywatnych biur detektywistycznych, którego to fachu młody autor posmakował na własnej skórze. Choć sprawę rozwiązuje para Perry-Pritchard, to jednak o wiele bardziej zaangażowanym w dochodzenie i schwytanie przestępcy jest ten pierwszy. Nic dziwnego, skoro sprawa dotyczy przyjaciela z dzieciństwa, z tego samego miasta, z tej samej dzielnicy. Jak można się domyślić, praca bohaterów wyjdzie daleko poza sferę dedukcji realizowanej w czterech przytulnych ścianach swojego gabinetu, nie obędzie się bez ubrudzenia sobie rąk. Być może mniej dotyczy to Pritcharda, ale Perry z pewnością nie jest świętoszkiem, białą, jaśniejącą przykładem postacią. Kluczy on między dobrem a złem, samemu naginając nie raz zasady albo uciekając się do przemocy. Mając do czynienia z wysoce zdemoralizowanym, przestępczym i skorumpowanym środowiskiem, sam niekiedy stosuje nieczyste metody gry, ale przynajmniej robi to w słusznym celu – dojścia do prawdy i ukarania winnego. Być może Koryta nie jest jeszcze (a przypominam, że mowa o samych początkach jego kariery) mistrzem, tak jak współcześnie Dennis Lehane, w przedstawianiu swojego miasta (Boston u Lehane’a, Cleveland u Koryty) czy kreśleniu niejednoznacznych moralnie sytuacji, często dzielących w ocenie czytelników na dwa obozy, ale z pewnością niewiele mu do tego poziomu brakuje. W przypadku tej książki, powieść kryminalna, a dokładniej motyw przestępczości, jest jedynie punktem wyjścia do analizy postaci i ich motywacji. „Hymn smutku” opowiada w równym stopniu o prawie i przeznaczeniu, co o lojalności i łasce. A dojście do finału stanowi połączenie poszukiwań odpowiedzi, konsekwencji dokonywanych wyborów i wreszcie ponoszenia za nie indywidualnej odpowiedzialności. Przedstawiona intryga odznacza się mnóstwem zakrętów i ślepych uliczek. Pięknie rozwija się na naszych oczach. Tak wiele się dzieje, że brak czasu na przemyślenia, a przede wszystkim na nudę. Dopiero na koniec, po całej tej zawierusze, Koryta pozostawia czytelnikowi chwilę na refleksję na temat postaci, które w większości przypadków nie zasłużyły na tragiczny los, który je spotkał. Osoby te, zanim umarły, doświadczyły istnego piekła na ziemi… albo nadal w takowym żyją (Nie zdradzam personaliów, ale po lekturze będzie oczywiste o kim mowa). Książka ma niecałe 250 str. Wydaje się mało, jak na tego typu historie i jak na inne dobre kryminały/sensacje, które raczej kojarzą się z objętością rzędu 350-450 str. Jednak Koryta pisze w nieco inny sposób, wyraźnie zaznaczając swój styl. Jest to proza konkretna, zwięzła i bezpośrednia. Nie ma miejsca na zapychacze, ozdobniki - wszystko podporządkowane jest rozwojowi intrygi i głównej fabule. Opisy, jeśli są, to w miejscach, gdzie to konieczne do zarysowania tła czy pory dnia itp. Na okładce z tyłu zamieszczono, jak zwykle, notę o książce, jak i o samym autorze. Pozwolę sobie zweryfikować walory, jakimi ponoć charakteryzują się dzieła Koryty. 1. „Inteligentne, zwięzłe, przyprawione, cierpkim humorem cięte dialogi”? – humoru w książce nie ma za wiele, gdyż nie bardzo by tu pasował. Wszystko pozostałe: JEST 2. „Trzymająca w napięciu akcja” JEST 3. „Suspens i kunsztownie spleciona intryga” JEST Podsumowanie: Przyznaję otwarcie: obawiałem się literackiego gniota. Teraz wiem, że to jedna z lepszych powieści kryminalnych, jakie czytałem. Biorąc pod uwagę poziom (jakościowy) intrygi, brak błędów logicznych oraz, przede wszystkim, wiek autora – podziw i zazdrość mieszają się we mnie w niezmierzonych ilościach. Koryta, zainspirowany przez Hammetta i Chandlera, pokazuje dojrzałość pisarską, a skonstruowana przez niego żywa, przypominają labirynt, fabuła, wzmocniona ostrymi dialogami, zasługuje na wysokie noty. Ponadto pisarz ma niewątpliwą smykałkę do tworzenia zarówno sympatycznych postaci, jak i łatwość w przedstawianiu scen akcji. Koryta pisze, jakby był starym, doświadczonym wyjadaczem i posiadał na koncie co najmniej kilkanaście bestsellerów (a nie jedynie 2 tytuły). W USA już dawno został należycie doceniony poprzez wiele nagród i wyróżnień, przypisuje mu się nawet status gwiazdy. Zadziwił ponadto wielkie pisarskie nazwiska (S. King, D. Lehane, D. Koontz, L. Child). Wcale się temu nie dziwię i czekam, aż polscy wydawcy, a zwłaszcza polscy czytelnicy poznają się na talencie tego (wciąż) młodego autora. --->>> Po więcej recenzji ZAPRASZAM na blog: --->>> dobrakomplementarne.blogspot.com Suplement: LEHANE a KORYTA W trakcie i po lekturze „Hymnu smutku” nie sposób mi było nie skojarzyć jej z niedawno przeczytaną i zrecenzowaną książką Denisa Lehane’a pt. „Gdzie jesteś, Amando?”. Wspólnych elementów kilka na pewno się znajdzie. Para prywatnych detektywów, mroczne sekrety miasta, szemrane typki, środowisko policjantów, brutalny męski świat, miejska dżungla. Style obu panów są zgoła różne jednak poruszana tematyka i przyjemność z czytania już bardzo zbliżone. Lehane obudowuje swoje dzieła dodatkowo w wątki socjologiczne, zwraca się ku psychologii, pokazuje Boston wraz z jego historią, kreuje świetnych bohaterów, zwłaszcza jeśli chodzi o typów spod ciemnej gwiazdy. Natomiast Koryta koncentruje się na wyszukanej intrydze: bardziej spójnej i zwartej. Stworzył pełnokrwisty, klasyczny kryminał z domieszką sensacji, z lepszą - według mnie - parą detektywów i z równie ciekawymi dialogami. I tak jak Lehane uwielbia przez większość książek odwoływać się do naszego sumienia, stawiać czytelnika przed trudnymi moralnie wyborami, tak Koryta dopiero na koniec pozostawia nas sam na sam z naszymi przemyśleniami. I dopiero po lekturze zdałem sobie sprawę, iż „Hymn smutku” kojarzy mi się także z inną pozycją Lehane’a; „Rzeką tajemnic” Tutaj też losy trójki przyjaciół z młodzieńczych lat będą rzutować na ich dorosłe życie. Innymi słowy, odmienny styl, inaczej rozłożone akcenty, tu Cleveland, tam Boston - te same owocne rezultaty.

Kryminał z elementami thrillera. Napisany w iście filmowym, a nawet serialowym stylu (co nie dziwi biorąc pod uwagę, że autor jest scenarzystą). Sieć tajemnic, mroczna przeszłość i niezwykle okoliczności związane z prowadzonym sledztwem wciągają czytelnika bez reszty. W dodatku liczne cliffhangery i tempo narracji nie pozwalają oderwać się od historii. Chociaż autor opiera opowieść wokół typowej kryminalnej tematyki, to nie epatuje przy tym niepotrzebną brutalnością. Porozrzucane w treści podpowiedzi pozwalają czytelnikowi snuć własne podejrzenia, a nawet rozwiązać tajemnicę przed bohaterami, ale nie powoduje to, że finał opowieści jest mniej emocjonujący. Rzecz warta polecenia.

Joseph Finder, amerykański autor thrillerów politycznych i korporacyjnych, kryminałów i książek sensacyjnych. Tak naprawdę trudno go łączyć z jednym określonym gatunkiem literackim. Zadebiutował powieścią „Moscow Club” w 1991 roku, gdy był jeszcze na studiach. Opisywał w niej wyimaginowany zamach na Michaiła Gorbaczowa zorganizowany przez KGB i co ciekawe, zamach taki się dokonał pół roku po wydaniu powieści. Książkę przetłumaczono na 30 języków, stała się bestsellerem i przyniosła autorowi światowy rozgłos. „Paranoja” wydana w 2004 roku należy do gatunku thrillerów korporacyjnych. Znakomita, trzymająca w napięciu historia. Adam Cassidy, młody pracownik wielkiej korporacji elektronicznej Wyatt Telecommunications defrauduje fundusze firmy i aby uniknąć odsiadki, godzi się na propozycję szefa by zatrudnić się w konkurencyjnej firmie Trion Systems i wykradać dla niego poufne informacje. Z każdym kolejnym dniem pracy w nowej firmie zaczynają dręczyć go coraz większe wyrzuty sumienia, zwłaszcza że zdobywa tu coraz wyższą pozycję. Znakomite tempo, pełna zwrotów i nieoczywista akcja, świetni bohaterowie i zakończenie, które kompletnie zaskakuje. Jest tu również sporo humoru i groteski, gdy Joseph Finder opisuje korporacyjny świat Ameryki i bezwzględnej walki o rynki zbytu. W roku 2013 na podstawie powieści powstał film w reżyserii Roberta Luketic’a z gwiazdorską obsadą. Zagrali tu m.in. Liam Hemsworth, Gary Oldman i Harrison Ford. Polecam.

Szybko się czyta, bo do opasłych tomiszczy ta książka nie należy. Natomiast z całą pewnością należy do bardzo dobrych kryminałów, bo takie właśnie ten pan pisze. Wielka szkoda że oceny ma na portalu tak niskie, bo z pewnością zasługują na dużo lepsze, oj dużo. Największym atutem jego książek są bohaterowie. Ani papierowi, ani kryształowo czarni, ani biali. Na początku dostajemy pozytywne cechy, a zaraz później całą paletę negatywnych. Przedstawione historie, które mogą zdarzyć się każdemu, ani nie wydumane, ani nie głupie. Nie są tak naiwne i naciągane jak u Cobena, nie ma też takiego tempa narracji, ale można z nich czerpać niezłą przyjemność. Ja czerpię i polecam.

Pierwsza powieść z cyklu o Jacku Taylorze, upadłym gliniarzu, pijaku intelektualiście i prawym człowieku. Zupełnie nie rozumiem, dlaczego w Polsce nie przetłumaczono pozostałych powieści z cyklu Jack Taylor, a jest ich, jak do tej pory, jedenaście. Ken Bruen jest tam bestsellerowym pisarzem. Kultura irlandzka w Polsce jest nadal mało znana i propagowana, pomimo tak dużej emigracji Polaków. Cykl ten, oprócz ciekawych historii kryminalnych, przemyca wiele faktów z historii, kultury i obyczajowości Irlandii, opisuje miasto Galway, mówi o nadużyciach zakonu sióstr Magdalenek, wspomina klasyczny dramat irlandzki Johna Millingtona Synge'a - "Deirdre of the Sorrows". Mała dygresja: jakieś dwa, trzy lata temu, mogłam pocieszyć się serialem, nakręconym na postawie powieści Kena Bruena, pierwszych pięć długometrażowych odcinków pokazał kanał Ale Kino i chwała mu za to. Genialny Iain Glen, zabawny Kilian Scott, niezła Nora Jane Noone.

Satysfakcjonująco pomysłowy kryminał, kryjący w sobie kilka odmiennie poprowadzonych niemal pod każdym względem historyjek, ściśle powiązanych w całość sztywną nicią fabularną. Doświadczenie jest interesujące i generalnie doskonale się sprawdza, tyle że autor z biegiem fabuły najwyraźniej coraz mocniej sobie uświadamiał, że wyjdzie mu cienka książeczka, i co historyjka, to wlewał do niej więcej i więcej fabularnej wody. Nie zepsuł może w ten sposób samego konceptu, ale zdecydowanie go rozwodnił, rozwadniając też przyjemność płynącą z lektury. Głównym bohaterem - choć rzadko widocznym - jest pochodzący z małego miasteczka chłopak, który mści się za śmierć swojej ukochanej, wyjątkowo nieszczęśliwie zabitej wyrzuconą z turystycznego samolotu pustą butelką. Ponieważ pilot już nie żyje (wpadł pod wagon metra),lista zemsty obejmuje pięciu pasażerów. Chłopak zrobi wszystko, by cierpieli oni takie same męki, jakich doświadczył on sam. Powieść została podzielona na siedem rozdziałów - dwie fabularne klamry i pięć podstawowych historii, po jednej na każdego z pasażerów. Wbrew pozorom trup nie pada tutaj gęsto, a i również - co chwilami bywa niepokojące - nie ma co liczyć na pełnoprawne śledztwo. To - na pół gwizdka - pojawia się dopiero powyżej połowy objętości książki. A gdy się już pojawia, rozczula - w ten zły sposób - dość kuriozalnym postępowaniem stróżów prawa oraz niezbyt mądrymi dialogami. "Spotkania w mroku" zapewnią więc chwilę nie aż tak tuzinkowej rozrywki, ale mało prawdopodobne, że zapadną głębiej w pamięć...

Kupiłam tę powieść za dwa złote w lumpeksie. Jej los został pewnie podyktowany tym, że jest dość trudna w odbiorze - opisy bywają nudne, często odnosi się do angielskich warunków życia, praw i zwyczajów w latach 70tych czym traci na uniwersalności. Nawet wydawca nie przebrnął przez całą powieść skoro zakwalifikował ją jako kryminał... Niemniej jednak jest to wciągająca historia, która mogłaby być lekturą na zajęciach z etyki. Autorka przedstawia nam wachlarz bohaterów - na wskroś ludzkich, wadliwych - i wachlarz zachowań - morderstwo, pedofilia, zdrada, kłamstwo, wykorzystanie - ale nie poddaje ich moralnej ocenie. To czytelnik musi sobie poukładać bohaterów na kontinuum dobra i zła i to wymagające zadanie, które coraz rzadziej ktoś przed nami stawia sprawia, że jest to lektura warta wysiłku.

James Hadley Chase to jeden z klasyków czarnego kryminału, sporo napisał, siłą rzeczy są to książki o różnej jakości. Omawiana książka zaczyna się tak, że do dwojga młodych białych włóczęgów bez grosza dołącza Indianin, który ma pomysł na przestępstwo, i zdobycie większej forsy a potem już leci. Jak to u Chase'a bywa, to czysta rozrywka bez większych ambicji, czyta się to szybko, ot taka literatura podróżnicza. Właściwie to nie jest kryminał, bo nie ma zagadki kto zabił, ale raczej powieść sensacyjna. Jak to u Chase'a, psychologia czy tło obyczajowe są słabe, ale akcja toczy się wartko, śledzimy pojedynek między przestępcami a stróżami prawa z zainteresowaniem, właściwie połyka się książkę niepostrzeżenie, ot taka dobra literatura wagonowa. Może najciekawszy jest tu wątek Meg, dziewczyny wbrew swojej woli uwikłanej w przestępstwo, która ciągle się miota między odejściem a uczestnictwem w łamaniu prawa. Jest tam pewna psychologia dosyć ciekawa, ale autor raczej koncentruje się na dynamicznej akcji. A dzieje się to wszystko w stworzonym przez Chase'a mieście Paradise City na Florydzie, azylu dla próżnujących bogaczy, którzy przyjeżdżają tam wygrzać kości i wydać pieniądze. W tym mieście dominuje: „zapach pieniędzy, seksu, korupcji, skandali i występków.” jak mówi jeden z bohaterów. A nad wszystkim unosi się duch pieniądza, bogacze się nim szczycą, biedacy o nim marzą myśląc że rozwiąże ich wszystkie problemy. Oczywiście tak nie jest... Zakończenie książki rozczarowuje, autor mocno ułatwia sobie sprawę wypadkiem samochodowym. Niemniej książka jako rozrywka i zabijacz czasu jest OK.

Tajemniczy narrator o pseudonimie Douglas Fairbanks junior przystępuje do stowarzyszenia seryjnych morderców, którego członkowie przybierają imiona popularnych gwiazd filmu i muzyki. Poznajemy więc nowe wcielenia Richarda Burtona, Cher, Chucka Norrisa i Errola Flynna, którzy doskonale bawią się w swoim zabójczym towarzystwie aż do chwili, kiedy okazuje się, że jest wśród nich zdrajca i sabotażysta. Liczba członków klubu topnieje w zastraszającym tempie, a winnego próżno szukać. Któż bowiem miałby tyle odwagi, by zabijać seryjnych morderców? Najłatwiej podejrzewać nieco szalonego Agenta FBI, ale w powieści Poveya nic nie jest takie, jakim się wydaje. Rozpoczyna się polowanie, którego finału nikt nie mógł przewidzieć... Połączenie trzymającego w napięciu thrillera, komedii i satyry na zamerykanizowany świat rządzony przez telewizję - Klub Seryjnych Morderców to doskonała rozrywka i wytchnienie od literackiej tandety.

Babski kryminał Nie, od razu uprzedzam, że nie będzie żadnej krytyki negatywnej, że niby jak babskie to do niczego. Wiem, że wielu czytelników uważa tzw. literaturę kobieca za coś mniej wartościowego. Tym razem tak nie będzie. Chociaż na coś takiego się zapowiadało…. Książka baby czyli Jodi Campton „Trzydziesta ósma godzina” tylna okładka zapowiada jako rasowy kryminał. Kobieta i rasowy kryminał? Czemu tak…. Czemu nie… Bohaterka to też baba czyli detektyw Sara Pribek, jest również narratorem. Takie dwa w jednym. Jej najlepsza przyjaciółka policjantką jest również. Jedyny znaczący facet w powieści to mąż Sary – Shiloh. Ale długo na stronicach go nie ma, bo ginie. Znaczy się nie umiera, ale ślad po nim ginie. Oczywiście żona go poszukuje jako żona i jako policjantka. Treść powieści wydaje się być zatem bardzo banalna. Ale… i owych „ale” w sensie pozytywnym jest moim zdaniem bardzo dużo. Ubrać banalną treść w ciekawy strój to już jest sztuka. A taką tu właśnie mamy. Po pierwsze – narratorka. Opowiada całą historię z własnego punktu widzenia, jak na narratora w pierwszej osobie przystało. Jest jak wiadomo babą i czyni to z babskiego punktu widzenia. Męża kocha, co czyni jej opowieść jeszcze bardziej subiektywną. Z babskiego punktu widzenia wszystko jest nieco inne. Oczywiście są chwile, kiedy Sara zachowuje się jak rasowa policjantka, bo fachowcem w swej dziedzinie jest. Połączenie obu „funkcji” daje mieszankę, może nie wybuchową, ale na pewno interesującą. Po drugie – rzeczywistość przedstawiona (to taki termin szkolny, wszak belfrem się było). Książka zawiera wiele elementów powieści obyczajowej. Nasza bohaterka trafia w różne środowiska, rozmawia z różnymi ludźmi. Tu świat nie jest ani biały, ani czarny, ot tak jak w życiu – najczęściej szary. Ma on swoje tajemnice, nierozwiązane zagadki, które kryminałem nie pachną, a jednak mają wielki wpływ na życie całych rodzin. I po trzecie – połączenie różnych gatunków tematycznych. Wiadomo, kryminał to opowieść, w której musi być trup. Wiadomo, powieść obyczajowa – pozornie zwyczajne życie. Ale mamy również gatunek sensacyjny – dużo się dzieje, nie zawsze musi być umarły. I oczywiście thriller - jest strasznie. Książka Jodi łączy wszystkie owe gatunki, co czyni ją w miarę atrakcyjną. Można się od niej oderwać i wrócić do czytania następnego dnia. Nie czyni czytelnika niewolnikiem. Jest jednak na tyle ciekawa, że trzeba ją dokończyć, bez narzekania na treść. „Trzydziesta….” jest pierwszą powieścią pani Compton. Debiut jak najbardziej udany. Jeśli wpadną mi w ręce kolejne jest książki, na pewno przeczytam.

Kolega polecił mi tego autora. Wcześniej zupełnie go nie znałem ani o nim nie słyszałem. Postanowiłem przeczytać trzy książki Ablowa (lekarza i psychiatry sądowego) i tak trafiłem na jego „Architekta”, „Psychopatę” i „Przymus”. Architekt” okazał się szóstym tomem cyklu Frank Clevenger, „Psychopata” to tom czwarty, a „Przymus”, który mam w planie na później, tom trzeci. Niechcący zacząłem czytać nie w kolejności chronologicznej, ale specjalnie to nie przeszkadza. Głównym bohaterem powieści jest Frank Clevenger, wybitny psychiatra. W tym tomie FBI zwraca się do niego o pomoc w sprawie identyfikacji i ujęcia Autostradowego Zabójcy – psychopaty, który morduje przypadkowe osoby w całym kraju, ale zwykle przy autostradach. Mordercą jest Jonah Wrens, również bardzo dobry, może nawet wyjątkowo utalentowany psychiatra, i jest to wiadome od samego początku. Zorientowałem się już, że w powieściach z tego cyku, Ablow nie proponuje czytelnikowi rozwikływania jakichś tajemnic i zgadywania, kto jest zabójcą. Podobnie jak w „Architekcie” jest to sprawa znana. Fabuła opiera się na specyficznym pojedynku dwóch psychiatrów, bo w pewnym momencie Jonah Wrens rzuca wyzwanie Frankowi Clevengerowi; Frank miałby uzdrowić mordercę-psychopatę poprzez listy zamieszczone w „New York Timesie”. W powieści jest też drugi wątek, prawie równie ważny, to problemy Clevengera z przybranym synem oraz… samym sobą.

Drugi tom. Detektyw Washington Poe zostaje oskarżony o morderstwo i to zaraz na pierwszych stronach. Czytelnik podążą za autorem starającym się wszystko odkręcić. Bardzo dociekliwe dochodzenie, niezmiernie zagmatwana historia kryminalna...czego chcieć więcej? Osobiście jestem zachwycona kryminałami tego autora, szkoda, że napisał ich tak niewiele i że wciąż nie ma tłumaczenia na język polski.