Nowa Polska. Przewodnik dla Polaków

Piękny esej o roli spożywania alkoholu w rozwoju światowej kultury. Barbara Holland ma wybitnie lekkie pióro, gdy opowiada o wpływie wyskokowych napojów na dzieje interakcji międzyludzkiej. W dowcipny i elokwentny sposób prowadzi swoją gawędę typową dla osoby znającą temat od podszewki. Lektura nie tylko dla praktykujących spożywaczy alkoholu! : )

Chyba trochę "po szkolnemu" podeszłam do tego zbioru, przeczytałam, czasem się uśmiechnęłam, czasem zadumałam. A ile zapamiętałam? Trudno powiedzieć. Doceniam pomysł porównania Polski do szkoły, pogrupowania tematycznego felietonów i odniesienia ich do treści z poszczególnych przedmiotów. Myślę, iż liczbę odniesień części mowy do mieszkańców naszego kraju mozna nieco poszerzyć, zwłaszcza wsłuchując się w kwieciste wypowiedzi osób mających odmienne zdania na jakiś temat. Warunek? Trzeba by było, albo jak mówił w dzieciństwie kolega mojego syna: "trzebałoby" usunąć jedynie wszystkie uproszczenia, skrótowce i i zapozyczenia. Doceniam również logikę Autora, znajdującą odzwierciedlenie choćby w następującym stwierdzeniu: "Z ostatnich badań wynika, że 51 procent ludzi w Polsce nie dopuszcza rozwodów. Jeśli z każdej pary jedna osoba nie dopuszcza rozwodu, to w tej sytuacji w ogóle nie powinno ich być". Co jeszcze doceniam? Trafność tytułów wielu felietonów, np. "Internet jest mężczyzną", ""Pycha, tyle że niesmaczna", "Kino niemoralnego pokoju", Doceniam ilustracje. Co mnie razi? Oszczędność, by nie rzec "skąpstwo" wydawnictwa widoczne w wielkości czcionki i czytelności tekstu. Poza tym niektóre felietony zdają się być nieco przeintelektualizowane, ale może to tylko moje wrażenie. A skoro sezon ogórkowy nam się właśnie zaczyna, to "Polska Ogórkowa" może być uznana za dobre wprowadzenie...

Artur Andrus wyrósł nam na narodowego satyryka. Dowcipny, cięty język, a przy tym nienaganna elegancja. W zasadzie chciałoby się zbierać od niego cięgi. Odkładam jego książkę na półkę, by mieć ją zawsze pod ręką, gdy złapie mnie chandra albo inna przypadłość. Jest skuteczniejsza w działaniu niż cała fiolka antydepresantów z apteki :)

Nie dla każdego, nie o każdej porze, takie science-fiction atrakcyjne wydawać się może - takie oto nieudolne zdanie stworzyłam próbując wstrzelić się w kontekst. Dla mnie, cytując Korę - Kocham, kocham, kocham. Bo... jakże trudno jest napisać w krótkiej notce, w sposób nieoczywisty, na pierwszy rzut oka o niczym, a jednocześnie ukazać dowcipnie i z przymrużeniem oka oblicze społeczeństwa.

Pan Wojciech ma specyficzny styl - mnie akurat bawi. Liczne historie opisane w książce przedstawione są w sposób humorystyczno-ironiczny. Zastanawiam się tylko, czy wielość tych krótkich "felietoników" nie wpływa ostatecznie na jakość całego zbioru - miałem wrażenie, że niektóre fragmenty (a raz chyba nawet 90% tekstu danego opowiadania) powtarzają się w sposób - być może niezamierzony - ale denerwujący.

Książka napisana kilka lat temu, jak rządziło inne ugrupowanie polityczne, ale z perspektywy czasu nic się nie zmieniło. Polska w krzywym zwierciadle, ale jakie to wszystko prawdziwe. Specyficzne poczucie humoru autora sprawia, że robi się śmiesznie, a nie strasznie. Gorąco polecam.

Pan Carlin to dla mnie geniusz komedii. Książka pokazuje, że też trochę szaleniec. Jak każdy geniusz. Nic specjalnego, zbiór luźnych przemyśleń. Jedne mniej trafne, inne bardziej. Jest śmieszno, ale jakby mi audiobooka sam autor nie czytał, to pewnie ocena byłaby o jeden niższa.

GodzinaZksiazka.blogspot.com Wzięłam do ręki książkę z charakterystyczną kolorystyką, czcionką i czarno-białym zdjęciem na okładce. Czego się spodziewałam? Nostalgicznych wspomnień, absurdalnego humoru, sytuacji przypominających filmy i seriale "Miś", "Zmiennicy" czy inne znane? Jak najbardziej. I nie zawiodłam się! Świetna pozycja dla każdego, kto lubi pośmiać się przy lekturze. Co więcej, forma książki pozwala na cieszenie się czytaną treścią z kimś, kto akurat siedzi obok i nie przeszkadza mu wtrącany co jakiś czas dowcip, czy ciekawy wpis. W tej książce znajdziecie zarówno popularne żarty, które w latach PRL-u krążyły wśród obywateli, nietypowe instrukcje obsługi typowych przedmiotów. Rozbroją Was wpisy z ksiąg skarg i zażaleń oraz pism urzędowych. Te, pochodzące z milicyjnych raportów chwilami wydają się nieprawdopodobne...Patrolując ulice zauważyłem spokój...Podkreślam ponownie, że patrol pieszy nie jest w stanie w żaden sposób skutecznie ująć i zatrzymać uciekającego samochodu...Ukrywał się w śmietniku, przez co cuchnął tak intensywnie, że nawet pies służbowy się skrzywił... Takie i inne perełki czekają na Was w tej niepozornej, niedużej książeczce. Niektórych nie wypada przytaczać, ale z pewnością wywołają szeroki uśmiech na Waszych twarzach. Zdjęcia, które przenoszą nas w lata, kiedy na półkach nie pojawiały się wyszukane towary, jeśli w ogóle tam były...Kolejki, kartki na żywność, propagandowe hasła i plakaty. Znane z epoki socrealizmu samochody, popularne znaczki pocztowe, a i oczywiście kultowe buty Relax ! W indeksie na zakończenie, znajdziecie wyjaśnienie nazw, skrótów oraz opisy znanych osób. Książka, którą można czytać jednym tchem, ale i wracać niejednokrotnie do jej treści. Książka, przypominająca czas, kiedy ...było naprawdę inaczej niż obecnie....

Pozostawia z przemyśleniami: poprzez kreację dwóch bohaterek Szczepkowska mierzy się z tematem maski i prawdziwej natury rzeczy, zarówno w odniesieniu do człowieka jak i do sztuki, kultury, dzieła. Przewrotna, celna, zgrabnie puentuje, wymierzając ironiczny policzek publiczności, oczekującej nagości Gołej Baby.

Jest to bardziej lektura uzupełniająca do twórczości grupy, a jak zwykle w takich wydawnictwach intrygująco wygląda bibliografia. Książka zawiera ciekawe analizy i spojrzenia na rzeczy, które na bank umykają podczas oglądania programów czy filmów, choć ma się nieodparte wrażenie, że można było pójść dalej, zrobić więcej, spojrzeć głębiej i dokładniej, zamiast iść w to głupawe śmieszkowanie, które wychodzi słabo, jakby na siłę, bo wiadomo, piszemy o Pythonach, więc zasypanie tekstu sucharami jest obowiązkowe. A tak poza tym, to ok, pewnie warto.

Jedyny tytuł, nadany Molierowi w akcie zgonu, brzmi: „tapicer i pokojowiec Jego Królewskiej Mości„. Za życia pisano o nim, że jest diabłem przebranym w ludzką skórę, godnym stosu. Jego sztuki nie tylko odpowiadały nastrojom epoki, widać w nich naznaczenie piętnem ciągłej walki, nie tylko z ówczesną cenzurą – każdy utwór Moliera spotkał się z gwałtowną i niewybredną krytyką ze strony ”świętoszków”. Zatem kim był? Z jakich powodów wciąż żyje i ma się całkiem dobrze? 24 października 1658 Molier, wraz ze swą trupą (gra główną rolę),pierwszy raz występuje przed szykującym się do objęcia władzy, dwudziestoletnim Ludwikiem XIV. Jean Baptiste Poquelin, bo tak właśnie brzmi nazwisko Moliera – zmienił je, aby nie przynieść hańby rodzinie, wszak porzucił studia prawnicze na rzecz teatru – ma 36 lat. Kipi energią, czuje, że jego moment nadchodzi, a prowincja, z której przybył, zdecydowanie nie jest dla Moliera spełnieniem marzeń. Artysta, podczas przedstawienia, pozwala sobie wysunąć się na przód sceny i prosić króla o przyzwolenie na odegranie farsy. Młody władca natomiast rozgląda się za ludźmi, którzy pomogliby mu w spełnieniu jego zamiarów. W ten nieco symboliczny sposób rozpoczyna się pełna sukcesów i wybojów droga artystyczna Moliera. Droga, która do dzisiaj nie znalazła swojego kresu; jego dzieła chcemy wciąż oglądać, podobnie jak czytać nowe przekłady, ukazujące, iż zaiste – Molier był dla komedii tym, czym Shakespeare dla tragedii. „Od pierwszej chwili zadzierzgnęła się między Molierem a Ludwikiem XIV – między wędrownym aktorem a najdumniejszym z monarchów – dziwna nić sympatii. Możnaby rzec, iż ci dwaj nowożytni ludzie, otoczeni przeżytkami wczorajszego dnia, które mieli obaj usunąć i przetworzyć na nowe formy, jak gdyby zrozumieli się”. Rzeczywiście, gdyby nie wsparcie króla, przeciwnicy Moliera spaliliby go na stosie. Nie ograniczali się bowiem wyłącznie do „konwencjonalnych”, literackich środków walki (chociażby obraźliwych pamfletów) – ingerowali także, dość mocno, w prywatne życie pisarza… Co skłoniło oponentów Moliera do wypowiedzenia mu tak krwawej wojny? W 1661 r. Ludwik XIV, po śmierci kardynała Mazarina, obejmuje faktyczną władzę w państwie. Obyczaje Francuzów skręcają coraz bardziej w stronę libertynizmu. Mężczyźni mają posiąść, kobiety natomiast – uwieść. Małżeństwo staje się przestarzałą instytucją; zawiera się je jedynie dla korzyści finansowych. Kwitnie nepotyzm. Ludwik XIV odwołuje edykt nantejski, zrównujący w prawach katolików i innowierców – duża grupa hugenotów emigruje z Francji. Wersal słynie z wielkich uczt, król bardziej skupiony jest na sprawach własnego żołądka, niż na sprawach państwowych. To z jednej, z drugiej strony natomiast występuje fałszywa, podwójna moralność, obłudna religijność i „świętoszkowatość”. A warto dodać, że sprawy religii obchodzą wtedy wszystkich – nie tak dawne wojny religijne, wspomniane odwołanie edyktu nantejskiego, wszak toczy się walka o rząd dusz! Obłuda, według Boya, żre ówczesne społeczeństwo jak rak. Król chce przekształcić społeczeństwo – darzył Kościół bardzo dużym szacunkiem, był też jednak dobrym obserwatorem – jednak sam do najświętszych nie należy. W głowie Moliera rodzi się pomysł napisania Tartuffe’a – sztuki, która napiętnuje właśnie źle rozumianą duchowość i dwulicową religijność, religijność wykorzystywaną wyłącznie do realizacji swoich celów. Arcybiskup paryski zsyła klątwę na każdego, kto w jego diecezji słucha utworu. Przeciwnicy Moliera grożą, że spalą dzieło wraz z autorem na stosie. Jeśli dodać do tego, że najprawdopodobniej pierwowzorem tytułowego bohatera był sam Ludwik XIV, robi się jeszcze ciekawiej. Ludwik XIV słynął z codziennego uczestnictwa we mszy – „nawet kiedyś powiedział, że kogo nie widzi, tego nie ma”. Umiejętnie włożony w mrowisko kij skutkuje zakazem wystawiania sztuki na scenie przez dwa lata (według Boya; według innych źródeł – pięć). Odgrywana jest za to z lubością po domach prywatnych. Powiadano, że w pewnym momencie nie było wieczoru w jednym ze znanych paryskich domów, by nie została tam wystawiona sztuka Moliera. Sztuka swego czasu wywołała olbrzymi skandal, zresztą – pozostaje skandaliczna do dziś, chociaż dzisiaj nieco inaczej ją czytamy. Oddam jeszcze głos Boyowi-Żeleńskiemu: „Komedia Tartuffe jest bezwarunkowo szczytem geniuszu Moliera, zarazem jednym z najśmielszych czynów artystycznych, jakie ludzkość wydała. Dość powiedzieć, że dziś, w naszej wolnomyślnej epoce, gdyby ktoś napisał tę sztukę na nowo, byłaby nie do wystawienia: żadna cenzura nie puściłaby jej na scenę”. Rzeczywiście, w naszych czasach siła dzieła jest mniejsza. Ale nadal chętnie się je tłumaczy (ostatnio Radziwiłowicz) i wystawia. Radziwiłowicz nadał frazie Moliera nowego wyrazu – jako że jest aktorem, traktuje tekst ściśle z wymaganiami sceny. Francuski dramaturg zyskuje zupełnie nową głębię, Radziwiłowicz silniej niż Boy uwypukla aspekt uniwersalny, dzięki czemu dzieło Moliera może funkcjonować w oderwaniu od swojej epoki. Wróćmy jednak do Francji, króla i artysty. Przede wszystkim – Don Juan Moliera nie jest „kiczowatą i odpustową opowiastką”. I nie jest zwykłą opowieścią o grzechu i odkupieniu, jakich pełno, bowiem u Moliera nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy bohater ulega zmianie, czy nie. „Zarazem Molier kładzie palce na drugą ranę wieku. Wiek XVII, tak przesiąknięty kwestią religijną, przedstawia dwa krańcowe negatywy prawdziwej religii: jeden to obłuda religijna, drugi to libertynizm, ateizm”. Z jednej strony prawdziwie bluźnierczy ateizm, z drugiej – niemal pogaństwo. I w ten splot znów wkracza Molier, kolejny raz wywołując skandal. Autor Tartuffe’a, mimo uzyskania przywileju na druk, dzieła nie wydrukował nigdy. Sztuka była jeszcze bardziej kontrowersyjna od Tartuffe’a. Zagrano piętnaście przedstawień. Barbier d’Acourt, jeden z krytyków dzieła, przypominał wówczas, że już Oktawian August skazywał błaznów na śmierć, a Teodozjusz autorów podobnych Molierowi rzucał lwom na pożarcie. Książę Conti, dawny protektor Moliera, grzmiał, że Don Juan jest dosłownym wykładem ateizmu. Paryska „złota młodzież”, grono lekarskie – to tylko wąska lista tych, którym naraził się Molier Don Juanem. Król jednak okazał się litościwy i wziął trupę Moliera pod swoją opiekę. Prawdopodobnie wyłącznie interwencja królewska uchroniła autora przed linczem. Zaczęło się psuć również zdrowie Moliera, coraz bardziej przygniatanego krytyką. Zmuszano go również coraz intensywniej do milczenia. „Doniosłość, śmiałość i celność tej satyry społecznej, jej spojrzenie, wyprzedzające o tyle swoją epokę, rewolucyjne niemal, wszystko to pozwala przypuszczać, że Molier wieleby może osiągnął jeszcze na tej drodze”. Główny bohater do tej pory przedstawiany był jako ponurak bez poczucia humoru, takim zostawił go Boy-Żeleński. A tak naprawdę, dzięki Radziwiłowiczowi, ironiczny dystans do wyrządzanego samego bohatera do wyrządzanego przez niego zła, budzi w czytelniku dwa uczucia – litość i niechęć. Skreślamy Don Juana, ale w jakiś sposób mu współczujemy. Może również taki był zamiar Moliera. Napiętnować wypaczenia moralne śmiechem i łzami. Tytułowy mizantrop – czyli Alcest – cierpi na przypadłość niezbyt dobrze postrzeganą we Francji Ludwika XIV: mówi prawdę prosto w oczy, jest do bólu szczery. I znów, z jednej strony wzbudza niechęć (przecież gardzimy nim, nie umie rozmawiać, nie zna form towarzyskich, to weneryk),a z drugiej litość (jeśli Molier niemal wszystko, co widział dookoła siebie, przetwarzał w swoich sztukach, to jak to świadczy o dworze Ludwika XIV…). „Mizantrop jest obok Tartuffe’a szczytem twórczości Moliera (…) Jest w teatrze Moliera tym, czym Hamlet w teatrze Szekspira”. Z kolei Tomasz Łubieński twierdzi, iż sztuka jest wręcz banalna w swojej goryczy. Czego by o tym dziele nie mówić – z pewnością jest to najbardziej osobista ze wszystkich sztuk Moliera. Lata niewybrednej krytyki pozostawiły w nim nieusuwalny osad goryczy, którego żadne pieniądze i żaden mecenat nie mogły wyrzucić. Molier w późnym okresie swojej twórczości powie wprost – prawda nie istnieje, została przykryta przez konwenanse, formy towarzyskie i najzwyklejszą obłudę. Schował się pod postacią Alcesta i z tej pozycji rozgromił literacko swoich przeciwników. Również stosunki małżeńskie Moliera znalazły odzwierciedlenie w Mizantropie. Molier zdawał sobie sprawę z miłostek swojej żony, Armandy, jednak pozostawał pod wpływem jej uroku i wszystko przebaczał. A należy wspomnieć także, że Armanda, krótko po pojawieniu się wraz z Molierem w Paryżu, zyskała gęsty wianuszek wielbicieli. Kiedy wystawiano Mizantropa, stosunki między nimi były na tyle złe, że rozmawiali ze sobą wyłącznie na scenie (on grał Alcesta, ona – Celimenę). Nie zapominajmy też, że dręczy go „choroba piersiowa”. Bywało, że pił wyłącznie mleko, a teatr zamykał na dwa miesiące. Dochodziły do tego rozstroje nerwowe, wywołane ogniem krytyki. Mizantrop był dla współczesnej publiczności dziełem zbyt śmiałym, zbyt odbiegającym od panujących pojęć o teatrze. Niektórzy – jak Boileau – zrozumieli, czym jest to dzieło; ogółowi brakło w nim tego szerokiego śmiechu, do którego Molier przyzwyczaił słuchaczy”. Stało się niestety to, co bardzo często się dzieje, kiedy pisze się o autorze piętnującym złe cechy swojej epoki – moralizatorstwo. Pomimo wszystko, nie postrzegajmy Moliera jako straszliwego ponuraka, który krążył po paryskich ulicach w poszukiwaniu zgnilizny moralnej, którą mógłby wyśmiać. Według nielicznych relacji był człowiekiem bardzo ciepłym, pełnym zgryźliwego, acz nikomu nie szkodzącego poczucia humoru. Nie był – nie jest i nie będzie – pomnikowy; ot, zwyczajny człowiek, kronikarz swojej epoki. Nie pozostało po nim niemal nic. „Nie posiadamy ani jednego świstka jego ręki, ani jednego listu. Rękopisy jego utworów nie istnieją. Wszelkich dokumentów bezpośrednich brak”. Autor Świętoszka zmarł na scenie. Tylko interwencja monarchy – po trzydniowych ponoć negocjacjach – pozwoliła na pogrzeb. Sam król natomiast „raczył objawić wzruszenie”. Niezmiernie trudno odpowiedzieć na pytanie – kim był. Po trosze duchem swojej epoki, niespokojnym, skorym do wprowadzania zmian, z wielką ideą krytyki i przemiany społeczeństwa. Zapewne wierzył w uniwersalne przesłanie sztuki, co czyni z niego również krytycznego humanistę. Może łatwiej będzie z drugim pytaniem – dlaczego ma się tak dobrze? Nie jest, co prawda, czytany powszechnie, raczej występuje jako dość ważny trybik w historii literatury, w czytelniczej świadomości figuruje natomiast jako komediant. Może faktycznie jest w Molierze coś, co boli nas do dzisiaj. Nie znajdziemy u niego gagów w rodzaju potykania się na skórce od banana, czy wiadra z wodą, spadającego na głowę. Ale przecież to wszystko świadczy tylko na jego korzyść.

Takie zbiory felietonów wydane w formie książki szybko się dezaktualizują. I przestają być interesujące. Wszelako, jeżeli autor ma coś do powiedzenia, coś poza opisem napotykanej bieżączki, czasem udaje się stworzyć rzecz ciekawą. Młodemu Stuhrowi się udało. No. Raczej. Bardzo.

Ciekawe felietony: kilka z nich bardzo celna, zwłaszcza: "Kolanko", "Małżeństwo", "Na pozycjach", "Rzeczywistość wirtualna", "dlaczego kobiety mają makijaż w łóżku", "Księgowość w domu", "wielki tenis"

Po pierwsze - jest to komiks, a właściwie zbiór krótkich form komiksowych, z których każda dotyczy innego tytułu. Po drugie, nie jest to poradnik, bryk ani lista "must read", jest to zbiór żartów, wykorzystująca znane tytuły, tym zabawniejszych im więcej z tych tytułów się zna. Dobór tytułów jest często subiektywny, bo obok Biblii czy "Romea i Julii" pojawia się na przykład "Z przejmującego zimna" Le Carrego, które raczej nie jest ani jego najpopularniejszym, ani najlepszym dziełem. Dziwi mnie niska ocena i negatywne komentarze, jeśli ktoś po przeczytaniu tytułu i zobaczeniu okładki uśmiecha się i myśli, że chciałby to przeczytać, to prawdopodobnie mu się spodoba. Tak było ze mną. Śmiałem się często. Kreska jest prosta i czytelna, a żarty czasem czerpią z danego tytułu i bez jego znajomości trudno je zrozumieć, albo opierają się na nim bardzo luźno i dotyczą czegoś zupełnie innego. Lekkie, przyjemne, zabawne.

Książka wydana w 2012 roku trochę się zdezaktualizowała w kwestiach dotyczących bieżących (wówczas) sytuacji politycznych czy społecznych. Mimo to wiele spostrzeżeń autora jest aktualnych, ma charakter uniwersalny i się nie starzeje. Pan Artur w pełnej formie. Audiobook czytany przez autora, nikt nie zrobi tego lepiej. Dla fanów Artura Andrusa ale nie tylko.

Po książki Wiecha sięgam,gdy chcę poprawić sobie nastrój. Tak było i tym razem. Charakterystyczna (w tej chwili już archaiczna) gwara warszawska,sprawy w sądzie grodzkim i różne perypetie bohaterów to coś,do czego zawsze chętnie wracam. Jednak czytając,tą książkę,zauważyłam,że niektóre opowiadania już znam,bo pojawiały się w innych książkach Wiecha. Inaczej odbiera się je czytając po raz pierwszy,a inaczej za którymś kolejnym razem.Po prostu wówczas mniej śmieszą. Nie mniej jednak wiele powiedzonek z tych książek zapożyczyłam i włączyłam do swojego codziennego repertuaru językowego, np: "przypuszczam,że wątpię", "żebym ja pani szanownej nie powiedziała jak pani wyglądasz" czy "a odturlajże się Boża krówko w ząbek czesana" itd.

Wystarczy powiedzieć: Andrzej Poniedzielski i wszystko jasne. Człowiek fenomen, który śmieszy nie tylko tym, co mówi, ale tym, jaki spokój przy tym zachowuje. A w tym zbiorze wierszy i tekstów piosenek nie tylko bawi, ale też często skłania do refleksji. I wszystko w wielkim stylu.

Poleciłbym ludziom o mocnych nerwach i otwartym umyśle. Dowcip niezwykle ciężki, choć miejscami dość infantylny. Książka bardzo obrazoburcza, dla zagorzałych katolików byłaby podstawą do spalenia czytelnika na stosie. Dla lepszego odbioru pomocna jest znajomość Biblii, jest wtedy śmieszniej. Raz przeczytana, zostaje w głowie na zawsze. Nie sposób o niej zapomnieć.

Książka zawiera polskie przekłady utworów brytyjskich autorów, które przynależą do literatury absurdu. Wiele z nich jest naprawdę bardzo zabawnych. Mnie osobiście najbardziej przypadły do gustu utwory z rozdziału makabreski oraz limeryki Leara. W zbiorze tym znaleźć można jeszcze utwory m. in. L. Carrolla, T.S. Elliota czy A.A. Milne'a.