Miecz żenady

Backlog z 2013 r. Styl Orbitowskiego jak zawsze imponuje - świetne opisy, zwłaszcza czasów młodości bohaterów. Niestety, podobnie jak wiele osób, mam wrażenie, że eksperymentowanie z metafizyką wypada w dorobku pisarza dość średnio (nie źle, ale też nie spójnie i pięknie). Nie pamiętam dokładnie, co konkretnie nie zagrało, ale w autorze są dwa pisarskie wilki i pogodzenie ich jest chyba do końca niemożliwe. Nawet kiedy pisze o byku!

Pod pewnymi względami jest to książka łatwiejsza w odbiorze niż "Chochoły" czy "Wróżenie z wnętrzności", bo język jest tu zwyklejszy, składnia klasyczna. Komplikacje pojawiają się na poziomie konstrukcji narratora. Na kilku pierwszych stronach jeszcze się wierzy w jego zachwyty nad życiem intelektualnym St Brendan's College, tweedem, fajkami i surową przyrodą. Potem jasne się staje, że to pompatyczny bufon układający okrągłe zdania bez realnej treści, postrzegający jedynie własne uprzedzenia, wymysły i złudzenia. Zabawne, z czasem coraz bardziej żenujące, a wreszcie - budzące współczucie, bo mimo wszystko bohater, choć megaloman i naiwniak, rzeczywiście wierzy w jakieś ideały, w jakąś wielkość, choć ubiera tę wiarę w zwroty tak płaskie i banalne w swym egzaltowaniu, że zęby bolą. Może największym grzechem jest jednak cynizm, a tego jednego na pewno nie można mu zarzucić.

Lodz, Zgierz, miniatury z tramwaju, zaslyszane, zapatrzone, do tego czujne oko Lukasza Najdera, ktory skrzetnie kolekcjonuje te sceny i postacie. sa dzialki, sa zludzenia. sa dresy, sa telefony, po ktorych nic juz nie ma. uwielbiam te ksiazke, wracam do niej po wielokroc i wszystkim ja wciskam, zwykle bez reklamacji

Parę lat temu (pewnie w roku wydania książki - 2014) czytano "Spotkamy się w Honolulu" w radiowej Trójce. Nie słuchałam zbyt uważnie, radio było po prostu włączone w pracy, a ja zajmowałam się czymś innym. Jednak jedno zdanie (o łacinie, tak naprawdę bez głębszego związku z całą książką) przykuło moją uwagę i stwierdziłam, że chcę kiedyś przeczytać tę powieść. No cóż, to "kiedyś" wypadło dopiero teraz. Powieść napisana jest w taki sposób, żeby nas trochę wodzić za nos, trochę nas gubić, że kiedy co się stało i jak to było naprawdę. Narracja przeskakuje na osi chronologicznej między różnymi okresami. Najpierw poznajemy Romę, Bellę i Stefana, podczas wakacji w latach sześćdziesiątych. A potem nagle nasze czasy i Piotr z Markiem. A z czasem historie się zazębiają, połączone osobą Romy. Ale wszystkich szczegółów dowiadujemy się dopiero na samym końcu, dopiero w ostatnich zdaniach opisana jest sytuacja z całej książki najbardziej (według mnie) intrygująca, a i tak pozostawia niedopowiedzenia. Finał książki to prawdziwe mistrzostwo, końcowe przemyślenia Romy przeczytałam jednym tchem, pomimo rozmytej, mylącej narracji, przeskoków myślowych bohaterki, jej zagubienia. Po prostu rewelacja. Z czym mam trochę problem, to z tematem książki (chyba ten jednak należało by uznać za główny) - związkiem pomiędzy starszą kobietą a mężczyzną w średnim wieku. Nie oburzało czy coś, ale po prostu dotarłam do jakiejś swojej bariery mentalnej i trudno mi było ją przekroczyć. Nie żebym odmawiała ludziom prawa do tworzenia takich relacji, ale nigdy się z czymś takim nie spotkałam i trudno mi było wczuć się w historię, identyfikować z uczuciami bohaterów (jestem z dziesięć lat młodsza od młodszego z nich, może to dlatego). Było to bardzo ciekawe doświadczenie intelektualne. PS. Czytanie przemyśleń Marka, to jak zaglądanie do umysłu Sheldona z "Big bang theory" - cudo!

Zaryzykowałbym stwierdzenie, że to Twardoch w soczewce. Samo gęste z dna gara. Powieść - arché, z którego treść i formy wylewają się na wszystkie późniejsze* i - o paradoksie! - wcześniejsze dzieła autora. Zaświadcza przy tym o jego klasie - takiej książki nie napisze zwykły pisarz lub amator pisania, takie książki tworzą literaci. I nie ma w tej opinii cienia drwiny. * Ryzykuję odrobinę w tym fragmencie, bo nie czytałem na razie trzech ostatnich, ale sądzę, że nie chybiam.

Siódemka. Z pozycji Kielc najważniejsza droga regionu. Z tego samego względu od dawna zainteresowany byłem przeczytaniem książki, o której wiedziałem tylko tyle, że akcja jest osadzona przy tej szosie. Nie miałem wcześniej do czynienia z żadną książką Szczerka, więc nie wiedziałem czego się spodziewać, a jednak mimo to miałem nadzieję na więcej udziału siódemki w "Siódemce". Tymczasem jest to zaledwie trasa, którą pokonuje narrator, dużo więcej jest tu narracji w stylu "Polactwa" Ziemkiewicza oraz antypolskiego kosmopolityzmu. W moim szczerym i nieliterackim odczuciu treść wygląda tak, jakby autor miał dobry pomysł na książkę, ale dla animuszu zażył jakiegoś narkotyku, i przez to przygody robią się coraz bardziej głupawe. Ewentualnie rzeczywiście tak było, na zasadzie co mi się napisze jak się sztachnę. Trzecia alternatywa to celowe pisanie akcji żeby tak to właśnie wyglądało, bohater z kolejnymi dawkami pewnych środków przeżywa coraz bardziej piekielne historie. Pisząc jakąś analizę literacką, od biedy dałoby się wyciągnąć morał z tej książki, żeby nie ćpać. Mimo to polecam - jeśli ktoś ma dystans i lubi cięty humor bez ceregieli, nie polecam - jeśli ktoś ma głębsze uczucia religijne i wrażliwą wyobraźnię. Łaciny podwórkowej się nie czepiam, gdyż... samemu mi się w głowie wyrywają co jakiś czas, a książka jest pisana z pozycji głowy narratora, mówiącego w myślach do siebie.

Przez pierwsze 30 stron miałem ochotę ciepnąć tą książkę w kąt i więcej do niej nie wracać. Szła mi ta pozycja jak po grudzie. Ale "Hello World" tego samego autora mi się podobało, więc czytałem - bardzo pomału - dalej. I pomału, pomału mnie wciągnęło. Przede wszystkim - do języka stosowanego przez autora trzeba się trochę przyzwyczaić. Na początku miałem wrażenie, że książka jest stylową wydmuszką o niczym, takie "Pokolenie Ikea" tylko bez seksu. Ale im dalej tym lepiej. Zakończenie jest dziwne, zachowanie niektórych bohaterów - też, ale po zastanowieniu - ludzie faktycznie są dziwni, a ich zachowanie potrafi być zaskakujące nawet dla nich samych. Mimo trudnego startu - polecam.

Niegdysiejszy (choć dzisiaj chyba jeszcze nadal działający z rzadka i z doskoku) spindoktor Donalda Tuska zajmował się także pisaniem. W wolnych od PR-owej roboty chwilach, co niestety po tej książce widać. Pomysł bardzo dobry, żywy język, ciekawe obserwacje o "stanie świata", ale całość pozostawia wrażenie niedopracowanej. Tak więc rozstajemy się z książką i jej bohaterami z poczuciem pewnego niedosytu, ale powieść jest nadal czymś więcej niż ambitną porażką.

Zaskoczenie. Trafiłem na książkę przypadkiem, poszukując jakieś wizji antyutopii, której jeszcze nie znałem. Zdziwiło mnie, że książka jest legalnie dostępna na stronie autora. Pomyślałem - spróbuję! I jakże to był dobry wybór. Ciekawa wizja świata stworzonego przez autora, w którym zanikają powoli niektóre zachowania i obyczaje, a inne ulegają bezmyślnej przedmiotowości. Do tego nawiązania do wyższej władzy w stylu klasyków gatunku utwierdziły mnie w przekonaniu, że chciałbym więcej książek od pana Andrzeja.

Kristo - krótko. Ta książka zwodzi czytelnika, gra z jego percepcją i w pewnym momencie zaczyna stanowić to jej wadę. To tak, jakby ktoś wam opowiadał, co było na wakacjach i nagle dodał, ze opowiada swój sen. Momentalnie traci się zainteresowanie takim rozmówcą i jego opowieścią. Plusem powieści jest precyzyjna konstrukcja, język i smakowite opisy okolic Rymanowa. Sprawdzałem z mapą - wszystko (prawie się zgadza),Jeruzalem byłoby koło Medzilaborców słowackich, z których pochodzi Warchol. Kuracjusz Robert zajeżdżający do uzdrowiska, do "Iwony"/"Małgorzaty", jest babiarzem - romantykiem, można podejrzewać, ze to alter-ego autora? Można mu kibicować, wręcz trzeba, bo na nim opiera się cała fabuła. Minusem są nazbyt rozbudowane fantasmagorie i ocierające się o zły smak opisy masturbacyjne. Mniej sprawny pisarz poległby pod gruzami własnego debiutu, jednak Rakowi się udało wywinąć z licznych pułapek. Na koniec jednak czytelnik zostaje z głupią miną a bohater-kuracjusz wraca do Lublina jak gdyby nigdy nic. No satisfaction.

Przychodzi taki moment w życiu, kiedy trzeba wybrać drogę. Tę jedną. Właściwą. Dokonać wyboru. Postawić jeden właściwy krok. W przyszłość. W nowe życie… Przed takim wyborem staje główny bohater powieści – Kaktus. Podstarzały pisarz, który w poszukiwaniu własnego miejsca, opuszcza wielkomiejski świat, osiedlając się w Kleofasowie – małym miasteczku niedaleko Sandomierza, gdzie pośród zapachu lip i szumu rzeki czas płynie wolniej a ludzie z daleka pozdrawiają skinieniem głowy i serdecznym uśmiechem. Tylko czy Kaktus odnajdzie tu to, czego szuka? Czy dokona właściwego wyboru? „Zamiast pisać, chłonę krajobrazy i zapachy, upajam się ciszą, powolnym przeciekaniem życia przez palce. I regularnie popijam z innymi emerytami oraz zbiegłymi cywilizacji, jak ja, artystami, bo ileż się można upajać na duszy. Ciału też się coś czasem należy”. Poznajemy świat bohatera, w jego najdrobniejszych szczegółach. Śledzimy codzienne czynności, dotykamy myśli. Obserwujemy, jak zmaga się z pisarską niemożnością, bólem nietworzenia. Jak spacerami, zakrapianymi spotkaniami z Prezesem banku i malarzem Lichotą, odwiedzaniem targu staroci, wylegiwaniem się do południa i czytaniem kolejnych, przypadkowo wybranych książek zapełnia czas przeznaczony na pisanie. Ten czas, który tu, w urokliwej, spokojnej mieścinie, miał być czasem twórczego powrotu i odrodzenia. Czasem natchnienia. Odnalezienia weny. Niestety, jak się okazuje, ani ucieczka od szumu i zgiełku stolicy, ani piękne, malownicze krajobrazy, ani cisza i spokój Kleofasowa, nie są w stanie obudzić w nim pisarza na nowo. Artystycznie wypalony, niczym flâneur snuje się ulicami miasta i nadrzecznymi ścieżkami, w poszukiwaniu tego, co da mu natchnienie. A to… przychodzi nieoczekiwanie, wcale nie stąd, gdzie go szukał… Przychodzi w magii słów, w magii rzeczy, w magii… Znosząc do mieszkania coraz to nowe przedmioty, zakupione na targu staroci u pana Gapko, odkrywa, że te… potrafią mówić. Ba, nie tylko mówić, ale i widzieć, czuć, pamiętać, przeżywać. A on, nie tylko potrafi je słyszeć i rozumieć, ale też z nimi rozmawiać, odczytywać ich emocje, czuć ich ciepło. Tak staje się ich spowiednikiem. Spowiednikiem rzeczy. A one, nieoczekiwanie, stają się źródłem jego weny. Nieoczekiwanie, bo to nie one miały nim być. Zawłaszczyły sobie ten przywilej, odebrały kobietom. Bo to kobiety, jak wiadomo, były, są i będą natchnieniem artystów, muzami pisarzy. One również miały być natchnieniem Kaktusa. A raczej jedna z nich. Która? Nie wiadomo… Obie walczyły o jego duszę. Obie piękne. Obie różne. Jedna – oczytana i inteligentna, uwielbiająca Prousta emerytowana bibliotekarka – Adelajda, druga – studentka, aktorka-amatorka – Marchewka. Jedna – uosobienie spokoju i bezpieczeństwa, druga – buntu i awangardy. Miały być natchnieniem, muzą, przyczyną. Ostatecznie stały się personifikacją wyboru artystycznej drogi… Czytając "Spowiednik…" miałam nieodparte wrażenie, że książka ta ma wiele wspólnego z "Zapachem trzciny". Bohaterowie obu książek wyjeżdżają z wielkiego miasta do małego, urokliwego miasteczka w poszukiwaniu własnego ja. Momentami miałam wrażenie, że Kaktus i Tomasz to jedna osoba. Jedna osoba – różne dylematy. Początkowo – dylemat człowieka poszukującego swojego miejsca w świecie i wybrania właściwej drogi życiowej, później – dylemat pisarza poszukującego swojego natchnienia i wybrania właściwej drogi artystycznej. Obydwaj potrzebują zmian, przewartościowania, odkrycia własnej tożsamości, o obydwu toczy się walka. Walka o duszę – człowieka, artysty. Walka metafizyczna, gdzieś z pogranicza jawy i snu, gdzie nierzeczywiste miesza się rzeczywistym, gdzie Smętek ćmi swoją fajeczkę a miejscowy kloszard wypija kolejny łyk najtańszego wina... "Spowiednik rzeczy" to trzecia książka Wojciecha Bauera, którą dane mi było przeczytać. Kolejna, która nie rozczarowuje a oczarowuje i zachwyca. Kolejna, w której autor udowadnia, że jest mistrzem słowa, królem szczegółu, poetyckich opisów, magicznych metafor. Przedstawia piękno konkretne, dostępne zmysłowo. To, które zachwyca w każdym, nawet najmniejszym szczególe i daje czytelnikowi możliwość wtopienia się w wypełnioną zapachami, barwami i melodiami rzeczywistość. Odkrywa przed czytelnikiem nieznane makro- i mikorświaty. W magii słów, w kropli deszczu, w zapachu lipy, w smaku wina wypijanego do obiadu… "Spowiednik…" to piękna i magiczna książka o życiu nierozerwalnie związanym ze sztuką, o bólu i szaleństwie tworzenia, o nostalgii, namiętnościach skrywanych pod skorupą tego, co wypada, o dokonywaniu wyborów, które determinują nasze życie, o pragnieniach, pięknie ukrytym w cieple majowej nocy i o magii, która przenika ten, jakże prawdziwy i rzeczywisty, świat… *Wszystkie cytaty pochodzą z: W. Bauer, Spowiednik rzeczy, Wyd. Koobe, Kraków 2013. [http://papieros-w-filizance.blogspot.com/2013/08/spowiednik-rzeczy-wojciech-bauer.html]

Dobra książka, ale nic więcej. Historia dwóch braci o dwóch odmiennych temperamentach, którzy balansują na granicy życia i śmierci. Podróż pozwala snuć rozważania o naturze człowieka i świata, na którym się znalazł, a z tych rozmyślań wykiełkuje przekonanie o konieczności zmian w dotychczasowym życiu. Myślałem, że będzie lepsza. Szybko się czyta. „- Tu spoczywa Morris, dobry człowiek i dobry przyjaciel. Lubił wygody cywilizowanego życia, ale nigdy nie uchylał się przed prawdziwą przygodą czy ciężką pracą. Umarł wolny, a niewielu może tak o sobie powiedzieć, jeśli o tym uczciwie pomyśleć. Większość ludzkości jest zniewolona własnym strachem i głupotą. Nie mają dość rozsądku, żeby chłodno spojrzeć na to, co jest nie tak z ich życiem. Większość brnie dalej i choć nie czerpią z tego satysfakcji, nigdy nie próbują się dowiedzieć, dlaczego tak jest ani jak mogliby zmienić wszystko na lepsze, a w końcu umierają, nie mając w sercach nic poza brudem i starą, rzadką krwią, słabą, rozwodnioną, a ich wspomnienia są funta kłaków niewarte, rozumiecie. Tak naprawdę większość ludzi to imbecyle, ale Morris taki nie był. Powinien był żyć dłużej. Miał jeszcze wiele do dania. A jeśli istnieje jakiś Bóg, to kawał z niego sukinsyna”. s.301

Dobre gówno. Książka jest napisana jednym ciągiem mielonki bez miejsca na wytchnienie czy przerwę, wydarzenia są przedstawione w zbitej teraźniejszości przeplatanej retrospekcjami i opowieściami bohaterów przez co wszystko dzieje się jednocześnie teraz kiedyś i później - nie jestem fanem takiej szatkowanej prozy. Autor nie wyrzuca całej talii na stół tylko z premedytacją detonuje bombę po bombie - cały czas byłem miło zaskakiwany tym co odkrywało się przede mną. Mimo objętości to dalej według mnie tylko trzy opowiadania - w całym gigantycznym uniwersum na co najmniej kilka tomów są tu tylko wybiórcze wycinki z pamięci postaci a o świecie dowiadujemy się z opisówek, ciężko tez spiąć ze sobą te części lub wyznaczyć jakiś wektor progresji fabularnej. Humor grubo ciosany, przez militarny klimat może nawet nieco zbyt grubiański ale mi smakuje. Postacie top - jakbym czytał gównofanfik. Naprawdę szkoda że jest to pojedynczy strzał a nie tom czegoś większego.

forma jaką Twardoch zaproponował w książce "Drach" na początku tak bardzo mi się nie podobała, że powieść dwa razy odkładałem z zamiarem porzucenia. później jednak wracałem, ponieważ zrozumiałem, że drach, to po śląsku - latawiec, i że ten latawiec snuje się po niebie i patrzy z góry na ludzi na przełomach epok, i wszystko widzi, jak narrator. i to był klucz do zrozumienia całej tej historii śląskiej rodzinnej sagi, klucz do zrozumienia dlaczego Twardoch w każdym z rozdziałów prawie co akapit skacze z epoki do epoki. bez tej interpretacji fabuła stawała się męcząca i nie wiedziałem co czytam. treści nie będę tutaj opisywał, ponieważ zrobił to już każdy szanujący się bloger. napiszę za to o smaczkach, które Twardoch zamieścił w tekście, a które to może znać tylko Ślązak. tak, Ślązacy boją się Murzynów, jako rodowity Ślązak potwierdzam ten śląski stan świadomości. bubikopf, to specyficzna fryzura, znana pod tą nazwą tylko na Śląsku. przekleństwo "ty pieronie" nie oznacza pioruna tylko pogańskiego boga Peruna, wzywanie go jest grzechem. mam nadzieję, że będę kiedyś miał rower marki Wanderer. mniej więcej po pierwszym rozdziale zrozumiałem co autor miał na myśli. dlatego później już mi się podobało. początek był męczący. ale tak to jest jak się nie czyta blurba, w którym jest wyraźnie napisane jak interpretować powieść. historia to piękna i kapelusz z głowy dla Szczepana stworzył, że ją wymyślił posługując się pewnie historycznymi faktami. ale mój werdykt jest jednoznaczny - Pokora>Drach. za tydzień idę na Dracha do Teatru Śląskiego. naturalne, że chciałem przeczytać przed obejrzeniem spektaklu, bo później już bym nie przeczytał. zobaczymy jak poradzi sobie z tą historią reżyser i aktorzy

Debiutancka powieść Karpowicza, ironiczna i inteligentna, pokazująca młode pokolenie dryfujące w świecie pozornych możliwości. Język cięty, styl autoironiczny – całość balansuje między humorem a smutkiem. Karpowicz świetnie punktuje absurdy życia codziennego. To książka o bezruchu egzystencjalnym i niespełnieniu. Dla tych, którzy lubią literaturę nieoczywistą.

To nic, że bohaterowie tej książki wydają się poplątani, niepoukładani, ciągani po świecie przez swoje obsesje i wewnętrzne ognie, trochę jak ćmy lecą do tego, co ich spala...Język autora, ironia, sięganie po biblijne stylizacje, to wszystko sprawia, że ta powieść jest malutkim cudem, którego doświadczyłam, będąc jej czytelnikiem.