Aleuty, Wyspy Gilberta i Marshalla. Czerwiec 1942 - kwiecień 1944

Opis kluczowej bitwy o zwycięstwo na Pacyfiku dokonany z punktu widzenia Japończyków. Dodatkowym atutem jest to, że autorzy sami uczestniczyli w tej bitwie jako oficerowie. Kolejnym plusem jest fakt, że wersja angielska powstała na zlecenie Marynarki Wojennej USA. Obrazu szczęścia dopełnia zimne spojrzenie na błędy obu stron i znakomita narracja. O dziwo mapy są na poziomie wystarczającym do zrozumienia prowadzonych działań. Minusem może być brak relacji amerykańskich, lecz tych jest masa, tak samo jak prac anglosaskich historyków o tej bitwie. Dla zrozumienia walk o Midway jedna z podstawowych lektur. Szczerze polecam.

Być może z wiekiem (do trumny) staję się zbyt krytyczny, ale beletryzowana opowieść o operacjach bojowych z udziałem słynnego „pancernika kieszonkowego” nie spodobała mi się. Duży wpływ na takie postrzeganie tej książki mają liczne literówki, a nawet błędy ortograficzne [sic!] Ba, błędów nie ustrzegła się okładka oraz strona tytułowa. Pisana z angielska nazwa jednostki „Admiral Sheer” – no nie… Drugi zarzut to propagandowy wydźwięk książki, zwłaszcza dotyczący działań na wodach północnego Atlantyku. Fabularyzowane dialogi są po prostu mało strawne. Rycerskość w postępowaniu, solidarność ludzi morza, czy wzajemne zrozumienie między dowódcami alianckich i niemieckich jednostek są mało wiarygodne. Ale oddając sprawiedliwość, to ta publikacja zawiera też lepsze momenty. Dużo lepiej czyta się relacje z rajdu po południowym Atlantyku oraz działania na Oceanie Indyjskim z przełomu 1940/41. Sceny z przebiegu morskiego chrztu po przekroczeniu równika, remont wodnosamolotu Arado w chałupniczych warunkach czy dzieje „jajecznego transportu” z s/s „Duquesa” mogą budzić uśmiech. Rejs po południowych wodach zdaje się przypominać piracką przygodę w starym stylu. Historia okrętu nie jest pełna, zamyka się na powrocie do Europy, z krótką wzmianką o zatopieniu w porcie kilońskim w dn. 09.04.1945 r., zaś udział w operacji „Wunderland” został tylko skrótowo omówiony w aneksie. Summa summarum – mocno naciągane 6/10

Ponad pięćdziesiąt lat musieli czekać polscy Czytelnicy na przetłumaczenie wspomnień dowódcy legendarnego krążownika pomocniczego „Kormoran”, komandora Theodora Detmersa, opowiadających o jednym z ciekawszych starć morskich – z australijskim krążownikiem „Sydney” – podczas II wojny światowej. Po raz pierwszy ukazały się one w 1959 roku. W naszym kraju ich wydaniem zajęła się – w ramach „Serii z Kotwiczką” – Oficyna Wydawnicza Finna. Wspomnienia Detmersa powstały na podstawie prowadzonego w trakcie rejsu prywatnego dziennika. Komandor Theodor Detmers (1902–1976) był doświadczonym dowódcą. Do Reichsmarine wstąpił w 1921 roku, podczas wojny dowodził niszczycielem „Hermann Schoemann”, a następnie „Kormoranem” – przerobionym ze zwykłego statku handlowego krążownikiem pomocniczym. Po jego zatonięciu w 1941 roku przez sześć kolejnych lat przebywał w niewoli. Głównym zadaniem „Kormorana” było „przeszkadzanie” w funkcjonowaniu linii żeglugowych aliantów na Atlantyku i Oceanie Indyjskim. Rejs Detmersa i podwładnych trwał dokładnie 352 dni. W jego trakcie „Kormoran” zatopił jedenaście alianckich jednostek, o łącznym tonażu 68 724 BRT. Kres tego imponującego wyczynu przyniosło dość nieoczekiwane dla niemieckiego dowódcy starcie z wspomnianym już krążownikiem „Sydney”. Starcie zakończone zwycięstwem, choć pyrrusowym, gdyż poważnie uszkodzonego w boju „Kormorana” trzeba było zatopić. Momentami można odnieść wrażenie, że akcja książki wcale nie dzieje się w czasie globalnego konfliktu. Podwładni Detmersa łowią rekiny, organizują imprezy z przebierankami z okazji przepłynięcia równika, próbują łapać albatrosy i tylko od czasu do czasu zdarza im się zatopić jakiś statek. Brzmi zupełnie jak skrót powieści o karaibskich piratach, a nie o marynarzach dumnej Kriegsmarine. Ciekawie przedstawiono codzienną służbę na okręcie „od kuchni”, a także przygotowania i treningi przez wypłynięciem w misję. Przyznam, że zanim przeczytałem pierwszą stronę książki, już byłem uprzedzony co do stylu autora. Spodziewałem się „suchego” żołnierskiego języka, żywcem wziętego z raportów składanych przełożonym. Fragmentami rzeczywiście tak było, ale trzeba też dodać, że podczas lektury zdarzały się także przebłyski literackiego talentu, o który trudno by podejrzewać niemieckiego służbistę. Tekst skrzy się nawet odrobiną humoru, na przykład gdy niemieccy marynarze dla zmylenia wroga postanawiają nazwać swój okręt… „Wiaczesław Mołotow” (Sowieci byli wówczas neutralni, dlatego „Kormoran” podszywał się pod nich przez cały rejs przez Atlantyk. Na Oceanie Indyjskim banderę radziecką zastąpiła japońska, a następnie holenderska). Nie wiem, na ile język powieści jest zasługą Detmersa, a ile od siebie dodali redaktorzy i autor przekładu Marek Jurczyński (podziękowanie za fachowe przypisy). W każdym razie książkę czyta się przyjemnie i przeczytanie niewiele ponad dwustu stron zajęło mi zaledwie dwa popołudnia. Książka jest w twardej oprawie, strony są szyte, a między okładkami znajdziemy kilkanaście fotografii i schemat techniczny „Kormorana”. Niestety wydawcy nie ustrzegli się wpadek. Od drobnych literówek (na przykład Gotehafen zamiast Gotenhafen) po brakujące w spisie treści dwa rozdziały. Błędy są także w wspomnianym schemacie tytułowego okrętu. Szkoda, że nie dodano mapki obrazującej rejs „Kormorana”. Aż się o to prosiło, ponieważ trudno wymagać od Czytelnika, aby śledził lekturę z mapą akwenów w drugiej ręce, by po współrzędnych poznać miejsca zatopienia upolowanych przez niemiecki okręt statków. Nie są to jednak niedociągnięcia, które odwiodą miłośników tego typu lektury od sięgnięcia po wspomnienia komandora Detmersa. Warto!

Trzymające w napięciu wspomnienia niemieckiego podwodniaka. Autor przez większość służby na okrętach podwodnych był zastępcą kapitana, dopiero w 1944 sam objął dowództwo U-Boota, już na etapie wojny, kiedy niemieckie podwodne 'wilki' zamieniły się z myśliwych w zwierzyny. Jako kapitan autor nie odniósł większych zwycięstw - oprócz jednego - udało mu się jakimś cudem przeżyć. Cała historia jego służby to szereg niesamowitych zdarzeń, kiedy jemu i jego towarzyszom udawało się oszukać przeznaczenie. Przeznaczeniem było pójście na dno w swojej tytułowej 'żelaznej trumnie'. Książka nie pozwala się od siebie oderwać nawet na etapie powojennych losów autora - jego 'przygód' w obozach jenieckich. Jeśli ktoś nie czytał - lektura obowiązkowa!

Książka opowiada o tym, jak zaciekle walczyły obie strony i jak wielki wpływ na finalne zwycięstwo Amerykanów miała amerykańska flota podwodna. Z wielką wiedzą na temat bitew i sprzętu wojskowego autor przeprowadza nas od początku konfliktu przez wybuch dwóch bomb atomowych aż po kapitulację Japończyków dokładnie sześć lat i jeden dzień po rozpoczęciu drugiej wojny światowej przez Hitlera. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Warszawie krążył żart o tym, że wojna między Japonią i Stanami Zjednoczonymi jest niemożliwa z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że dzieli je ocean, a po drugie dlatego, że jest to Ocean Spokojny. Do konfliktu jednak doszło, a publikacja "Ciche zwycięstwo. Amerykańska wojna podwodna przeciwko Japonii" autorstwa Claya Blaira z wielką pieczołowitością opisuje jego przebieg. Można śmiało powiedzieć, że jest to jedna z najlepszych książek o walkach na morzu poświęconej flocie podwodnej w II wojnie światowej.

Bardzo dobra biografia admirała Yamamoto. Wypada pochwalić zwłaszcza na tym że autor skupił się bardziej na opisie osobowości admirała (Obok wielu zalet admirał nie był pozbawiony pewnych ludzkich przywar na przykład Yamamoto był nałogowym hazardzistą oraz nie był wierny żonie) oraz na przedstawieniu w jaki sposób skrajny amerykanofil mówiący znakomicie po angielsku i przeciwny wojnie z USA, przygotował jednak plan ataku na Amerykanów. Szczegóły życiorysu admirała mogą być bowiem trudno dostępne dla kogoś kto nie mówi po japońsku i to po tylu latach (Japońskie wydanie książki wyszło 30 lat po wojnie) a opisów wojny na Pacyfiku jest bardzo dużo nawet po polsku o anglojęzycznych dziełach na ten temat nie wspominając. Pewne obawy budzić może jednak fakt że jest to dzieło z trzeciej ręki (Polskie tłumaczenie jest z tłumaczenia rosyjskiego z uzupełnieniami z wydania angielskiego a nie z oryginału japońskiego)

O samym autorze słyszałem od dawna. W kręgach ludzi zainteresowanych II WŚ na Pacyfiku, jego pozycje uchodzą za swoistą Biblie. Osobiście uważam że książka jest dobra, ale przedstawi tytułowa bitwę tylko z jednej perspektyw. Dużo ta pozycja w moich oczach traci na krypto propagandzie i braku swoistego szacunku dla strony japońskie ( wpis że dla Japończyków nie liczyła się liczba poległych żołnierzy....)j, tłumaczeni amerykańskich zbrodni wojennych autor też mógł sobie darować. Dla kogoś kto zaczyn sie interesować tematem z pewnością pozycja warta uwagi, ale bez weryfikacji spojrzenia z drugiej strony dostajemy tylko połownicy i zniekształcony obraz tego starcia.

Nie tak dawno szukałem w internecie opinii o wspomnieniach Borysa Czetwieruchina spod Cuszimy, ale właściwie nie znalazłem żadnej recenzji. Postanowiłem więc napisać swoją, może komuś się przyda. Książka "Ostatni z Cuszimy" jest połączeniem wspomnień podoficera carskiej marynarki, członka Trzeciej Eskadry Pacyfiku, uzupełnionych o wstawki szwedzkiego redaktora, Gunnara Mullerna, dotyczące kwestii japońskich. Borys Michajłowicz Czetwieruchin w trakcie bitwy cuszimskiej służył na flagowym okręcie Trzeciej Eskadry Pacyfiku - Imperatorze Nikołaju I - jako dowódca baterii 6-calowych dział. W książce pokrótce opisuje swoją młodość niezwiązaną z marynarką i ustawiczne dążenie, wbrew przeciwnościom losu, do służby w carskiej flocie. Gdy w końcu mu się to udaje, wybucha wojna rosyjsko-japońska, a on sam zostaje przeniesiony w stopniu podoficera do tworzonej na Bałtyku Drugiej Eskadry Pacyfiku. Przeniesienie to zostaje jednak cofnięte na skutek interwencji "nadopiekuńczego" mentora, ku wielkiemu rozczarowaniu Borysa. Jednakże, jak wiemy, carskie władze dochodzą do wniosku, że na Pacyfik trzeba wysłać wszystkie unoszące się na wodach Bałtyku łajby z działami - co skutkuje powołaniem do życia przestarzałej Trzeciej Eskadry Pacyfiku. Tym razem Czetwieruchinowi udaje się zaciągnąć na flagowy statek admirała Niebogatowa, z którym wypływa w podróż na drugi koniec globu. Sam opis trasy Trzeciej Eskadry jest dość skąpy, miejscami uzupełniany też o co znaczniejsze wydarzenia z podróży Drugiej Eskadry, która obfitowała w znacznie więcej "przygód" (głównie za sprawą niekompetencji załogi Kamczatki). W międzyczasie w książce zarysowana zostaje sytuacja Japonii, jej flota, postać admirała Togo i następujące po wybuchu wojny wydarzenia w Port Arthur. Wspomnienia autora z samej bitwy cuszimskiej siłą rzeczy koncentrują się na sytuacji okrętu i eskadry, w której służył. Oczywiście manewry, walka i straty pozostałych okrętów są opisane, ale z punktu widzenia ze stanowiska na Imperatorze Nikołaju I, a nie taktyki/sytuacji całej floty. Z autorem jesteśmy do samego końca bitwy, wszak po wyeliminowaniu z walki admirała Rożestwieńskiego, to admirał Niebogatow przejął dowodzenie i to on podjął decyzję o poddaniu. Ostatnie rozdziały poświęcone są okresowi niewoli carskich oficerów w Japonii. Czetwieruchin nie ukrywa swojego zachwytu nad kulturą tego kraju i niezwykle ludzkiemu traktowaniu pokonanych Rosjan. Bardzo mocno kontrastuje to z zachowaniem Japończyków w trakcie II WŚ, zaledwie o jedno pokolenie młodszych. Czytelnik może jedynie snuć domysły skąd taka mentalna zmiana i skrajne wypaczenie honorowych zasad bushido, prezentowanych przez admirała Togo i jego oficerów, w zaledwie 20 lat. Na samym końcu książki pokrótce opisane są dalsze losy głównodowodzących oboma flotami i samego Czetwieruchina po powrocie z niewoli. Książka zaopatrzona jest w kilka rysunków technicznych statków obu stron konfliktu oraz w krótkie biografie najważniejszych postaci opracowane przez polskiego wydawcę. W tym miejscu mały zarzut - nie wiedzieć czemu wśród tych biografii brak życiorysów samego Niebogatowa i Rożestwieńskiego, podczas gdy po stronie japońskiej istnieje wpis dotyczący adm. Togo... Brak też - choć to zapewne wina szwedzkiego współautora - krótkiego rysu geopolitycznego sytuacji pomiędzy dwoma mocarstwami i omówienia lub chociaż wypisania powodów samego wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej. Chyba standardowo dla serii z kotwiczką w książce jest masa literówek i nieskładnych zdań - nie wiem czy ktokolwiek to choć raz czyta przed oddaniem do druku. Ogółem moje wrażenia z lektury "Ostatniego z Cuszimy" są pozytywne. Właściwie to zaskoczyła mnie ta książka, gdyż w ogóle nie spodziewałem się, że będzie się ją tak dobrze i szybko czytać. Absolutnie nie jest to wyczerpujące opracowanie bitwy cuszimskiej, ale jako ciekawy dodatek i uzupełnienie tematu posłuży znakomicie.

Zbiór artykułów o dowódcach niemieckich okrętów podwodnych z czasów II wojny światowej. Wybór dość nierówny, nie wszystkie teksty przeczytałem z równym zainteresowaniem. Może dlatego, że to praca zbiorowa, a część z artykułów przybrała formę panegiryczną. Ale żeby jednak oddać sprawiedliwość, niektóre z nich były bardzo dobre. Do nich zaliczam opowieść o procesie Heinza Ecka, dowódcy U-852, który był sprawcą zbrodni na załodze s/s „Peleus” (przykład bardzo pokrętnej linii obrony),historia nietypowej służby Victora Oehrna (dowódca U-37) oraz ostatni patrol Ralpha Kapitzky’ego (dowódca U-615) - mało znany epizod obrony przeciwlotniczej w wojnie podwodnej prowadzonej na Morzu Karaibskim. Rzecz dla miłośników „Serii z Kotwiczką”.

Wspomnienia amerykańskiego dowódcy bazy lotniczej na Islandii a pózniej dowódcy lotniskowca w czasie II wś. Gawędziarskim stylem napisana opowieść o ludziach. Czyta sie bardzo dobrze. Gallery wsławił się zdobyciem jedynego niemieckiego okrętu podwodnego w czasie tej wojny, u-505. Amerykanie w czasie tej akcji zdobyli niemieckie szyfry. Dowódca owego okrętu, Werner Henke, popełnił w 1944r. samobójstwo. Przyczyną tego aktu było dwuznaczne moralnie potraktowanie go przez Gallery'ego. Polecam.

Temat samobójczych jednostek używanych w japońskiej armii w czasie II wojny światowej nie doczekał się jak dotąd zbyt wielu publikacji. Przez lata jedyną wspomnieniową pozycją dotyczącą lotników była książka Ryuji Nagatsuki „Byłem kamikaze”. Tym bardziej wypada docenić wspomnienia człowieka, który wstąpił do jednostki szkolącej załogi podwodnych kaitenów. Dla Europejczyka do dziś pozostaje niezrozumiałym idea poświęcenia żołnierzy szkolonych wyłącznie, aby skutecznie zginęli. Ich misja w założeniu była podróżą w jedną stronę. Prawda, jednostki żywych torped występowały także w armii niemieckiej, ale takie używane konstrukcje jak „Neger” czy „Marder” teoretycznie dawały szansę ewakuacji. Pilotom kaitenów taką możliwość od początku odebrano. Porównując proporcję ilości zatopionych i uszkodzonych okrętów do poniesionych strat – operacje samobójcze nie przyniosły spodziewanych rezultatów, poza niewątpliwym efektem psychologicznym. Tym bardziej niniejsza książka jest godna zainteresowania i czyta się zupełnie dobrze. Pod względem edytorskim jednak regres, przyzwyczajony do ładnych, twardych okładek tytułów promowanych w ramach „Serii z kotwiczką” trochę się rozczarowałem.

Założyciel oficyny wydawniczej Finna zwykle przewrotnie kwitować tego rodzaju pozycję: kolejna książka o okrętach podwodnych. Ale co zrobić, skoro to taki poczytny temat :-) Dla osób interesujących się losami II Wojny Światowej bohater tej książki nie jest postacią anonimową. Wynik w postaci zatopionego tonażu statków na poziomie blisko 143 tys. BRT to jeden z najlepszych wyników wśród niemieckich podwodników osiągniętych w czasie wojny podwodnej. Chociaż za każdym razem gdy zapoznaję się z rejestrem zatopionych jednostek, to mam wrażenie że zbyt często te dane traktowane są niczym klasyfikacja osiągnięć sportowych. Zapomina się, że za każdym razem mamy do czynienia z realnymi ofiarami ginącymi potworną śmiercią. Dla polskich miłośników historii nazwisko Wernera Henke pamiętany jest również jako artylerzysta, który wziął udział w ostrzeliwaniu Westerplatte z pokładu pancernika „Schleswig Holstein.” Ciekawie i merytorycznie opowiedziana (z amerykańskiego punktu widzenia) marynarska historia, zasługująca na umieszczenie w poczytnej Serii z kotwiczką. Szczególne miejsce zajmuje oczywiście służba na U-515, uwieńczona sukcesami w trakcie patrolu na wodach Morza Karaibskiego w 1942 r. Autor poświęcił też uwagę niejasnym okolicznościom śmierci w ośrodku przesłuchań jeńców w Stanach Zjednoczonych.

O tym, że korvettenkapitan von Trapp był świetnym podwodniakiem to już wiedziałem, ale o tym, że miał także lekkie pióro dowiedziałem się dopiero przy okazji lektury jego wspomnień. Są one godne uwagi i warte polecenia wszystkim miłośnikom marynistyki. Von Trapp dużo miejsca w książce poświęca na opisy wciąż ekstremalnych realiów służby na okręcie podwodnym, akcjom bojowym ale także nastrojom w cesarsko-królewskiej flocie i w całym austro-węgierskim państwie. Swoje komentarze na ten temat wygłasza oczywiście z punktu widzenia austriackiego patrioty ale nie ma w tym ani grama imperialnego zadęcia. Choć książka napisana jest w raczej lekkim tonie, to daje się w niej też odczuć jakąś głębszą refleksję na temat natury i sensu wojny. W efekcie jest ciekawym świadectwem czasów, pamiątką po nieistniejącym państwie i jego flocie oraz wspomnieniem po nietuzinkowym człowieku. Dla von Trappa podwodniacki epizod był tylko wstępem do pełnego perypetii dalszego życia ale to już inna, niemarynistyczna historia :)

W książce „Fala za falą” są zamieszczone wspomnienia dowódcy ORP „Piorun” komandora Eugeniusza Pławskiego od narodzin do 16 czerwca 2004 gdy prochy kmdr. Pławskiego zostały sprowadzone do Polski przez syna, Jerzego, i pochowane na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu. W zasadzie tylko nieliczni mieli świadomość, że tym samym powrócił symbolicznie do ojczyzny niezwykły człowiek, którego życie pełne było paradoksów i zaskakujących zwrotów. Są to wspomnienia – jednego z najwybitniejszych oficerów PMW. Wspomnienia Zeńki to nie tylko opowieść człowieka, który był świadkiem historii. On ją po prostu współtworzył Zarówno podczas zaślubin Polski z morzem (gen. Haller),jak i podczas tworzenia zrębów Polskiej Marynarki Wojennej, czy też pościgu za Bismarckiem. Był postacią nietuzinkową, polskim komandorem, oficerem pokładowym okrętów podwodnych i niszczycieli, pilocie wojskowym. To tylko wybrane funkcje, jakie pełnił. Urodził się w 1895 roku w Noworosyjsku na terenie Rosji. Stąd przylgnął do niego pseudonim „Żeńka”. Barwne dzieje jego przodków pobudzały jego wyobraźnię. Ukończył m.in. Szkołę Morskiego Korpusu w Petersburgu, Szkołę Lotnictwa Morskiego w Sewastopolu czy szkoły podwodnego pływania w Tulonie we Francji. W czasie I wojny światowej służył w Carskiej Marynarce Wojennej Rosji. Należał wówczas do tajnego Związku Wojskowych Polaków w Odessie. Pławski wspomina egzaminy w nowej polskiej marynarce wojennej, które przeszedł w Pucku w Kasynie Oficerskim. W 1940 roku Eugeniusz Pławski został dowódcą niszczyciela ORP „Piorun”. Po zakończeniu wojny Eugeniusz Pławski pozostał na emigracji, a w roku 1948 przeniósł się do Kanady. Fragment z książki z pobytu w Kanadzie: „…Zostałem drwalem, ogrodnikiem, pastuchem, malarzem, stolarzem, nawoziarzem i Bóg raczy wiedzieć kim jeszcze. Zaczęła się zaprawa do życia w Kanadzie i nauka sztuki oszczędzania…” Książka jest dobrze napisana z różnymi ciekawostkami z jego życia i dobrze się czyta z niepowtarzalnym humorem. Polecam tę książkę gdyż jest świetna, po prostu bardzo dobra.

Styczeń rozpoczynam mocnym uderzeniem i już wiem, że to będzie jedna z lepszych pozycji przeczytanych przeze mnie w tym roku. Christer Bergstrom podjął się opracowania tematu dość znanego, czyli niemieckiej ofensywy w Ardenach, jednak trzeba zaznaczyć, że autor wykonał gigantyczną pracę, której wynikiem jest ponad 500 stron w formacie A4. Praca jest napisana w dobrym stylu. Narracja pełna jest różnego rodzaju ciekawostek typu rola U-bootów w czasie niemieckiej ofensywy. Sporo jest również cytatów z wspomnień zarówno amerykańskich jak i niemieckich żołnierzy, dzięki czemu można jeszcze lepiej poczuć klimat tamtych dni. Dobrze też śledzi się omawiane wydarzenia na umieszczonych w książce mapach. Nie są one może najlepsze jakie widziałem w tego rodzaju publikacjach, ale nie pewno są całkiem niezłe i w miarę pozwalają się orientować w sytuacji. Dużą zaletą pracy jest też rozprawienie się z różnego rodzaju mitami, które narosły wokół walk w Ardenach jak niedobory paliwa, które miały dotykać Niemców czy zawyżanie strat zadanych przez alianckie lotnictwo. Godny zauważenia jest też fakt, że Bergstrom opisuje działania militarne aż do końca stycznia 1945 roku i jak sam zauważa, historycy często przyjmują, iż ofensywa zakończyła się wcześniej (końcem grudnia lub 15 stycznia),przy czym autor nie ogranicza się tylko do działań lądowych, ale szeroko opisuje także rywalizację w powietrzu, w tym także uderzenia niemieckie jak Operacja Bodenplatte. Książka jest świetnie wydana, liczne zdjęcia stanowią znakomite uzupełnienie tekstu. Czytelnik znajdzie też trochę danych statystycznych dotyczących strat w ludziach lub sprzęcie czy Ordre de Bataille walczących stron. Niestety, warstwa edytorska trochę kuleje w tej pozycji. Tłumaczowi przytrafiło się sporo literówek, niektóre wpadki są nawet dosyć zabawne ("Śnieg był czarowny od ich krwi" na s. 422),ale już brak podpisów pod niektórymi fotografiami jest drażniący. Wydawnictwo zapowiedziało, że wyda też pracę Bergstroma o operacji Market Garden, no i po lekturze "Ardenów" nie mam wątpliwości, że jeśli ukaże się kolejna książka szwedzkiego historyka, to również po nią sięgnę.

Bardzo ciekawe spojrzenie na walkę z U-bootami podczas II Wojny Światowej. Autor podaje sporo statystyk z których wyłania się kompletny obraz zdarzeń oraz (co najważniejsze) skala zniszczeń dokonanych przez niemieckie okręty podwodne. Jest parę momentów zbyt patetycznych wypowiedzi w stylu Kapitana Ameryki, ale to publikacja popularno naukowa, więc można przymknąć na to oko.

Polecam sięgnąć po tę książkę, która pozwoli Wam poznać I wojnę światową z pokładu statków niespodzianek. Autorem tej pozycji jest Harold Auten, który swoją służbę spędził na statkach-pułapkach, awansując z pierwszego oficera na dowódcę. Książka ta odsłoni przed nami różnego rodzaju tajemnice okrętowych bitew. Dowiadujemy się, że mimo koszmarnych warunków, cała załoga okrętu stworzona była z ochotników. Że wielu z nich nie potrafiło pływać, lecz nie przeszkadzało im to w walce z U-bootami. Jeśli chcesz poczuć się choć przez chwilę, jak na pokładzie okrętu, zapraszam do przeczytania tej książki miłośnikom tego gatunku.

Co tu dużo mówić, niezwykle fachowa i merytoryczna pozycja poświęcona działalności włoskich podwodniaków na Atlantyku w czasie drugiej wojny światowej. Już od pierwszych stron widać ogromną wiedzę autora opartą głównie na włoskiej literaturze. W pierwszych rozdziałach Sobski omawia powstanie Betasom, włoską doktrynę, typy okrętów oraz prezentuje biogramy włoskich dowódców. Najważniejszą częścią książki jest jednak przedstawienie 197 patroli włoskich okrętów podwodnych na Atlantyku. Autor pokrótce omawia trasę poszczególnego patrolu, zatopione statki czy ewentualne "przygody" poszczególnych okrętów podczas wypraw łącznie z hipotezami dotyczącymi ich zatopień. Ciekawe są również fragmenty dotyczące losów włoskich statków oraz ich marynarzy na Dalekim Wschodzie. Wiadomo, że jest to trochę monotonna lektura, ale jednocześnie temat jest na tyle niszowy i fascynujący, że każdy zainteresowany drugą wojną światową powinien się zapoznać z tą pozycją.

Książka jest bezpośrednią relacją uczestnika konwoju arktycznego z okresu II wojny światowej. Konwój stał się słynny, z racji tego, że tylko 11 z 36 statków dopłynęło do celu. Książka jest bardzo dobra, szczególnie jak ktoś interesuje się tematem. Aczkolwiek dość ciężko się mi ją czytało, być może ze względu na to, że jest podzielona tylko na 3 rozdziały. Ciekawe wątki zderzenia amerykańskich i brytyjskich marynarzy bezpośrednio z komunizmem i cenzury powstałej w wyniku wielkiej klęski konwoju. Autor długo musiał czekać z publikacją swojej relacji. Polecam.