Aleuty, Wyspy Gilberta i Marshalla. Czerwiec 1942 - kwiecień 1944

Ponad pięćdziesiąt lat musieli czekać polscy Czytelnicy na przetłumaczenie wspomnień dowódcy legendarnego krążownika pomocniczego „Kormoran”, komandora Theodora Detmersa, opowiadających o jednym z ciekawszych starć morskich – z australijskim krążownikiem „Sydney” – podczas II wojny światowej. Po raz pierwszy ukazały się one w 1959 roku. W naszym kraju ich wydaniem zajęła się – w ramach „Serii z Kotwiczką” – Oficyna Wydawnicza Finna. Wspomnienia Detmersa powstały na podstawie prowadzonego w trakcie rejsu prywatnego dziennika. Komandor Theodor Detmers (1902–1976) był doświadczonym dowódcą. Do Reichsmarine wstąpił w 1921 roku, podczas wojny dowodził niszczycielem „Hermann Schoemann”, a następnie „Kormoranem” – przerobionym ze zwykłego statku handlowego krążownikiem pomocniczym. Po jego zatonięciu w 1941 roku przez sześć kolejnych lat przebywał w niewoli. Głównym zadaniem „Kormorana” było „przeszkadzanie” w funkcjonowaniu linii żeglugowych aliantów na Atlantyku i Oceanie Indyjskim. Rejs Detmersa i podwładnych trwał dokładnie 352 dni. W jego trakcie „Kormoran” zatopił jedenaście alianckich jednostek, o łącznym tonażu 68 724 BRT. Kres tego imponującego wyczynu przyniosło dość nieoczekiwane dla niemieckiego dowódcy starcie z wspomnianym już krążownikiem „Sydney”. Starcie zakończone zwycięstwem, choć pyrrusowym, gdyż poważnie uszkodzonego w boju „Kormorana” trzeba było zatopić. Momentami można odnieść wrażenie, że akcja książki wcale nie dzieje się w czasie globalnego konfliktu. Podwładni Detmersa łowią rekiny, organizują imprezy z przebierankami z okazji przepłynięcia równika, próbują łapać albatrosy i tylko od czasu do czasu zdarza im się zatopić jakiś statek. Brzmi zupełnie jak skrót powieści o karaibskich piratach, a nie o marynarzach dumnej Kriegsmarine. Ciekawie przedstawiono codzienną służbę na okręcie „od kuchni”, a także przygotowania i treningi przez wypłynięciem w misję. Przyznam, że zanim przeczytałem pierwszą stronę książki, już byłem uprzedzony co do stylu autora. Spodziewałem się „suchego” żołnierskiego języka, żywcem wziętego z raportów składanych przełożonym. Fragmentami rzeczywiście tak było, ale trzeba też dodać, że podczas lektury zdarzały się także przebłyski literackiego talentu, o który trudno by podejrzewać niemieckiego służbistę. Tekst skrzy się nawet odrobiną humoru, na przykład gdy niemieccy marynarze dla zmylenia wroga postanawiają nazwać swój okręt… „Wiaczesław Mołotow” (Sowieci byli wówczas neutralni, dlatego „Kormoran” podszywał się pod nich przez cały rejs przez Atlantyk. Na Oceanie Indyjskim banderę radziecką zastąpiła japońska, a następnie holenderska). Nie wiem, na ile język powieści jest zasługą Detmersa, a ile od siebie dodali redaktorzy i autor przekładu Marek Jurczyński (podziękowanie za fachowe przypisy). W każdym razie książkę czyta się przyjemnie i przeczytanie niewiele ponad dwustu stron zajęło mi zaledwie dwa popołudnia. Książka jest w twardej oprawie, strony są szyte, a między okładkami znajdziemy kilkanaście fotografii i schemat techniczny „Kormorana”. Niestety wydawcy nie ustrzegli się wpadek. Od drobnych literówek (na przykład Gotehafen zamiast Gotenhafen) po brakujące w spisie treści dwa rozdziały. Błędy są także w wspomnianym schemacie tytułowego okrętu. Szkoda, że nie dodano mapki obrazującej rejs „Kormorana”. Aż się o to prosiło, ponieważ trudno wymagać od Czytelnika, aby śledził lekturę z mapą akwenów w drugiej ręce, by po współrzędnych poznać miejsca zatopienia upolowanych przez niemiecki okręt statków. Nie są to jednak niedociągnięcia, które odwiodą miłośników tego typu lektury od sięgnięcia po wspomnienia komandora Detmersa. Warto!

O tym, że korvettenkapitan von Trapp był świetnym podwodniakiem to już wiedziałem, ale o tym, że miał także lekkie pióro dowiedziałem się dopiero przy okazji lektury jego wspomnień. Są one godne uwagi i warte polecenia wszystkim miłośnikom marynistyki. Von Trapp dużo miejsca w książce poświęca na opisy wciąż ekstremalnych realiów służby na okręcie podwodnym, akcjom bojowym ale także nastrojom w cesarsko-królewskiej flocie i w całym austro-węgierskim państwie. Swoje komentarze na ten temat wygłasza oczywiście z punktu widzenia austriackiego patrioty ale nie ma w tym ani grama imperialnego zadęcia. Choć książka napisana jest w raczej lekkim tonie, to daje się w niej też odczuć jakąś głębszą refleksję na temat natury i sensu wojny. W efekcie jest ciekawym świadectwem czasów, pamiątką po nieistniejącym państwie i jego flocie oraz wspomnieniem po nietuzinkowym człowieku. Dla von Trappa podwodniacki epizod był tylko wstępem do pełnego perypetii dalszego życia ale to już inna, niemarynistyczna historia :)

Polecam sięgnąć po tę książkę, która pozwoli Wam poznać I wojnę światową z pokładu statków niespodzianek. Autorem tej pozycji jest Harold Auten, który swoją służbę spędził na statkach-pułapkach, awansując z pierwszego oficera na dowódcę. Książka ta odsłoni przed nami różnego rodzaju tajemnice okrętowych bitew. Dowiadujemy się, że mimo koszmarnych warunków, cała załoga okrętu stworzona była z ochotników. Że wielu z nich nie potrafiło pływać, lecz nie przeszkadzało im to w walce z U-bootami. Jeśli chcesz poczuć się choć przez chwilę, jak na pokładzie okrętu, zapraszam do przeczytania tej książki miłośnikom tego gatunku.

Intersujące, ale postać admirała Wilhelma Marshalla była mi bardziej znana z czasów II wojny światowej, zwłaszcza za sprawą operacji „Juno” przeprowadzonej w 1940 roku. Tymczasem paradoksalnie większą sławę zdobył jako dowódca okrętów podwodnych UC-74 oraz UB-105 w końcowym etapie Wielkiej Wojny. Doceniam walor poznawczy książki, bo na polskim rynku wydawniczym nie ma zbyt wielu publikacji wspomnieniowych tego typu, zwłaszcza jeżeli chodzi o operacje przeprowadzane w basenie Morza Śródziemnego. Z polskiego punktu widzenia czasami może razić propagandowy wymiar książki, co nie zmienia faktu, że czyta się ją zupełnie przyzwoicie. Inna rzecz, że „Finna” tradycyjnie zadbała o szatę edytorską.

Trzymające w napięciu wspomnienia niemieckiego podwodniaka. Autor przez większość służby na okrętach podwodnych był zastępcą kapitana, dopiero w 1944 sam objął dowództwo U-Boota, już na etapie wojny, kiedy niemieckie podwodne 'wilki' zamieniły się z myśliwych w zwierzyny. Jako kapitan autor nie odniósł większych zwycięstw - oprócz jednego - udało mu się jakimś cudem przeżyć. Cała historia jego służby to szereg niesamowitych zdarzeń, kiedy jemu i jego towarzyszom udawało się oszukać przeznaczenie. Przeznaczeniem było pójście na dno w swojej tytułowej 'żelaznej trumnie'. Książka nie pozwala się od siebie oderwać nawet na etapie powojennych losów autora - jego 'przygód' w obozach jenieckich. Jeśli ktoś nie czytał - lektura obowiązkowa!

Książka jest bezpośrednią relacją uczestnika konwoju arktycznego z okresu II wojny światowej. Konwój stał się słynny, z racji tego, że tylko 11 z 36 statków dopłynęło do celu. Książka jest bardzo dobra, szczególnie jak ktoś interesuje się tematem. Aczkolwiek dość ciężko się mi ją czytało, być może ze względu na to, że jest podzielona tylko na 3 rozdziały. Ciekawe wątki zderzenia amerykańskich i brytyjskich marynarzy bezpośrednio z komunizmem i cenzury powstałej w wyniku wielkiej klęski konwoju. Autor długo musiał czekać z publikacją swojej relacji. Polecam.

Wspomnienia amerykańskiego dowódcy bazy lotniczej na Islandii a pózniej dowódcy lotniskowca w czasie II wś. Gawędziarskim stylem napisana opowieść o ludziach. Czyta sie bardzo dobrze. Gallery wsławił się zdobyciem jedynego niemieckiego okrętu podwodnego w czasie tej wojny, u-505. Amerykanie w czasie tej akcji zdobyli niemieckie szyfry. Dowódca owego okrętu, Werner Henke, popełnił w 1944r. samobójstwo. Przyczyną tego aktu było dwuznaczne moralnie potraktowanie go przez Gallery'ego. Polecam.

Opis kluczowej bitwy o zwycięstwo na Pacyfiku dokonany z punktu widzenia Japończyków. Dodatkowym atutem jest to, że autorzy sami uczestniczyli w tej bitwie jako oficerowie. Kolejnym plusem jest fakt, że wersja angielska powstała na zlecenie Marynarki Wojennej USA. Obrazu szczęścia dopełnia zimne spojrzenie na błędy obu stron i znakomita narracja. O dziwo mapy są na poziomie wystarczającym do zrozumienia prowadzonych działań. Minusem może być brak relacji amerykańskich, lecz tych jest masa, tak samo jak prac anglosaskich historyków o tej bitwie. Dla zrozumienia walk o Midway jedna z podstawowych lektur. Szczerze polecam.

Książka opowiada o tym, jak zaciekle walczyły obie strony i jak wielki wpływ na finalne zwycięstwo Amerykanów miała amerykańska flota podwodna. Z wielką wiedzą na temat bitew i sprzętu wojskowego autor przeprowadza nas od początku konfliktu przez wybuch dwóch bomb atomowych aż po kapitulację Japończyków dokładnie sześć lat i jeden dzień po rozpoczęciu drugiej wojny światowej przez Hitlera. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Warszawie krążył żart o tym, że wojna między Japonią i Stanami Zjednoczonymi jest niemożliwa z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że dzieli je ocean, a po drugie dlatego, że jest to Ocean Spokojny. Do konfliktu jednak doszło, a publikacja "Ciche zwycięstwo. Amerykańska wojna podwodna przeciwko Japonii" autorstwa Claya Blaira z wielką pieczołowitością opisuje jego przebieg. Można śmiało powiedzieć, że jest to jedna z najlepszych książek o walkach na morzu poświęconej flocie podwodnej w II wojnie światowej.

Być może z wiekiem (do trumny) staję się zbyt krytyczny, ale beletryzowana opowieść o operacjach bojowych z udziałem słynnego „pancernika kieszonkowego” nie spodobała mi się. Duży wpływ na takie postrzeganie tej książki mają liczne literówki, a nawet błędy ortograficzne [sic!] Ba, błędów nie ustrzegła się okładka oraz strona tytułowa. Pisana z angielska nazwa jednostki „Admiral Sheer” – no nie… Drugi zarzut to propagandowy wydźwięk książki, zwłaszcza dotyczący działań na wodach północnego Atlantyku. Fabularyzowane dialogi są po prostu mało strawne. Rycerskość w postępowaniu, solidarność ludzi morza, czy wzajemne zrozumienie między dowódcami alianckich i niemieckich jednostek są mało wiarygodne. Ale oddając sprawiedliwość, to ta publikacja zawiera też lepsze momenty. Dużo lepiej czyta się relacje z rajdu po południowym Atlantyku oraz działania na Oceanie Indyjskim z przełomu 1940/41. Sceny z przebiegu morskiego chrztu po przekroczeniu równika, remont wodnosamolotu Arado w chałupniczych warunkach czy dzieje „jajecznego transportu” z s/s „Duquesa” mogą budzić uśmiech. Rejs po południowych wodach zdaje się przypominać piracką przygodę w starym stylu. Historia okrętu nie jest pełna, zamyka się na powrocie do Europy, z krótką wzmianką o zatopieniu w porcie kilońskim w dn. 09.04.1945 r., zaś udział w operacji „Wunderland” został tylko skrótowo omówiony w aneksie. Summa summarum – mocno naciągane 6/10

Jest to jedna z tych książek, którą powinien przeczytać każdy pasjonat historii wojskowości, w szczególności bitew morskich. Pozycja napisana przez najstarszego stopniem, ocalonego z pancernika Bismarck. Autor przybliża czytelnikowi wydarzenia związane z Bismarckiem, od początku służby do jego zatopienia podczas Operacji Rheinübung. Z książki czytelnik dowiaduje się jak wyglądała służba na pancerniku Bismarck w czasie prób morskich oraz działań bojowych. Druga część książki ukazuje pobyt autora w brytyjskich obozach jenieckich oraz zawiera jego refleksje na tematy polityczne. Książka zrobiła na mnie fantastyczne wrażenie.

Kolejna z bardzo dobrych pozycji wydana w ramach serii "Rodowody Cywilizacji". Jest to zbiór opowiadań poświęconych najbardziej znanym wydarzeniom i ludziom związanym z obszarem Morza Karaibskiego. Tym którzy z niego żyli, żeglując, handlując bądź rabując, oraz tym co przewinęli się przez jego wody odkrywając, eksplorując i szerząc wiedzę geograficzną o nieznanych do tej pory zakątkach świata. Morze Karaibskie dawało różnym śmiałkom zarówno możliwość szybkiego wzbogacenia się, jak i przeżycia wielu, często bardzo awanturniczych, przygód. Postacie takie jak Francis Drake, czy Kapitan Morgan, odcisnęły swoje piętno na tamtym obszarze, realizując jakże odmienne zadania oraz cele. Nie są oni zresztą jedynymi znanymi bohaterami historii Karaibów. Książka Arciniegasa to wprost kopalnia różnych anegdot, fascynujących wojaży oraz dramatycznych morskich zmagań, które wraz z znakomitą narracją autora tworzą książkę klasyczną w swoim przedmiocie. Książkę czyta się bardzo dobrze, tak jak najlepsze powieści przygodowe o tematyce żeglugi i morza.

Bardzo dobra biografia admirała Yamamoto. Wypada pochwalić zwłaszcza na tym że autor skupił się bardziej na opisie osobowości admirała (Obok wielu zalet admirał nie był pozbawiony pewnych ludzkich przywar na przykład Yamamoto był nałogowym hazardzistą oraz nie był wierny żonie) oraz na przedstawieniu w jaki sposób skrajny amerykanofil mówiący znakomicie po angielsku i przeciwny wojnie z USA, przygotował jednak plan ataku na Amerykanów. Szczegóły życiorysu admirała mogą być bowiem trudno dostępne dla kogoś kto nie mówi po japońsku i to po tylu latach (Japońskie wydanie książki wyszło 30 lat po wojnie) a opisów wojny na Pacyfiku jest bardzo dużo nawet po polsku o anglojęzycznych dziełach na ten temat nie wspominając. Pewne obawy budzić może jednak fakt że jest to dzieło z trzeciej ręki (Polskie tłumaczenie jest z tłumaczenia rosyjskiego z uzupełnieniami z wydania angielskiego a nie z oryginału japońskiego)

„Stanęliśmy na klifie i zwróciliśmy się stronę Atlantyku. Był przypływ. Obserwowaliśmy, jak fale monotonie uderzały w kamienie na brzegu. Skały porastały niezliczone skorupiaki i inne stworzenia. Potęga przyrody … Uświadomiłem sobie, że człowiek był w stanie wojny, zawsze walczył z czymś lub kimś” (s.69). Literatura marynistyczna ma swój niewątpliwy urok. Bezkres mórz i oceanów od wieków fascynuje kolejne pokolenia pisarzy, którzy wyruszając w rejs przedstawiają piękno i niebezpieczeństwo życia ludzi morza. Jednym z nich był Eryk Sopoćko, który w latach II wojny światowej był reporterem wojennym pływającym m.in. na polskim niszczycielu „Orkan” czy brytyjskim pancerniku „Rodney”. „W pościgu za Bismarckiem” składa się z 12 opowiadań Eryka Sopoćko, które publikował na łamach prasy polskiej w Wielkiej Brytanii w latach II wojny światowej. Jego twórczość oprócz przedstawienia przeróżnych epizodów z marynarskiego życia, ma również na celu mocne zaakcentowanie wartości sojuszu polsko-brytyjskiego i podkreślanie dobrych relacji pomiędzy dwoma narodami prowadzącymi walkę morską z niemiecką III Rzeszą. Czytając jego opowiadania, można szybko zauważyć, że autor jest admiratorem Imperium Brytyjskiego i jego olbrzymiego wpływu na losy świata. Na kartach jego opowiadań Wielka Brytania wraz ze swoim ogromnym wpływem na losy świata, jest przeciwstawiania hitlerowskiemu reżimowi, który chce zniszczyć jej dokonania. „Noc spędzona w schronie nie zawsze zapewnia wypoczynek, za to hartuje ducha, co pomaga przetrzymać wszelkie trudności i niedogodności spowodowane przez wojnę. Cała ta bieda i niewygoda wywoływała efekt zupełnie odwrotny od tego, czego spodziewał się Hitler po nalotach Luftwaffe. Barbarzyńskie bombardowania zamiast osłabić, tylko wzmocniły postawę Brytyjczyków. To duch rządzi ciałem, nie da się go złamać bombami zapalającymi i trotylem” (s.41) Sopoćko jako reporterowi wojennemu udaje się bardzo dobrze oddać emocje, które towarzyszą oficerom i marynarzom w trakcie walki. Szczególnie jest to widoczne w tytułowym opowiadaniu, w którym autor będąc oficerem-stażystą na brytyjskim pancerniku „Rodney” bierze udział w zatopieniu niemieckiego pancernika „Bismarck”. Sopoćko doskonale oddaje atmosferę strachu przed starciem z potężnym przeciwnikiem, chęci zemsty oraz woli walki do samego końca. Czytając jego relacje, można odnieść wrażenie, jakby było się na pokładzie okrętu wraz z autorem i sekunda po sekundzie przeżywało to co on blisko 80 lat temu. Erykowi Sopoćko, nie było dane rozwinąć swojego literackiego talentu. Zginął na pokładzie „Orkana” w 1943 roku, w wieku zaledwie 24 lat. To co po sobie zostawił, dobrze oddaje ducha pokolenia, które urodziło się w niepodległej Polsce, a któremu przez wybuch koszmarnej wojny w 1939 r. nie było nigdy dane rozwinąć w pełni swoich talentów, gdy zabłąkana kula, bomba czy torpeda przerwała rozkwitające życie. „Nad łodzią wyrasta nowy obrazek. Dekoracje przedstawiają Polskę. Lata pokoju. Jeszcze tak niedawno… Potem wojna. Nie będę spał. Nie mogę. Otworzył oczy. Na rufie łodzi leży przygotowana flaga. Polak poznał z czego zrobiona. Z ich bielizny, raz już użytej na bandaże. Biało-czerwone postrzępione płachty. Zamknął oczy powstrzymując strumień cisnących się łez. Wymowa tych dwóch kolorów, a zwłaszcza zeschnięta czerwień krwi, przelanej dla wspólnej sprawy krwi, zbyt silne wywołuje wrażenie. Symbolika umie czasem silnie przemawiać …” (s.146)

Nie tak dawno szukałem w internecie opinii o wspomnieniach Borysa Czetwieruchina spod Cuszimy, ale właściwie nie znalazłem żadnej recenzji. Postanowiłem więc napisać swoją, może komuś się przyda. Książka "Ostatni z Cuszimy" jest połączeniem wspomnień podoficera carskiej marynarki, członka Trzeciej Eskadry Pacyfiku, uzupełnionych o wstawki szwedzkiego redaktora, Gunnara Mullerna, dotyczące kwestii japońskich. Borys Michajłowicz Czetwieruchin w trakcie bitwy cuszimskiej służył na flagowym okręcie Trzeciej Eskadry Pacyfiku - Imperatorze Nikołaju I - jako dowódca baterii 6-calowych dział. W książce pokrótce opisuje swoją młodość niezwiązaną z marynarką i ustawiczne dążenie, wbrew przeciwnościom losu, do służby w carskiej flocie. Gdy w końcu mu się to udaje, wybucha wojna rosyjsko-japońska, a on sam zostaje przeniesiony w stopniu podoficera do tworzonej na Bałtyku Drugiej Eskadry Pacyfiku. Przeniesienie to zostaje jednak cofnięte na skutek interwencji "nadopiekuńczego" mentora, ku wielkiemu rozczarowaniu Borysa. Jednakże, jak wiemy, carskie władze dochodzą do wniosku, że na Pacyfik trzeba wysłać wszystkie unoszące się na wodach Bałtyku łajby z działami - co skutkuje powołaniem do życia przestarzałej Trzeciej Eskadry Pacyfiku. Tym razem Czetwieruchinowi udaje się zaciągnąć na flagowy statek admirała Niebogatowa, z którym wypływa w podróż na drugi koniec globu. Sam opis trasy Trzeciej Eskadry jest dość skąpy, miejscami uzupełniany też o co znaczniejsze wydarzenia z podróży Drugiej Eskadry, która obfitowała w znacznie więcej "przygód" (głównie za sprawą niekompetencji załogi Kamczatki). W międzyczasie w książce zarysowana zostaje sytuacja Japonii, jej flota, postać admirała Togo i następujące po wybuchu wojny wydarzenia w Port Arthur. Wspomnienia autora z samej bitwy cuszimskiej siłą rzeczy koncentrują się na sytuacji okrętu i eskadry, w której służył. Oczywiście manewry, walka i straty pozostałych okrętów są opisane, ale z punktu widzenia ze stanowiska na Imperatorze Nikołaju I, a nie taktyki/sytuacji całej floty. Z autorem jesteśmy do samego końca bitwy, wszak po wyeliminowaniu z walki admirała Rożestwieńskiego, to admirał Niebogatow przejął dowodzenie i to on podjął decyzję o poddaniu. Ostatnie rozdziały poświęcone są okresowi niewoli carskich oficerów w Japonii. Czetwieruchin nie ukrywa swojego zachwytu nad kulturą tego kraju i niezwykle ludzkiemu traktowaniu pokonanych Rosjan. Bardzo mocno kontrastuje to z zachowaniem Japończyków w trakcie II WŚ, zaledwie o jedno pokolenie młodszych. Czytelnik może jedynie snuć domysły skąd taka mentalna zmiana i skrajne wypaczenie honorowych zasad bushido, prezentowanych przez admirała Togo i jego oficerów, w zaledwie 20 lat. Na samym końcu książki pokrótce opisane są dalsze losy głównodowodzących oboma flotami i samego Czetwieruchina po powrocie z niewoli. Książka zaopatrzona jest w kilka rysunków technicznych statków obu stron konfliktu oraz w krótkie biografie najważniejszych postaci opracowane przez polskiego wydawcę. W tym miejscu mały zarzut - nie wiedzieć czemu wśród tych biografii brak życiorysów samego Niebogatowa i Rożestwieńskiego, podczas gdy po stronie japońskiej istnieje wpis dotyczący adm. Togo... Brak też - choć to zapewne wina szwedzkiego współautora - krótkiego rysu geopolitycznego sytuacji pomiędzy dwoma mocarstwami i omówienia lub chociaż wypisania powodów samego wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej. Chyba standardowo dla serii z kotwiczką w książce jest masa literówek i nieskładnych zdań - nie wiem czy ktokolwiek to choć raz czyta przed oddaniem do druku. Ogółem moje wrażenia z lektury "Ostatniego z Cuszimy" są pozytywne. Właściwie to zaskoczyła mnie ta książka, gdyż w ogóle nie spodziewałem się, że będzie się ją tak dobrze i szybko czytać. Absolutnie nie jest to wyczerpujące opracowanie bitwy cuszimskiej, ale jako ciekawy dodatek i uzupełnienie tematu posłuży znakomicie.

Zbiór artykułów o dowódcach niemieckich okrętów podwodnych z czasów II wojny światowej. Wybór dość nierówny, nie wszystkie teksty przeczytałem z równym zainteresowaniem. Może dlatego, że to praca zbiorowa, a część z artykułów przybrała formę panegiryczną. Ale żeby jednak oddać sprawiedliwość, niektóre z nich były bardzo dobre. Do nich zaliczam opowieść o procesie Heinza Ecka, dowódcy U-852, który był sprawcą zbrodni na załodze s/s „Peleus” (przykład bardzo pokrętnej linii obrony),historia nietypowej służby Victora Oehrna (dowódca U-37) oraz ostatni patrol Ralpha Kapitzky’ego (dowódca U-615) - mało znany epizod obrony przeciwlotniczej w wojnie podwodnej prowadzonej na Morzu Karaibskim. Rzecz dla miłośników „Serii z Kotwiczką”.

O samym autorze słyszałem od dawna. W kręgach ludzi zainteresowanych II WŚ na Pacyfiku, jego pozycje uchodzą za swoistą Biblie. Osobiście uważam że książka jest dobra, ale przedstawi tytułowa bitwę tylko z jednej perspektyw. Dużo ta pozycja w moich oczach traci na krypto propagandzie i braku swoistego szacunku dla strony japońskie ( wpis że dla Japończyków nie liczyła się liczba poległych żołnierzy....)j, tłumaczeni amerykańskich zbrodni wojennych autor też mógł sobie darować. Dla kogoś kto zaczyn sie interesować tematem z pewnością pozycja warta uwagi, ale bez weryfikacji spojrzenia z drugiej strony dostajemy tylko połownicy i zniekształcony obraz tego starcia.

Nie jestem wielbicielem morza. Opisy bitew wielkich okrętów II wojny światowej, którymi pasjonował się w swojej "Drugiej wojnie światowej" Churchill, omijałem szerokim łukiem. Tym większym zaskoczeniem była dla mnie ta pozycja. Zaskoczeniem pozytywnym. Książka, mimo solidnego rozmiaru pisana jest w sposób daleki od marynistycznej manii. Tak, wiem czytałem opinie o ciężkim stylu autora. Z wielu wątpliwości, które mam wobec książki, tego akurat nie będę autorowi zarzucał. Znacznie większym problemem jest filtr niemieckiego żołnierza. Po książce powstałej ponad 10 lat po wojnie, spodziewałem się spowiedzi, a natrafiłem na mowę obrończą. W wielu miejscach nieudolną, choć po drugiej wojnie światowej trudno było zapewne znaleźć "udolne" argumenty. Autor w mowie końcowej wysnuwa dość logiczne wnioski o demokracji i systemie wodzowskim, ale w kontekście całej książki nie brzmi to dobrze. Co gorsza przebija w książce myśl o starciu dwóch wielkich sił, Niemców i Anglosasów. Ci drudzy nie daliby Niemcom się rozwijać w spokoju, więc wybuch wojny był nieunikniony. O aneksji Czechosłowacji i ataku na Polskę, admirał najwyraźniej zapomniał. O Hitlerze czy relacjach z nim autor nie rozpisuje się nadto. Może rzeczywiście kontakty były zdawkowe (trudne do uwierzenia),ale nazywanie Hitlera, fuhrerem, tyle lat po wojnie, osobiście interpretuję symbolicznie. Rozdział dotyczący kapitulacji i przejęcia władzy po śmierci Hitlera uznaję za najbardziej rozczarowujący. Zapewne w skali zarządzania flotą przez lata wojny, ten ostatni miesiąc wydawał się Donitz'owi najmniej ciekawy. Z mojej perspektywy to największe niedopatrzenie autora. Ten ostatni miesiąc, gdy rozpadało się nazistowskie marzenie jest z dzisiejszego oglądu najbardziej interesujący. Autor przeskakuje przez ten czas pobieżnie, na dodatek myli nazwisko protektora Czech i Moraw, a następnie przypisuje mu jak najlepsze chęci (spoiler: ostatni protektor Czech i Moraw za zbrodnie wojenne został skazany na śmierć w Norymberdze). Wciąż warto.