Dobrych kilka lat temu przeczytałem powieść Tajna sankcja mało u nas popularnego amerykańskiego autora, analityka wojskowego i byłego oficera armii USA, Briana Haiga. Książka, otwierająca cykl z byłym komandosem, obecnie wojskowym prawnikiem, Seanem Drummondem jako protagonistą, niezwykle przypadła mi do gustu i wystawiłem jej bardzo dobrą recenzję. Postanowiłem zaczekać na drugą powieść serii i tak czekałem, czekałem, czekałem... aż zapomniałem. Minęło ponad pięć lat, w końcu sobie przypomniałem; patrzę, i co widzę?
Jest już trzecia powieść cyklu i czwarta, a drugiej jak nie było, tak nie ma! Cóż, Polska to nie jest kraj, który można zrozumieć, to stan umysłu, czyli Zulu-gula. Przekonawszy się o tym po raz kolejny, tym razem na przykładzie naszej polityki wydawniczej, postanowiłem nie czekać na upragniony odcinek drugi i przejść od razu do trzeciego, którym jest Spisek.
Bill Morrison, amerykański generał i ostatnio attache wojskowy w Moskwie, którego karierę można było dotąd z powodzeniem określać jako błyskotliwą, nagle zostaje aresztowany pod zarzutem zdrady, zabójstw i mnóstwa innych pomniejszych przestępstw.
Obrony zdrajcy, na prośbę jego żony, również pracownika amerykańskiego wywiadu, podejmuje się jej były kochanek, czyli znany nam już główny bohater całego cyklu powieściowego, Sean Drummond. Oskarżenie ma do pomocy cały aparat wywiadu i kontrwywiadu USA, ma także za sobą przewagę czasu, gdyż do momentu aresztowania gromadziło dowody, które do siedziby obrony teraz trzeba będzie dowodzić ciężarówkami, a obrońcy tak będzie brakować do pomocy ludzi, którym by mógł zaufać, że na swojego asystenta będzie musiał zatrudnić cywilną prawniczkę wziętą dosłownie z ulicy. Oczywiście będzie ona piękna, bystra i tak dalej, podobnie zresztą jak żona oskarżonego, co już na kilometr pachnie kłopotami.
Czy Drummond ma jakiekolwiek szanse, by ze swym nielicznym zespołem stawić czoła machinie amerykańskich tajnych służb i prawnikowi oskarżenia, na którego wybrano laureata Nagrody Kata, takiego prawniczego Top Gun, majora Eddiego Goldena, który na dodatek podebrał Seanowi do swego zespołu najlepszą do takiej sprawy asystentkę, Karen Zbrovnię, gwiazdę korpusu JAG? Tego oczywiście nie zdradzę. Nadmienię tylko, że walka odbędzie się nie tylko na papiery, dowody i poszlaki, ale również na broń palną i białą. Będzie się działo i w Stanach, i w Moskwie, a Drummond będzie musiał zaryzykować nie tylko swoją karierę, ale i głowę.
Do książki podszedłem uwzględniając wrażenia z Tajnej sankcji, a więc z oczekiwaniem na naprawdę dobry kawał beletrestyki. W pierwszej chwili doznałem jednak szoku - powieść niemal rozpoczyna się żenującą wpadką – scena rozmowy przez telefon płynnie przechodzi w rozmowę oko w oko, tak jakby autor zapomniał, o czym pisał. Na szczęście to jedyny, choć bardzo zastanawiający błąd, który zauważyłem w powieści. Gdzie korekta?
Fabuła nie jest przesadnie rozbudowana, i całe szczęście, gdyż sama intryga jest dość skomplikowana i mam wrażenie, że może być trudna do ogarnięcia dla niezbyt uważnych czytelników, choć bez przesady. Akcja będzie, a jakże, i romanse też, czyli dla każdego coś miłego. Całość okraszona bardzo dobrym warsztatem literackim, znajomością realiów, specyficznym wojskowym humorem. Postać głównego bohatera może nieco sztampowa, ale przekonująca, sympatyczna, spójna psychologicznie. Czego można więcej chcieć?
No właśnie. Gdyby chodziło tylko o to, o czym już wspomniałem, byłaby to piątka (w starej skali ocen) w swojej klasie, czyli na styku powieści prawniczej, szpiegowskiej, sensacyjnej i thrillera. Jest jednak coś jeszcze, co sprawia, że jest to pozycja z całkiem innej półki.
Dotychczas uważałem, że głównie fantastyka jest gatunkiem, gdzie można pisać o rzeczach jak najbardziej realnych, prawdziwych, o których nie można opowiedzieć jako o rzeczywistych, z powodu cenzury, obawy przed pozwem, zemstą, czy z innych przyczyn. Tutaj powraca sprawa założeń fabuły powieści, a dokładniej sedna intrygi, wokół wszystko zbudowano. Polski tytuł Spisek jest fałszywy i szkodliwy, gdyż sugeruje, że mamy do czynienia z kolejną spiskową teorią dziejów. Tymczasem tytuł oryginału The Kingmaker odnosi się do rzeczy jak najbardziej rzeczywistej. W historii nawet najwięksi władcy, którzy od początku panowania startowali z silnej pozycji, musieli walczyć o utrzymanie swej niezależności od różnych, jak byśmy to dziś określili, grup nacisku. Często też walkę tę przegrywali i stawali się w mniejszym lub większym stopniu narzędziami w rękach możnowładców, szarych eminencji czy różnych układów politycznych. O tych słabych nawet nie ma co wspominać. Wielu z nich zostało osadzonych na tronach przez różnych kingmakerów, którzy potem aż do końca ich panowania pociągali za sznurki, niczym u marionetki w koronie, po czym tworzyli sobie nowego władcę. W ostatnich stuleciach, wraz z koncentracją kapitału, wzrostem jego wirtualności, gwałtownym rozwojem stojących ponad prawem tajnych służb i komplikacją światowej sceny politycznej, globalizacją i innymi procesami, nastąpiło drastyczne zmniejszenie realnej władzy osób i organów oficjalnie ją posiadających. W literaturze pięknej początki tego procesu niezmiernie obrazowo opisał choćby Umberto Eco w Cmentarzu w Pradze. Stan obecny jest tak odległy od tego, co funkcjonuje w powszechnej świadomości społecznej, że większość wprost nie może i nie chce uwierzyć w rzeczywistość taką, jaką jest. Brian Haig w lekkiej formie rozrywkowej, w założeniach intrygi, przemycił nam bardzo oryginalną wariację na temat obecnego stanu światowych tajnych służb, która pomimo pewnego pierwiastka fikcji, jest jak najwierniejszym odbiciem rzeczywistości. Nie każdemu chce się czytać poważne, udokumentowane opracowania w rodzaju Wielkich kłamstw Ameryki Diany West; ludzie w ogóle w większości nie lubią sobie łamać głowy i komplikować światopoglądu, a co za tym idzie życia. Wolą widzieć walkę wywiadów taką, jak w Stawce większej niż życie, niż zastanowić się, na przykład, jak to możliwe, że w Polsce listy agentów UB i SB są kilometrowej długości, a szpiegów służb zagranicznych jak na lekarstwo. I nikt nie pyta, kto pracował dla Stasi, że o Wielkim Czerwonym Bracie, czy obecnej Rosji, nie wspomnę. A trzeba zaznaczyć, że pomiędzy poziomem celów i środków polskiego wywiadu oraz kontrwywiadu, a celami i środkami służb głównych światowych graczy, jest mniej więcej taka różnica, jak między ich PKB. Do tego dochodzą jeszcze tradycje, zaszłości historyczne i wiele innych czynników. Uwzględniając tę wartość dodaną do tradycyjnej powieści, Spisek staje się powieścią must read, która może czytelnikom, którzy się dotąd w ogóle tym nie interesowali, otworzyć oczy na takie sprawy jak niezależność niepodległych państw, na „upadek” Rosji i wiele innych rzeczy. I zachęcić do sięgnięcia choćby po wspomniane już Wielkie kłamstwa Ameryki, bo w świecie tajnych służb nic nie jest takim, jakim się wydaje.
Spisek Briana Haiga polecam gorąco i z pełnym przekonaniem. Zapraszam do lektury
Wasz Andrew
źródło i miejsce do pogadania :
https://klub-aa.blogspot.com/2017/09/dugie-rece-moskwy-czyli-spisek-briana.html
OPINIE i DYSKUSJE o książce Król odszkodowań
Interesujący kryminał.
Interesujący kryminał.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toByłem wkurzony, kiedy nagle wyrzucono mnie z tej historii na ostatnich stronach, jak z samochodu, który dopiero co wjechał na autostradę i zamiast przycisnąć gaz, skręca w pierwszą lepszą boczną drogę i hamuje w kurzu, bo do tego momentu szło to naprawdę równo, gładko i z tym charakterystycznym dla Grishama wciągnięciem w świat, o którym teoretycznie coś tam wiemy z mediów, ale dopiero tu czujemy na skórze, jak działa od środka. Pierwsze wrażenie po paru rozdziałach było takie, że autor wrócił na swój ulubiony teren: ludzie w garniturach handlują cudzym nieszczęściem jak towarem, a rosnące kwoty zaczynają wypalać dziury w sumieniach szybciej niż w kontach bankowych. Nie ma tu fajerwerków na sali, tylko kulisy: biura, gabinety, telefony, spotkania w korytarzu, żargon ugód i procentów tłumaczony bez zadęcia, tak że można spokojnie śledzić, gdzie kończy się zwykła praca, a zaczyna cyrk nakręcony na chciwość. Podobało mi się to, jak dokładnie rozpisano mechanikę działania: jak zdobywa się klienta, jak tworzy się narrację pod odszkodowanie, jak z czyjejś tragedii robi się biznesplan, i jak prawnicy, którzy z zewnątrz wyglądają na obrońców uciśnionych, w środku funkcjonują bardziej jak agresywna sieć sprzedaży. Widać, że autor zna ten świat od podszewki i potrafi go objaśnić bez wykładu, przez sceny, drobne gesty, dialogi, które niby są o liczbach, a w tle cały czas dotykają kwestii moralnych. Najciekawsze jest to stopniowe osuwanie się bohatera: na początku wydaje się jeszcze w miarę poukładany, z jakimś własnym kompasem, potem kolejne okazje, kolejne czeki i kolejne pochwały zaczynają mu rozmiękczać kręgosłup, a czytelnik ani przez chwilę nie może się łudzić, że obserwuje wyjątkowy przypadek, bo wszystko jest podane tak, że łatwo pomyśleć „w sumie ja też mógłbym się na to złapać”. Przy tym wszystkim obraz środowiska wychodzi bardzo nieprzyjemnie: mało tu kogoś, kogo da się lubić bez zastrzeżeń, ludzie pojawiają się w kadrze głównie po to, żeby coś ugrać, zabezpieczyć, przepchnąć, a jeśli już zaczynasz komuś kibicować, szybko dostajesz przypomnienie, że to miejsce nie premiuje przyzwoitości, tylko skuteczność. Czytało mi się to bardzo płynnie, bez zgrzytów w środku: dialogi są zwarte, opisy funkcjonują jak potrzebne tło, nie jako ozdobnik, tempo trzyma wysoki poziom, fabuła składa się jak dobrze policzony wzór, aż do momentu, w którym wszystko nagle przyspiesza i kończy się, zanim emocjonalna krzywa zdąży dojść tam, gdzie ją przez kilkaset stron prowadziłem w głowie. Miałem realne poczucie, że brakuje jeszcze jednego etapu, jednego mocniejszego rozliczenia, kilku scen, w których to, co narosło, zostaje doprowadzone do konsekwencji; zamiast tego dostałem finał sprawny, ale zbyt szybki, przez co cała konstrukcja trochę się rozłazi w pamięci, jakby ktoś uciął ostatni akapit w niewłaściwym miejscu. Zostało ze mną przede wszystkim niechętne wrażenie po lekturze: po takim tekście trudniej patrzeć na ludzi w togach jak na stronę dobra, łatwiej zobaczyć w nich ludzi, którzy po prostu nauczyli się lepiej zarządzać cudzym dramatem. Jeśli coś tu naprawdę boli, to właśnie to, że historia mogła wejść jeszcze głębiej, a zamiast tego zamyka drzwi w momencie, kiedy najbardziej chciałoby się je jeszcze na chwilę zatrzymać.
Byłem wkurzony, kiedy nagle wyrzucono mnie z tej historii na ostatnich stronach, jak z samochodu, który dopiero co wjechał na autostradę i zamiast przycisnąć gaz, skręca w pierwszą lepszą boczną drogę i hamuje w kurzu, bo do tego momentu szło to naprawdę równo, gładko i z tym charakterystycznym dla Grishama wciągnięciem w świat, o którym teoretycznie coś tam wiemy z mediów,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMoże akcja toczy się godzina po godzinie, ale każde słowo jest doskonałą pełną ironii iskrą grishamowską!
Ogromnie to doceniam!
Może akcja toczy się godzina po godzinie, ale każde słowo jest doskonałą pełną ironii iskrą grishamowską!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toOgromnie to doceniam!
Wciągająca jak sprawozdanie podatkowe z warzywniaka. Drętwo nudno, powoli. Gdyby Grisham urodził się dwa tysiące lat temu Jezusa skazano by na przeczytanie "króla Afer". Idę po aviomarin.
Wciągająca jak sprawozdanie podatkowe z warzywniaka. Drętwo nudno, powoli. Gdyby Grisham urodził się dwa tysiące lat temu Jezusa skazano by na przeczytanie "króla Afer". Idę po aviomarin.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toInaczej niż w przypadku innych książek autora, po tej z pewnością nie polubimy prawników.
Inaczej niż w przypadku innych książek autora, po tej z pewnością nie polubimy prawników.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPierwsze moje spotkanie z Grishamem i wielkie rozczarowanie - w skrócie - strasznie nudna książka... zdzierżyłam 16 rozdziałów, to i tak za dużo! Niesympatyczny bohater, naiwny... w ogóle strasznie wszystko uproszczone i masa szczegółów bez uzasadnienia, bo ani w nich poetyckości, ani niczego nie robią dla akcji. Wiem, że strasznie zjechałam tę książkę, ale zaiste - nie pamiętam, kiedy ostatnim razem czytałam takie nudziarstwo :-/
Pierwsze moje spotkanie z Grishamem i wielkie rozczarowanie - w skrócie - strasznie nudna książka... zdzierżyłam 16 rozdziałów, to i tak za dużo! Niesympatyczny bohater, naiwny... w ogóle strasznie wszystko uproszczone i masa szczegółów bez uzasadnienia, bo ani w nich poetyckości, ani niczego nie robią dla akcji. Wiem, że strasznie zjechałam tę książkę, ale zaiste - nie...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJak zawsze Autor podaje nam wyśmienitą historię. Mimo, że prawo jest dla mnie zupełnie abstrakcyjnym tematem, opowieść wciąga tak, że ciężko jest się od niej oderwać.
Jak zawsze Autor podaje nam wyśmienitą historię. Mimo, że prawo jest dla mnie zupełnie abstrakcyjnym tematem, opowieść wciąga tak, że ciężko jest się od niej oderwać.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toGrisham jak zawsze standard utrzymany. Uwielbiam że każda książka, mimo że dotyczy prawniczych tematów to zawsze dotyka ich z innej strony.
Grisham jak zawsze standard utrzymany. Uwielbiam że każda książka, mimo że dotyczy prawniczych tematów to zawsze dotyka ich z innej strony.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTypowy Grisham, który pokazuję jak chciwość doprowadza do upadku. Uwielbiam Grishama, dobrze się bawiłem, ale nic wybitnego w tej powieści nie ma. Boję się, że szybko zapomnę o niej.
Typowy Grisham, który pokazuję jak chciwość doprowadza do upadku. Uwielbiam Grishama, dobrze się bawiłem, ale nic wybitnego w tej powieści nie ma. Boję się, że szybko zapomnę o niej.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toI tak to jest gdy, po pierwsze, człowiek mysli o dużych pieniądzach, i po drugie, daje się omotać, przysłowiowo mówiąc. Poznajemy tutaj właśnie adwokata Claya, który za namową nowego znajomego staje się królem zbiorowych pozwów. Co z tego, że ma pieniądze, jak potem nachodzą go tylko problemy. Naprawdę, szkoda, że materializm jest tak ważny w dzisiejszych czasach.
I tak to jest gdy, po pierwsze, człowiek mysli o dużych pieniądzach, i po drugie, daje się omotać, przysłowiowo mówiąc. Poznajemy tutaj właśnie adwokata Claya, który za namową nowego znajomego staje się królem zbiorowych pozwów. Co z tego, że ma pieniądze, jak potem nachodzą go tylko problemy. Naprawdę, szkoda, że materializm jest tak ważny w dzisiejszych czasach.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to